Vụ án Đoàn Văn Vươn: Tội giết người không người chết

Posted: July 29, 2013 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Trang Nhung (DanLuan) Theo blog Công Lý cho Đoàn Văn Vươn – Bài viết này bàn về tội giết người không người chết, đi từ các lý luận của khoa học pháp lý hình sự nói chung và xét trong trường hợp cụ thể của Đoàn Văn Vươn nói riêng.

(Xem thêm: Trích Anh Ba Sàm điểm tin thứ Hai 29/7/2013 – Thứ Trưởng Nguyễn Thanh Sơn nói về người Việt ở Mỹ biểu tình chống CTN Trương Tấn Sang là vì tiền – Không Đề 7) …

1. Về lý luận của khoa học pháp lý hình sự

Trước hết, cần xác định rằng trong luật hình sự Việt Nam, hậu quả chết người không phải là dấu hiệu bắt buộc của tội giết người. Tùy thuộc vào hình thức lỗi của người phạm tội mà hậu quả chết người là bắt buộc hay không.

Lỗi, trong luật hình sự, được định nghĩa là “thái độ tâm lý của một người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức cố ý và vô ý” [1]. Hiểu một cách đơn giản, lỗi của người phạm tội được thể hiện qua khả năng nhận thức và mong muốn của người phạm tội khi thực hiện tội phạm. Khi xem xét đến khả năng nhận thức và mong muốn của người phạm tội, cần trả lời các câu hỏi sau:

  • Về khả năng nhận thức: (1) người phạm tội nhận thức đến đâu về tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình đối với xã hội? và (2) người phạm tội thấy trước đến đâu về khả năng hậu quả xảy ra?
  • Về mong muốn: (3) người phạm tội có mong muốn hậu quả xảy ra hay không? và (4) nếu người phạm tội không mong muốn hậu quả xảy ra thì có thái độ như thế nào đối với khả năng hậu quả xảy ra, một khi thấy trước khả năng đó?

Trả lời các câu hỏi trên đối với tội phạm cụ thể sẽ giúp xác định hình thức lỗi thuộc một trong bốn trường hợp sau đây:

Trường hợp 1: Lỗi cố ý trực tiếp:

  1. người phạm tội nhận thức rõ tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình đối với xã hội
  2. người phạm tội thấy trước, một cách rõ ràng, hậu quả chắc chắn hoặc có thể xảy ra
  3. người phạm tội mong muốn hậu quả xảy ra
  4. (không cần trả lời)

Trường hợp 2: Lỗi cố ý gián tiếp:

  1. người phạm tội nhận thức rõ tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình đối với xã hội
  2. người phạm tội thấy trước, một cách rõ ràng, hậu quả có thể xảy ra
  3. người phạm tội không mong muốn hậu quả xảy ra
  4. người phạm tội để mặc hậu quả xảy ra

Trường hợp 3: Lỗi vô ý vì quá tự tin:

  1. người phạm tội nhận thức được tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình đối với xã hội
  2. người phạm tội thấy trước, một cách chung chung, hậu quả có thể xảy ra
  3. người phạm tội không mong muốn hậu quả xảy ra
  4. người phạm tội chủ quan cho rằng có thể ngăn ngừa hậu quả

Trường hợp 4: Lỗi vô ý vì cẩu thả:

  1. người phạm tội không nhận thức được tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình đối với xã hội
  2. người phạm tội không thấy trước, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả có thể xảy ra
  3. người phạm tội không mong muốn hậu quả xảy ra
  4. (không cần trả lời)

Đối với tội giết người, hình thức lỗi chỉ có thể là cố ý (trực tiếp hoặc gián tiếp), mà không thể là vô ý, bởi hành vi giết người trong tội giết người, về bản chất, là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của người khác một cách trái pháp luật. Người ta không thể vô ý giết người mà chỉ có thể vô ý làm chết người mà thôi. Do đó, bài viết này sẽ chỉ bàn tiếp về lỗi cố ý mà không bàn tiếp về lỗi vô ý.

Như trên đã cho thấy, lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp có sự khác biệt về mong muốn của người phạm tội đối với hậu quả (hậu quả ở đây là hậu quả được mô tả trong cấu thành tội phạm mà không phải là hậu quả bất kỳ). Việc phân định người phạm tội có mong muốn hậu quả xảy ra hay không là rất quan trọng trong việc định tội nói chung và trong việc định tội giết người nói riêng.

Trong trường hợp của tội giết người có người chết, hình thức lỗi có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp, bởi, dù anh có mong muốn hậu quả chết người xảy ra hay không thì hậu quả chết người đã xảy ra và anh phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hậu quả chết người đó.

Tuy nhiên, trong trường hợp của tội giết người không người chết, hình thức lỗi không thể là lỗi cố ý gián tiếp, bởi, khi anh không mong muốn hậu quả chết người xảy ra, và trên thực tế hậu quả chết người không xảy ra, thì anh không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hậu quả không xảy ra ấy. Khi này, hậu quả đến đâu (khác với hậu quả chết người) thì phải chịu trách nhiệm hình sự đến đó, ví dụ, người phạm tội dẫn đến hậu quả thương tích với tỷ lệ thương tật, chẳng hạn từ 11% đến 30%, thì bị định tội cố ý gây thương tích theo khoản 1, Điều 104, Bộ luật Hình sự (BLHS) [2].

Phạm tội giết người khi hậu quả chết người không xảy ra là phạm tội chưa đạt. Theo quy định tại Điều 18, BLHS, phạm tội chưa đạt là “cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội.” [3] Như vậy, có thể hiểu rằng trong trường hợp phạm tội giết người chưa đạt, hậu quả chết người không xảy ra là ngoài mong muốn của người phạm tội. Điều này cũng có nghĩa là, người phạm tội mong muốn hậu quả chết người xảy ra. Nếu người phạm tội không mong muốn hậu quả chết người xảy ra thì không thể nói người đó phạm tội chưa đạt. Xét riêng về mặt ngôn ngữ, một cách lôgic, người ta không thể chưa đạt cái mà người ta không mong muốn.

2. Về trường hợp cụ thể của Đoàn Văn Vươn

Trong vụ án Đoàn Văn Vươn, do hậu quả chết người không xảy ra nên chỉ có thể truy tố và xét xử Đoàn Văn Vươn về tội giết người khi ông có lỗi cố ý trực tiếp, tức có mong muốn hậu quả chết người xảy ra.

Trên thực tế, Đoàn Văn Vươn có mong muốn hậu quả chết người xảy ra hay không? Để trả lời câu hỏi này, cần trả lời các câu hỏi nhỏ hơn sau đây:

  • Nguyên nhân: Điều gì dẫn đến sự chống trả của Đoàn Văn Vươn?
  • Động cơ: Điều gì thúc đẩy sự chống trả của Đoàn Văn Vươn?
  • Mục đích: Điều gì Đoàn Văn Vươn muốn đạt được từ sự chống trả của mình?
  • Phương tiện: Súng hoa cải, mìn tự tạo, cùng các phương tiện chống trả khác có đủ khả năng gây chết người hay không, theo ý nghĩ chủ quan của Đoàn Văn Vươn và trên thực tế?

Những vấn đề trên đã được không ít các bài viết bàn đến khi phân tích tội danh và các vấn đề xung quanh vụ án. Trong bài viết này, tôi sẽ chỉ đề cập một chút tới câu hỏi nhỏ cuối cùng như là một điểm mấu chốt quan trọng.

Theo kết luận giám định của Viện Khoa học Hình sự (VKHHS) – Bộ Công an, khi sử dụng các khẩu súng mà Đoàn Văn Vươn và Đoàn Văn Quý đã dùng trong vụ cưỡng chế "để bắn vào cơ thể người ở khoảng cách 30m đều có thể gây sát thương (chết hoặc bị thương)" [4]. Về điểm này, ông Vươn và ông Quý có ý kiến rằng súng hoa cải bằng đạn bắn chim hạt chì từ 2.5mm đến 3.5mm không thể gây sát thương dẫn đến chết người, và đề nghị VKHHS giám định lại [5]. Nếu đây thực sự là điều ông Vươn và ông Quý nghĩ khi chống trả đoàn cưỡng chế, có thể nói, hai ông không mong muốn hậu quả chết người xảy ra, bởi không thể nào một người mong muốn hậu quả chết người xảy ra khi người đó dùng phương tiện chống trả mà người đó nghĩ là không gây ra hậu quả chết người.

Để có thể trả lời một cách chắc chắn và đầy đủ hơn nữa cho câu hỏi nhỏ trên đây về phương tiện được dùng để chống trả đoàn cưỡng chế, cần có sự giám định lại của VKHHS. Tuy nhiên, không có sự giám định lại nào được thực hiện. Bởi vậy, liệu Đoàn Văn Vươn có mong muốn hậu quả chết người xảy ra hay không là câu hỏi không có câu trả lời khách quan từ cơ quan giám định và cơ quan tiến hành tố tụng.

Bất chấp câu trả lời thực sự là gì, Đoàn Văn Vươn vẫn phải chịu tội giết người không người chết. Đây có thể được xem như điều hổ thẹn của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ án Đoàn Văn Vươn nói riêng và của ngành tư pháp Việt Nam nói chung.

Chú thích:

[1] Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam, tập 1, NXB Công an Nhân dân, Hà Nội, 2005, tr. 128

[2][3] Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung 2007
http://www.toaan.gov.vn/portal/page/portal/ebb/docView.do?docid=21381

[4][5] LS. Trần Vũ Hải đề nghị hoãn phiên tòa phúc thẩm xử Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Quý
http://xuandienhannom.blogspot.com/2013/07/vu-oan-van-vuon-ls-tran-vu-hai-e-nghi.html


Ảnh khu vực tòa án ND HP phiên phúc thẩm xét xử vụ án Tiên Lãng 29/7

ABS:

1924. Thông cáo báo chí (số 1 và bổ sung) – vụ Đoàn Văn Vươn (Ba Sàm). - Xử phúc thẩm 2 vụ vi phạm thu hồi đất ở Tiên Lãng (TTXVN).  – Ngày mai xét xử phúc thẩm anh em ông Đoàn Văn Vươn (VNE).  - Ngày mai 29/7, gia đình anh Đoàn Văn Vươn sẽ ra tòa phúc thẩm (DLB). – Thêm 4 luật sư miễn phí cho gia đình ông Vươn (PL&XH). – Gia đình ông Đoàn Văn Vươn yêu cầu được dự phiên xử phúc thẩm (RFI). Chẳng có hy vọng gì kể từ khi nghe tin tay Đại tá Đỗ Hữu Ca được thăng tướng. Đó là dấu hiệu cho mọi người biết trước kết quả phiên xử phúc thẩm.

Có ai nghĩ bản án này sẽ thay đổi theo hướng có lợi cho phía gia đình anh Đoàn Văn Vươn? Dường như hầu hết mọi người đều mong đợi điều này, nhưng kết quả thì có thể nhìn thấy trước là không như bà con mong đợi. Nếu gia đình anh Vươn còn sống dưới thời thực dân Pháp, có khả năng anh được trắng án như Biện Toại và con, em của Biện Toại trong vụ án Nọc Nạn. Nhưng anh Vươn đang sống dưới chế độ “CNXH tươi đẹp” nên bà con chớ kỳ vọng gì để rồi thất vọng thêm. Mong rằng những điều BTV nói trên là sai. Mời xem lại:  Kỷ niệm 84 năm sự kiện Đồng Nọc Nạn (DT).

TẠI SAO LẠI VIẾT CÁC NỮ ANH HÙNG ĐI ĂN MÀY?(Nguyễn Quang Vinh). “Các o nói, đây, o này đi mày, o này đi ăn mày, o này đi ăn mày, không nghề nghiệp, không chồng con, nghèo quá, khổ quá, không có chi ăn thì đi ăn mày có chi xấu? Bọn tui đi ăn mày có chi xấu? Có chi xấu? Ăn mày thì nói với nhà báo là ăn mày có chi xấu, có chi sai?

Bao năm chia cách bây giờ gặp lại đây – “O du kích nhỏ giương cao súng” (Người Buôn Gió). “Sở dĩ chúng mày thua vì chúng mày không có chân lý. Chân lý của chúng tao là chiến đấu cho giai cấp lãnh đạo, chứ không phải cho bản thân mình.  Trong đầu tên Mỹ hiện ra những hình ảnh lãnh Cộng sản Việt Nam đạo béo tốt, sang trọng mà hắn đã gặp. Hắn ngậm ngùi than: Giá như hồi ấy, chúng tao không chiến đấu cho giá trị tự do, mà chiến đấu cho lãnh đạo thì có phải khác rồi không.!  O du kích an ủi: Thôi mày đừng buồn, mỗi nước có một đặc thù khác nhau, đừng đem quan điểm nước này so sánh với nước khác“. –Anh thương binh và bài vọng cổ (Ba Sàm).

-  Thứ Trưởng Nguyễn Thanh Sơn nói về người Việt ở Mỹ biểu tình chống CTN Trương Tấn Sang là vì tiền  (TNĐT). “… những cuộc biểu tình chống đối của bà con cô bác ở bên ngoài đối với chủ tịch nước vừa qua, nó chỉ là những cái hiện tượng. Tôi nghĩ rằng tất cả mọi người không phải ai cũng muốn như vậy. Có những người chỉ vì đồng tiền, có những người chỉ vì mưu cầu cuộc sống, có những người chỉ vì có 1 chút thu nhập thêm mà tham gia những hoạt động đó...”

Có chuyện này nữa? Nếu có ai đó trả tiền để bà con đi biểu tình, thì tiền của ai, tiền ở đâu ra? Tiền của chính phủ VN bỏ ra thuê dân Mỹ biểu tình chống chủ tịch nước? Không phải rồi, không thể có chuyện chính phủ VN lấy tiền thuế của dân trong nước thuê dân Mỹ đi biểu tình chống CTN. Hay là chính phủ Mỹ bỏ tiền ra thuê dân Mỹ biểu tình, rồi chính phủ Mỹ lại bỏ tiền ra thuê cảnh sát giữ trật tự các cuộc biểu tình đó? Lại càng không phải, chính phủ Mỹ mà xài tiền như thế thì Quốc hội nó “woánh” chết. Hay là người dân ở Mỹ bỏ tiền thuê dân Mỹ đi biểu tình? Chưa bao giờ nghe qua vụ này. Bà con nào ở Mỹ đã từng được trả tiền khi đi biểu tình, xin lên tiếng dùm, để giúp những người khác có cơ hội… kiếm tiền 🙂

Mời các hội đoàn, các nhóm tổ chức biểu tình, cũng như bà con tham gia biểu tình ở Mỹ vừa qua lên tiếng. Phát biểu này của ông Nguyễn Thanh Sơn đã bị bà con ném đá tơi bời trên Facebook.  Đây rồi: Chống ông Sang vì ‘hận thù’, ‘thu nhập’? (BBC). Huy Nguyen nhận xét trên Facebook: “Sự thật là ngược lại. Bà con đi biểu tình là ngoài cái tâm, những người đó có điều kiện kinh tế. Người ta bỏ công, còn bỏ tiền tự túc mua vé máy bay, khách sạn, chỗ ăn, chỗ ngủ, vv. Đó là chưa nói người ta mất thu nhập khi không đi làm. Đó là những người co’ kinh tế quá đủ và người ta có điều kiện đấu tranh cho tự do, dân chủ cho đồng bào trong nước“.

Facebooker JB Nguyễn Hữu Vinh bình luận: “Không có gì đáng ngạc nhiên khi Nguyễn Thanh Sơn nói câu đó. Thực tế thì đây chỉ là sự nhầm lần (Nhưng không phải do cậu đánh máy) mà là sự nhầm lẫn về nhận thức cũng như hoàn cảnh. Bởi lẽ, Nguyễn Thanh Sơn là cán bộ “Của dân, do dân và vì dân”. Do vậy bất cứ cuộc họp hành, mít tinh, hay làm một việc gì dù trong nhiệm vụ đều phải có ‘phong bì’. Nên anh ta suy ra ở nước ngoài cũng vậy thôi“.  – ‘Bệnh phong bì’ ở Việt Nam trên báo Anh (VNE).


Phạm Thị Hoài: Hai động tác của Obama

Không Đề 7
(Theo Facebook Hồ Ly Tiên)


– Em ngu dốt quá nên thành nghèo khổ, em muốn làm chuyện …ấy để kiếm tiền. Bác sĩ giúp em
– Cái ni thuộc phạm trù đạo đức, xã hội, không liên quan đến chuyên môn phụ khoa của tui
– Số là em muốn làm chuyện ấy nhưng sợ mất… trinh. Bác sĩ có cách…
– Cái dzụ ni khó y như là muốn chơi với tư bản Mỹ để kiếm tiền mà vẫn cứ muốn độc tài. Tui chịu.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s