Ai ‘tiếp tay’ cho hoa quả độc TQ thoải mái tuồn vào VN?

Posted: July 16, 2014 in Uncategorized
Tags:

(VTC News) – Mỗi năm có hàng trăm tấn rau quả độc hại từ Trung Quốc dễ dàng tuồn vào Việt Nam chính là do “lỗ hổng” của Thông tư 13/2011/TT- BNNPTNT.

Xem thêm: Thường vụ Quốc hội và giá tô mì tôm + Còn lỗ hổng quản lý, đường còn lún

Nhiều loại hoa quả độc Trung Quốc đang được bày bán
tràn lan ở thị trường Việt Nam – Ảnh minh họa

Gần đây, các phương tiện truyền thông đại chúng liên tiếp đưa thông tin về việc hoa quả độc hại Trung Quốc ngày càng tuồn vào thị trường Việt Nam dễ dàng hơn.

Nhiều bài điều tra, nhiều phóng sự truyền hình được thực hiện nhằm làm rõ những kẽ hở – căn nguyên khiến hàng độc Trung Quốc vô tư tràn vào Việt Nam qua cả đường chính ngạch và tiểu ngạch.

Mới đây nhất, một phóng sự ngắn do VTV thực hiện đã chỉ rõ, chính lỗ hổng trong khâu kiểm nghiệm hàng hóa nhập khẩu tại biên giới Việt – Trung là nguyên nhân khiến mỗi ngày có hàng chục tấn hoa quả độc Trung Quốc tràn vào, đầu độc người dân Việt Nam.

Câu hỏi vì sao hàng nhập khẩu từ Trung Quốc không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng lại có thể lọt vào thị trường Việt Nam dễ dàng tiếp tục được dư luận đặt ra, chờ câu trả lời từ cơ quan quản lý nhà nước.

Thực tế, không phải chờ đến khi phóng sự của VTV phát đi, hàng triệu người tiêu dùng Việt Nam mới giật mình vì “lỗ hổng” khủng khiếp ở khâu kiểm nghiệm hàng hóa nhập khẩu tại biên giới Việt – Trung.

Trước đó, vào đầu tháng 6/2014, khi Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Bộ NN&PTNN) công bố có tới 280 tấn rau, củ, quả nhập khẩu từ Trung Quốc tồn dư thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép đã được đưa vào tiêu thụ tại Việt Nam trong năm 2013, nhiều người đã giật mình đặt câu hỏi “Kẽ hở nào cho hàng độc hại Trung Quốc vào Việt Nam quá dễ dàng”?

Không những thế, nhiều người còn thắc mắc vì không hiểu sao việc công bố gần 300 tấn rau, quả Trung Quốc nhiễm độc vào Việt Nam lại được thực hiện sau những một năm? Điều đó đồng nghĩa với việc, chắc chắn mấy trăm tấn hàng hóa độc hại đã được người tiêu dùng vô tư sử dụng mà không hề biết mình đang bị đầu độc trắng trợn.

Trả lời báo chí về việc gần 300 tấn hàng hóa độc hại được công bố đó giờ đang ở đâu, ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ Thực vật (Bộ NN&PTNN) hồn nhiên: “hiện gần 300 tấn đã ra thị trường hết rồi” và… cơ quan quản lý hoàn toàn vô can (!)

Lý do mà ông này đưa ra là việc xử lý, kiểm định mẫu thực phẩm nhập khẩu được tuân thủ theo đúng quy định tại Thông tư 13 của Bộ NN&PTNT.

Như vậy rõ ràng Thông tư 13 của Bộ Nông nghiệp đang “tiếp tay” cho thực phẩm độc Trung Quốc dễ dàng chảy vào tiêu thụ tại Việt Nam?

Quả thật, theo quy định tại điều 14 của thông tư này, thì phương thức kiểm tra, lấy mẫu thông thường được áp dụng theo cách: “Thực hiện lấy mẫu kiểm nghiệm lô hàng kiểm tra theo tần suất tối đa đến 10% tùy theo mức độ rủi ro của hàng hóa”.

Ngoài ra, “việc lấy mẫu kiểm nghiệm được thực hiện bất kỳ trong số các lô hàng kiểm tra nhập khẩu” và “lô hàng kiểm tra được phép làm thủ tục thông quan không phải chờ kết quả kiểm nghiệm chỉ tiêu ATTP”, thông tư nêu rõ.

Như vậy, rõ ràng, khi hàng Trung Quốc được nhập về Việt Nam chờ thông quan tại các cửa khẩu, cơ quan kiểm định chỉ việc lấy mẫu ngẫu nhiên vài kg rồi mang đi kiểm định, và ngay lập tức xe hàng sẽ được làm thủ tục thông quan dù chưa biết kết quả lô hàng đó có an toàn hay không.

Cục trưởng Cục Bảo vệ Thực vật (BVTV) khẳng định “đó là quy định hoàn toàn đúng, theo thông lệ quốc tế” nhưng với những người dù không nắm chắc cũng nhìn ra kẽ hở của thông tư này.

Clip Trái cây độc Trung Quốc: Sự thật khủng khiếp kiểm nghiệm ở biên giới (Xem theo link)

Tại sao hàng hóa lại dễ dàng được thông quan, được cho phép bán ra trong khi kết quả kiểm định chưa có? Làm vậy chẳng hóa đồng nghĩa với việc kiểm định chỉ để “cho vui”, hay nói theo cách của cơ quan quản lý là “để cảnh báo những lô hàng sau”?

Vấn đề là mỗi ngày có biết bao nhiêu tấn hoa quả độc được cơ quan quản lý cho phép chuyển đến tay người tiêu dùng Việt Nam và ai chịu trách nhiệm về sự nguy hại này nếu cơ quan quản lý cứ một mực “chúng tôi thực hiện đúng theo Thông tư”?

Kẽ hở tại Thông tư 13 đã rất rõ ràng và vấn đề đặt ra là cần thiết phải điều chỉnh ngay Thông tư này cho phù hợp với yêu cầu thực tế, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng.

Tuy nhiên, trả lời câu hỏi này, lãnh đạo Cục BVTV đã khẳng định chắc như đinh đóng cột: “Trong trường hợp này Việt Nam đã làm theo đúng trình tự quy định theo thông lệ quốc tế. Điều này có nghĩa là Việt Nam sẽ không phải sửa đổi gì quy định hiện hành”.

Dư luận cho rằng, trước một sự việc dù “đúng theo quy định”, nhưng chắc chắn đang có hại cho dân thì với người có trách nhiệm, không bao giờ được phép trả lời dửng dưng như thế!

Điều 14, Thông tư 13 quy định về Phương thức kiểm tra, lấy mẫu kiểm định:

Hàng hóa nhập khẩu phải được lấy mẫu tại địa điểm do cơ quan kiểm tra quyết định (tại cửa khẩu, nơi tập kết hoặc trong kho bảo quản). Phương thức kiểm tra, lấy mẫu được áp dụng như sau:

1. Kiểm tra thông thường: Thực hiện lấy mẫu kiểm nghiệm lô hàng kiểm tra theo tần suất tối đa đến 10% tùy theo mức độ rủi ro của hàng hóa. Tần suất này được áp dụng đối với từng địa điểm nhập khẩu. Việc lấy mẫu kiểm nghiệm được thực hiện bất kỳ trong số các lô hàng kiểm tra nhập khẩu. Lô hàng kiểm tra được phép làm thủ tục thông quan không phải chờ kết quả kiểm nghiệm chỉ tiêu ATTP.

2. Kiểm tra chặt: Thực hiện lấy mẫu kiểm nghiệm lô hàng kiểm tra theo tần suất 30% khi phát hiện 01 (một) lô hàng kiểm tra trước đó vi phạm nghiêm trọng quy định về ATTP; tần suất 100% khi phát hiện 02 (hai) lô hàng kiểm tra liên tiếp trước đó vi phạm nghiêm trọng quy định về ATTP. Trong các trường hợp này, chủ hàng phải tự bảo quản hàng hóa (tại cửa khẩu, nơi tập kết hoặc kho bảo quản) và chỉ được thông quan khi có chứng nhận về ATTP do cơ quan kiểm tra cấp hoặc được cơ quan kiểm tra cho phép.

Trường hợp kiểm nghiệm mẫu 02 (hai) lô hàng kiểm tra liên tiếp có kết quả đạt yêu cầu thì sẽ áp dụng phương thức kiểm tra thông thường.

Thường vụ Quốc hội và giá tô mì tôm

Nguyễn Vũ (HNC) Theo TBKTSG Online  – Có thể độc giả khó lòng tin được chuyện Thường vụ Quốc hội trong buổi họp chiều 15/7 đã bàn về… cách quản lý giá tô mì tôm bán ở các sân bay nước ta. Nhưng đó là chuyện có thật.

Ảnh: một góc quầy ăn uống trong sân bay, ảnh minh họa từ Internet

Nói đúng ra, Thường vụ Quốc hội bàn về giá dịch vụ ăn uống, dịch vụ thiết yếu độc quyền tại sân bay được thể hiện như thế nào trong dự thảo Luật Hàng không và giá tô mì tôm được đưa ra làm dẫn chứng.

Do dư luận mấy hôm trước đó đang sôi nổi về chuyện giá tô mì tôm bán ở sân bay quá cao nên Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề xuất, để tránh trường hợp như người dân phản ánh bát phở có giá tới 500.000-600.000 đồng thì không nên giao hẳn cho doanh nghiệp, mà Bộ Giao thông phải xây dựng khung giá dịch vụ phi hàng không tại sân bay.

Ngược lại, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân lại nói: “Một bát mì tôm thì chúng ta định giá làm gì?”

Nếu Quốc hội hay Thường vụ Quốc hội bàn chuyện giá tô mì tôm mà từ đó làm ra các đạo luật hạn chế được tình trạng độc quyền, tự ý định giá bất kể quy luật thị trường trong các lãnh vực thiết yếu cho đời sống như giá xăng dầu thì một buổi họp như thế rất đáng hoan nghênh.

Còn nếu các đại biểu Quốc hội chỉ bàn giá tô mì tôm vì… chính tô mì tôm, vì lo cho hành khách đi máy bay phải ăn tô mì cao giá thì xin thành thật can ngăn các đại biểu: còn hàng trăm hàng ngàn câu chuyện khác quan trọng và xứng đáng với thời gian của các vị đại biểu ghé mắt tới hơn tô mì nhiều lần.

Ngay chính trong ngành hàng không, chúng ta đang lo vì chất lượng dịch vụ đang giảm, thể hiện ở con số các chuyến bay chậm, trễ chuyến đang tăng cao so với năm trước. Đáng lo hơn là tin tức về các vụ chở nhầm khách lẽ ra đi nơi này lại được chở đến nơi khác, rồi máy bay suýt va chạm nhau trên đường băng…

Bản thân Quốc hội cũng chưa phải lo đến các vụ việc cụ thể này nhưng phải ghé mắt xem, có hay không tình trạng độc quyền khi tuyển dụng nhân sự trong ngành hàng không, có hay không tình trạng xài bằng giả, có hay không chuyện gởi gắm con em người quen vào ngành để rồi chất lượng nhân sự giảm sút? Bởi trong mọi câu chuyện, cái nút thắt cuối cùng cũng là vấn đề con người. Và bởi các sự cố như máy bay hạ cánh khi đường băng có ô tô vệ sinh đường băng không chỉ xảy ra mới một lần.

Trở lại chuyện giá tô mì tôm hay nói rộng ra là giá cả các dịch vụ ăn uống ở sân bay, làm sao để quản lý?

Đã mấy chục năm theo nền kinh tế thị trường cũng giúp mọi người thấy được quy luật cung cầu đã làm cho nhà nước không phải thò tay quản lý giá mà thị trường vẫn chạy đều như thế nào. Trước đó cũng đã mấy chục năm thời bao cấp giúp mọi người hiểu rõ cơ chế quản lý giá theo mệnh lệnh hành chính từng đưa nền kinh tế đi vào chỗ bế tắc như thế nào. Vậy mà giờ đây vẫn nhiều người thích dùng lệnh – lệnh cho giá tô mì phải như thế này, giá lon nước phải như thế kia?

Một khi đã cố tình thì dù có bảng giá quản lý mì tôm nhà hàng trong sân bay sẽ không bán mì tôm nữa – họ sẽ quay sang bán mì gà. Quy định giá bán chai nước La Vie, họ sẽ quay sang bán nước Aquafina…

Cách duy nhất để làm cho giá bán thức ăn nước uống ở sân bay giảm đến mức bình thường là tạo dựng môi trường cạnh tranh để tự hành khách được nhiều chọn lựa. Tạo dựng môi trường cạnh tranh là phải thực tâm, tức tổ chức đấu thầu công khai, minh bạch chứ đừng dành cho sân sau, chỉ cho một số nơi độc quyền; các sân bay lớn trên thế giới có hàng chục điểm bán thức ăn, tự khắc họ phải cạnh tranh về cả giá và chất lượng phục vụ để giành khách.

Nói cho cùng các đường bay hàng không nội địa và ngay cả các đường bay quốc tế từ nước ta đi các nước trong khu vực đều ngắn, nhu cầu ăn uống thấp – tự hành khách sẽ chọn lựa ăn ở nhà hay ăn ở ngoài trước khi vào sân bay, Quốc hội không cần phải lo cho họ. Còn các quan chức muốn ra uy bằng cách ép giá cả thức ăn nước uống bán trong sân bay giảm thì cứ để họ làm, dù sao cũng có lợi cho hành khách lỡ chuyến!

Còn lỗ hổng quản lý, đường còn lún

Phạm Sanh (Quêchoa) Theo TBKTSG  – Sự quản lý lỏng lẻo và còn nhiều lỗ hổng để các nhà thầu xây dựng cầu, đường lách qua đã dẫn đến hiện tượng lún đường xảy ra trên cả nước như thời gian qua. Đó là nhận định của một người am hiểu về lĩnh vực cầu đường mà TBKTSG muốn giới thiệu đến bạn đọc.

Hiện tượng lún mặt đường theo vệt bánh xe ở đại lộ Đông – Tây phía quận 2,
dù đã được sửa chữa nhiều lần nhưng lún vẫn hoàn lún. Ảnh: LÊ ANH

Lỗ hổng quản lý

Hiện tượng lún mặt đường theo vệt bánh xe đang xảy ra chủ yếu ở các tuyến đường mới khánh thành khiến dư luận bức xúc. Nhiều hội thảo, nhiều chỉ đạo đã được đưa ra, song hiện tượng này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại, thậm chí càng lúc càng phức tạp bởi “ma trận” nguyên nhân được đưa ra.

Bài viết này sẽ không đề cập lại các nguyên nhân gây lún đường mà chỉ tập trung phân tích những bất cập trong công tác quản lý nhà nước liên quan đến lĩnh vực xây dựng cầu, đường.

Nếu nhìn nhận khách quan trong thực tế có thể thấy, hầu như các dự án đầu tư công hay đối tác công – tư đều có vấn đề tiêu cực xuất phát từ suy nghĩ tiền đầu tư là “tiền chùa” nơi một số cá nhân, đơn vị.
Về phía Nhà nước, còn có các tồn tại liên quan đến công tác quản lý trong đầu tư xây dựng và quản lý chất lượng công trình.

Thứ nhất, hiện nay các văn bản pháp luật về đầu tư xây dựng đều chưa phân biệt ranh giới giữa sự cố công trình và khiếm khuyết về chất lượng. Luật Xây dựng và các văn bản dưới luật đưa ra định nghĩa “sự cố công trình là những hư hỏng vượt qua giới hạn an toàn cho phép làm cho công trình có nguy cơ sụp đổ; đã sụp đổ một phần hoặc toàn bộ công trình; hoặc công trình không sử dụng theo thiết kế”. Như vậy, hư hỏng lún mặt đường theo vệt bánh xe có được hiểu là sự cố hay không?

Với cách giải quyết của Bộ Giao thông Vận tải hiện nay, lún mặt đường được hiểu là thiếu sót về chất lượng, chứ không phải sự cố, nên việc xử lý còn kéo dài.

Xử lý lún đường không khó, chỉ khó là các bộ, ngành chưa quyết tâm xác định đúng nguyên nhân mà thôi

Thứ hai, khi xảy ra lún mặt đường, việc quy trách nhiệm cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công, giám sát rất khó vì Luật Xây dựng và các nghị định về quản lý chất lượng, quản lý dự án, xử phạt vi phạm hành chính… đều quy định chung chung, không chi tiết về hành vi vi phạm và xử lý trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực giao thông vận tải và dự án có vốn nhà nước.

Riêng về năng lực chủ đầu tư, trách nhiệm của cấp có thẩm quyền thì hầu như không có văn bản pháp luật nào quy định rõ.

Thứ ba là việc xây dựng ở Việt Nam vẫn chia ra năm lĩnh vực gồm dân dụng; công nghiệp; giao thông; nông nghiệp phát triển nông thôn và hạ tầng kỹ thuật. Hiện nay, Bộ Xây dựng có nhiệm vụ quản lý tổng hợp về xây dựng, vừa quản lý lĩnh vực dân dụng và công nghiệp (thực ra chủ yếu là công nghiệp vật liệu xây dựng). Mô hình quản lý nhà nước chuyên ngành về xây dựng gồm nhiều bộ như Việt Nam rất khó để quản lý thống nhất, dễ làm phân tán nguồn lực và sinh ra tư tưởng khép kín cục bộ.

Các nước trên thế giới chỉ có một bộ quản lý nhà nước về xây dựng, một loại hình kỹ sư xây dựng, một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật về xây dựng, chứ không như ở Việt Nam làm một đường cống thoát nước đô thị cũng phải ba bộ tiêu chuẩn. Đã thế, các hoạt động phối hợp liên bộ không tốt nên mới xảy ra chuyện bộ này đổ lỗi cho bộ kia.

Hay như việc nghiệm thu các công trình của Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước cũng chỉ cho có hình thức, không hiệu quả. Các tuyến đường bị lún vừa rồi đã cho thấy điều đó khi tuyến đường nào cũng được Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước nghiệm thu.

Còn lỗ hổng, đường còn lún

Hiện nay, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về xây dựng cầu, đường của Việt Nam còn khá nhiều bất cập, không tương thích đồng bộ giữa khảo sát, thí nghiệm, thiết kế, kiểm tra giám sát, thi công, kiểm định, khai thác và không cập nhật các công nghệ mới của thế giới, thậm chí không phù hợp điều kiện thực tế của Việt Nam.

Ví dụ, xe tải trọng nặng chạy nhiều trên đường mà vẫn thiết kế cấp phối bê tông nhựa theo phương pháp Marshall (phương pháp cũ), đường bị lún nứt nhiều nhưng vẫn thiết kế theo phương pháp độ võng trong lúc các nước đã chuyển qua phương pháp mới.

Qua thực tế cho thấy, chất lượng đường bê tông nhựa chủ yếu là do khâu thí nghiệm vật liệu và quy trình thi công. Hiện nay, luật quy định chỉ cần nhà thầu hợp đồng thí nghiệm ở một phòng thí nghiệm hợp chuẩn (LAS-XD hoặc ViNALAS) chứ không bắt buộc nhà thầu phải có phòng thí nghiệm (hoặc liên danh thí nghiệm) tại hiện trường, cả tư vấn giám sát cũng không bắt buộc có thí nghiệm hiện trường.

Điều này đang tạo kẽ hở lớn vì trong cơ chế thị trường, số liệu phòng thí nghiệm có thể được “chế tác” theo đề nghị của nhà thầu. Ngay cả quy trình thi công, kiểm tra và nghiệm thu, Luật Xây dựng và các nghị định, thông tư hướng dẫn chỉ nói chung chung về nhiệm vụ nội dung giám sát, không quy định chế tài cụ thể khi xảy ra sự cố, từ đó nhà thầu và tư vấn giám sát thường “bắt tay” nhau, ăn gian khối lượng và chất lượng.

Ở các nước, tư vấn giám sát phải có khoản bảo đảm tài chính tương xứng để có thể bồi thường thiệt hại gây ra do lỗi của mình, nhưng ở Việt Nam thì chưa có quy định này. Ngoài ra, việc xử lý chế tài các nhà thầu vi phạm cũng chưa công khai thường xuyên, mới đây chỉ có Bộ Giao thông Vận tải thông báo việc xử lý các nhà thầu vi phạm.

Đã đến lúc phải lấp nhanh lỗ hổng trong quản lý nhà nước, thông qua việc sửa đổi bổ sung các văn bản pháp luật, đổi mới mô hình tổ chức quản lý xây dựng của các bộ và ban hành các quy định quản lý theo cơ chế thị trường.

Bên cạnh đó, cần biên soạn cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý chất lượng công trình xây dựng theo thông lệ quốc tế, và không quên điều mấu chốt, đó là phải xác định trách nhiệm cụ thể và đào tạo lại con người. Xử lý lún đường không khó, chỉ khó là các bộ, ngành chưa quyết tâm xác định đúng nguyên nhân mà thôi.

Phạm Sanh – nguyên là tổ trưởng tổ điều hành xây dựng cầu Phú Mỹ và hiện đang giảng dạy bộ môn cầu, đường tại một số trường đại học ở TPHCM.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s