Việt Nam sẽ đi về đâu?

Posted: July 26, 2014 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Văn Tuấn (ABS) – Đó là một câu hỏi ám ảnh rất nhiều người quan tâm đến Việt Nam, kể cả tôi. Mặc dù một cách chính thức, Việt Nam theo đuổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa (XHCN), nhưng hình như chẳng ai biết hình thù cái XHCN đó ra sao, vì nơi khai sinh ra cái chủ nghĩa đó đã khai tử trước khi nó hình thành. Cũng chẳng ai biết khi nào thì đạt được XHCN, vì ngay cả ngài tổng bí thư từng nóiĐến hết thế kỷ này không biết đã có chủ nghĩa xã hội hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa. Nói tóm lại, chúng ta chẳng biết VN sẽ đi về đâu.

Xem thêm: Cần dân chủ trong triển khai chính sách + Mua rượu lúc 21 giờ 59 phút

Nhìn qua con số thu nhập bình quân (GDP/capita) sẽ thấy VN ta đang ở đâu. Theo số liệu 2013, thu nhập bình quân của VN là 1901 USD, bằng khoảng 1/3 của Thái Lan (5779 USD). So với Mã Lai (11513 USD), Singapore (55182 USD) và Hàn Quốc (24400 USD) thì VN càng thê thảm hơn nữa. Có người tính toán bao nhiêu năm sau VN mới bằng Singapore, nhưng tôi nghĩ những tính toán như thế tuy rất thú vị nhưng chẳng có ý nghĩa gì khi khoảng cách quá xa. Tất cả các nước vừa kể đều theo Mĩ, chẳng có ai theo Tàu và chẳng ai muốn tiến lên XHCN cả.

Nhưng VN thì xem cái định hướng XHCN là một mục tiêu, một mục tiêu rất có thể là sai lầm. Giáo sư Đặng Phong (1939-2010) một chuyên gia kinh tế có uy tín từng nói về XHCN như sau: “Xã hội chủ nghĩa là sự vớt vát thuộc quá khứ mà mình không thể chấp nhận nó nữa, nhưng mình không thể thẳng thắn tuyên bố giã từ nó cho nên dùng một chữ rất mơ hồ chung chung như vậy. Bây giờ mà mải mê đi tìm xã hội chủ nghĩa thì không bao giờ tìm thấy giá trị thật của nó đâu. Cái nội dung thật của nó là cái gì thì không tìm thấy đâu. Nó là một món nợ của lịch sử. Người Việt Nam chưa bao giờ xây dựng chủ nghĩa xã hội như Liên Xô, nhưng Việt Nam đã đi theo con đường đó mà ngày nay chưa ai dám thẳng thắn tuyên bố rằng con đường đó là sai lầm.” Nói cách khác, XHCN là một sai lầm lịch sử, nhưng VN không dám nói đó là một sai lầm!

Thế nhưng người ta chẳng những không dám nói là sai lầm, mà vẫn phải nói đó là một mục tiêu cao cả! Người ta vẫn phải nói về mục tiêu XHCN, nhưng chính người nói có lẽ cũng không tin những gì mình nói. Vì nhiệm vụ và đồng lương nên phải nói, nhưng trong thâm tâm thì họ chắc gì đã tin. Một mặt, họ chỉ trích thế giới phương Tây, thậm chí xem Mĩ là kẻ thù, nhưng trong thực tế thì họ thích đi máy bay Airbus và Boeing, và thích gửi con cái sang Mĩ và các nước phương Tây học!

Đó chính là một “hội chứng” cực kì phổ biến trong xã hội ngày nay: “nói vậy mà không phải vậy”. Người ta làm nhưng không tin vào việc mình làm, nói nhưng không tin những gì mình nói. Họ dùng ngôn từ hoa mĩ để che đậy sự thật. Đó cũng là một cách tự bảo vệ mình, phòng ngừa những bất trắc, những soi mói lời ăn tiếng nói trong một thể chế chuyên chế.

Nhưng hội chứng trên còn lan tràn sang mối liên hệ giữa người dân và lãnh đạo. Lãnh đạo cứ đọc diễn văn, vẫn hô hào năm này sang năm khác về con đường XHCN, học tập tấm gương của ai đó, về dân chủ tự do, về chí công vô tư, về chống tham nhũng, v.v. Lãnh đạo cứ nói, người dân vẫn không tin vì họ cho rằng “nói vậy mà không phải vậy”. Thậm chí, người dân cũng không chắc các vị ấy tin vào những gì họ nói, vậy thì tại sao mình phải tin. Người cầm quyền thừa biết rằng người dân đang rất khổ và bất bình, nhưng họ cứ lờ đi và phải nói những gì họ phải nói. Thế là hai bên lệch pha, chẳng ai tin ai. Trong một xã hội như thế thì quả là nguy hiểm. Chính quyền cứ nói, nền kinh tế vận hành theo hướng của nó.

Có lẽ VN sẽ chẳng đi về đâu, mà vẫn bồng bềnh trong tình trạng hiện nay. Bây giờ thì chắc nhiều người đã nhận ra một điều hiển nhiên từ lâu: Việt Nam không có cải cách thật sự, không có “đổi mới” thật sự. Tất cả thiết chế chính trị của chế độ vẫn như xưa, không có gì thay đổi. Ngôn ngữ của lãnh đạo vẫn như thời bao cấp, có khác chăng là có màu mè hơn một chút. Có thể có vài thay đổi bề ngoài, nhưng bên trong thì vẫn y chang từ thời bao cấp. Họ vẫn “nói vậy mà không phải vậy”, đến nỗi Thủ tướng Đài Loan nói thẳng rằng “Chính phủ Việt Nam thiếu thành thật”. Để người ta nói như thế vào mặt thì còn mặt mũi nào mà nhìn thế giới. Có lẽ VN không có khả năng tự đổi mới, nên đất nước sẽ chẳng đi về đâu cả, và khoảng cách giữa VN và các nước trong vùng càng ngày càng xa hơn.

Cần dân chủ trong triển khai chính sách

GS Nguyễn Văn Tuấn (ABS) – Cách thức mà các quan chức VN ra qui định giông giống nhau. Họ hí hoáy làm gì đó trong văn phòng một thời gian, rồi đùng một cái họ tuyên bố một qui định trước công chúng. Đó là cách họ làm với chính sách ngực lép không được lái xe. Nay họ lại cho ra chính sách cấm bán rượu bia sau 22 giờ. Đó là cách làm thiếu nghiên cứu, thiếu minh bạch, và thiếu dân chủ. Rất khó triển khai một chính sách theo kiểu độc đoán ngày xưa cho xã hội văn minh ngày nay.

Đọc qua đề xuất cấm bán rượu bia sau 10 giờ đêm tôi thấy nó rất giống Úc, đặc biệt là bang New South Wales (NSW). Rất có thể các quan chức đã tham khảo hoặc bắt chước luật về alcohol của NSW. Nhưng bắt chước như thế cho VN là một sai lầm nghiêm trọng, bởi vì sự khác biệt cơ bản về hệ thống phân phối rượu bia giữa Úc và VN. Ở bang NSW, tất cả những tiệm (tôi sẽ gọi là shop) bán rượu bia phải có bằng (licence) và dĩ nhiên là đăng kí với Chính phủ. Ngoài các shop bán rượu bia, một số nhà hàng và các pub cũng có quyền bán rượu bia. Ở bang NSW, có luật rằng tất cả các shop bán rượu bia phải đóng cửa đúng vào 10 pm, nhưng các nhà hàng và pub thì vẫn có quyền bán sau 10 pm. Đặc biệt ở các pub, sau 10 pm, họ không cho các em dưới 18 tuổi ở trong pub (các em này thường theo cha mẹ ăn uống ngày cuối tuần trong pub).

Ở VN, hệ thống phân phối rượu bia rất khác Úc. VN không có các shop chuyên môn bán rượu bia theo như luật định của Úc. Có thể nói ở VN ai cũng có thể bán rượu bia. Từ siêu thị, tiệm chạp phô, đại lí, đến nhà hàng lớn nhỏ và các quán ăn ven đường, ai cũng có thể bán bia – không nhiều thì ít. Ở dưới quê, khi có tiệc, người ta chỉ cần nhấc điện thoại gọi đại lí quen thuộc là có rượu bia, bất cứ lúc nào. Trong một môi trường như thế, rất khó để thi hành qui định không bán rượu bia sau 10 giờ đêm.

Ở Úc và các nước như Mĩ, rất nhiều thành phố không có cuộc sống về đêm (night life) như các thành phố ở Châu Á. Do đó, thời điểm 10 giờ đêm được xem là hợp lí. Còn ở VN, vùng nhiệt đới, các thành phố lớn đều có cuộc sống về đêm nhộn nhịp, và 10 giờ đêm chưa phải là quá khuya. Do đó, qui định này sẽ làm ảnh hưởng đến kĩ nghệ du lịch của VN.

Khi được hỏi tại sao 10 pm, có quan chức của Bộ Y tế chống chế rằng uống rượu bia sau 10 giờ đêm có hại cho sức khoẻ. Đây là một biện minh rất hài hước. Uống rượu bia thái quá ở BẤT CỨ giờ nào cũng có hại có sức khoẻ.

Điều quan trọng nhất khi ra một qui định hay chính sách là phải có nghiên cứu. Trước khi ra bất cứ qui định nào, các chuyên gia trong Bộ cần phải làm nghiên cứu hay dựa vào nghiên cứu đáng tin cậy. Không có nghiên cứu thì các qui định sẽ không có cơ sở khoa học, không có chứng cứ, và trở thành phi thực tế. Trong thực tế, các quan chức không có làm nghiên cứu, hay có làm nhưng chất lượng quá kém nên họ không tự tin trình bày cho công chúng xem xét. Thay vào đó, họ hay nói chung chung rằng “dựa vào nghiên cứu”. Có khi họ dựa vào nghiên cứu ở ngoại quốc, nhưng họ không nói cho chúng ta biết nghiên cứu nào! (Mà, hỏi thật, họ thật sự biết đọc một nghiên cứu?)

Nói chung là họ thiếu minh bạch trước khi ra qui định. Nếu muốn thuyết phục công chúng thì các quan chức cần phải chứng minh rằng họ có chuyên môn khá (đủ để công chúng có thể tin cậy) và phải minh bạch các thông tin. Cách nói “chúng tôi thu thập bằng chứng khoa học trong và ngoài nước để làm căn cứ xây dựng” là không thể chấp nhận được. Công chúng cần biết những bằng chứng khoa học đó là gì, ở đâu, ai làm, công bố chỗ nào, v.v. Mà chỉ đơn thuần thu thập cũng chưa đủ, phải cho biết thông tin đó được xử lí ra sao trong việc đề xuất qui định.

Bất cứ qui định nào trước khi triển khai cần phải có tham vấn các thành phần liên quan. Ở Úc, qui định các shop bán rượu bia đóng cửa 10 pm phải trải qua một quá trình nghiên cứu và tham vấn hơn 1 năm trời. Xin nói lại: hơn 1 năm. Họ phải gửi dự thảo qui định cho tất cả các hiệp hội bán rượu bia, các tổ chức cộng đồng, các nhà hàng, pub, v.v. để xin ý kiến. Họ phải tổ chức các buổi hội thảo để bàn luận về qui định mới. Đó là qui trình làm việc dân chủ. Không phải như ở VN, các quan chức đùng một cái công bố qui định trên báo chí, rồi đến khi có phản đối, thì lại nói chỉ mới là “lấy ý kiến” (nghe thật buồn cười).

Ở VN có một quan điểm mà tôi nghĩ rất buồn cười. Hễ cái gì đến từ Bộ, từ trung ương thì đó là chân lí. Các quan chức của Bộ được xem hay tự xem là những tinh hoa của Việt Nam, là những chuyên gia thông minh xuất chúng được chọn vào làm trong cơ quan trung ương. Cái quan điểm này được gieo vào đầu óc của người dân, làm cho người ta tưởng cái gì đến từ Bộ và trung ương là phải đúng. Nhưng trong thực tế, không có lí do gì để tin rằng họ thông minh xuất chúng hay tinh hoa của đất nước. Thật ra, rất nhiều khi họ phát biểu chúng ta cảm thấy ngao ngán, vì người có đầu óc bình thường không ngớ ngẩn đến như thế. Làm việc trong Bộ nói cho cùng là quan chức hành chính, chứ đâu có làm chuyên môn. Do đó, tôi nghĩ tất cả những gì họ làm nên chịu sự giám sát của công chúng, và minh bạch thông tin, dân chủ hoá là một cách để công chúng có thể kiểm soát.

Rượu bia là một vấn nạn ở VN. Điều này thì đã có nhiều người bàn đến, kể cả tôi trong một bài viết trước đây: Đừng để đàn ông Việt có tuổi thọ như đàn ông Nga! Trong bài viết đó, tôi có đề cập đến kinh nghiệm ở nước ngoài về việc kiểm soát lạm dụng bia rượu, kể cả dùng thuế, tuổi tối thiểu, cấp giấy phép, giờ buôn bán, nhãn hiệu, v.v. Nếu chỉ tập trung vào giờ bán rượu bia là chưa đủ, chưa nói đến tính khả thi quá thấp. Tôi nghĩ bắt chước nước khác một cách mù quáng mà không xem xét đến bối cảnh và văn hoá địa phương rất khó thành công. Càng khó thành công hơn khi cách làm việc thiếu minh bạch, thiếu nghiên cứu, và thiếu dân chủ.

[:-/] Cấm bán rượu bia sau 22g: Chưa có bằng chứng ảnh hưởng du lịch(TT) – Cuộc gặp mặt báo chí ngày 23-7 của Bộ Y tế dự định trong 1 giờ 30 phút, nhưng đã phải kéo dài hết buổi chiều vì rất nhiều câu hỏi được đặt ra xung quanh dự thảo của Bộ Y tế về cấm bán rượu bia từ 22g đến 6g sáng hôm sau.

Bà Trần Thị Trang, phó vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế: – Hiện nay đã có 168 quốc gia có báo cáo cho Tổ chức Y tế thế giới việc họ có giờ cấm uống rượu bia, ngay ở ASEAN cũng đã có chín nước có quy định này. Nếu quy định này được áp dụng sẽ có ba nhóm lực lượng chức năng như quản lý thị trường, UBND các cấp và thanh tra chuyên ngành tham gia giám sát thực thi theo hình thức thanh tra, kiểm tra định kỳ và thanh tra, kiểm tra liên tục. Việc lo ngại có biến tướng theo tôi là còn quá sớm vì hiện luật đang trong quá trình xây dựng, chưa có quy định về mức xử phạt. (…)

– Tôi cũng có đọc những ý kiến lo ngại mua rượu bia trước 22g rồi uống sau đó. Thật ra khi ban hành các quy định thì người dân sẽ có biện pháp tương ứng. Ví dụ như cấm bán rượu bia sau 22g ở một số địa điểm thì kèm theo là quy định cấm uống rượu bia sau 22g ở những địa điểm đó.

Mua rượu lúc 21 giờ 59 phút

An Nguyên (TN) – Tác hại của lạm dụng rượu bia không có gì phải tranh cãi, nhưng quy định cấm bán rượu bia sau 22 giờ trong dự thảo luật Phòng chống tác hại của lạm dụng rượu bia mà Bộ Y tế đang soạn thảo thì lại gây tranh cãi.

Thực ra, việc hạn chế về thời gian kinh doanh không phải là vấn đề mới (theo Nghị định 103/2009/NĐ-CP thì biểu diễn nghệ thuật không được diễn sau 24 giờ, vũ trường không được hoạt động sau 24 giờ, karaoke cũng không được hát sau 24 giờ, các điểm kinh doanh trò chơi điện tử cũng phải đóng cửa sau 22 giờ đêm…). Nhưng không bán rượu bia sau 22 giờ thì lại phải bàn. Trước hết là mục đích của hạn chế này là gì? Theo giải thích của đại diện Bộ Y tế thì uống rượu, bia sau 22 giờ ảnh hưởng nhất đến sức khỏe (?) và cần cấm sau 22 giờ để “bảo đảm trật tự an toàn xã hội”. Thế nghĩa là, mục đích hướng đến hành vi uống chứ không phải là hành vi bán rượu, bia. Vậy tại sao điều luật lại điều chỉnh cấm hành vi bán?

Điều này na ná chủ trương từng tranh cãi trước đây, cấm karaoke để chống mại dâm, trong khi người ta không chứng minh được mại dâm có trước hay karaoke có trước? Nếu mại dâm có trước thì nó không phải do karaoke đẻ ra; nếu nó không phải do karaoke đẻ ra thì cấm karaoke sẽ không làm cho mại dâm biến mất. Và trên thực tế là các quy định cấm kiểu này chả bao giờ mang lại giá trị cuộc sống.

Thứ hai là tính khả thi, công bằng mà nói, các quán hàng bán rượu, bia là nơi thuận lợi để phát sinh hành vi lạm dụng rượu bia và làm nảy sinh các hành vi vi phạm trật tự xã hội. Tuy nhiên, nó chỉ tạo điều kiện chứ hoàn toàn không làm phát sinh hành vi. Nhà hàng không bán rượu, không bán bia thì khách đem bia, rượu đến quán để “tự phục vụ”, quán bị cấm bán chứ khách đâu có bị cấm uống? Hoặc người ta có thể mua rượu lúc 21giờ 59 phút và uống đến khi nào tùy thích.

Lối sống mới là nguyên nhân chính phát sinh hành vi lạm dụng rượu, bia và làm nảy sinh tiêu cực.

Không có một lý thuyết lập pháp rõ ràng, vậy nên, trước nay, chúng ta cũng có nhiều quy định hạn chế lạm dụng bia rượu (cấm bán rượu cho trẻ dưới 18 tuổi; cấm bán rượu bia qua mạng internet… theo Nghị định 94/2012/NĐ-CP), nhưng dường như những quy định ấy chưa khi nào đi vào cuộc sống. Bởi lực lượng chức năng không thể kiểm tra, kiểm soát các điểm bán rượu, còn các điểm bán rượu cũng gặp khó nếu yêu cầu khách mua hàng chứng minh mình đã trên 18 tuổi.

Ban hành quy định không khó, nhưng sau quy định cần phải có kiểm soát mới khó. Các nhà lập pháp không nên tiếp tục ban hành những điều luật cho có, cho hay.

Cả nam và nữ uống rượu thường xuyên sẽ có khả năng nhận được vị trí xã hội cao.

[:-/] Uống rượu giúp cải thiện địa vị xã hội (VNN) – Nghiên cứu mới đây của các nhà nghiên cứu Canada đã phát hiện ra rằng người nào uống rượu thường xuyên sẽ khiến cho bản thân càng được nể trọng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s