Lũ lịch sử miền trung Việt Nam : Hơn ba mươi người thiệt mạng

Posted: November 18, 2013 in Uncategorized
Tags:

Trọng Thành (RFI) – Các trận lũ nghiêm trọng nhất tại miền trung Việt Nam kể từ năm 1999, khiến ít nhất 34 người thiệt mạng theo một thống kê mới, được chính quyền các địa phương công bố hôm nay, 17/11/2013. Suốt một dải đất miền trung, từ Thừa Thiên-Huế đến Phú Yên bị nhấn chìm trong lũ. Bình Định và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng nặng nhất.

(Xem thêm: Clip: Dân bị lũ cô lập, phường vẫn tổ chức tiệc tùng + "Nhân tai" thủy điện + Thủy điện không thể vô can + Thiên tai và nhân tai ở miền Trung + Lũ lụt miền Trung: Lãnh đạo và tư duy! + Dân khổ khi thủy điện xả lũ?) …


Lũ lụt tiếp tục hoành hành tại miền Trung Việt Nam – Reuters
Theo Trung tâm phòng chống bão lũ khu vực miền trung và Tây Nguyên, được báo chí trong nước trích dẫn, riêng tỉnh Bình Định có hơn 98.000 ngôi nhà bị ngập. Trước đó, các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên đã sơ tán hơn 19.000 hộ dân với gần 80.000 dân cư ở các vùng ven biển và các vùng thấp, vùng có nguy cơ bị lũ quét, sạt lở đến những nơi an toàn.

Trả lời AFP, một lãnh đạo cơ quan phòng chống bão lụt ở Đà Nẵng thông báo, « cho đến sáng nay, đã thống kê được 34 người chết và 11 người mất tích, hơn 100.000 ngôi nhà bị chìm trong nước. Giao thông đường bộ, đường không và đường sắt bị cản trở nghiêm trọng ». Truyền hình Nhà nước công bố nhiều hình ảnh về cảnh ngập lụt tại Hội An và cố đô Huế, trong những ngày qua hàng trăm khách du lịch đã phải sơ tán khỏi thành phố được UNESCO xếp hạng di sản. Giới chức địa phương nói trên cho biết thêm, « mưa vẫn tiếp tục trút xuống sáng nay tại Quảng Ngãi và Bình Định, ít nhất 20 người bị chết trong trận lũ lịch sử nghiêm trọng nhất từ năm 1999. (…) Các thiệt hại vật chất ước tính sơ bộ ít nhất 65 triệu đô la ». (…)

Clip: Dân bị lũ cô lập, phường vẫn tổ chức tiệc tùng
(TNO) – Ngày 16.11, trong khi người dân đang vật lộn với lũ dữ thì tại trụ sở UBND phường Thủy Châu (thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên-Huế) đang diễn ra một cuộc ăn nhậu, hát hò vui vẻ…

Mời bạn đọc xem Video Clip theo link

"Nhân tai" thủy điện
(NLĐ) – Lũ lụt đang giáng tai họa khủng khiếp xuống miền Trung nước ta. Dù đã phải hứng chịu nhiều trận lũ lịch sử song có lẽ chưa trận nào lại kinh hoàng và gây thiệt hại lớn như vậy.

Thống kê chưa đầy đủ tính tới hết ngày 17-11 cho thấy trận lũ kinh hoàng đang quét qua miền Trung đã làm ít nhất 34 người chết và mất tích. Lũ lụt đã cô lập nhiều vùng dân cư rộng lớn. Phố cổ Hội An – di sản văn hóa thế giới – cũng chìm sâu trong dòng nước lũ mà có nơi ngập sâu tới 3 m. Tuyến giao thông huyết mạch hoàn toàn tê liệt do bị nước lũ cắt đứt…

Theo các cơ quan hữu trách ở Trung ương, trận lũ lịch sử hiện nay ở miền Trung là do mưa quá lớn lại diễn ra trong thời gian ngắn. Trong đó có những nơi mưa tới 500-600 mm chỉ trong 1 ngày. Tóm lại, theo như các cơ quan có trách nhiệm thì lũ lịch sử là do… ông trời, chứ hoàn toàn không phải do thủy điện xả lũ góp phần khiến lũ lụt thêm nặng nề.

Thế nhưng, nếu nhìn lại lịch sử có thể thấy trận lũ kinh hoàng hiện nay không hẳn chỉ là do mưa lớn. Cách đây hơn 1 thập kỷ, miền Trung cũng phải hứng chịu một trận lũ khủng khiếp vào năm 1999. Những cơn mưa như trút trong 2 ngày 2 và 3-11-1999 đã tạo ra lượng mưa kỷ lục 1.384 mm ở Huế, lượng mưa được cho đứng thứ 2 thế giới trong lịch sử sau lượng mưa lớn chưa từng thấy 1.870 mm đo được tại Cilaos trên đảo Reunion (Pháp).

Nói cách khác, chưa phải mưa kỷ lục song miền Trung lại đang phải gánh chịu một trận lũ lớn nhất từ trước tới nay. Điều đáng nói là trong khi các cơ quan hữu trách ở trung ương khẳng định lũ lịch sử không có sự “tiếp tay” của thủy điện song các địa phương, trong đó có Bình Định, lại cho rằng thủy điện bất ngờ xả lũ ồ ạt làm nước dâng nhanh khiến người dân không kịp trở tay.

Chưa có kết luận chính thức “nhân tai” thủy điện đã khiến lũ lụt hiện nay ở miền Trung thêm nặng nề song nhìn sâu xa có thể thấy rằng thủy điện không thể vô can. Do đặc điểm sông suối dày lại có độ dốc lớn nên miền Trung từ lâu được xem là mảnh đất màu mỡ để thủy điện mọc lên như nấm. Thứ nấm tai hại với môi trường mọc lên cũng đồng nghĩa với việc rừng bị chặt phá, bóc trần. Không còn thảm thực vật che phủ, giữ nước chính là nguyên nhân quan trọng nhất khiến mưa xuống bao nhiêu lập tức ào ào đổ về xuôi khiến lũ dâng lên nhanh kỷ lục.

Với trách nhiệm “tư lệnh” lĩnh vực đã được Quốc hội và Chính phủ giao phó, Bộ Công Thương và người đứng đầu bộ này không thể thoái thác trách nhiệm khi để “nhân tai” thủy điện hoành hành, giáng tai họa trong trận lũ lịch sử hiện nay cũng như các đợt lũ lụt lớn vừa qua và có thể là sắp tới ở miền Trung.

Thủy điện không thể vô can
TT – Báo cáo của Văn phòng thường trực phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn gửi Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết trong đợt lũ vừa qua, không có nhiều thủy điện xả lũ và mức xả không lớn. Thế nhưng phản ánh từ các địa phương cho thấy bản báo cáo này hoàn toàn khác xa với thực tế. (…)

(TNO) Sáng 17.11, nước lũ vẫn chia cắt nghiêm trọng nhiều địa phương H.Điện Bàn (Quảng Nam)
– Ảnh: Hoàng Sơn (TNO)

Thiên tai và nhân tai ở miền Trung
Tô Văn Trường – Hoàng Điệp (BVN) – Mấy ngày qua, đặc biệt 15-16/11 nhiều nơi ở miền Trung lũ vượt mốc lịch sử, chia cắt cô lập, giao thông gián đoạn, hàng chục người chết và mất tích. Trước vấn nạn thiên tai và nhân tai, phóng viên báo Tuổi Trẻ phỏng vấn tiến sĩ Tô Văn Trường Ban chủ nhiệm chương trình nghiên cứu khoa học trọng điểm cấp Nhà nước KC08/11-15 Bộ Khoa học & Công nghệ xung quanh vấn đề nói trên.

PV: Ông đánh giá như thế nào về thủy điện xả lũ đồng loạt ở miền Trung vừa qua gây nên ngập lụt và chia cắt cô lập nhiều nơi?

TVT: Năm ngoái, miền Trung và Tây Nguyên ít mưa, bị khô hạn cho nên năm nay các hồ chứa đều quan tâm đến việc tích nước. Ngược lại với năm ngoái, năm nay ba cơn bão liên tiếp 13, 14 và 15 bị ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới kết hợp với nhiễu động trong đới gió đông trên cao và không khí lạnh phía Bắc gây ra mưa lớn liên tục trên diện rộng. Các hồ chứa thủy điện chỉ có Vũ Gia -Thu Bồn và Sông Ba (kể cả Sesan Tây Nguyên) là có quy trình vận hành liên hồ chứa còn hầu hết các đập thủy điện chỉ có quy trình vận hành đơn lẻ, không có dung tích phòng lũ. Công tác dự báo chỉ đảm bảo độ chính xác khoảng 65% (trước 12-24 tiếng) nên việc xả lũ đồng loạt của các đập thủy điện đã gây ra lũ lớn cho hạ du là do cả thiên tai và nhân tai. (…)

TVT: Do đặc thù địa hình, thủy thế của miền Trung, các dự án thủy điện không có khả năng cắt lũ như ở lưu vực sông Hồng. Khi lập báo cáo đánh giá tác động môi trường các tài liệu điều tra cơ bản cho việc đánh giá hầu như rất ít, nên khi đánh giá chủ yếu mượn từ các lưu vực tương tự. Đánh giá chỉ là công cụ hỗ trợ cấp có thẩm quyền ra quyết định đầu tư trên cơ sở phân tích được mất! Cơ quan quản lý môi trường chỉ đánh giá, phân tích và tham mưu cho cấp có thẩm quyền quyết định đâu tư hay không đầu tư. Ở một số nước, báo cáo đánh giá tác động môi trường do chủ dự án thực hiện trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật về môi trường mà không cần thẩm định. Khi cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra thấy có sự sai lệch hoặc vi phạm pháp luật về môi trường thì chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm trước pháp luật của Nhà nước.

Ở Việt Nam cũng càng khó do ý chí của cơ quan quyền lực cao hơn. Theo quy định báo cáo đánh giá tác động môi trường phải được phê duyệt trước khi quyết định đầu tư và cơ quan quản lý môi trường nhiều trường hợp phải “bẻ ghi” các quyết định theo ý chí của cấp cao hơn! Hiện nay, Bộ Tài nguyên & Môi trường đang tiến hành xây dựng hướng dẫn đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tác động môi trường của các dự án thủy điện theo Luật sửa đổi Bảo vệ môi trường.

Biện pháp cấp bách đối với miền Trung là rà soát lại quy hoạch hạ tầng cơ sở theo thứ tự ưu tiên là an toàn công trình, cắt giảm hoặc chống lũ cho hạ du, đảm bảo nhu cầu dùng nước tối thiểu cho hạ du và phát điện. Thông tin đầy đủ, kịp thời đến người dân về quy trình, thời gian xả lũ. Cần phải tăng cường đẩy mạnh khoa học công nghệ, nâng cao độ chính xác của công tác dự báo để các hồ chứa cần phải duy trì mực nước trước lũ (dung tích phòng lũ) trong một thời kỳ. Tăng cường hệ thống quan trắc, hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa của các lưu vực sông và xử lý nghiêm các các đối tượng vi phạm.

Lũ lụt miền Trung: Lãnh đạo và tư duy!
KS Doãn Mạnh Dũng (BVN) – Đầu năm 1999, lãnh đạo tỉnh Quảng Nam vào Tp Hồ Chí Minh họp chúc Tết với đồng hương tỉnh Quảng Nam tại Hội trường Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ. Tp HCM. Tôi đến để nghe các thông tin về quê hương. Tôi nhớ lúc đó có vị tên là Hạt – Bí thư tỉnh ủy tỉnh Quảng Nam lên báo cáo về kinh tế tỉnh với nội dung mới: Tỉnh nhà đang có chương trình tiến về phía Tây để mở rộng sản xuất !

Nghe xong, tôi lặng người. Với kiến thức cơ bản, tôi hiểu rừng phía đông dãy Trường Sơn là mái nhà cho người dân miền Trung. Phá rừng nguyên sinh nhiều đang có nhiều tầng, lớp các loại cây; dù có trồng lại, thì rừng chỉ có một tầng cây. Mưa to rừng không có khả năng giữ nước.

Đầu năm nghe, cuối năm 1999, lũ lớn. Nhưng trong đợt lũ trên khi cứu đói tại Thừa Thiên –Huế, một vị tướng lại đưa ra ý tưởng cần đẩy nhanh việc mở đường Hồ Chí Minh để cứu hộ khi có lũ. Nghe xong tôi hiểu đất nước lại thật sự bước vào hiểm nguy nên tôi tìm gặp ông Lê Ngọc Hoàn – Bộ trưởng Bộ Giao thông, tôi nói :

– Con đường Hồ Chí Minh nằm lưng chừng sườn đông dãy Trường Sơn. Vì vậy nó như cái đê ngăn nước từ đỉnh núi xuống đồng bằng ven biển miền Trung. Muốn bảo vệ con đường phải xây rất nhiều cầu, cống. Điều đó ngoài khả năng ngân sách của Việt Nam. Vì vậy con đường Hồ Chí Minh là cái họa cho cả miền Trung, con đường trên sẽ dồn nước tạo ra lũ ống, lũ quét.

Nhưng ông cho biết đó là chủ trương của các vị lãnh đạo có vị trí cao hơn ông nhiều.

Thực tế con đường Hồ Chí Minh đã góp phần đưa gỗ thuận lợi rời các rừng nguyên sinh. Hôm nay mấy ai sử dụng con đường Hồ Chí Minh cho hành trình Bắc –Nam hay Nam – Bắc. Chỉ các nhóm bán gỗ, thầu làm đường và sửa đường thì có lợi.

Việc xây dựng các thủy điện cũng đem lại siêu lợi nhuận từ phá rừng bán gỗ và sau đó là bán điện. Lợi ích của dân trong sử dụng điện có xứng đáng với mùa màng tan nát, cuộc sống thường xuyên bị đe dọa trong mùa mưa lũ không? Gần đây các thủy điện đã gây chết người vì xả nước lúc mưa lũ.

Sự tồn tại các thủy điện là việc đã rồi. Để bảo vệ mạng sống của dân nên thành lập “Hội đồng điều tiết nước các thủy điện” với đại diện của nhân dân vùng hạ lưu. Ở đây phải là đại điện do dân chọn, chứ không phải là quan chức có quyền ký duyệt xây dựng thủy điện. “Hội đồng điều tiết nước các thủy điện” có quyền “bấm nút” điều chỉnh mực nước các lòng hồ trong mùa mưa lũ. Nếu “Hội đồng điều tiết nước các thủy điện” quyết định sai, thì họ chịu trách nhiệm kỷ luật, sự bãi miễn và chọn những người khác. Việc giao cho Doanh nghiệp thủy điện tự giác điều tiết nước trong lòng hồ sẽ là một đại họa, tương tự như “Khuyên mèo đừng đụng vào mâm cỗ”.

Nhìn lại tất cả các thiên tai mà con người phải gánh chịu, nguyên nhân phần lớn từ con người. Để quản trị xã hội loài người văn minh, sự cân bằng lợi ích giữa các nhóm mang tính quyết định sự ổn định xã hội. Giải pháp của nó phải bắt đầu từ Hiến pháp, trong đó mọi nhóm người hay cá nhân đều phải có trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền và lợi ích như nhau. Việc giành độc quyền cho nhóm này trên nhóm khác là nguồn gốc sự bất ổn xã hội và tất yếu dẫn đến bạo lực. Vì vậy một Hiến pháp tiến bộ và văn minh là nền tảng cho mọi sự ổn định của xã hội giữa con người với con người và giữa con người với thiên nhiên.

Dân khổ khi thủy điện xả lũ?
(BBC) – Các đập thủy điện, hồ chứa thủy lợi ở nhiều địa phương miền Trung Việt Nam tiếp tục xả lũ trong lúc bão, lũ, mưa lớn diễn ra, tăng nguy cơ gây tổn thất về người và của, theo phản ánh của nhiều báo ở Việt Nam.

Thủy điện địa phương xả lũ, khiến người dân phải lên nóc nhà, theo báo VN
Trong những ngày mưa lớn tuần này, ở nhiều hồ thủy điện khu vực miền Trung nước dâng cao lên mức báo động 3, dẫn tới buộc phải 'xả tràn' để đảm bảo an toàn, theo Trung tâm Phòng chống lụt bão miền Trung – Tây Nguyên. Theo Trung tâm này, riêng trong ngày thứ Bảy, đã có tới 15 hồ thủy điện tại miền Trung và Tây Nguyên đồng loạt xả tràn, với 9 hồ xả với lưu lượng lớn từ trên 650 m3/giây tới 2.500 m3/giây, trong đó có các hồ, đập như Bình Điền, Hương Điền ở tỉnh Thừa Thiên – Huế; Sông Tranh 2 (Quảng Nam), Sông Ba Hạ (Phú Yên – Gia Lai), PlaiKrông (Kon Tum) v.v…

Bình Định là tỉnh có số người thiệt mạng nhiều nhất với 14 người; tiếp đến là các địa phương Quảng Ngãi với 13 người, Quảng Nam 5 người, Phú Yên 2 người, Gia Lai 2 người; Kon Tum 1 người mất tích.
Tại Bình Định, nhà chức trách đã quyết định không cho mở thêm cửa xả ở hồ Định Bình, mặc dù khu vực này và thượng nguồn có mưa, nước lũ đổ về với lưu lượng 2.300 m3/giây.

Đài Tiếng nói Việt Nam hôm Chủ Nhật trích dẫn lời của Chủ tịch huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định cho hay "do hệ thống truyền thanh bị mất điện nên người dân khó nắm được thông tin xả lũ." Đài này cũng phản ánh hiện có nhiều ý kiến đề xuất cho mở thêm cửa xả để bảo vệ hồ thủy lợi có sức chứa 230 triệu m3 nước này, nhưng chính quyền đã quyết định không cho xả tràn thêm do quan ngại các huyện ở hạ lưu là Tây Sơn, Tuy Phước, thị xã An Nhơn 'với diện tích hơn 2.000km2 đang bị ngập sâu trong lũ' có thể gặp thêm khó khăn. (…)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.