Về một cái chết đã được báo trước

Posted: May 19, 2013 in Uncategorized
Tags:

Minh Diện (BVB) – Một phiên tòa kéo dài chưa dầy hai giờ đồng hồ, kết thúc bằng một bản án tử hình. Tồng bí thư Đảng cộng sản, kiêm Chủ tịch Hội đồng nhà nước Xã hội chủ nghĩa Rumani, Nicola Ceausescu và Elena Petrisc, bị đưa tới bức tường phía sau nhà xí của một trại lính. Ba khẩu súng AKM chờ sẵn, xả hết 90 viên đạn, kết thúc cuộc đời vợ chồng nhà độc tài ấy.

Có người bảo đó là một cuộc hành quyết bất ngờ, và phi đạo lý. Thực ra cái chết đó xứng đáng với tội trạng của N. Ceausecu, và đã được báo trước từ lâu rồi!

(Xem thêm: Rumani phải bồi thường các nạn nhân bị thảm sát thời cộng sản – Di chứng của sự nhu nhược ở Romania – Tội ác của Đảng Bolsevich được đưa lên màn ảnh – Lăng Lenin mở lại cho khách tham quan) …

Nicola Ceausescu sinh ngày 26-1-1918 tại làng Scornicesti, Hạt Olt, là con trai một gia đình nông dân. Vốn là một thanh niên thông minh, nhưng Ceausescu được học hành ít, vì sớm dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Ngay từ năm 1932, mới 14 tuồi, Nicola đã vào đảng cộng sản, và năm 1933, bị bắt lần đầu. Từ đó Ceausescu liên tục vào tù ra tội. Trong các song sắt nhà tù ông đã gặp và được lãnh tụ cộng sản nổi tiếng Rumani, Gheorghe Gheorghiu Dej, giáo dục rèn luyện , đỡ đầu, để 32 năm sau, 1965, Ceausescu trở thành Tổng thư ký Đảng cộng sản Rumani, khi Gheorghiu Dej qua đời.

Với “khuôn cương nghị, vầng trán cao vời vợi thông minh, căp mắt mênh mông như biển cả, đôi môi luôn nở nụ cười tươi nhân hậu bao dung…” – như hai nhà thơ, nhà văn hóa vô sản Adrian Pasunescu và Corneliu Vadim Tudo ca ngợi, Ceausescu được tôn vinh là lãnh tụ vĩ đại, thiên tài, bên cạnh vợ ông, Elena Petriscu, một phụ nữ tài sắc thuộc hàng bậc nhất Rumani.

Hai mươi nhăm năm, “vị lãnh tụ vĩ đại thiên tài” ấy là nhân vật độc tài, khát máu, và hãnh tiến mà trong lịch sử Rumani, từ thời Vương quốc Dacia, 513 trước công nguyên, chưa có người cầm quyền nào sánh bằng.

Ba ngày sau cái chết của người thầy Gheerghe Gheoeghiu Dej, tháng 3 năm 1965, Ceausescu lên làm Tổng bí thư, đã đổi tên Đảng nhân dân Rumani thành Đảng cộng sản Rumani, và tuyên bố nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Rumani chứ không phải là Cộng hòa nhân dân Rumani. Ông ta sửa lại hiến pháp công hữu hóa toàn bộ đất đai và tư liệu sản xuất, tập trung quyền lực vào phe cánh mình, mà ông là người đứng đầu, trực tiếp nắm lực lượng vũ trang, và các ngành công nghiệp then chốt, như ngành sản xuất và bán vũ khí đứng thứ hai thế giới.

Nicola Ceaususcu thách thức Liên bang Xô Viết, bằng việc rút khỏi Khối hiệp ước quân sự Warsaw mà Rumani là thành viên chính thức, và phản đối Liên Xô đưa quân vào Tiệp Khắc. Ceausescu tuyên bố Rumani theo đường lối độc lập tự chủ về chính trị, kinh tế, quốc phòng.

Thực ra, cái gọi là đường lối độc lập mà Ceausescu tuyên bố ấy mang màu sắc Trung Quốc, đúng hơn là bị Trung Quốc lôi kéo , đạo diễn để chống Liên Xô, bài xích Khrouchtchev theo chủ nghĩa xét lại. Trung quốc muốn Rumani kiên trì chủ nghĩa Stalin, thực chất là Maois, cũng như muốn Việt Nam chống Mỹ, chống Nga thay cho Trung Quốc vậy!

Năm 1971, Ceausescu thực hiện chuyến thăm ba nước Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam. Bấy giờ Việt Nam đang chiến tranh, Ceausescu chỉ giành vài lời động viên chiếu lệ, tập trung hết tình cảm cho Trung Quốc Triều Tiên.

Trong chuyến thăm ấy, cuộc “Đại cách mạng văn hóa của Trung Quốc”“Triết lý Juche” của Triều Tiên đã gây ấn tượng đặc biệt đối với Ceausescu, làm thay đổi tư duy của ông ta. Ceausescu nhận ra rằng, chỉ có một cuộc “Đại cách mạng văn hóa” mới xóa hết quá khứ, tiêu diệt mầm mống chống đối chế độ, và “Triết lý Juche” sẽ giúp củng cố và duy trì quyền lực vững bền.

Học tập đại cách mạng văn hóa Trung Quốc, Ceausescu tiến hành phá hủy toàn bộ đất nước để tái tạo lại. Một nửa số làng mạc, đền đài cổ kính bị san bằng, dồn dân vào những khối căn hộ cao tầng. Hơn một phần năm Buchreest, gồm những khu phố cổ, những nhà thờ hàng trăm năm đã bị phá hủy, đề xây dựng Thủ đô quốc gia. Các thành phố trong cả nước và hàng ngàn di tích lịch sử bị đập phá không thương xót. Thay vào đó là những công mới, theo kiến trúc hiện đại, ganh đua, thách thức thế giới, như Cung nghị viện Casa Poporului, lớn thứ hai thế giới, chỉ sau tòa Nhà Trắng ở Washington của Hoa Kỳ.

Văn học, nghệ thuật bắt buộc phải sáng tác theo hiện thực xã hội chủ nghĩa, ca ngợi đảng, lãnh tụ, chống khuynh hướng tự do tư tưởng, tự do báo chí. Qúa trình thực hiện cuộc cải cách đó, là cơ hội để Ceausecu thanh trừng nội bộ. Những cú ra đòn bài trừ tư tưởng thân phương tây và xét lại, làm trong sạch đảng theo kiểu Stalin liên tục được tung ra dồn nhiều cán bộ đảng viên vào tù tội, có người mất tích.

Song song với cuộc cách mạng văn hóa kiểu Trung Quốc, Ceausescu cho dịch in và phát hành triết lý Juche vào từng trường học, và cho tuyên truyền trên toàn bộ hệ thống thông tin đại chúng. Giáo dục thanh thiều niên sùng bái cá nhân, trở thành những chiến binh cách mạng, xả thân vì lãnh tụ. Triết lý Juche do Kim Nhật Thành khởi xướng từ năm 1955, nội hàm của nó là: "Con người là chủ thể của mọi thứ, quyết định mọi thứ!”. Triết lý ấy cũng mang đậm màu sắc Trung Quốc, nhằm chống chủ nghĩa xét lại Khrouchetchev, duy trì chủ nghĩa Stalin, bảo vệ quyền lực Kim Nhật Thành và Đảng lao động Triều Tiên.

Từ triết lý Juche, Ceausecu đã sáng tạo ra “Luận cương tháng 7”, trong đó có mười bảy nội dung. Ông ta đã phản lại người thầy của mình là Gheorghe Gheorghiu Dej, xóa bỏ những thành quả cải cách đổi mới mà trước đó ông đã làm được, xóa bỏ cả truyền thống Rumani, quay lại con đường mòn của Stalin và Mao Trạch Đông.

Khuôn mặt Ceausescu đầy sắt máu. Người dân Rumani nghẹt thở trong bầu không khí pha trộn giữa tư tưởng Juche và Maois. Tệ sùng bái cá nhân lên đỉnh cao, Ceausescu tự coi mình là Mirceca Vĩ đại! Đó chính là lúc cái chết đã được báo trước dành cho Ceausescu và chế độ cộng sản Rumani. Pacepa, một tướng hai sao Rumani đào tẩu sang Hoa Kỳ năm 1978, khẳng định như vậy trong cuốn sách tựa đề: “Red Horizons: Choroniclecs of a Communist Spy Chief”

Với Luận cương tháng Bảy, Ceausescu, bày tỏ sự khinh bỉ của mình với toàn bộ các mô hình kinh tế thị trường phương Tây, xóa bỏ tất cả các hòa ước và các mối quan hệ làm ăn trước đó với các nước tư bản. Ông ta cũng lên án mạnh mẽ Perestroika và glasnost, ca ngợi sự kiện đàn áp sinh viên của Trung Quốc ở Quảng trường Thiên An Môn là hiện thân của tinh thần Bollservich, ý chí Stalin!

Ceausescu mắc hết sai lầm này đến sai lầm khác, tiêu biểu là tách Rumani ra khỏi cộng đồng Châu Âu, tự cô lập mình, đẩy nền kinh tế đang thịnh vượng xuống vực thẳm. Ông ta ra lệnh tập trung sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu trả những khoản nợ Rumani đã vay thời mở cửa. Một đất nước 19 triệu dân, số nợ đã lên tới 14 tỷ 500 triệu đôla, bình quân mỗi người 763 đô la, dẫu vét cạn kho cũng không đủ trả.

Trước kia mức sống của Rumani nhất nhì khu vực, giờ tụt xuống hạng bét. Nạn nhân thê thảm nhất là trẻ em. Nhằm phát triển dân số, trước kia Ceausescu khuyến khích sinh đẻ, bình quân mỗi gia đình Rumani có 5 con. Bấy giờ kinh tế tụt dốc, đất nước rơi vào cảnh nghèo đói, các gia đình không nuôi nổi con, trẻ em tràn ra đường phố, đường làng, vô thừa nhận, làm đủ mọi nghề kiếm miếng ăn. Bệnh dịch AIDS lan tràn đến nỗi không một bệnh viện nào nhận khám và điều trị.

Ấy thế mà vợ chồng Ceausecu vẫn được ru trong tháp ngà quyền lực tối cao. Vẫn được ca ngợi là lãnh tụ vĩ đại, thiên tài! Ông ta xuất hiện trên TV, với hình ảnh tươi cười trong các cửa hàng ngồn ngộn hàng hóa, để chứng minh Rumani không thiếu thực phẩm, cuộc sống người dân vẫn cao. Bộ nông nghiệp Rumani còn nuôi riêng những đàn bò béo núc ních, để đưa tới một trang trại nào đó quay phim với Ceausescu, quảng cáo cho sản xuất phát triển.

Không một lá thư tố cáo tham những, một lời kêu khổ nào lọt đến tai mắt vợ chồng Ceausescu. Mạng lưới đặc vụ, công an chìm nổi bủa vây mọi nơi. Hệ thống truyền thông nhà nước vẫn tô son đánh phấn cho chế độ thối nát. Những trí thức tiến bộ bị đàn áp thẳng tay. Tiếng nói dân chủ, và phản biện, dù mang tính chất xây dựng cũng bị bóp chết ngay trong trứng nước.

Tháng 10-1989, Ceausescu tới Berlin dự lễ kỷ niệm bốn mươi năm ngày thành lập Nước Cộng hòa Dân chủ Đức. Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Văn Linh cũng đi dự. Trong đoàn Việt Nam có tiến sỹ Lê Đăng Doanh. Ông đã kể, Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh chỉ được xếp một phòng lớn hơn phòng các thành viên trong đoàn một chút, còn chỗ ở của Ceausescu gồm nhiều phòng rộng lớn, có 12 tay súng bảo vệ. Khi Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh tới thăm, phải chờ rất lâu ngoài sảnh Ceausescu mới ra tiếp. Nhưng Ceausescu tỏ ra rất hăng hái ủng hộ sáng kiến triệu tập “Hội nghị các đảng cộng sản và phong trào công nhân quốc tế để siết lại đội ngũ” của Nguyễn Văn Linh trong khi Gorbachev và hầu hết các lãnh tụ Đông Âu không mặn mà. Ceausescu còn đề nghị để Rumani đăng cai. Rõ ràng là Ceausescu đã linh tính mối nguy cơ đang đến với mình.

Tuy nhiên, từ Berlin trở về, Ceausescu tổ chức Đại hội đảng cộng sản Rumani lần thứ 14 thành công tốt đẹp, và ở tuổi 71, ông ta lại được bầu làm Tổng bí thư một nhiệm kỳ 5 năm nữa. Trong bài phát biểu bế mạc Đại hội, Ceausescu tuyên bố, Runmani là thành trì xã hội chủ nghĩa, bất chấp khối cộng sản Đông âu tan rã. Ceauescu tin tưởng phần lớn giới lãnh đạo Rumani, vì quyền lợi kinh tế, vẫn gắn bó với mình, đặc biệt là lực lượng quân đội và công an vốn được ưu tiên , sẽ tuyệt đối trung thành với ông ta và chế độ.

Nhưng giờ lịch sử đã điểm. Đảng công sản Rumani đã hết vai trò làm mưa làm gió! Cái chức Tổng bí thư, kiêm Chủ tịch hội đồng nhà nước của Ceausescu và ngay cả mạng sống cùa vợ chồng ông đã kết thúc chưa đầy một tháng sau cái giờ phút ông ta tái đăng quang ấy!

Nó khởi đầu bằng cuộc tuần hành ở thành phố Timisoara, nhằm đuổi linh mục László Tokes, người Hunggary, người bị chính phủ buộc tội gây chia rẽ sự đoàn kết sắc tộc. Cuộc tuần hành rất quy mô do chính phủ tổ chức. Nhưng thật trớ trêu, gậy ông lại đập lưng ông. Khi những người tham gia biểu tình hiểu ra sự thật, là chính quyền vu khống linh mục Lászlo Tokes, cuộc biểu tình đã thoát khỏi nguyên nhân ban đầu, biến thành cuộc tuần hành chống chính phủ. Gió đổi chiều nhanh chóng biến thành bão tố!

Lực lượng cảnh sát và Securitate đã nổ súng vào đám biểu tình, làm chết hàng trăm người. Sự phẫn nộ của nhân dân bùng lên dữ dội không gì cản nổi.

Đang ở thăm Iran, Ceausescu vội vã bay về, hy vọng vãn hồi được trật tự, nhưng bất lực. Lòng dân căm thù chế độ độc tài bị kìm nén từ lâu, giờ như nước vỡ bờ, cuồn cuộn dân trào, cuốn phăng hết mọi vật cản.

Ceausescu lên TV, đổ tội cho thế lực bên ngoài can thiệp vào Rumani và kêu gọi quân đội bảo vệ chế độ, bảo vệ mình, nhưng vô hiệu. Đội quân được trang bị tận răng, từng thề thốt tuyệt đối trung thành với Tổng tư lệnh tối cao Ceausescu, đã đứng về phía nhân dân. Họ cùng lực lượng biểu tình tràn ra Quảng trường cách mạng và bao vậy tòa nhà nghị viện , nơi vợ chồng Ceausescu đang trú. Ngày 18-12 vợ chồng Ceausescu quyết định dùng 2 máy bay, chuyển sang Iran 24 tấn vàng. Ceausescu hy vọng với khối lượng vàng ấy, và hàng tỷ đô la tham những trong hơn hai mươi năm cầm quyền, ông ta sẽ tiếp tục sống đế vương, và nuôi nấng lực lượng trung thành với mình, chờ cơ hội nắm lại quyền lực. Nhưng kế hoạch của Ceausescu không thành, chính viên sỹ quan tình báo thân cận nhất chặn lại. Ceausescu và Elena lên máy bay trực thăng, chạy về quê cũ ở Târgoviste, tìm đường trốn ra nước ngoài, nhưng không thoát. Người dân quê đã bắt sống vợ chồng Ceausecu, nộp cho cảnh sát theo lệnh truy nã loan báo trên TV.

Ngày 25-12-1989, Phiên tòa quân sự xét xử Ceausescu diễn ra chóng vánh, chưa đầy hai giờ đồng hồ. Viên đại úy Ion Bocru trực tiếp chứng kiến, kể lại rằng: “Ceausescu bị buộc tội làm giàu trái phép, tham nhũng, phản bội tổ quốc và gây ra cái chết của 60 ngàn người nồi dậy chống lại ông ta. Điều mỉa mai, là chính những luật sư bảo vệ quyến lợi cho Ceausescu, lại tố cáo ông ấy”.

Viên đại úy nói: “Ngay sau khi bị tuyên án tử hình, vợ chồng Ceausescu bị kéo ra chân bức tường giáp khu nhà xí trại lính. Khi biết đã đến đường cùng, ông ta hát quốc tế ca, hô đả đảo quân phản bội, rồi và hét lên ầm ĩ. Nhưng ba khẩu AKM, từ tay ba sỹ quan binh chủng dù Rumani, lực lượng trung thành nhất của Ceausescu, đã đồng loạt nã đạn vào vợ chồng ông ấy. Mỗi khẩu súng 30 viên đạn, tất cả 90 viên trút hết không chừa lại viên nào.

Hôm sau, cái đài truyền hình từng ca ngợi Ceausescu lên tận mây xanh, và để ông trực tiếp xuất hiện kêu gọi quân đội bảo vệ chế độ, lại đưa hình ảnh ông ta bị quân đội xử bắn với lời bình luận "Kẻ phản Chúa đã bị giết vào ngày Chúa giáng sinh!”

Hitler, Mussolini, Saddam Hussein, Gaddafi và Ceausescu, một thời vinh quang tột đỉnh, giàu sang tột đỉnh, dưới chân dẫm đạp không hết lên kẻ tôn thờ và hứa trung thành. Nhưng rốt cuộc đều chết thảm bởi chính những kẻ thề thốt ấy. Và, chính những kẻ từng uốn cong ngòi bút ca ngợi họ, lại viết những dòng vạch sự bẩn thỉu của họ đầu tiên!

Cái chết đã báo trước cho cho Ceausescu, nhưng ông ta không chịu thức tỉnh. Cái chết đang báo trước cho những kẻ khác, nhưng hình như cũng như Ceausescu, họ vẫn không chịu thức tỉnh.

Xem thêm: Kẻ Cầm Đầu Cộng Sản Romania Bị Trừng Phạt

Đoạn phim 7 phút trình chiếu phiên tòa ngắn ngủi và cảnh xử bắn hai vợ chồng “lãnh tụ” độc tài Cộng Sản Ceauşescu: Youtube Video

Rumani phải bồi thường các nạn nhân bị thảm sát thời cộng sản
Hoàng Nguyễn / Trọng Thành (viet.rfi.fr) – Tòa án Nhân quyền Châu Âu, trụ sở đặt tại Strasbourg, đã ra phán quyết buộc nhà nước Rumani bồi thường chừng 350 ngàn euro cho 72 nguyên đơn. Đấy là thân nhân, gia đình các nạn nhân của vụ thảm sát Timişoara cách đây gần 24 năm. Trong tuần, Bucarest vừa ban hành luật bồi thường các nạn nhân dưới thời cộng sản toàn trị.

Hình ảnh vụ thảm sát Timisoara – Reuters / Cristel Bogdan
Cho dù, sau khi thể chế toàn trị cộng sản sụp đổ ở Rumani, chính phủ nước này coi tất cả những người bị thiệt mạng đều là nạn nhân của sự đàn áp cộng sản, song việc họ bị sát hại chưa được làm rõ ràng và cụ thể. Rumani từng được xếp là quốc gia đứng thứ hai trong danh sách những nước ở Châu Âu phải bồi thường nhiều tiền cho công dân bởi những vi phạm dưới chế độ cộng sản, theo nhận định của Tòa Strasbourg.

Vụ án trên được khởi tố trên cơ sở đơn kiện của thân nhân các nạn nhân đã qua đời trong cuộc đàn áp đẫm máu của lực lượng vũ trang cộng sản trong những ngày cuối của thể chế độc tài Ceausescu năm 1989. Tòa Strasbourg nhận định rằng Rumani đã không thực hiện bổn phận của mình khi nước này không xem xét cặn kẽ trách nhiệm của những kẻ đã gây tội ác.

Tuy nhiên, phán quyết vừa qua đã tạo ra một cơ hội xác đáng để quốc gia hậu cộng sản này một lần nữa phải trực diện với quá khứ của mình, với hơn ba thập niên đen tối dưới sự ngự trị của “Người chỉ đường” (Conducător) Nicolae Ceauşescu. Để thấu hiểu về ý nghĩa của phán quyết trên của Tòa Strasbourg, cần nhắc lại một số nét chính của diễn biến diễn ra ở Timişoara, đã là cú hích khiến chính thể Ceausescu bị sụp đổ trong vòng chưa đầy mười ngày.

Thảm sát Timişoara

Ngày 15/12/1989 chính quyền muốn cưỡng bức mục sư Tin lành (gốc Hungary) Tőkés László – người có quan điểm đối lập với chính quyền – phải rời nơi cư ngụ. Đây là nơi có rất đông người gốc Hung sinh sống. Từ sáng sớm, các tín đồ đã tập trung đông đảo trước căn hộ ông ở. Thoạt tiên, chính quyền muốn giải quyết êm thắm tình thế này, nhưng đám đông ngày một tăng và sự phản kháng vẫn tiếp tục trong ngày hôm sau.

Ngày 16/12/1989 bắt đầu có những phát biểu và một vài động thái huyên náo chống chế độ và Ceauşescu. Mặc dù đến hôm sau, mục sư Tőkés László đã bị đưa đi, song càng ngày càng đông người tụ tập tại trung tâm Timişoara và họ tràn cả vào tòa nhà của Thành ủy tỉnh. Sau khi giới lãnh đạo địa phương hoàn toàn mất khả năng kiểm soát các sự kiện diễn ra, các sĩ quan quân đội cấp cao đã được cử tới Timişoara. Đường phố của đô thị này tràn ngập các đơn vị quân đội và nội vụ.

Súng phun nước đã được huy động nhưng vẫn chưa đủ để đẩy lui đoàn người. Các đơn vị an ninh đã được lệnh nổ súng. Trong vòng 3-4 ngày, những cuộc đụng độ đẫm máu đã làm khoảng 72 thường dân thiệt mạng, hơn 250 người bị thương và rất nhiều người phản kháng bị bắt giữ.

Để giấu nhẹm vụ thảm sát đã dẫn đến sự sụp đổ của chính thể Rumani này, 43 tử thi đã được chở về thủ đô Bucharest và thiêu ở đó.

Sự truy trách nhiệm đã diễn ra như thế nào ?

Nhân 20 năm kỷ niệm cuộc chính biến 1989, tổng thống tái đắc cử khi đó, ông Traian Băsescu, đã kêu gọi cư dân Bucharest vinh danh những nạn nhân của biến cố tháng 12/1989 và gọi họ là “những anh hùng đã hy sinh cho tự do”. Thành phố Timişoara – được coi là nơi khởi đầu cuộc cách mạng 1989 với sự xuống đường của hàng trăm ngàn người – cũng có nhiều kỷ niệm lớn.

Ông Tőkés László, trên cương vị nghị sĩ Nghị viện Châu Âu của Rumani, đã được nhận huy chương Ngôi sao Rumani (Steaua Romaniei), phần thưởng cao quý nhất của nước này, cho vai trò lớn lao trong biến cố 1989. Tuy nhiên, trách nhiệm các thủ phạm của vụ thảm sát Timişoara thì vẫn chưa được làm sáng tỏ và còn phụ thuộc rất nhiều vào việc chính phủ cánh tả hay cánh hữu nắm quyền ở xứ sở này.

Cho dù ngay vào tháng 1/1990, Viện Công tố Timişoara đã tiến hành điều tra và ra kết luận là những người bị thiệt mạng trong biến cố 1989 đều là nạn nhân của thể chế cộng sản, nhưng thời kỳ ông Ion Iliescu – một nhân vật từng có chút vai vế thời cộng sản ở Rumani – đứng đầu nội các, vụ thảm sát đã không được đụng tới. Chỉ tới năm 1997, hai vị tướng đã ra chỉ thị xả súng bắn vào dân – các ông Victor Stanculescu và Mihai Chitac – mới bị truy tố, sau khi Liên minh Dân chủ cánh hữu thắng cử.

Ông Marius Mioc, một nhà nghiên cứu về cuộc cách mạng diễn ra ở Timişoara, cho hay : Viện Công tố nước này chỉ xác nhận trách nhiệm của binh lính hoặc các sĩ quan mật vụ chính trị Securitate trong vài trường hợp, còn đối với những nạn nhân khác, thì hai vị tướng bị coi là phải chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Hai vị tướng nói trên đã bị án tù giam 15 năm, nhưng tới năm 2000 sau khi cánh tả lên nắm quyền, họ đã được thả. Năm 2008, khi cánh hữu lại giành thắng lợi trong kỳ bầu cử quốc hội, Tòa án Tối cao Rumani lại ra phán quyết xử tù giam 15 năm đối với hai vị tướng, coi họ là thủ phạm chính trong vụ thảm sát. Những cuộc điều tra kéo dài và vô hiệu quả vào năm 2009 đã khiến 4 nguyên đơn Rumani kiện tổ quốc họ với lý do chính quyền Rumani đã vi phạm quyền được hưởng một nền tư pháp công bằng và tử tế của công dân. Trong vụ kiện này, Tòa Strasbourg đã ra phán quyết xử phạt nhà nước Rumani phải bồi thường tổng cộng 20 ngàn Euro cho 4 nguyên đơn.

Trực diện với quá khứ cộng sản

Phán quyết của Tòa án Nhân quyền Châu Âu không phải là biến cố duy nhất khiến Rumani buộc phải trực diện nghiêm túc với quá khứ cộng sản.

Đất nước, vốn bị coi là tụt hậu trong khối các nước XHCN cũ trong việc xử lý những hệ lụy của Chủ nghĩa Cộng sản, vài ngày trước đây đã phải lên tiếng xin lỗi dân vì sự trưng dụng nhà cửa, đất đai của người dân và các giáo hội trong 7 thập niên trước đây.

Ngày thứ Tư vừa qua, đích thân thủ tướng Victor Ponta – thay mặt nội các – đã đưa ra lời xin lỗi đó. Thủ tướng Rumani trong phiên họp chung của Lưỡng viện, đã nhận phần trách nhiệm tạo dựng khả năng “tái lập” công lý đối với những bất động sản từng bị chính quyền cộng sản tịch thu trái pháp luật. Một điểm đặc biệt : Đạo luật này sẽ tự động có hiệu lực pháp luật trong vòng vài ngày mà không cần Quốc hội thông qua, nếu không bị coi là vi hiến, hoặc phe đối lập không lật được chính phủ.

Thủ tướng Victor Ponta khẳng định đạo luật mới này được ra đời nhằm bồi thường những tổn thất do lịch sử gây ra, và lời xin lỗi của ông đặc biệt ứng với Giáo hội Công giáo Hy Lạp, đã chịu nhiều tổn thất nhất bởi những biện pháp trưng thu của chính quyền cách đây 70 năm. Không chỉ bị cấm hoạt động, tất cả hệ thống nhà thờ và tài sản của giáo hội này đều bị tịch thu vào năm 1948 và chỉ được trả lại một phần nhỏ vào năm 1989, khi Giáo hội Công giáo Hy Lạp được phép tái hoạt động.

Thủ tướng Victor Ponta lý giải việc không cần đưa đạo luật ra thảo luận ở Quốc hội bởi lẽ trong hai thập niên qua, cơ quan lập pháp nước này đã ra nhiều đạo luật liên quan đến việc bồi thường cho những chủ nhân của những bất động sản bị tịch thu thời cộng sản, nên mọi thế lực chính trị đều cần đồng thuận để hệ thống pháp luật Rumani được vận hành một cách hiệu quả và hợp lý.

Tính đến nay, đã có 3.500 công dân Rumani kiện tổ quốc mình tại Tòa án Nhân quyền Châu Âu vì nhà cửa, điền trang của gia đình họ từng bị tịch thu dưới thời cộng sản. Năm 2010, quá trình bồi thường bị dừng lại và vô hiệu hóa bởi sự hoành hành của những nhóm đầu cơ bất động sản và quan chức tham nhũng. Trước sự thể này, Tòa Strassbour đã lên tiếng đòi Rumani phải đưa ra được một hệ thống luật hữu hiệu trong vấn đề này.

Theo số liệu mà thủ tướng Ponta đưa ra, chừng 10 ngàn tòa nhà và 1,3 triệu hecta đất bị nhà nước cộng sản tịch thu, nay đã được hoàn trả về chủ cũ. Khoảng 4 tỉ euro tiền mặt và trái phiếu cũng đã được trao cho những gia đình bị thiệt hại. Đạo luật mới đảm bảo việc trao trả lại cho chủ cũ hoặc người thừa kế trong vài năm tới những nhà cửa đất đai hiện vẫn do nhà nước quản lý – còn đối với những bất động sản mà không thể hoàn trả được, nhà nước sẽ bồi thường bằng tiền mặt theo lộ trình được luật ấn định.

Di chứng của sự nhu nhược ở Romania
Dennis Deletant Gửi cho BBCVietnameseNhững thách thức công khai chống lại chế độ Cộng sản ở Romania là rất hiếm và không thách thức nào đủ đe dọa chế độ. Trong thập niên 1980, khi sự bạo ngược của Nicolae Ceauşescu ngày càng lớn, người ta tự hỏi vì sao người dân Romania không kháng cự hay nổi loạn?

Bốn giải thích thường được đưa ra. – Thứ nhất, không có một ngọn cờ cho đối lập. – Thứ hai, tính cách người Romania sợ sệt và thụ động, bị điều khiển bởi lịch sử sống dưới ách cai trị ngoại bang, từ người Thổ Ottoman, triều đại Habsburg, Romanov và Cộng sản Liên Xô.

Theo cách giải thích thứ ba, tín ngưỡng Chính Thống giáo Đông phương mà 80% dân Romania đi theo đã khiến họ trở nên thụ động. Họ tin cuộc đời này là nước mắt và công lý chỉ đến ở kiếp sau.

Lại có xu hướng thứ tư nói rằng mật vụ, Securitate, vô cùng đắc dụng. Cơ quan mật vụ Romania an tâm dân chúng sẽ thụ động, đặc biệt nếu chính quyền cổ vũ được ít nhất một chính nghĩa, ví dụ lập trường chống Nga.

Thiếu ngọn cờ

Thiếu một ngọn cờ tập hợp đối lập là điểm đặc trưng ở Romania thời hậu Thế chiến. Vào lúc áp đặt chế độ Cộng sản, Romania chủ yếu là nước nông nghiệp và chỉ có một lượng nhỏ giai cấp công nhân. Từ trước Thế chiến Hai, lao động có tổ chức đã không phải là thế lực trong chính trị Romania, và không có liên kết truyền thống giữa trí thức và công nhân.

Mặc dù giới trí thức Romania thuộc lớp người tinh tế nhất Trung Âu, và cũng là một trong những nơi chịu ảnh hưởng mạnh nhất của các trường phái văn chương Pháp, nhưng họ không hề chịu ảnh hưởng của các giá trị thiên tả của người Pháp. Thiếu vắng truyền thống hoạt động của giai cấp lao động, và thiếu một nhóm xã hội cổ vũ nguyên tắc bình đẳng, thành ra cũng không có động lực cho sự xét lại.

Cáo buộc hèn nhát chủ yếu dựa trên ấn tượng là dường như hoàn toàn thiếu thách thức chống lại chế độ ở Romania. Người ta so sánh, có ý chê bai, với cuộc nổi dậy ở Đông Đức tháng Sáu 1953 và Ba Lan mùa hè 1956, ở Hungary 1956, Mùa xuân Prague 1968 và Công đoàn Đoàn Kết ở Ba Lan thập niên 1980. Thực ra, những cuộc phản đối tập thể đầu tiên ở Romania diễn ra sau cuộc nổi dậy ở Hungary tháng Mười 1956. Nhưng tin tức bị chặn ở Romania và ít thông tin được chuyển đến phương Tây, nơi khủng hoảng Suez và sự kiện Hungary chi phối báo chí.

Tháng Tám 1977, truyền thông Romania cũng không tường thuật cuộc đình công của thợ mỏ miền tây nam, thể hiện vai trò là công cụ để chế độ lung lạc. Trong thập niên 1980, có nhiều vụ biểu tình nhỏ lẻ của công nhân ở các tỉnh, nhưng phải gần 10 năm sau, người ta mới biết đến. Ngay cả ngày nay, cũng ít người viết về những sự kiện này.

Sự kiểm soát truyền thông và “làm sạch tin tức” kiểu như vậy rất hiệu quả để kiềm chế biểu tình, gây cảm giác bực bội và cô lập trong người biểu tình và đóng vai trò “tự báo trước”: nếu sự phản đối chế độ không được tường thuật, đa số quần chúng không chỉ tưởng rằng mọi sự bình yên mà còn hồ nghi mọi hình thức bộc lộ phản đối.

Vai trò Giáo hội

Giáo hội Romania hoàn toàn quy thuận chính thể Cộng sản. Sau khi Giáo hội Hiệp thông bị đàn áp năm 1948, Giáo hội Chính thống có thể tự nhận đại diện cho nhu cầu tinh thần của đa số người Romania. Nhưng hướng đi của họ hoàn toàn lệ thuộc quyền lợi của Đảng Cộng sản. Người nông dân trở nên nhu nhược về chính trị, sau việc bắt giữ các lãnh đạo Đảng Nông dân Quốc gia và tống giam họ vào mùa đông 1947. Sau đó là việc cầm giữ hàng ngàn người – 80,000 theo thừa nhận của Tổng Bí thư Đảng Gheorghiu-Dej năm 1962 – chống đối chương trình tập thể hóa cưỡng bức bắt đầu từ 1949.

Không đầy đủ khi quy nguyên nhân thiếu chống đối chủ nghĩa cộng sản ở Romania chỉ vì bộ máy an ninh hiệu quả. Những yếu tố khác như quan hệ giữa các hệ thống chính thức và phi chính thức trong xã hội, và sự ăn ở hai lòng cũng đóng vai trò lớn. Quan hệ gia đình gần gũi cho phép con người ta đối đầu với khủng hoảng dưới thời Ceauşescu. Các mạng lưới người thân hay bạn bè được dùng để đi qua ma trận của bộ máy quan liêu. Ví dụ trong chuyện ẩm thực, được người Romania xem trọng, thịt từ lò mổ nhà nước được bán lén cho người thân, bè bạn của người quản lý lò mổ.

Bất đồng chính kiến

Hồi giữa thập niên 1980, khi một nhà ngoại giao phương Tây hỏi về bất đồng chính kiến ở Romania, một quan chức Đảng Cộng sản trả lời: “Tham nhũng là cách bày tỏ bất đồng của chúng tôi.”

Trước khi bàn về khái niệm “bất đồng” tại Romania, cần làm rõ ý nghĩa của từ này.

Nhiều nhà quan sát Romania nhầm lẫn giữa việc bất tuân phục và cái mà họ gọi là “phản kháng qua văn hóa”. Tôi xem một người bất đồng chính kiến là người hoạt động bên ngoài hệ thống, là thách thức cho nó, còn một người bất tuân thì hoạt động từ bên trong hệ thống. Cả hai đều bày tỏ sự phản đối chế độ, nhưng mức độ phản đối ở người bất đồng chính kiến thì lớn hơn.

Bất đồng chính kiến thể hiện công khai, như biểu tình, còn sự bất tuân lại kín đáo hơn. Kể từ sau 1989, thái độ bất tuân của các cây bút sống trong thời Ceauşescu được trình bày như là sự “phản kháng qua văn hóa”. Trong mắt những người này, các tác phẩm của họ là sự phản kháng chế độ, cho dù chúng thường ra mắt công chúng nhờ sự đồng ý hay đồng lõa của giới kiểm duyệt. Nhưng có một cảm giác có tội trong các nhà văn vì sự phục tùng của họ trước chế độ Ceauşescu. Cảm giác này khiến một số người, sau khi Ceauşescu bị lật đổ, trình bày thái độ của họ trong thời cộng sản theo cách họ muốn, chứ không phải theo thực tế.

Cô đơn

Không có người Romania nào lại bằng Doina Cornea trong cố gắng thu hút chú ý đến các chính sách hà khắc của Ceauşescu. Bà Cornea, một giảng viên đại học ở Cluj, bị đuổi việc tháng Chín 1983 vì dùng các tác phẩm triết học phương Tây trong bài giảng.

Trong một loạt thư ngỏ gửi Ceauşescu, phát trên đài Châu Âu Tự do từ 1982 đến 1989, bà lên án sự nhục nhã mà nhà lãnh đạo mang lại cho dân chúng. Thoạt tiên, ta có thể xem sự phản đối của bà đơn thuần là hành động chính trị, vì chúng đòi cải tổ dân chủ, lên án sự tàn phá làng mạc, và bày tỏ đoàn kết với những người đối kháng. Nhưng chúng cũng mang thông điệp đạo đức sâu sắc. Trọng tâm thông điệp của Cornea là niềm tin rằng mỗi cá nhân cần chịu trách nhiệm cho hành động của mình, cần nhận ra rằng việc họ hành động thiếu trách nhiệm cũng có tác động đến cả xã hội. Tội ác lớn nhất của chế độ Ceauşescu, theo bà, là tước bỏ phẩm giá của con người, khiến lo lắng hàng ngày của họ chỉ là cố kiếm sống, nguyên tử hóa và đồng nhất hóa các dân tộc của Romania.

Cornea bị quản thúc năm 1988, một sự hạn chế mà chỉ được tháo bỏ vào ngày 22/12/1989, khi Ceauşescu bị lật đổ.

Việc rất ít đồng hương phản hồi thông điệp của bà không nên bị xem là thất bại của bà, mà nó chỉ xác nhận sự khó khăn to lớn của nhiệm vụ bà đặt ra, và thành công của Ceauşescu trong việc đe dọa nhân dân.

Phát biểu chỉ năm ngày sau khi vợ chồng Ceauşescus bị hành quyết ngày Giáng Sinh 1989, nhà phê bình văn học Dan Hăulică nói sự đau khổ dưới thời độc tài là do sự thụ động và thiếu phản kháng. Diễn giải lại lời của danh họa Goya, ông nói “cơn ngủ vùi của một quốc gia sinh ra quái vật”. Ông nói sau 25 năm xấu hổ, Romania đã tìm lại được sự tự trọng. Tự do và phẩm giá, những từ ngữ đã bị làm giả dưới thời Ceauşescu, đã được cuộc cách mạng trả lại giá trị thật.

Di sản

Nhưng cái mà Romania khó rũ bỏ hơn là di sản của sự tuân phục chế độ độc tài.

Phần nào đó, có liên hệ giữa sự tuân phục Ceauşescu và tiến trình cải tổ chậm chạp ở Romania kể từ khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ. Sự tập trung hóa cao độ và "sự khôn ngoan" công nghiệp hóa nhanh chóng không bị thách thức của Ceauşescu khiến đất nước không có được sự linh động để cải tổ chính trị và kinh tế.

Có thể, như một người đã nói, “mức độ nổi loạn cao hơn dưới thời Cộng sản đã tạo ra khác biệt giữa các nước ở Trung-Đông Âu chuyển đổi sang dân chủ nhanh hơn, như Cộng hòa Czech, Hungary và Ba Lan, và những nước mà quá trình này đau đớn và quanh co hơn, như Bulgaria và Romania”.

Tội ác của Đảng Bolsevich được đưa lên màn ảnh
Wacław Radziwinowicz (Gazeta Wyborcza – Ba Lan, 27/10/2011) – Nhân kỷ niệm Cách mạng tháng Mười (Bauxite VN) Phạm Nguyên Trường dịch

Ảnh Wyborcza
Smirnov – đạo diễn, tác giả kịch bản và đồng thời là nhà sản xuất bộ phim – đã dành một phần tư thế kỷ cho việc nghiên cứu tài liệu trong văn khố Ủy ban khẩn cấp toàn Nga và Dân ủy nội vụ về cuộc nổi dậy của nông dân tỉnh Tambov. Nằm ở phía Đông Bắc Moskva và cách thủ đô 400 km, trước Cách mạng Tháng mười năm 1917 đây là khu vực cực kỳ giàu có. Cuối thế kỷ XIX người ta đã lấy từ đây một mét khối đất để đưa đến Vụ đo đạc và cân ở thành phố Sevr, ngoại ô Paris, làm tiêu chuẩn về đất màu mỡ nhất thế giới.

Sau cách mạng, những người Bolsevich đã tạo được nạn đói ngay cả ở những vùng đất như thế và biến người nông dân ở đó thành những kẻ đói khát. Vladimir Lenin đã thiết lập hệ thống giao nộp lương thực bắt buộc và năm 1919 tỉnh Tambov phải giao cho chính quyền mới nhiều lương thực hơn là họ có thể sản xuất được.

Nông dân vùng lên. Họ thành lập được hai quân đoàn, mỗi quân đoàn gồm có 50 ngàn chiến sĩ và đã chiến đấu chống lại Bolsevich trong vòng hai năm. Mùa xuân năm 1921 Lenin cử Tướng Mikhail Tukhatrevski chỉ huy đội quân 100 ngàn người cùng với xe bọc thép, máy bay và hơi ngạt chống lại họ. Vị Nguyên soái tương lai của Liên Xô – người sau này bị Stalin giết trong cuộc đại thanh trừng trong những năm 1930 – đã đánh tan những người nổi dậy, ông ta sử dụng hơi ngạt và bắn giết hàng trăm con tin (có nhiều phụ nữ và trẻ con).

Câu chuyện của Smirnov nói về số phận của một cô gái nông thôn tên là Varvara, năm 1909 cô lấy một người nông dân giàu có. Trong gia đình chồng, cô bị đánh đập và lăng nhục, lại còn suýt bị bố chồng hiếp nữa. Người chồng mà cô không yêu chết, và cô đã tìm hạnh phúc giản dị trong suốt nhiều năm ròng. Cô không hiểu vì sao những người Bolsevich lại tịch thu tất cả lương thực của mẹ con cô, vì sao họ lại giết những người đàn ông đứng ra bảo vệ tượng Chúa và bắt nốt những người đàn ông của cô. Người mà cô quyết định sống chung đã bị họ bắn cùng với những con tin khác ngay dưới chân tường nhà thờ: họ giết vì dân làng không chỉ chỗ ẩn nấp của những người nổi dậy.

Bộ phim “Ngày xưa có một bà” đã tấn công vào hai huyền thoại yêu thích của người Nga. Nó thể hiện Bolsevich là những tên tội phạm tàn ác, mất hết tính người. Nó cũng không nương nhẹ với nước Nga thời Sa hoàng, mà nhiều người vẫn cho là thiên đường đã mất. Nông thôn Nga thời trước Cách mạng trong phim của Smirnov trông rất bẩn, còn dân chúng thì dã man và bất công. (…)

Lăng Lenin mở lại cho khách tham quan
(BBC) – Lăng Vladimir Lenin ở Hồng Trường, Moscow vừa mở cửa trở lại cho công chúng vào thăm sau một thời gian tu bổ lớn. Lăng bị đóng từ tháng Chín 2012 để sửa chữa khẩn cấp do bị lún nền… Thi hài Lenin đã được bảo quản bằng hóa chất từ gần 90 năm qua, từ khi ông qua đời hồi 1924.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s