Những Số Tiền Phi Pháp Cho Nền Kinh Tế Ngầm

Posted: September 1, 2013 in Uncategorized
Tags:

Alan Phan – Bài viết của báo Tầm Nhìn dưới đây cụ thể hoá tỷ lệ “phí bôi trơn” cho các dự án BDS. Tỷ lệ này là từ 25% đến 30%. Các cựu quan chức như GS Đặng Hùng Võ và TS Cao Sỹ Kiêm cũng xác định một vụ việc mà có lẽ mọi người đều biết và đã trở thành chuyện hàng ngày ở huyện.

(Xem thêm: Phí “bôi trơn” khiến giá BĐS luôn “ảo” – Tại sao có tới 26 ngân hàng dính tới Bầu Kiên – Ngân hàng khốn khó vì bị nợ dây dưa – Nếu chưa minh bạch, thì "nợ xấu" làm gì có giá để bán? – Nếu giáo dục bị thương mại hóa với cơ chế thị trường "chưa hoàn thiện" thì sao? – Lương khủng không bằng… 'lậu' khủng – Nông dân được đi học trồng lúa, trồng rau) …


Nếu theo tổng kết của sở thống kê thì con số FDI đầu tư vào BDS trong 10 năm qua là khoảng 60 tỷ USD. Tiền đầu tư từ nội địa của các nhà đầu tư Việt chiếm khoảng 45 tỷ USD. Bỏ qua con số cho những đầu tư chui (không cách gì định lượng) thì số tiền “bôi trơn” vào khoảng 27 tỷ USD. Đây là một số tiền khủng cho một quốc gia còn nghèo như Việt Nam; và số tiền này là một trong những nhân tố tạo nên một nền kinh tế ngầm đáng kể ở Việt Nam; cũng như là những lý do khiến thế giới đặt Việt Nam vào những quốc gia có số lượng rửa tiền cao nhất thế giới.

Tuy nhiên, tiền bôi trơn không chỉ giới hạn ở các dự án BDS. Một bài viết của tôi về nạn phá rừng (Global Witness Và Nước Mắt Môi Trường) cho thấy nếu chỉ tính 8,000 USD cho mỗi mét khối gỗ của rừng sinh nguyên, con số thu nhập của việc phá rừng lấy gỗ là khoảng 65 tỷ USD trong 16 năm qua. Phí bôi trơn của các lâm tặc cũng đem đến cho nền kinh tế ngầm hơn 20 tỷ USD.

Đây tôi chỉ nói đến có 2 ngành nghề. Chúng ta còn có thể tính ra phí bôi trơn cho các dự án xây cất cầu đường, khai thác khoáng sản hay các nhà máy lọc dầu, thép, xi măng, phân bón….Các dịch vụ như logistics với phí vận chuyển, cảng bãi, thuế hải quan, và cả trăm cách để kiếm tiền bằng kỹ nghệ phong bì.

Có thể nói phí bôi trơn phủ tràn tất cả các lãnh vực ngành nghề của nến kinh tế, từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ…và mọi doanh nghiệp lớn hay nhỏ (kể cả những quán hàng rong) đều phải chịu món “thuế” vô hình này. Ngay cả các người dân vẫn đối mặt hàng ngày với những món tiền “thuế” khi di chuyển và bị CSGT hỏi thăm.

Một vài ước lượng về tầm cỡ của nền kinh tế ngầm từ các chuyên gia (dĩ nhiên có thể sai hoàn toàn) là lượng giao dịch giữa các thành phần tham dự có thể lớn hơn 50% của GDP Việt nam hay khoảng 60 tỷ USD.

Hệ quả đầu tiên của phí bôi trơn là việc gia tăng giá thành của mọi sản phẩm. Trong khi lương nhân công Việt Nam được tiếng là một trong những nơi rẻ nhất thế giới, giá cả sinh hoạt tại các thành phố lớn đều nằm trong top 20 của toàn cầu. (Xem bài Gánh Nặng Phí Quản Lý )

Hệ quả sau đó là các số tiền khủng từ thu nhập phi pháp này tạo nên một nền kinh tế ngầm rất lớn, ngoài tầm kiểm soát của chánh phủ và không thể định lượng bởi các nhà phân tích kinh tế. Thực tình, nêú những dòng tiền bất hợp pháp này đổ vào những hoạt động đầu tư và thương mại chính thống như các dòng tiền khác, thì ảnh hưởng của chúng trên nền kinh tế cũng rất tích cực và đáng khuyến khích. Nhưng bản chất cần che giấu của dòng tiền khiến chúng thường đổ vào những phi vụ đầu cơ chụp giựt, đánh mau rút gọn, nên chúng thay đổi nhiều bản sắc của nền kinh tế trong các lãnh vực BDS, chứng khoán, vàng, ngoại hối…Việc đem các khối tiền lớn ra nước ngoài để tìm sự an toàn về lâu dài…cũng làm xuất huyết vốn luân chuyển trong nước.

Và chưa nói đến những hệ quả khác liên quan đến vấn đề đạo lý, sự vô cảm do phong trào chạy theo đồng tiền bẩn (và dễ kiếm), tấm gương của các người có quyền, sự yếu kém của một xã hội dân sự, và một nền giáo dục “dạy không người nghe”….

Nền kinh tế ngầm là biểu hiện của tất cả những gì không minh bạch. Và một nền kinh tế chính trị không minh bạch là rào cản lớn nhất cho mọi tiến bộ của xã hội.

Phí “bôi trơn” khiến giá BĐS luôn “ảo”
Tiến Sơn (Tầm Nhìn) – Phí “bôi trơn” cho bất động sản (BĐS) là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng giá ảo, cầu ảo khiến thị trường này đóng băng. Theo đó, lượng vốn lớn của xã hội bị găm vào lĩnh vực này.

Đến nay vẫn chưa có câu trả lời chính xác đâu là gía trị thực của thị trường BĐS
Nhiều năm qua, thị trường BĐS Việt Nam luôn phát triển trong tình trạng nóng, khiến người có nhu cầu mua nhà thực hoảng hốt. Tuy nhiên, 3 năm trở lại đây, tình hình nhà đất đã bớt căng thẳng do nhiều nhà đầu tư tuyên bố cắt lỗ, bán giá chạm đáy về giá trị thực, thậm chí dưới đáy. Nhưng như thế nào là giá thực, thế nào là đã chạm đáy, rất khó để xác định. Dư luận vẫn đặt câu hỏi, tại sao đến thời điểm này, Bộ Xây dựng vẫn chưa yêu cầu các đơn vị, DN BĐS công khai chi phí xây dựng (giá thành).

Phân khúc nào đã đạt giá trị thực?

Thời gian qua, BĐS đã có sự dịch chuyển trong phân hạng chào bán khi từ 2007- 2011 phân khúc hạng sang và cao cấp chiếm 25% số dự án chào bán. Nhưng từ 2012 đến nay con số này chỉ chiếm dưới 10%, chủ yếu tập trung ở hai quận Từ Liêm và Hai Bà Trưng. Xu hướng này phản ánh nguồn cầu thực là mua để ở. Dự án chào bán năm 2013 có giá chào thấp hơn nhiều so với giá trung bình của 5 năm năm trước do có sự dịch chuyển sang phân khúc trung cấp và bình dân.

Triển vọng nguồn cầu trong thời gian tới cho thấy, người dân cũng như nhà đầu tư đang tìm kiếm sản phẩm chất lượng cao và giá cả hợp lý. Sản phẩm có giá trong khoảng 15-20 triệu/m2 sẽ là thị trường mục tiêu sẽ được tiêu thụ tốt. Nhưng ngay khi giá hợp lý thì vẫn cần được cung cấp dịch vụ quản lý tôt, tiện ích tốt.

Theo đó cam kết thực của chủ đầu tư vẫn là yếu tố then chốt để chiếm niềm tin của thị trường. Người dân vẫn kỳ vọng giá chào bán sẽ gần hơn với giá trị thực, theo đó chủ đầu tư sẽ điều chỉnh giá phù hợp với nhu cầu thị trường. Các dứ án sẽ vẫn trong áp lực giảm giá, nhất là với các dú án có khối lượng giao dịch thấp và mức giá không hợp lý theo hiện thực thị trường.

Theo ông Leon Cheneval, Phó giám đốc Công ty CBER tại Việt Nam, qua nghiên cứu cho thấy giá chào có thể đã chạm đáy tại một số dự án. Điều này đặc biệt đúng tại một số dự án mà chi phí cao hơn giá bán ra.
Cùng nhận định, trong báo cáo mới đây của mình, Dragon Capital cho rằng, một vài phân khúc của thị trường BĐS đã chạm đáy, đã về giá trị thực, nhưng cả thị trường thì “có lẽ chưa”.

Theo nhận định của Dragon Capital, có hai phân khúc của thị trường BĐS có thể đã gần chạm đáy. Đó là, thứ nhất, những dự án văn phòng chất lượng tốt ở vị trí đắc địa, và thứ hai, các dự án nhà ở có vị trí tốt do các chủ đầu tư có uy tín xây dựng.

Bên cạnh đó, các báo cáo của các ngân hàng thương mại trong quý I cho thấy tình hình hoạt động không có sự sa sút thêm. Với sự liên hệ chặt chẽ của hai lĩnh vực ngân hàng và BĐS, đây có thể được xem là một tín hiệu để hy vọng rằng, thị trường BĐS đang dần hình thành một mức đáy.

Không “bôi” khó “trơn”

Nhiều DN BĐS đã khẳng định, BĐS đã về giá trị thực nhưng một số chuyên gia cho rằng: như thế nào là giá thực, thế nào là đã chạm đáy, rất khó để xác định.

TS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ TNMT cho rằng: Chuyện công khai giá thành trong BĐS hiện đang vướng mắc, nguyên nhân là từ khu vực quản lý. Cách thức quản lý giá trong thị trường BĐS vẫn dựa trên nền tảng của tư duy bao cấp. Chính vì vậy, chúng ta thấy không cần thiết phải công khai minh bạch đối với các DN đang đầu tư vào thị trường BĐS, và theo đó ước tính thành phần cấu thành giá cũng có sai lệch so với thực tế.

Hơn nữa ngành BĐS vẫn đang giữ nguyên cách tính giá trong một thời gian dài, giữ nguyên cơ cấu giá khiến nó sẽ như một yếu tố “nằm chết” chứ không phải là yếu tố vận hành trong thị trường.

“Như vậy, khi giá đã sai thì một số quyết định về công cụ tài chính để quản lý thị trường BĐS cũng sẽ bị xộc xệch. Chắc chắn là những người quản lý thị trường BĐS chưa có công cụ tài chính hữu ích để quản lý”, TS. Đặng Hùng Võ nói.

Trong câu chuyện công khai giá, theo dư luận, các DN BĐS không công khai giá thành xây dựng vì phí bôi trơn quá lớn. Theo đó, trong những nghiên cứu về tham nhũng trong quản lý đất đai gần đây, trong bản đồ tham nhũng Việt Nam luôn xếp ở nhóm gần cuối (nhóm tham nhũng nhiều). Với tình trạng đó, những nhà đầu tư đang phải chịu phí bôi trơn rất lớn.

“Nhiều nhà đầu tư cho biết phí bôi trơn khoảng 25, 30%. Các DN khó công khai, theo kế toán họ có cách dàn dựng, nhưng chi phí thật cho dự án thì luôn luôn bị phủ bởi yếu tố mập mờ và chỉ nhà đầu tư mới biết là bao nhiêu”, TS. Đặng Hùng Võ cho biết.

Về điều này, ông Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho rằng trong chi phí cho xây dựng cơ bản thì phí bôi trơn không hề nhỏ, nhưng khi bôi trơn xong người ta phải đưa vào giá thành, giá bán nhà, người tiêu dùng phải chịu. Trong điều kiện hiện nay, thu nhập, khả năng tài chính như thế và với mức giá như thế thì người dân không thể mua được, dẫn đến lượng tồn kho lớn. Phí bôi trơn đang tạo ra hậu họa cho thị trường BĐS và toàn xã hội.

Ngoài ra, phí bôi trơn có thể do cơ chế chính sách có sơ hở, do thoái hóa trong bộ máy, hoặc do sự giám sát của các cơ quan quản lý chưa chặt chẽ, chưa hiệu quả. Người đầu tư người ta không muốn bôi trơn nhưng nếu không bôi trơn thì không được việc. Để ngăn chặn và xử lý tình trạng này, theo ông Kiêm, cần truy lại nguồn gốc “bôi trơn” để xử phạt đúng địa chỉ, đúng trách nhiệm.

“Những người đã “ăn phần” vào đây cũng cần phải truy trách nhiệm”, ông Kiêm thẳng thắn.

(Xem thêm: Phí “bôi trơn” khiến giá BĐS tăng cao)

Tại sao có tới 26 ngân hàng dính tới Bầu Kiên
(Tầm Nhìn) – Có tới 26 ngân hàng trong đó bao gồm nhiều cái tên đình đám như Agribank, Vietinbank, Đông Á…nhận tiền gửi lãi suất vượt trần của ACB.

Về hành vi cố ý làm trái của Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên) và các nhân vật đứng đầu Ngân hàng ACB đã ra chủ trương dùng tiền của ACB ủy thác cho nhân viên ACB và một số công ty gửi vào các tổ chức tín dụng gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng trong việc thực hiện chính sách tiền tệ của Chính phủ và trực tiếp gây thiệt hại cho ACB 718 tỷ đồng, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã chỉ mặt đặt tên hàng loạt ngân hàng lớn có liên đới.

Cụ thể, trong thời gian từ 2005 – 2011, Ngân hàng ACB huy động được từ dân lượng tiền nhiều với lãi suất cao trong khi việc cho vay lại gặp khó khăn. Để tránh thiệt hại cho ACB, bầu Kiên đã chỉ đạo Thường trực HĐQT ACB ra chủ trương dùng tiền huy động của dân ủy thác cho các cá nhân gửi tiền VNĐ và USD vào các tổ chức tín dụng. (…)

Ngân hàng khốn khó vì bị nợ dây dưa
TP – Theo các chuyên gia, tình trạng nợ xấu của các ngân hàng gia tăng một phần do các ngân hàng nới lỏng, thậm chí dễ dãi bỏ qua các tiêu chuẩn quy định để cho các doanh nghiệp vay tiền. Cũng có không ít doanh nghiệp chủ động tìm mọi cách khai thác các lỗ hổng tín dụng của ngân hàng để chiếm đoạt vốn, tìm mọi cách không chịu trả tiền vay.

Ngân hàng phải cử nhân viên, thuê Cty bảo vệ canh chừng hàng hóa
của Cty Inox Châu Âu (Hà Tây) đề phòng Cty bán trộm hàng thế chấp. Ảnh: Thu Hằng.

Kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp nợ nần chồng chất, không có khả năng thanh toán dẫn đến tình trạng làm liều bán trộm hàng hóa thế chấp cũng như chây ỳ, lảng tránh tìm mọi cách không chịu trả nợ ngân hàng. Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện Ngân hàng TMCP Hàng Hải (Maritime Bank) cho biết, cũng đang mắc kẹt với trường hợp Cty Sunhome, chuyên sản xuất và kinh doanh các sản phẩm gia dụng dùng gas, chây ì, chiếm dụng vốn vay lên tới hơn 13 tỷ đồng.

Do hoạt động kinh doanh khó khăn, Cty trên phải thế chấp bằng hàng hóa là các thiết bị nhà bếp như bếp gas, bếp điện từ, máy hút khói, máy rửa chén, nồi cơm điện, chảo chống dính, lò nướng…. (…)

Nếu chưa minh bạch, thì "nợ xấu" làm gì có giá để bán?
(Tầm Nhìn) – Bị coi là nút thắt ngang đường chảy vốn từ các tổ chức tín dụng tới doanh nghiệp, là một trong những lý do lớn nhất để tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, nhưng đến khi phải bán, tỷ lệ nợ xấu của phần lớn ngân hàng công bố lại khá "đẹp" và thế là nó không có giá thật để bán. (…)

Số lượng ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% hiện đang chiếm áp đảo – Ảnh: D.Đ.M
Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng, tỷ lệ nợ xấu thực tế cao hơn nhiều so với con số công bố. Bản thân NH Nhà nước VN cũng "lường" trước việc này nên đã từng cảnh báo trong buổi ra mắt VAMC rằng đơn vị nào giấu nợ xấu sẽ bị thanh tra xử lý. Vậy tại sao các NH lại giấu nợ xấu, không muốn "cắt" đi cái "ung nhọt" đã gây nhức nhối của chính họ? Phải chăng họ không muốn bán nợ xấu cho VAMC? Hoặc nợ xấu của họ là không có thật?

Một chuyên gia tài chính tại TP.HCM phân tích, về cơ bản, VAMC sẽ mua nợ xấu theo 2 phương thức, nhưng hiện tại tập trung vào phương thức thứ nhất: Mua nợ xấu theo giá trị ghi sổ số dư nợ gốc bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành.

Nếu "cục" nợ xấu của NH chuyển sang cho VAMC và công ty này toàn quyền xử lý. Mà muốn bán được, phải bán rẻ. Chưa kể, ngay cả khi đã bán nợ cho VAMC rồi NH vẫn phải trích lập dự phòng rủi ro 20%/năm, sau 5 năm, nếu VAMC không xử lý được số nợ này thì lại trả về cho các NH. Đó là lý do, các tổ chức tín dụng không mặn với chuyện bán nợ xấu cho VAMC. Cách tốt nhất để tránh việc này là "ép" nợ xấu xuống dưới ngưỡng phải bán là 3%. (…)
Nếu giáo dục bị thương mại hóa
với cơ chế thị trường "chưa hoàn thiện" thì sao?

(Tầm Nhìn) – Với cơ chế thị trường như hiện nay bất kỳ lĩnh vực nào cũng rơi vào tình trạng thương mại hóa, và giáo dục cũng đang bên bờ mấp mé “thương mại hóa” trong cơ chế thị trường "chưa hoàn thiện"

Giáo dục đúng nghĩa không phải là chợ, giáo dục không phải là hàng hóa có thể bán, có thể cho, có thể nhận, càng không thể thương mại hóa được. Giáo dục là một loại hình đặc biệt mà ở đó giá trị con người được lưu giữ, phát triển theo đúng quy luật của nó. Nhưng giả sử nó được coi là hàng hóa tức sản phẩm của nó là giá trị và giá trị sử dụng của con người "nguồn nhân lực" thì nó phải có chính sách quản lý với cơ chế thị trường hoàn chỉnh đúng nghĩa và không có yếu tố "ưu tiên hay độc quyền" mà phải bình đẳng trong mọi hoạt động kinh doanh. Nhưng ở ta hiện nay cái cơ chế này "chưa có và nếu có thì chưa hoàn thiện" do vậy sản phẩm hay hàng hóa trên mọi thị trường đều không có giá trị chính xác và trung thực. Chất lượng sản phẩm "yếu kém và thiếu minh bạch" (…)

Lương khủng không bằng… 'lậu' khủng
(VNN) – Các sếp có chức có quyền còn được nhận "quà" bất ngờ từ những cuộc đua: chạy việc, chạy chức chạy quyền… mà chi phí không thể đo đếm.

Như giọt nước tràn ly, mỗi lần báo giới hé lộ danh tính một vị sếp "nhà nước" với mức lương khủng, dư luận lại một lần đặt ra nhiều câu hỏi về giới hạn thu nhập của những người có chức, có quyền. Đó dường như luôn là một vùng cấm, ai "bị lộ", người đó ráng chịu hứng búa rìu dư luận.

Bởi đã từ lâu, trong đội ngũ cán bộ, công chức nước nhà, chuyện tiền lương đã không bao giờ phản ánh đúng bản chất mức thu nhập thật sự mà họ được nhận. Vì thế, cụm từ "lương khủng" có lẽ nên gọi đúng tên là "thu nhập khủng". Lương có "khủng" cỡ nào cũng không thể kịch trần. Chỉ có "lậu" là vô tiền khoáng hậu… và thực sự mất kiểm soát. (…)

Nông dân được đi học trồng lúa, trồng rau
Ngọc Hùng (TBKTSG Online) – Từ năm tới, ngành nông nghiệp sẽ thí điểm cấp thẻ học nghề nông nghiệp cho nông dân ở 12 tỉnh thành trong cả nước. Nông dân sẽ được học cách trồng lúa, trồng rau… – những nghề tưởng chừng rất bình thường với nhà nông.

Theo kế hoạch của ngành nông nghiệp, tùy theo từng gia đình chính sách mà được cấp những thẻ khác nhau: cụ thể, thẻ màu đỏ cho những gia đình thuộc diện gia chính sách nghèo, thẻ màu xanh là gia đình nghèo và cận nghèo và thẻ màu vàng là những lao động trong gia đình nông thôn bình thường. (…)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s