Lãnh đạo và văn hoá từ chức

Posted: April 28, 2014 in Uncategorized
Tags: ,

Nguyễn Văn Tuấn (QuêChoa) theo VNN – Những người lãnh đạo thành công, được người dân mến mộ và có lòng tự trọng luôn tự quyết định số phận chính trị của họ.

Xem thêm: Phát ngôn… ‘để đời’ + Đăng cai Asiad: bản hợp đồng và sự trung thực

Sự kiện Thủ tướng Hàn Quốc Chung Hong-won
bất ngờ tuyên bố đệ đơn xin từ chức đã gây chấn động

Từ một tuyên bố chấn động

Hôm qua, ngày 27/4, Thủ tướng Hàn Quốc Chung Hong-won bất ngờ tuyên bố đệ đơn xin từ chức vì vụ chìm phà Sewol khiến cho gần 300 người tử vong hoặc mất tích. Tuyên bố của ông Chung làm cho nhiều người ngạc nhiên và kính phục.

“Tôi xin lỗi vì đã không thể ngăn vụ tai nạn này và đã không thể xử lý vụ việc được tốt sau khi nó xảy ra. Tôi cho rằng tôi, với tư cách là Thủ tướng, rõ ràng là phải chịu trách nhiệm và phải từ chức”, truyền thông dẫn lời ông Chung phát biểu.

Tuyên bố này gây ngạc nhiên, vì có thể nói rằng sự việc chìm phà không nằm trong tầm kiểm soát của ông, nhưng ông tự nhận đó là trách nhiệm của mình. Và thán phục vì ông sẵn sàng hi sinh sự nghiệp chính trị để chứng tỏ một điểm: Chính phủ Hàn Quốc là một chính phủ có trách nhiệm về sự an sinh của người dân.

Tuyên bố của ông Chung Hong-won không khỏi làm nhiều người ở những xứ sở chưa có văn hóa từ chức phải suy nghĩ. Nhất là theo như phản ánh của truyền thông xứ ta, hầu như ngày nào cũng xảy ra sự cố ở nhiều lĩnh vực khác nhau, nào tai nạn giao thông, tai biến y khoa bất thường, tai nạn lao động… Vậy nhưng, hình như chẳng ai đứng ra chịu trách nhiệm hay giải trình trước công chúng. Tất cả đều rơi vào sự im lặng đáng sợ. Có người lí giải rằng những tai nạn đó, những cái chết đó đã làm cho cảm xúc của người Việt bị chai lì hay xã hội đang trong hội chứng mệt mỏi cảm xúc (emotional fatigue).

Dù giả thuyết nào đúng thì ở xứ ta, chuyện văn hoá từ chức mới chỉ được nói đến trên bàn nghị sự. Dù có người đem ra chất vấn thẳng ở Quốc hội. Có những cơ quan chức năng đang được giao soạn thảo Nghị định về bổ nhiệm cán bộ (trong đó có xem xét quy trình từ chức)… Nhưng, thực tế là có những người không hoàn thành trách nhiệm, hay làm không tốt trách nhiệm được giao mà vẫn tại vị, nặng là khiển trách, như vị Cục trưởng Cục đường sắt ở Bộ giao thông mới đây.

Có lẽ nhiều người ở vai trò lãnh đạo nhưng họ không am hiểu khái niệm “lãnh đạo” là gì, và không cảm thấy có trách nhiệm đến sự an sinh của người dân. Dù sao đi nữa thì vẫn có một khoảng cách về hành xử giữa người làm quản lý ở xứ ta và lãnh đạo nước ngoài.

Rút lui để duy trì chuẩn mực cao nhất

Ở các nước tiên tiến, an toàn và tính mạng người dân được xem là ưu tiên số 1, và trách nhiệm cao nhất và đầu tiên là người lãnh đạo. Trong các phòng thí nghiệm và bệnh viện, yêu cầu về an toàn cực kì nghiêm ngặt. Bất cứ cuộc họp hàng tuần nào, trước khi thảo luận chương trình nghị sự, thì điều đầu tiên cần báo cáo là về sự an toàn, kiểm tra tất cả các nơi và khía cạnh an toàn. Nếu trong viện có người bị tai nạn thì viện trưởng là người đầu tiên chịu trách nhiệm. Do đó, bản thân tôi không ngạc nhiên khi ông Chung Hong-won nhận lãnh trách nhiệm về tai nạn chìm phà.

Thật ra, ở các nước dân chủ, việc từ chức của các quan chức và chính khách gần như là một nét văn hoá: văn hoá từ chức. Một khi họ cảm thấy không còn đóng góp gì cho xã hội, hay lương tâm họ tự cảm thấy cắn rứt trước những cái chết oan uổng của người dân , họ tự nguyện xin từ chức.

Chẳng hạn, mới tuần qua, tại Úc, nơi tôi đang sống, ông Barry O’Farrell, thủ hiến bang New South Wales đã tuyên bố tự trừng phạt mình bằng cách từ chức chỉ vì một lời khai thiếu chính xác trước Uỷ ban phòng chống tham nhũng (ICAC). Câu chuyện của ông thu hút giới báo chí và dư luận vì vấn đề nhỏ mà dẫn đến hệ quả lớn.

Sự việc bắt đầu cách đây khoảng 2 năm khi ông Barry O’Farrell đắc cử thủ hiến, một doanh nhân gửi tặng ông một chai rượu vang (bây giờ trị giá khoảng 3.000 đôla) để chúc mừng. Sự việc qua đi đến khi công ty của doanh nhân kia bị điều tra vì cáo buộc hối lộ, và qua lời khai, ông nói có tặng ngài thủ hiến chai rượu không liên quan gì đến cáo buộc hối lộ. Khi được uỷ ban ICAC phỏng vấn về chai rượu, ông Barry O’Farrell khẳng định rằng ông không nhận quà. Một ngày sau đó, ICAC trưng bày chứng cứ cho thấy quả thật ông có nhận chai rượu!

Lập tức, ngài thủ hiến tuyên bố từ chức. Ông từ chức mặc dù chưa ai bắt buộc ông từ chức và cũng chẳng ai tố cáo ông tham nhũng. Ông được đánh giá là một chính khách chính trực, nói là làm, và rất nghiêm khắc với các lãnh đạo dưới quyền. Ông từ chức vì ông cho rằng qua quyết định, ông muốn gửi đến người dân một thông điệp rằng lãnh đạo Chính phủ bang New South Wales chịu trách nhiệm trước người dân một cách nghiêm chỉnh.

Lãnh đạo được định hình bởi việc làm của họ. Họ là những người được dân cử, vì họ không chỉ thuyết phục người dân, mà còn phải chứng minh bằng hành động. Là nhà lãnh đạo cộng đồng, trách nhiệm đầu tiên và trước hết phải là trước cộng đồng, trước người dân, và trách nhiệm trước sự uỷ thác của dân. Một khi họ không làm tròn trách nhiệm thì họ tự nguyện rút lui. Như trường hợp Thủ tướng Hàn Quốc, cho dù sự việc chìm phà chẳng phải là nhiệm vụ trực tiếp ông, nhưng ông vẫn tự trừng phạt mình, bởi vì ông phải trước hết chịu trách nhiệm trước sứ mệnh của mình.

Lãnh đạo có thể hiểu như là một qui trình tạo ảnh hưởng xã hội bằng cách huy động các nỗ lực của người khác nhằm đạt mục tiêu cho cộng đồng. Chú ý rằng trong khái niệm này, lãnh đạo không phải là uy quyền, không phải là bằng cấp, chức vụ, mà là uy tín. Một khi người lãnh đạo đánh mất niềm tin và uy tín của người dân thì cũng là lúc lãnh đạo không còn hiệu quả và không thể tạo ảnh hưởng xã hội.

Một trong những thách thức mà nhà lãnh đạo phải đối mặt là biết lúc nào nên rút lui và lúc nào nên tiếp tục. Đối với những người thất bại, hay những người không có tự trọng, họ thường bị bắt buộc từ chức hay cho cơ hội để rút lui. Nhưng đối với những người thành công, được người dân mến mộ và có lòng tự trọng, họ cũng chính là những người tự quyết định số phận chính trị của họ. Ông Chung Hong-won và thủ hiến Barry O’Farrell là những người thuộc nhóm 2, họ biết rút lui trong danh dự và sự rút lui của họ là một cách duy trì một chuẩn mực cao nhất của những người hoạt động vì cộng đồng.

Phát ngôn… ‘để đời’

Nguyễn Đình Bổn (MTG) – Những phát biểu vào loại quái đản.

Mội tý đã rùm beng …

Liên quan đến việc tăng vốn dự án đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông, từ 552 triệu USD lên 891 triệu USD (tăng thêm 339 triệu USD), một con số “đội vốn” vào loại khủng, ông Nguyễn Hữu Thắng, cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam cho rằng: “Điều chỉnh một tý đã rùm beng cả lên”!

Câu trả lời “quái đản” này ngay lập tức dấy lên dư luận phản đối bởi 339 triệu đô la là một số tiền quá lớn đối với một đất nước nghèo vậy mà đối với ông cục trưởng này chỉ là một…tý.

Người ta đặt câu hỏi liệu ông Nguyễn Hữu Thắng nắm trong tay bao nhiêu tiền mà xem 7.000 tỷ đồng chỉ là “một tý”? Rất nhanh chóng ông bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đinh La Thăng đã ra quyết định tạm đình chỉ chức vụ cục trưởng đối với ông Nguyễn Hữu Thắng do “phát ngôn thiếu trách nhiệm” và được dư luận rất hoan nghênh!

Chẳng dại cho vào đây…

Một câu chuyện khác cũng rất chi thời sự là chuyện dịch sởi đang lan tràn khắp nước, gây tử vong cho hơn một trăm trẻ, nhưng trước tình hình đó, khi người dân ào ạt đưa trẻ vào Bệnh viện Nhi trung ương thì bà Nguyễn Thị Kim Tiến, bộ trưởng Bộ Y tế lại phát biểu trước báo giới một câu rất “sốc”: “Chúng tôi mà có con cháu mắc sởi, không bao giờ dại cho vào đây”.

Câu phát biểu này của bà Tiến đã làm bùng lên sự không hài lòng trong các phụ huynh. Bởi, đành rằng khi dịch sởi đang tập trung nguy hiểm tại Bệnh viện Nhi trung ương với mật độ lây nhiễm rất cao thì việc đưa trẻ bị bệnh sởi tới điều trị ở đây là không khôn ngoan.

Nhưng trước tâm lý hoang mang của các bậc cha mẹ có con mắc bệnh đang không biết trông chờ ở đâu, lẽ ra bà bộ trưởng phải giải thích cho họ hiểu lí do vì sao không nên tập trung trẻ vào Bệnh viện Nhi trung ương lúc này với tư cách một người có trách nhiệm cao nhất trong ngành y tế, nhưng bà lại phát biểu với văn phong trách móc kiểu “sao mà… dại thế?” của một người như chẳng có trách nhiệm gì.

Làm gì phải xỉa xói người ta…

Ông Trần Hữu Vĩnh, trưởng phòng Giáo dục & Đào tạo quận Bình Tân, TP.HCM khi đề cập đến vụ việc một cô giáo của trường mầm non Nụ Cười (42F, đường số 32, khu dân cư Bình Trị Đông B, quận Bình Tân) bị phụ huynh tố cáo cho trẻ uống thuốc ngủ đã trả lời phóng viên báo Dân Trí:

“Việc cho học sinh uống thuốc chỉ có một cô làm thôi, làm gì phải xỉa xói người ta, không nên nặng nề quá không hay. Bỏ thuốc cho học sinh ngủ, trường mầm non có hoài, không có vấn đề gì lớn”.

Thiệt khó có lời lẽ nào bình luận về phát biểu cũng vào loại quái đản này!


Với trẻ em mầm non thì điều gì sẽ xảy ra khi các em được cho
uống thuốc ngủ “liên miên” như vậy – Ảnh: TL (chỉ mang tính minh họa)

Bởi, theo các chuyên gia y tế việc lạm dụng thuốc ngủ, ngay cả với người lớn, cũng sẽ gây ra những tác hại khôn lường đối với bộ não con người, vì vậy việc sử dụng các loại thuốc này luôn được các bác sĩ chỉ định liều lượng một cách chi tiết.

Với một trẻ em mầm non thì điều gì sẽ xảy ra khi các em được cho uống thuốc ngủ “liên miên” như vậy để khỏi quấy khóc các cô bảo mẫu? Dư luận đang chờ đợi lãnh đạo trực tiếp của ông Vinh là Sở Giáo dục TP. HCM xử lý vấn đề này!

Vì sao các quan chức lại có những phát biểu gây phản cảm như vậy? Câu trả lời này tất nhiên không thuộc thẩm quyền của người dân!

Đăng cai Asiad: bản hợp đồng và sự trung thực

Thiên Di (TBKTSG) – Một ngày sau khi Việt Nam loan báo rút đăng cai Asiad, các hãng thông tấn quốc tế loan nội dung thông cáo báo chí của Hội đồng Olympic châu Á (OCA) theo đó OCA đã từng tổ chức một cuộc họp với Ủy ban Olympic Việt Nam trong cuộc họp Ban chấp hành OCA và “OCA đã tỏ rất rõ rằng phải duy trì chất lượng Asian Games 2019 thật cao và đúng chuẩn”. Cũng theo thông cáo này của OCA, sau khi Hà Nội đã được trao đăng cai Asiad 2019 hồi tháng 11-2012, OCA đã tiến hành ba lần kiểm tra tại Hà Nội và tỏ rõ cho các nhà tổ chức là các yêu cầu và các thủ tục của Asiad đã không đạt đúng hợp đồng của thành phố đăng cai.

Ông Hoàng Vĩnh Giang (ca vát đỏ) và đoàn đại biểu Việt Nam
tiếp nhận đăng cai ASIAD 18. Ảnh baodongnai.com.vn

Việc OCA nay tiết lộ những nhắc nhở liên tiếp, qua ba lần kiểm tra và một lần họp, về yêu cầu đúng chuẩn Asiad, vô hình trung cho thấy đã có một sự không minh bạch đủ nơi những người nhận trách nhiệm tổ chức Asiad. Không rõ, sau mỗi lần bị OCA “rầy” những người có trách nhiệm đã có báo cáo trung thực các nội dung bị “rầy” đó với Chính phủ để thẳng thắn trình bày sự thực với Chính phủ là OCA yêu cầu phải tổ chức Asiad đúng chuẩn, nên xin tăng kinh phí? Hay là chính do giấu bặt các “rầy quở” đó của OCA, nên ngay cả trong những ngày trước khi Thủ tướng quyết định thôi đăng cai, những người có trách nhiệm vẫn cứ khăng khăng thề thốt “sẽ tổ chức trên tinh thần tiết kiệm, tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có…” để mong được Chính phủ thông qua việc đăng cai cái đã, rồi thì “hạ hồi phân giải”?

Vào đầu tháng 4, Phó chủ tịch Ủy ban Olympic Việt Nam Hoàng Vĩnh Giang đã bay sang gặp Chủ tịch OCA Fahah Al Sabah để nêu vấn đề: “Nếu Việt Nam không tổ chức được Asiad thì sẽ phải đối diện với điều gì?”. Đi về, quan chức này phát biểu với tờ Pháp Luật Việt Nam ngày 8-4-2014: “Việc Chính phủ cử một ông bộ trưởng cùng đại diện thành phố chủ nhà là UBND TP Hà Nội đi làm việc và ký kết hợp đồng với OCA đâu phải là chuyện đùa. Nếu Việt Nam “nuốt” lời thì sẽ vĩnh viễn bị loại khỏi thế giới thể thao”.

Thế nhưng, phản ứng của OCA sau khi hay tin Việt Nam rút đơn, qua lời Tổng giám đốc kiêm Giám đốc kỹ thuật tổ chức này là ông Husain Al Musallam, theo trình thuật của các hãng tin, lại rất khác: “Việt Nam còn một sự kiện tầm châu lục nữa sẽ đăng cai là Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2016 (Asian Beach Games), tôi tin Việt Nam sẽ tổ chức tốt sự kiện này”. Té ra, OCA đâu có phản thể thao, đe dọa cấm cửa như theo lời ông Phó chủ tịch Ủy ban Olympic Việt Nam đã lớn tiếng trên báo Pháp Luật!

Reuters ngày 19-4 loan tin Malaysia sẽ xem xét thay thế Việt Nam làm chủ nhà của Asiad 2019 chỉ khi nào OCA giúp giảm nhẹ các “hóa đơn”. Hoàng thân Tunku Imran, Chủ tịch của Ủy ban Olympic Malaysia, trước đây đã thất bại trong việc thuyết phục OCA sửa đổi các chi phí và các điều khoản chia sẻ lợi nhuận và giá thầu từ các nước khu vực Đông Nam Á, thì việc Malaysia nhận tổ chức hay không tùy thuộc vào việc OCA (đặt trụ sở tại Kuweit) có biểu thị một số linh hoạt hay không. Hoàng thân Tunku Imran nhấn mạnh: “Tôi chắc chắn rằng nếu chúng tôi tiết lộ những yêu cầu của OCA để giữ cho được việc đăng cai Asiad, quần chúng sẽ yêu cầu chúng tôi không đăng cai vì chi phí quá cao”. Sieh Kok Chi, Tổng thư ký Ủy ban Olympic Malaysia, phát biểu trên tờ The Star hôm thứ Bảy: “Nếu chúng tôi được yêu cầu, chúng tôi sẽ không đồng ý ngay lập tức. Chúng tôi sẽ xem xét nếu như OCA sẵn sàng xem xét lại các điều kiện”.

Nghĩa là trước kia và ngay cả bây giờ, giới hữu trách thể thao Malaysia đã và vẫn không chấp nhận đăng cai Asiad cho bằng được và bằng mọi giá, ngược lại luôn “dòm chừng” xem có hợp ý dân không. Trong khi đó, những người có trách nhiệm của thể thao Việt Nam thì lại giữ kín như bưng bản hợp đồng đó và làm mọi cách để ký kết cho bằng được: “Còn về bản hợp đồng đã ký, tôi chưa thể tiết lộ được vì theo nguyên tắc, chỉ có hai bên A – B biết. Lúc nào có quyết định cuối cùng, chúng tôi sẽ thông báo sau”, ông Phó chủ tịch Ủy ban Olympic từng nói. Và đem OCA ra làm con ngáo ộp: “Nếu Việt Nam “nuốt” lời thì sẽ vĩnh viễn bị loại khỏi thế giới thể thao”!

Thiết nghĩ, thể dục, thể thao tự bản chất là hiện thân của sự trung thực! Và các quan chức thể thao càng cần trung thực với bản thân, với nhân dân, với Chính phủ, vì đồng tiền tiêu xài là của nhân dân do Chính phủ phân bổ mà có.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.