GS.Võ Tòng Xuân: ‘Hãy cứu nông nghiệp và nông dân thiệt thòi’

Posted: July 13, 2013 in Uncategorized
Tags:

(PNtoday) – "Nhà nước giao tất cả quyền hành xuất khẩu gạo cho một Vinafood 2 – kiêm luôn Hiệp hội Lương thực VN lũng đoạn thị trường lúa gạo trong nước. Họ không lo xây dựng thương hiệu gạo VN, mà lo cạnh tranh dìm giá lúa thấp nhất để hưởng lợi, mặc cho nông dân… đem lúa cho vịt ăn", GS. Võ Tòng Xuân viết.

(Xem thêm: Không phải vấn đề gì cũng đưa thành luật – Thông tư cạnh tranh với tiểu phẩm hài – Đợi ngoài cổng hai năm chưa được tiếp – Nạo phá thai ở Việt Nam xếp thứ 5 thế giới – Đã gây tai nạn còn xưng là 'thượng tá công an' hăm dọa nạn nhân) …

Bài 1: Độc quyền ép giá nông dân

Tình trạng nông nghiệp VN hôm nay thật không sáng sủa, nông dân tiếp tục là nạn nhân của tình trạng này. Có ý kiến cho rằng phải để đời con của nông dân có trình độ học vấn cao hơn mới nhận thức được vấn đề để hội nhập vào nền kinh tế thị trường. Nhưng thực ra, nông dân chỉ là một trong 3 tác nhân đưa đến tình trạng nông nghiệp bi đát hiện nay: (1) Nhà doanh nghiệp tiêu thụ nông sản; (2) Nhà nước chưa có chiến lược và chính sách cần thiết; (3) Bản thân người nông dân chậm đổi mới trong thời đại hội nhập kinh tế thế giới.

Thứ nhất, nhà doanh nghiệp tiêu thụ nông sản, phần lớn các doanh nghiệp VN không được trang bị kiến thức và kỹ năng kinh doanh nông sản, nên rất thụ động không biết tìm/mở thị trường cho nông sản của mình, không khả năng tổ chức nghiên cứu chế biến nông sản thô (nguyên liệu) thành sản phẩm có giá trị gia tăng có thương hiệu độc đáo để đưa ra thị trường trong nước hoặc quốc tế.

GS.TS Võ Tòng Xuân (ngồi) đang hướng dẫn cho một kỹ sư người châu Phi về cách trồng lúa.
Không có những doanh nhân có kỹ năng chuyên môn và có dũng khí để tổ chức được những vùng sản xuất liên hoàn từ ứng dụng khoa học công nghệ, đến tổ chức nông dân sản xuất theo qui trình tiên tiến (GAP), đến xử lý nguyên liệu, bảo quản và chế biến ra thành phẩm có thương hiệu.

Cả doanh nghiệp và nhà nước đều bỏ rơi nông dân, để mặc họ muốn trồng gì thì trồng, nuôi con gì thì nuôi. Đối nông dân trồng lúa, khi thu hoạch họ lệ thuộc vào thương lái chứ ít có doanh nghiệp nào trực tiếp mua nguyên liệu từ nông dân. Hàng trăm thương lái thu mua lúa với chục giống lúa khác nhau bán lại cho doanh nghiệp chế biến thì làm sao doanh nghiệp có gạo rặc một giống để bán được giá cao?

Thêm vào đó, máy móc thiết bị chế biến chưa hiện đại nên doanh nghiệp khó có thể có sản phẩm có chất lượng cao, nên giá sản phẩm bán ra thấp.

Trong khi đó doanh nghiệp “đầu nậu” độc quyền xuất khẩu gạo không thương hiệu của Việt Nam – Vinafood 2 (Tổng công ty Lương thực miền Nam) đi đấu thầu bán gạo cho nước ngoài đã cam tâm hạ thấp giá gạo VN để dành trúng thầu (thí dụ điển hình Bangkok Post ngày 30/4/2013 đưa tin VinaFood 2 trúng thầu với giá 459,75 USD/tấn gạo 25% tấm, rẻ hơn Thái Lan 108,25 USD/tấn cung cấp gạo cho Philippine từ tháng 7 đến 9/2013) thì nhóm độc quyền này phải hạ giá lúa của nông dân thấp xuống mới mua cung cấp được cho Philippine.

Đối với trái cây thì cũng tương tự như thế, không doanh nghiệp nào tổ chức với nhà vườn để sản xuất, xử lý và bảo quản trái cây tạo thêm giá trị gia tăng, mà chỉ có thương lái mua gom với giá rẻ mạt mà thôi, không kể gì chất lượng hoa quả.

Thứ hai, Nhà nước chưa có chiến lược và chính sách cần thiết, từ Chính phủ đến Bộ NN&PTNT và Bộ Công thương dù có chính sách tự do mậu dịch, nhưng trong thực tế lại giao tất cả quyền hành xuất khẩu gạo cho một Vinafood 2 – kiêm luôn Hiệp hội Lương thực VN lũng đoạn thị trường lúa gạo trong nước. Họ không lo xây dựng thương hiệu gạo VN, mà lo cạnh tranh dìm giá lúa thấp nhất để hưởng lợi, mặc cho nông dân “đem lúa cho vịt ăn”.

Chính sách ruộng đất của nhà nước đặt ra chủ yếu để duy trì hiện trạng sản xuất manh mún nhỏ lẻ, trong khi Luật Hợp tác xã Nông nghiệp (HTXNN) hoàn toàn không khuyến khích gì cho nông dân gia nhập Hợp tác như Nghị quyết TW 5, Khóa IX và Nghị quyết TW 26, Khóa X chỉ đạo về kinh tế tập thể và hợp tác hóa nông nghiệp.

Ở Nhật bản, quốc gia có lực lượng nông dân giàu ngang bằng các thành phần khác trong xã hội, Chính phủ dùng HTXNN làm công cụ xóa nghèo cho nông dân, bằng cách bơm tiền tài trợ sản xuất cho nông dân qua HTX của họ. Nếu chúng ta cũng có HTXNN đều khắp, mỗi khi nhà nước muốn giúp nông dân tạm trử lúa thì chỉ rót tiền về HTX ứng trước tiền cho nông dân chi xài, ai nấy giữ lúa của mình, đến khi giá lúa tốt hơn thì họ bán lúa lấy tiền trả lại nợ cho nhà nước.

Nhưng việc đáng tiếc nhất là cho đến nay nhà nước, cụ thể là Bộ NN&PTNT, hành động chỉ theo kiểu chắp vá, thấy hư đâu sửa đấy, bị thương chỗ nào băng bó chỗ đấy, không có một chiến lược dài hạn khả thi một cách đồng bộ có hệ thống. Chờ đến khi nào có bệnh dịch Bộ đề nghị cứu trợ vài ngàn tỷ đồng; khi nông dân kêu ca bán lúa không được, Bộ đề nghị cho doanh nghiệp vay không lãi để mua lúa tạm trử; thấy vài nơi có cánh đồng mẫu lớn để bán thuốc, bán phân cho dễ thì Bộ cũng hô hào xây dựng cánh đồng mẫu lớn; và bây giờ thì đang đề nghị “tái cơ cấu nông nghiệp” trồng cây khác thay cho lúa.

Một chính sách nông nghiệp chỉ biết có cây lúa đã ăn sâu vào xương tủy lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương nhỏ ở nông thôn đã giúp mọi người phá rừng làm lúa, ngăn chận mọi mầm mống đa dạng hóa, chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp, mãi cho đến năm 2000 mới nới lỏng cho đa dạng hóa nhưng không cụ thể gì cả.

Một yếu kém nữa là trong thực tế mọi chương trình phát triển nông nghiệp, Bộ NN&PTNT khuyến khích mạnh ai nấy làm: anh khuyến nông thì hô hào trồng giống này, nuôi con kia mà không mua; anh bán thuốc, bán phân thì lo hô hào nông dân mua dùng, và nông dân thì mạnh ai nấy lo, trăm người trăm vẻ, khi thu hoạch thì có hàng chục giống, mặc sức cho hàng trăm thương lái ép giá. Trong khi đó thì các công ty lương thực của nhà nước thì lo o bế thương lái không đếm xỉa gì đến nông dân.

Và vì Bộ NN&PTNT cứ làm như thế thì lúa cũng chịu thua, trái cây cũng chịu thua, cà phê cũng chịu thua, cá cũng chịu thua, và do đó nông dân đành bó tay. Không nông sản nào có thương hiệu mạnh được vì chúng đã được sản xuất một cách không đồng bộ, chuỗi giá trị sản xuất bị tháo ra từng khoen không ráp lại được, mạnh anh này lợi dụng anh kia.

Phải chi chúng ta có tầm nhìn toàn vẹn hơn, thấy sự phát triển theo hệ thống đồng bộ theo chuỗi giá trị từ giống cây con cho đến thị trường trên bàn ăn của người tiêu dùng trong nước và thế giới. Thí dụ, đối với mặt hàng gạo, chuỗi giá trị gắn liền giống lúa với đồng ruộng sản xuất, nông dân gắn liền nhau trong HTXNN, cánh đồng mẫu lớn của HTX gắn với doanh nghiệp chế biến gạo có thương hiệu được phân phối trong nước hay xuất khẩu.

Đối với mặt hàng trái cây, chuỗi giá trị bắt đầu từ việc quy hoạch vùng trồng thích hợp với giống cây ăn trái đặc biệt, mọi nông dân trồng cây ăn trái sẽ gắn liền với một trung tâm xử lý và bảo quản trái cây, để khi thu hoạch họ sẽ đưa trái cây về trung tâm bảo quản đưa nhiệt độ trái xuống 5 độ C trước khi đưa vào kho phân loại kích cỡ, đóng gói bao bì và bảo quản ở 5 độ C chờ đến khi bán cho các siêu thị lúc có giá tốt.

Thứ ba, những bất cập trong đời sống của nông dân một phần cũng do chính bản thân người nông dân tạo nên. Nông dân ta chủ yếu là sản xuất nhỏ, manh mún, thích sản xuất tự do, không muốn hợp tác hóa.

Phần lớn bà con nông dân không được học hành từ căn bản mà rất tự hào vì kinh nghiệm thực tế sản xuất của mình, không thấy và hiểu được những cơ sở khoa học của từng lãnh vực sản xuất, cho nên bà con nông dân làm theo ý mình và theo lời quảng cáo hơn là theo khoa học.

Do đó, họ phải tốn kém nhiều, đội giá thành sản xuất lên cao nên không lời thỏa đáng, có khi bị lỗ.

Nếu nông dân chịu khó học hỏi để trở thành nông dân kiểu mới thì họ sẽ sáng suốt hơn trong các quyết định sản xuất, không xa rời HTXNN và chấp nhận thành viên trung thực, thực hiện theo qui trình GAP một cách tự giác trong chuỗi giá trị sản xuất. Được như thế đời sống nông gia sẽ đổi mới ngay.
GS. Võ Tòng Xuân (Đại học Tân Tạo, Long An, ngày 10/7/2013)
Không phải vấn đề gì cũng đưa thành luật
SGTT.VN – Ai cũng biết xã hội được vận hành dựa trên hai yếu tố chính: pháp luật và các chuẩn mực xã hội. Mục đích cuối cùng của pháp luật chính là bảo vệ quyền con người. Một điều luật được đưa ra phải đảm bảo được tính phổ quát, bình đẳng, không phân biệt đối xử, và cân bằng với các chuẩn mực xã hội. Người làm luật cần nắm rõ điều gì nên đưa vào làm thành luật để mọi người tuân theo, và việc gì thì nên để xã hội tự điều chỉnh, dựa vào giá trị đạo đức cũng như quan điểm của xã hội. Không phải vấn đề gì cũng đưa thành luật.

Một khi pháp luật vượt ra khỏi mục đích bảo vệ quyền con người, can thiệp quá sâu vào cuộc sống riêng tư, cá nhân thì chắc chắn điều luật, nghị định đó sẽ vấp phải nhiều phản ứng từ xã hội. Ví như chuyện phạt người vợ vì kiểm soát tiền của chồng. Mối quan hệ hôn nhân hoàn toàn là thoả thuận dân sự, đơn thuần là một mối quan hệ xã hội. Người trong cuộc có quyền quyết định về mặt tài chính. Nếu họ không thống nhất được, ắt hẳn sẽ chính họ đưa ra những giải pháp khác. Nhà nước không thể nào quyết định, không nên quyết định thay họ ai là người giữ tiền hoặc phải chia đều tiền ra. Hơn nữa, các khái niệm “kiểm soát”, “hào phóng”, “ki bo”, “tiết kiệm” chỉ là những quan niệm xã hội, chúng đa dạng, tuỳ thuộc hoàn cảnh của mỗi người, không có một ngưỡng chung để đo lường cho tất cả, vì thế không thể đúc thành luật được. Một khi các điều khoản không có tính khả thi: khó định nghĩa, dễ tranh cãi, khó đo lường, dễ gây tuỳ tiện trong việc diễn giải, phân xử và tạo ra khối lượng công việc khổng lồ cho cả một hệ thống, thì khi dự tính làm luật ắt sẽ bị phản ứng.

Thêm một ví dụ nữa, về việc cấm phụ nữ trên 33 tuổi mang thai, nếu có xảy ra thì thật sự điều luật này vi phạm quyền con người. Là phụ nữ, họ có quyền sinh con và pháp luật phải đảm bảo quyền này. Một trong những nguyên tắc quan trọng khi làm luật là sự bình đẳng. Cấm sinh con có nghĩa tước đoạt sự bình đẳng của con người, và phân biệt đối xử về tuổi tác.

Điều này dẫn đến một vấn đề lớn hơn, đó là cần phải xem xét khía cạnh quyền con người trong tất cả các văn bản pháp luật. Cần đặt ra câu hỏi liệu dự luật đó có ảnh hưởng xấu đến ai, có phân biệt đối xử hay không? Đây là câu hỏi quan trọng mà luật pháp cần tính đến. Bởi nếu một khi các điều luật trên được thực thi, thì ảnh hưởng rất mạnh đến tính tự chủ của gia đình và quyền của các thành viên trong gia đình đó. Pháp luật chỉ nên can thiệp nếu trong gia đình đó xảy ra việc vi phạm quyền con người như bạo hành: cha mẹ hành hạ con cái, chồng đánh đập, đối xử tàn bạo với vợ. (…)

Thông tư cạnh tranh với tiểu phẩm hài
(PNtoday) – Thông tư của Bộ GD&ĐT ưu tiên cộng điểm cho Bà mẹ VN anh hùng đi thi đại học và dự thảo phạt của Bộ Công an đề xuất phạt chồng chì chiết vợ 500.000 đồng đang khiến cộng đồng mạng xôn xao. Có người nhận xét những đề xuất này hài hước còn hơn các tiểu phẩm nghệ sĩ hài vắt óc cả tháng mới nghĩ ra.

Luật pháp cần được sự thoả thuận và thống nhất của toàn xã hội. Nếu không được sự đồng thuận của đại đa số người dân thì chắc chắn không thể đi vào cuộc sống. Việc trước khi đưa ra một nghị định, điều luật phải được tham vấn nhân dân, những người trong cuộc, các chuyên gia xã hội, các nhà làm chính sách là điều phải làm. Nhưng khâu quan trọng chính là tiếp thu các góp ý dựa trên nguyên tắc phổ quát, bình đẳng và không phân biệt đối xử.

ÔNG LÊ QUANG BÌNH (viện trưởng viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường – iSEE)

Đợi ngoài cổng hai năm chưa được tiếp
TP – Đó là câu chuyện Trưởng Ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Thị Nương nêu tại phiên họp UBTVQH bàn sửa nghị quyết tiếp công dân của đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, sáng 12/7.

Theo Trưởng Ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Nương, công dân đợi suốt hai năm ngoài cổng Văn phòng Quốc hội (VPQH) mà vẫn chưa được tiếp có tên là Dung. Từ đầu nhiệm kỳ khóa XIII đến nay, hầu như ngày nào bà Dung cũng đến cổng VPQH để được gặp người có trách nhiệm giải quyết đơn thư của bà. Nhưng thời gian đó, bà Dung không gặp được ai và cũng không được ai ra tiếp. “Tôi thấy việc này phản cảm lắm, vì hầu như ngày nào công dân cũng đến hò hét, gọi tên một vị Phó Chủ tịch Quốc hội, nhưng Ban Dân nguyện, các Ủy ban khác cũng không ai ra tiếp.

Tôi cũng chẳng thấy ai hỏi xem là họ khiếu nại, hay tố cáo vấn đề gì. (…)

Nạo phá thai ở Việt Nam xếp thứ 5 thế giới
Phan Sơn (SGTT.VN) – Thông tin trên được bà Tô Thị Kim Hoa, phó giám đốc sở Y tế TP.HCM, chi cục trưởng chi cục Dân số và kế hoạch hoá gia đình TP.HCM, đưa ra tại lễ míttinh hưởng ứng ngày Dân số thế giới vào sáng ngày 11.7.

Theo bà Hoa, mặc dù công tác truyền thông giáo dục và chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên được triển khai và đạt được một số kết quả tích cực, nhưng nước ta vẫn đối mặt với nhiều thách thức về đối tượng này. “Việc mang thai ở tuổi vị thành niên sẽ để lại nhiều hệ luỵ nặng nề, làm mất đi tiềm năng, cơ hội phát triển và quyền được lựa chọn cuộc sống của các em”, bà Hoa nói.

Thống kê của quỹ Dân số Liên hiệp quốc (UNFPA) cho thấy tỷ lệ sinh con ở tuổi vị thành niên của Việt Nam là 46/1.000 trường hợp, cao hơn một số nước Đông Nam Á. Trong khi đó, ghi nhận của hội Kế hoạch hoá gia đình Việt Nam cho thấy, bình quân mỗi năm cả nước có khoảng 300.000 ca nạo thai (chiếm 20% tổng số ca nạo phá thai), cao nhất các nước Đông Nam Á và xếp thứ 5 thế giới. Tại TP.HCM, tỷ lệ nạo phá thai có giảm, nhưng nạo phá thai tuổi vị thành niên có xu hướng tăng. Nếu năm 2010, tỷ lệ nạo phá thai tuổi vị thành niên chỉ hơn 2% tổng số ca nạo, thì hai năm gần đây tỷ lệ này tăng lên hơn 4% (khoảng 3.000 ca/năm).

Đã gây tai nạn còn xưng là 'thượng tá công an' hăm dọa nạn nhân
(PetroTimes) – Sau khi gây tai nạn giao thông, thay vì đưa nạn nhân đi cấp cứu, người đàn ông trung niên tự xưng là thượng tá công an đã có những lời lẽ hăm dọa nạn nhân… Sự việc xảy ra vào khoảng 15h45 ngày 12/7, tại đường Nguyễn Trãi (quận Thanh Xuân, TP Hà Nội).

Do đi với vận tốc cao nên chiếc xe ô tô đã đâm vào đuôi xe máy.
Vụ tai nạn khiến cụ Hà Văn Quang (79 tuổi, ở khu tập thể Vĩnh Hồ, phường Thái Thịnh, quận Đống Đa, Hà Nội), ngồi sau xe máy bị thương phải đưa vào viện cấp cứu. Một nhân chứng tên Hạnh cho biết, sau khi sự việc xảy ra, có một người đàn ông khoảng 50 tuổi ngồi trong xe ô tô bước ra quát nạt, dọa hành hung cụ già bị thương. Thấy cảnh bất bình, nhiều người dân đi đường dừng xe để can thì người này rút thẻ màu đỏ, tự xưng là thượng tá ngành công an và có những lời lẽ dọa nạt những người can ngăn. Bất chấp những lời hăm dọa của người đàn ông tự xưng là công an này, nhiều người dân đã yêu cầu lái xe đưa cụ đi cấp cứu. (…)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.