Khái niệm “Đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân” không có thực

Posted: November 27, 2012 in Uncategorized
Tags:

O.X tổng hợp ( SM ) Khái niệm "Đất đai thuộc Sở hữu Toàn dân" là hư vô, "Nhà nước Đại diện Chủ sở hữu" là mâu thuẫn. Đó là ý kiến rút gọn của Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng về Luật Đất đai. Ông Dương Trung Quốc cũng có quan điểm: Quyền sở hữu toàn dân là hư quyền. Theo ông Đồng, chúng ta chưa có Hiến pháp theo đúng nghĩa và cần thảo luận sâu rộng về Hiến pháp, về Lập hiến và Chủ nghĩa Hiến pháp. …

Khái niệm sở hữu toàn dân về đất đai là khái niệm xa lạ, mới chỉ được biết đến ở Việt Nam từ ngày 18/12/1980 (Điều 19, Hiến pháp 1980). Trước đó, khái niệm này không tồn tại suốt hàng nghìn năm lịch sử của Việt Nam và cũng rất hiếm thấy trên thế giới. Ở Việt Nam trước đây và hầu hết các nước trên thế giới, thường có 3 loại quyền sở hữu đất rạch ròi: 1.Sở hữu nhà nước; 2. Sở hữu cộng đồng; 3. Sở hữu tư nhân.

Ông Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng khái niệm Nhà nước đại diện Chủ sở hữu (CSH) là mâu thuẫn vì “Đã xác định CSH thì không thể có đại diện CSH áp đặt được. Cơ quan nhà nước thực hiện đại diện CSH về đất đai cũng không lô-gic vì cơ quan nhà nước không đại diện cho toàn dân được”.

Đại biểu Huỳnh Minh Hoàng (Bạc Liêu) chỉ ra rằng, Luật Đất đai năm 2003 nếu thực hiện các Quyền Sở hữu của Toàn dân một cách nghiêm túc thì còn mạnh hơn Quyền Sở hữu Tư nhân về đất. Tuy nhiên, thực tế thì các quyền sở hữu của toàn dân được thực hiện một cách rất lỏng lẻo. Nhà nước cho phép thu hồi đất để giao cho doanh nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, mặc nhiên coi doanh nghiệp làm kinh tế sẽ tốt hơn người dân. Việc làm này là mặc định quyền định đoạt của Nhà nước và phủ nhận tất cả các quyền khác của nhân dân. Nếu người dân chống đối các quyết định đó thì bị coi là chống đối lại chính quyền.

“Chính quyền sai mười mươi thì lại chẳng phải theo trình tự khiếu nại tố cáo nào, còn người dân làm đúng luật thì lại phải theo các trình tự khiếu kiện rất mệt mỏi, kéo dài”, ông Hoàng nói.

Chỉ có các thể nhân và pháp nhân (nói nôm na là các đối tượng có thể bị kiện) mới có thể là chủ sở hữu của bất cứ thứ gì. Nhà nước, các tổ chức có tư cách pháp nhân là các pháp nhân, các cá nhân là các thể nhân; họ có thể và chỉ họ mới có thể là các chủ sở hữu. Toàn dân không phải là pháp nhân hay thể nhân, nên không thể là chủ sở hữu được. Phần rất lớn đất đai, hầm mỏ thuộc sở hữu nhà nước, hãy ghi nhận điều đó và đừng đánh tráo khái niệm thành sở hữu toàn dân. Như thế, ông Dương Trung Quốc và ông Hà Sỹ Đồng hoàn toàn đúng.

Trong phiên thảo luận trên có 52 đại biểu Quốc hội đóng góp ý kiến. Cũng có một số người về cơ bản suy nghĩ như ông Hà Sỹ Đồng như đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước), Huỳnh Minh Hoàng (Bạc Liêu), Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình). Ý kiến của ông Hà Sỹ Đồng chiếm chưa đầy 2%, nếu tính cả 3 vị sau cũng chỉ đạt 7,7% số ý kiến. Nếu ông Dương Trung Quốc vẫn giữ ý kiến của mình, thì tổng số đại biểu có ý kiến như các ông vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Nhưng ý kiến đa số, dẫu là tuyệt đại đa số, không phải luôn luôn đúng và đại diện cho ý chí của nhân dân. Lịch sử thế giới và Việt Nam đã tồn tại vô số tiền lệ mà trong đó ý kiến đa số bị sai.

Nhiều người cho rằng giữ nguyên quy định cũ là hợp với Hiến pháp, hợp với dự thảo Hiến pháp sửa đổi. Rất đáng tiếc chúng ta chưa có Hiến pháp theo đúng nghĩa, tuy có một văn bản gọi là Hiến pháp do Quốc hội thông qua. Cần có những thảo luận sâu rộng về Hiến pháp, về lập hiến và chủ nghĩa hiến pháp. Đã có nhiều ý kiến đặt vấn đề phúc quyết của nhân dân đối với Hiến pháp.

Hãy để cho nhân dân quyết định và việc phúc quyết phải được tổ chức theo các thủ tục minh bạch, có các lựa chọn khả dĩ được trình bày mạch lạc, được thảo luận công khai trong một khoảng thời gian đủ để người dân tham gia và hình thành quyết định của mình. Thiếu sự thảo luận, thiếu các lựa chọn khả dĩ được trình bày mạch lạc, và nhất là thiếu thủ tục bỏ phiếu minh bạch, thì mọi sự “phúc quyết” đều vô nghĩa.

Ông Hà Sỹ Đồng đề xuất để dân quyết định về sở hữu đất đai, với 2 lựa chọn khả dĩ: a) Đất đai thuộc sở hữu toàn dân (như dự thảo Hiến pháp và dự thảo Luật Đất đai); và b) Có 3 dạng sở hữu đất đai, thuộc về: 1. Nhà nước; 2. Cộng đồng; 3. Tư nhân.

Tương tự, một số điều hết sức căn bản khác của Hiến pháp mà nhiều người cho là “nhạy cảm” cũng nên để nhân dân thảo luận rộng rãi, hình thành các lựa chọn khả dĩ khác nhau, được trình bày thật mạch lạc và sau đó đưa ra trưng cầu dân ý (về từng lựa chọn) để nhân dân phúc quyết. Nếu chỉ có một lựa chọn thì nêu rõ: Đồng ý hay không đồng ý. Những lựa chọn nào được đa số cử tri tán thành được ghi vào Hiến pháp, những lựa chọn bị đa số nhân dân bác bỏ thì không được đưa vào dưới bất cứ hình thức nào.

Về thủ tục phúc quyết, quan trọng nhất là vấn đề bỏ phiếu và kiểm phiếu. Phải công khai, minh bạch, có sự giám sát mọi chi tiết (trình bày các lựa chọn; lập phiếu xin ý kiến nhân dân; tổ chức; kiểm phiếu; công bố kết quả; …) bởi các đại diện khác nhau của nhân dân và báo giới (thậm chí của quan sát viên quốc tế, thí dụ của Liên Hợp Quốc). Joseph Stalin đã từng nói, đại ý “không quan trọng là những ai bỏ phiếu, quan trọng là ai kiểm phiếu”. Chúng ta không nên và không thể “học” Stalin về những điều này.

Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân. Ai cũng nói như vậy. Hãy để người dân thực sự quyết định số phận của mình bằng cách tham gia tích cực vào các cuộc thảo luận về Hiến pháp, về các luật cơ bản của đất nước chứ không chỉ riêng về Luật Đất đai.

Công an đàn áp, đập phá nhà dân giữa Thủ đô Hà Nội
( Caunhattan ) Như đã đưa tin, thực hiện Kế hoạch số 157/KH-UBND của UBND quận Tây Hồ, Hà Nội nhằm cưỡng chiếm đất ở hợp pháp của nhân dân, sáng sớm 23/11/2012, hàng trăm công an với nhiều an ninh chìm nổi cùng toàn hệ thống chính trị quận, phường đã tràn ngập tổ 47B cụm 7 phường Phú Thượng để phá nhà 3 người dân lương thiện.

Ngay từ sáng sớm, loa phường đã ông ổng ca vang những bài hát nhạc đỏ, xen lẫn là thông báo cưỡng chế 3 hộ dân neo người, yếu thế nhất tổ 47B cụm 7. Sau 8 giờ sáng, xe công an ở đâu rầm rập kéo đến đổ xuống toàn bộ mặt đằng đằng sát khí. Những kẻ hình người nhưng mặt mũi hung tợn như thú dữ trong trang phục cảnh sát, an ninh ngay từ đầu đã luôn mồm chửi tục, đe dọa một số phụ nữ yếu ớt: “khóa tay nó lại”, “xích nó lại cho về đồn”, mặc dù những phụ nữ này đang ở ngay trong nhà của họ. Dùi cui điện và súng kêu lách cách trong túi các công an.

An ninh cùng cảnh sát đã phong tỏa toàn bộ khu vực. Mấy tay dao búa cùng máy xúc, ủi được công an hộ tống đến để tác nghiệp.

Một lát, có tiếng phụ nữ yếu ớt la tuyệt vọng “ối giời ơi, nó giết người” trong sự đau đớn tái tê của những người chứng kiến, trong sự hả hê của công an cùng chính quyền. Hẳn là đã có một cú điểm huyệt “nghiệp vụ” như cú điểm huyệt làm chết bà cụ dân oan ở vườn hoa Lý Tử Trọng vừa rồi.

Một chị phụ nữ phẫn nộ phản đối. Đáp lại là một quả đấm của tay an ninh mặc thường phục thoi thẳng vào mặt chị này kèm câu đe “mày chửi ai?”. Tay chỉ huy phụ họa: “cho nó về đồn”. Dăm đứa an ninh lực lưỡng xúm lại khóa tay và lôi chị này đi. Tiếng loa công an ông ổng: “gô cổ nó ra ngoài đi”. Bên trong góc khuất vang lên tiếng đấm đá uỳnh uỵch, tiếng kêu rên của dân, tiếng chửi của công an. Mấy cánh tay công an thô bạo lôi một chị phụ nữ ra, một viên an ninh quận nhanh tay thoi luôn quả đấm vào mặt chị phụ nữ gày guộc. Chị chỉ kịp kêu á một tiếng: “a thằng này, mày đánh tao” và lập tức bị lôi ngay đi. Vẫn có tiếng kêu yếu dần bên trong: “ối mọi người ơi … mọi người ơi”.

Bên ngoài, các xe an ninh, công an với súng ống, dùi cui lách cách dọa dẫm bà con xóm nhỏ. Bọn áo xám (dân phòng của quận) luôn mồm đe: “đứa nào bố láo, cứ cho đi theo hầu con mụ già hôm nọ” (ám chỉ bà cụ dân oan tên là Nhung mà chúng mới đánh chết ở vườn hoa Lý Tử Trọng thuộc địa bàn quận Tây Hồ).

Theo kế hoạch mà các quan (Trung ương, Hà Nội) tự vẽ, cả khu vực dân cư hợp pháp rộng lớn gần Hồ Tây (có sổ đỏ, có phép xây dựng) theo đúng quy hoạch Thủ đô đã duyệt sẽ phải bị san phẳng để làm vườn hoa, thảm cỏ làm đẹp cho các công trình của nhà quan ngay bên cạnh, một phần nữa sẽ được các quan chia chác làm “kế hoạch 3”, cải thiện đời sống.

(xem chi tiết tiêu cực quy hoạch cầu Nhật Tân tại đây)

"Mơ hồ" quyền sở hữu toàn dân về đất đai
Lê Cao (VietQ.vn) – Đất đai là tài sản gắn liền, có quan hệ chặt chẽ với các yếu tố quan trọng khác liên quan đến lãnh thổ, an ninh quốc gia, lịch sử, văn hóa, kinh tế … của quốc gia.

Theo Thông báo kết quả của Hội nghị Trung ương 6 vừa kết thúc, thì Trung ương Đảng tiếp tục khẳng định kết luận đã có trước đó về vấn đề đất đai của Hội nghị Trung ương 5. Nghĩa là, tiếp tục bảo vệ quy định tại Điều 17, 18 Hiến pháp năm 1992 về quyền sở hữu đất đai. Theo đó, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai. Quy định trên của Hiến pháp 1992 được cụ thể hóa tại khoản 1 Điều 5 Luật Đất đai 2003 như sau: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu”.

Lờ đi quyền sở hữu tư nhân về đất đai là nguyên nhân đẻ ra nhiều hệ lụy
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước là đại diện của “toàn dân” trong việc thực hiện quyền sở hữu đất đai đó, thế nhưng, cho đến nay lại chưa có bất kỳ một định nghĩa nào giải thích cho dân hiểu thế nào là “toàn dân”, thế nào là “nhà nước” khi đặt hai chủ thể này trong cấu thành của quyền sở hữu đất đai. Bởi lẽ, quyền sở hữu đất đai cũng là quyền sở hữu một loại tài sản, dù được gọi mơ hồ là loại “tài sản đặc biệt”, thì nó cũng có các thành tố là: chủ thể, khách thể và nội dung của quyền này. Do đó, đứng ở khía cạnh chủ thể của quyền, “toàn dân” là ai, gồm những người nào?

Làm rõ được khái niệm “toàn dân” với tư cách là chủ thể của quyền sở hữu đất đai dường như là việc không thể. Sở hữu toàn dân là một khái niệm chính trị, khi triển khai vào các khái niệm pháp lý, không xác định ai có chủ quyền thực sự, do đó mà nó trở nên “trống rỗng”. (Ý kiến của PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa trong tham luận “Sở hữu toàn dân về đất đai và doanh nghiệp Nhà nước: Một số ưu tiên trong chính sách tái cấu trúc nền kinh tế” trình bày tại Hội thảo “Kinh tế Việt Nam 2012: Tạo bước ngoặt để xoay chuyển tình thế” do Viện Kinh tế Việt Nam tổ chức ngày 24/9/2012).

Cũng bởi, từ khái niệm mang tính chính trị khác xa với khái niệm pháp lý, nên nếu như Hiến pháp 1992, Luật Đất đai 2003 xác định đất đai thuộc sở hữu toàn dân với tư cách là chế độ sở hữu, thì Điều 200 Bộ luật Dân sự 2005 lại quy định: “Tài sản thuộc hình thức sở hữu nhà nước bao gồm đất đai, rừng tự nhiên …”.

Như thế, từ lý luận mang nghĩa chính trị khi triển khai vào cụ thể hóa một quyền sở hữu đối với tài sản là đất đai đã không thể nào khớp với nhau, không thể nào đi cùng nhau, tạo nên sự mâu thuẫn, đối chọi, dẫn đến mơ hồ một quyền sở hữu tài sản vô cùng giá trị.

Từ các vụ cưỡng chế thu hồi đất đai mà sự xung đột giữa quyền lợi của người dân với chính quyền, với chủ đầu tư các dự án như vụ Tiên Lãng – Hải Phòng, Văn Giang – Hưng Yên … vừa qua cho thấy, vấn đề thay đổi toàn diện, phù hợp chính sách pháp luật đất đai để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân là điều tiên quyết, cần phải có cách nhìn nhận mới mẻ, hợp với xu hướng tất yếu. Chỉ khi ghi nhận quyền sở hữu tư nhận về đất đai bên cạnh các hình sức sở hữu khác là sở hữu Nhà nước về đất đai, sở hữu tập thể về đất đai thì người dân mới cảm nhận được thực sự đó là tài sản của mình. Và chỉ khi đó, họ mới thực sự có được các quyền năng của một người có tài sản là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt đối với tài sản của mình.

Dĩ nhiên, đất đai là tài sản gắn liền, có quan hệ chặt chẽ với các yếu tố quan trọng khác liên quan đến lãnh thổ, an ninh quốc gia, lịch sử, văn hóa, kinh tế … của quốc gia, nên việc hướng dẫn, quy định cách sử dụng các quyền ấy sao cho phù hợp với lợi ích của cá nhân và lợi ích xã hội, lợi ích của Nhà nước là điều cần phải bàn đến. Rồi chúng ta ghi nhận quyền sở hữu tư nhân về đất đai nhưng bên cạnh đó vẫn có các hình thức sở hữu khác là sở hữu của Nhà nước, của tập thể đối với những loại đất đai, vị trí đất đai khác nhau nên vẫn đảm bảo được quyền lợi quốc gia, lợi ích công cộng.

Lờ đi quyền sở hữu tư nhân về đất đai sẽ là nguyên nhân chính yếu đẻ ra hệ lụy tùy tiện thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ đất đai không đúng với nguyện vọng của dân, không ngang giá với thị trường. Cũng chính sự mập mờ mang tên sở hữu toàn dân về đất đai, quy định chung chung về Nhà nước đại diện quyền sở hữu như hiện nay dẫn đến trong nhiều trường hợp không biết ai là “Nhà nước”, là chính quyền trung ương hay chính quyền địa phương, do đó dẫn đến những quyết định thu hồi đất đai vô tội vạ, tước đi quyền lợi của người dân nhưng lại để đất đai rơi vào tay các nhóm lợi ích, khiến cả quyền lợi của người dân lẫn lợi ích quốc gia không được bảo vệ.

Hậu quả là đất đai vì hiện tượng mua chính sách, vấn nạn tham nhũng sẽ được chuyển từ người dân nghèo sang tay các đại gia giàu có với giá rất thấp. Nhưng bằng động tác đầu tư trở lại, các nhóm lợi ích này là bán ra với giá đắt đỏ cho người dân có nhu cầu nhà ở, người dân có nhu cầu mặt bằng. Trường hợp khác thì đất đai bị thu hồi để rồi bỏ hoang bởi những dự án “treo” không có điểm dừng, nhưng dân chẳng được trao quyền gì một cách thực sự đối với tài sản đó nên không thể đòi lại.

Không phải ngẫu nhiên, các chuyên gia hàng đầu về pháp luật đất đai, kinh tế như GS-TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT, nguyên Bộ trưởng bộ Tư pháp Nguyễn Đình Lộc, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A … đã nhiều lần đăng đàn kêu gọi cần phải sửa đổi Hiến pháp, sửa đổi Luật đất đai 2003 theo hướng ghi nhận quyền sở hữu tư nhân về đất đai. Ngay cả một chính quyền địa phương được coi là có nhiều “kinh nghiệm” hay trong việc thực hiện chính sách thu hồi đất của dân để phân lô, bán nền, lấy tiền đầu tư lại cho cơ sở hạ tầng là thành phố Đà Nẵng, cũng đã có những kiến nghị cần phải quy định quyền sở hữu tư nhân về đất đai rất mạnh mẽ trong thời gian qua.

Như vậy, đất đai do ai đó sở hữu chứ không phải của người dân A hay người dân B. “Toàn dân” là người nào, là ai thì rõ ràng toàn dân ta không ai biết. Tư duy và quan niệm mơ hồ về quyền sở hữu toàn dân về đất đai đã tạo ra bất cập và vấp váp không phù hợp trong thực tế, đó mới là nền móng, gốc rễ tạo ra những hệ lụy không đáng có trong công tác quản lý đất đai thời gian qua. Sửa Hiến pháp và sửa Luật Đất đai mà lại không sửa được những sai lầm cơ bản đó, thì rồi mọi nổ lực để tìm cách quản lý được đất đai tốt hơn sẽ không thể thành sự thực.



Ảnh: Lê Hiền Đức Blog

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s