‘Bức tranh kinh tế Việt Nam rất lổm nhổm’

Posted: September 25, 2013 in Uncategorized
Tags:

Vân Du Tổng hợp (SM) – Nhận định về số liệu thống kê của Việt Nam, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đã thẳng thắn bày tỏ sự hoài nghi: “Những con số thống kê của Việt Nam cứ thế nào ấy. Tôi không dám tin”. Chính sự mập mờ này đã tạo nên một bức tranh kinh tế vĩ mô rất lổm nhổm và khó đi vào cuộc sống.

(Xem thêm: Nỗi đau tụt hậu: Ai gieo, ai gánh? – Diễn đàn XHDS Việt Nam hy vọng người cầm quyền "quay về với Dân tộc") …


Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ lo ngại kinh tế Việt Nam đang tụt hậu ngày càng xa
Phát biểu tại buổi Hội thảo Khoa học “Nhìn lại nửa chặng đường phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2011 – 2015 và những điều chỉnh chiến lược” được tổ chức ngày 23/9, ông Vũ Khoan cho rằng những con số thống kê của Việt Nam theo kiểu “nay thế này mai thế kia” thì sao đủ sức thuyết phục. Đơn cử như chỉ riêng vấn đề nợ xấu, mỗi cơ quan lại đưa ra một con số riêng, không trùng khớp nhau, tỷ lệ nợ xấu do các ngân hàng công bố lại chênh rất nhiều so với con số thanh tra của Ngân hàng Nhà nước. Hoặc như giá trị tồn kho trong lĩnh vực BĐS cũng không thống nhất: theo báo cáo cuối năm 2012 của Bộ Xây dựng thì toàn bộ thị trường còn tồn kho khoảng 16.000 căn hộ chung cư, nhưng theo điều tra của Dragon Capital, con số này phải lên tới 70.000. Hay về chỉ tiêu việc làm, số liệu của ngành thống kê 1.347.000 người có việc làm mới, còn ngành lao động trên 1.500.000 người.

Trong khi đó, số liệu và thống kê đáng tin cậy là “bằng chứng bằng số” rất quan trọng để xây dựng, giám sát và đánh giá thực hiện chiến lược, chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội. Báo cáo sai thì hoạch định chính sách cũng sai. Vậy nhưng, chỉ cần lấy lý do “cách tính khác nhau”, những con số này vẫn được tồn tại trong bộ số liệu chính thức, để rồi khi ra chính sách sẽ dựa trên con số nào thì chẳng ai hay.

Thực tế cho thấy, trong khi phần lớn các nước trong khu vực đã lấy được đà tăng trưởng sau khủng hoảng thì Việt Nam lại đối diện với tình trạng tốc độ tăng trưởng suy giảm liên tục nhưng lạm phát vẫn tăng cao. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng Việt Nam giai đoạn 2011 – 2012 tương đương với Philipines, thấp hơn Indonesia và Malaysia và cao hơn Singapore và Thái Lan. Tuy nhiên, dù GDP tính theo ngang giá sức mua được xếp thứ 42 thế giới, đứng thứ 6 trong khu vực, sau Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Philippines và Singapore, song GDP bình quân đầu người theo năm 2012 của Việt Nam lại chỉ xếp thứ 137/182 nước theo số liệu của IMF, nằm giữa một loạt các nước châu Phi, trong khu vực chỉ hơn Lào (141) và Campuchia (154). Mỗi năm tạo việc làm mới cho hơn 1 triệu người, song 50% trong độ tuổi 15-34 đang thất nghiệp. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tụt hậu tới 51 năm so với Indonesia, 95 năm so với Thái Lan và 158 năm so với Singapore. Sau 25 năm đổi mới, Việt Nam mới bắt đầu… thoát nghèo để được liệt vào nhóm nước có thu nhập trung bình, theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Thế giới.

Không những vậy, đà suy giảm của tốc độ tăng trưởng Việt Nam bắt đầu nhanh và liên tục từ cuối năm 2007 và đến giai đoạn cuối năm 2012 nằm ở mức thấp nhất trong vòng hơn một thập niên qua. Ngược lại, tăng trưởng các nước ASEAN – 5 đều khởi sắc hơn kể từ cuối 2009, Philippines và Myanmar đang dần trở thành những ngôi sao mới nổi trong khu vực, thu hút sự chút ý lớn của nhà đầu tư, trong khi doanh nghiệp FDI Việt Nam lại tìm cách… bỏ của chạy lấy người. Như vậy, rõ ràng, sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008, trong khi các nền kinh tế trong khu vực đều dần vực dậy thì kinh tế Việt Nam vẫn tiếp tục “xuống dốc”.

Đồng quan điểm với nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS. Cao Sỹ Kiêm cũng cho rằng việc điều hành của Chính phủ thực sự gặp “vấn đề” khi càng vào thời điểm khó khăn càng không kiểm soát được tình hình, khiến nền kinh tế rơi vào khó khăn sâu hơn. Không chỉ vậy, TS. Cao Sỹ Kiêm còn chỉ ra rằng cách giải quyết của Chính phủ vẫn theo tư duy cũ, thậm chí có lúc quay về thời kỳ bao cấp với các mệnh lệnh hành chính đưa ra. Ngay cả nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, TS. Lưu Bích Hồ cũng phàn nàn: “Chính phủ nói nhiều nhưng không làm được”.

Trước hàng loạt những băn khoăn, hoài nghi được các vị chuyên gia kinh tế nêu ra, đại diện của Chính phủ, TS. Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, viện lý do Việt Nam đang trong “thời kỳ nhạy cảm” với những chuyển động chính trị của thời điểm sơ kết nhiệm kỳ. Vì vậy, không nên quá vội vã cho ưu tiên phục hồi mà nên tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô và dồn sức cho tăng trưởng – hai yếu tố không thể nào trở thành “trọng điểm” trong cùng một lúc. Ngay như một nước có nền kinh tế tăng trưởng nóng như Trung Quốc với nhiều yếu tố bất ổn tiềm ẩn cũng đã bắt đầu phải thừa nhận một thực tế: chấp nhận đà tăng trưởng kinh tế chậm lại, phục vụ cho mục đích tái cơ cấu kinh tế theo hướng tập trung vào tiêu dùng trong nước.

Ông Vũ Khoan khẳng định không nên đổ lỗi cho khủng hoảng mà nên đi sâu vào phân tích những sai lầm chủ quan. “Tôi không tin khủng hoảng kinh tế thế giới ảnh hưởng khiến nền kinh tế của chúng ta khó khăn, khi mà những lĩnh vực liên quan đến thế giới như xuất khẩu, đầu tư nước ngoài… đều là những điểm sáng của nền kinh tế chúng ta. Sao lại cứ đổ tội cho tình hình khách quan”, ông Vũ Khoan nói, đồng thời khẳng định nguyên nhân chủ yếu là do “đã để vỡ ổn định kinh tế vĩ mô từ năm 2007 đến nay” (theo VnEconomy).

Để rồi, như ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, nhận định: Việt Nam có 4 “động cơ” tăng trưởng là khu vực kinh tế nhà nước, khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước, nông nghiệp hộ gia đình – cá thể và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), song chỉ một đang hoạt động. Chỉ với 1.309 doanh nghiệp, khối doanh nghiệp nhà nước lại được nhận được đến 40% tổng vốn kinh doanh, 30% tổng vốn tín dụng, 45% tổng giá trị tài sản của của khu vực doanh nghiệp nhưng chỉ đóng góp 30% GDP. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ than phiền họ phải vay chênh với lãi suất quy định đến 3-4%, thậm chí vênh tới 6-7%.

Ông Vương Đình Huệ – Trưởng Ban Kinh tế Trung ương – chỉ ra rằng không ít vấn đề lớn và yếu kém của nền kinh tế đã tồn tại trong nhiều năm qua, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới chỉ là tạo điều kiện để bộc lộ ngày càng rõ các tồn tại đó. Nhưng lộ thiên là một chuyện, còn việc có điều cái máy nào đến xúc đi hay không lại là chuyện khác.

Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, TS. Trần Đình Thiên nói: “Tôi có nói thẳng với các vị lãnh đạo cao cấp là tái cơ cấu tầm chiến lược vẫn chưa diễn ra”.

Nỗi đau tụt hậu: Ai gieo, ai gánh?
(VEF) – Đang tụt hậu – là đánh giá đau xót nhất về nền kinh tế Việt Nam sau gần 30 năm đổi mới. Vì sao lại nên nông nỗi này?

DN chủ lực trở thành gánh nặng?

Tháng 2/2013, có ý kiến cho rằng Bộ Tài chính có thể đứng ra bảo lãnh cho khoản nợ quốc tế tới 600 triệu USD của Tập đoàn Công nghiệp Vinashin. Đến nay, không có bất cứ động thái hay công bố gì về việc này. Đây rõ ràng chỉ là tin đồn nhưng trên thực tế lại có rất nhiều trường hợp tương tự diễn ra.

Hồi tháng 4/2013, Tổng công ty Phát triển Nhà ở và đô thị (HUD) có văn bản cầu cứu Bộ Tài chính trả nợ nước ngoài giúp, khoảng hơn 5 triệu USD cho nhà máy xi măng sông Thao, nơi mà HUD chiếm 81% vốn chủ sở hữu. Trước đó, đã có vài ba trường là DNNN sa lấy trong các dự án xi măng đã được Bộ Tài chính gánh hộ khoản nợ nước ngoài.

Đến nay, chưa có xác nhận cụ thể, Bộ Tài chính đang phải "đứng mũi chịu sào" cho bao nhiêu những khoản nợ của nhóm "khu vực chủ đạo" – doanh nghiệp Nhà nước (DNNN). Nhưng những câu chuyện trên có thể là ví dụ dễ thấy nhất về một vấn đề đang gây nhiều khó khăn cho nền kinh tế Việt Nam.

Theo nghiên cứu của GS Trần Thọ Đạt, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân, nếu cộng cả con số nợ của DNNN không được Chính phủ bảo lãnh – mà sau đó rất có thể lại được bảo lãnh thì nợ công của Việt Nam hiện nay sẽ xấp xỉ tới 95% GDP. Tỷ lệ này vượt xa con số an toàn là 60% GDP do Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Tài chính quốc tế công bố. Mầm mống rủi ro nợ công chính nằm ở đây, là những khoản nợ xấu tiềm tàng trong DNNN và có lúc buộc ngân sách đứng ra trả thay.

Năm 2012, lỗ phát sinh của DNNN là khoảng 2.253 tỷ đồng. Năm 2013, các DNNN dự kiến tăng vốn đầu tư lên 506.995 tỷ đồng, tương đương hơn 32%, nhưng doanh thu và lợi nhuận đặt ra lại thấp hơn cả năm 2012. Trước đó, kinh doanh năm 2012 của các DNNN này cũng thấp hơn nhiều so với kết quả kinh doanh năm 2011. Trong khi đây là khu vực đang nắm giữ tài sản chiến lược quan trọng nhất của đất nước, hưởng nhiều ưu đãi nhất, với lợi thế kinh doanh vượt trội.

Lo ngại hơn nữa là trong quá trình tái cấu trúc, cơ chế quản lý lại có những biểu hiện đi thụt lùi, khi mới đây việc quản lý các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước lại được giao về cho các Bộ. Thậm chí, các Bộ còn đang cắt cử các công chức xuống làm việc tại các DN.

Không phải ngẫu nhiên khi Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trăn trở: "Liệu có cần tìm kiếm động lực tăng trưởng kinh tế mới?. Đâu là 3 giải pháp có hiệu lực đột phá nhất giúp nền kinh tế trỗi dậy từ tình trạng khó khăn hiện nay? Quy mô của kinh tế Nhà nước, nhất là vai trò của doanh nghiệp Nhà nước cần thay đổi đến mức nào, duy trì đến đâu?"

Vẫn chạy theo thành tích

Câu chuyện về DNNN chỉ là một trong nhiều nguyên nhân khiến cho nền kinh tế Việt Nam ngày càng có khoảng cách xa với các nước. Những bất ổn vĩ mô vẫn dai dẳng kéo dài, đặc biệt trong vòng 5-6 năm trở lại đây là hệ quả tổng thể của một mô hình tăng trưởng không hợp lý, dựa nhiều vào đầu tư, một cơ chế quản lý mang nặng tính xin cho và thị trường nửa vời, những bất cập trong chi tiêu công… Và trên hết, đó còn là căn bệnh tư thành tích trong tư duy phát triển kinh tế.

Sáng 24/9, Bộ Kế hoạch đầu tư công bố, GDP 9 tháng ước đạt 5,14%. Nhiều khả năng, mục tiêu GDP cả năm sẽ không đạt như Quốc hội đề ra. Mới đi nửa chặng đường của kế hoạch phát triển 5 năm 2011-2015, nhưng ước thấy đã có 7 chỉ tiêu trọng yếu không đạt GDP, lạm phát, bội chi, giải quyết việc làm…

Sau mỗi lần công bố GDP, nhiều chuyên gia đã "hỏi nhau", tăng trưởng kinh tế thực sự là bao nhiêu?. Chính ông Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương nói: "Tính GDP, tỉnh nào cũng tăng mười mấy phần trăm trong khi cả nước có 5,5% thôi thì không biết chạy đi đâu".

GS Nguyễn Quang Thái cho biết: "3 năm gần nhất, cộng GDP của các tỉnh tăng 12%, trong khi cả nước tăng có 6%, sự khác biệt này trước đó tăng gấp rưỡi, nhưng nay là gấp đôi. Việc này các đồng chí lãnh đạo biết rồi nhưng không sửa".

Đến cả nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan cũng than thở: "Những con số đó cứ thế nào. Tôi không dám tin." Và vì thế, ông nói "việc điều chỉnh chỉ tiêu thì dễ nhưng không để làm gì". Có lẽ vì thế mà GS Trần Thọ Đạt cho rằng: "Căn bệnh thành tích đã phủ kín những khiếm khuyết của nền kinh tế".

Theo ông, quá trình hoạch định chính sách hiện nay vẫn không thể đối phó với vấn đề mới của thời đại. Tư duy chiến lược phát triển của kinh tế đang có sự không nhất quán…. Sự không rõ ràng trong tư duy phát triển kinh tế đã dẫn tới những chính sách đa mục tiêu. Cùng đó là chính sách kinh tế ban hành rất nhiều nhưng hiệu quả lại không đạt.

Trong khi đó, chúng ta lại ít khi nói về cái sai của mình. Theo GS Đạt, hệ lụy của gói kích thích kinh tế, chính sách nới lỏng thái quá đã dẫn tới giá cả gia tăng, lãi suất, tỷ giá tăng, kéo theo sóng đầu cơ và bất ổn. Nhưng thay vì nhìn nhận các vấn đề này là nguyên nhân sai lầm thì lại thường coi đó là khiếm khuyết của kinh tế thị trường.

Theo khuyến nghị của GS Đạt, đã đến lúc phải lựa chọn và quyết định. Đầu tiên phải đổi mới tư duy chiến lược kinh tế. "Đây sẽ là động lực để nền kinh tế thoát khỏi trì trệ. Tuy nhiên, cần có sự dũng cảm và kiên trì trong lựa chọn này. Việt Nam sẽ phải hi sinh tăng trưởng trong vài năm đầu, chấp nhận một mức tăng trưởng thấp để đạt sự bền vững lâu dài", ông Đạt nhấn mạnh.

Diễn đàn XHDS Việt Nam hy vọng người cầm quyền "quay về với Dân tộc"
Trọng Thành (RFI) – Ngày 23/09/2013, ra đời bản "Tuyên bố về thực thi quyền Dân sự và Chính trị" của Diễn đàn Xã hội Dân sự Việt Nam, nhằm “trao đổi và tập hợp các ý kiến góp phần chuyển đổi thể chế chính trị của nước ta từ toàn trị sang dân chủ một cách ôn hòa”. Qua ba đợt lấy chữ ký, bản Tuyên bố nhận được sự tham gia của 390 người Việt trong và ngoài nước. RFI Tiếng Việt có cuộc phỏng vấn với Luật sư Trần Quốc Thuận, Ủy viên Hội đồng tư vấn dân chủ pháp luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó chủ nhiệm Văn Phòng Quốc Hội. Luật sư Trần Quốc Thuận là người ký tên vào bản Tuyên bố.

Luật sư Trần Quốc Thuận: « (…) Hiến pháp này nếu thông qua, như dự thảo bây giờ, thì những người ký vào đây như chúng tôi không chấp nhận. Chúng tôi sẽ tiếp tục lên tiếng, để Hiến pháp lúc nào đó sẽ phải sửa, để tạo thành một Hiến pháp tốt, để xây dựng một thể chế chính trị tốt…

Còn chuyện người ta nghe hay không nghe, thì ở đất nước Việt Nam này, cũng không phải là cái gì người ta cũng nghe, nhưng cũng không phải là cái gì người ta cũng không nghe. Ví dụ như vụ án Phương Uyên ở Long An, ví dụ như vụ án Đoàn Văn Vươn,… nhưng bây giờ cái bức xúc đến mức cái vụ Đặng Ngọc Viết, thì cho thấy rằng người dân không chỉ nói. Mà người dân Việt Nam đến khi họ không nói nữa, họ không những dùng súng hoa cà, mà họ dùng súng bắn chết người thật, thì lúc đó những người cầm quyền phải coi chừng chứ ?! Bởi vì cái máu của dân tộc Việt Nam, có thể gọi là một dân tộc anh hùng, bất khuất, không có bạo lực nào có thể đè nén dân tộc này được cả…

Đưa ra cái tuyên bố này, để nói thẳng rằng, chúng tôi vẫn kiên trì… chúng tôi hy vọng rằng tiếng nói này sẽ làm thức tỉnh những con người, trong giới cầm quyền cũng có người cũng nghe, khi họ thức tỉnh, họ quay về với Dân tộc, quay về với Nhân dân, họ chịu làm người phục vụ Nhân dân, họ chịu làm công bộc của Nhân dân, thì họ sẽ tồn tại. Còn những kẻ khác thì sẽ bị Lịch sử cuốn trôi, Nhân dân Việt Nam vạch mặt ».

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.