Kê khai tài sản: chuyện hài của chế độ

Posted: September 18, 2014 in Uncategorized
Tags:

Nam Nguyên (RFA) – Ủy ban Tư pháp Quốc hội Việt Nam vừa được Thanh tra Chính phủ báo cáo là trong số gần 1 triệu cán bộ, công chức, đảng viên kê khai tài sản chỉ có 1 trường hợp bị kỷ luật vì không trung thực. Phải chăng nhà nước Việt Nam cho rằng có thể phát hiện tham nhũng qua kê khai tài sản?

Xem thêm: Một cái “kết” không có “quả” + Kê khai tài sản: Khó mà tin! + Kê khai tài sản: Dư luận rất băn khoăn!

Từ dẫn đầu thế giới về tham nhũng…

hopUBtuphap-e21f9-305Đại diện Thanh tra Chính phủ báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng năm 2014 tại phiên họp toàn thể lần thứ 14 của Ủy ban Tư pháp Quốc hội ngày 15/9/2014.Courtesy PLTPHCM

Mặc dù Việt Nam gần 10 năm thực thi Luật phòng chống tham nhũng, nhưng năm 2013 vẫn bị xếp hạng thứ 116 trên 177 quốc gia về tham nhũng trong khu vực công, theo đánh giá của Tổ chức Minh bạch Quốc tế.

Tính từ năm 2005 đến nay là một khoảng thời gian đủ dài để cơ quan chức năng có thể phát hiện tài sản của cán bộ công chức đảng viên đã phình to như thế nào.

Thế nhưng theo lời ông Phí Ngọc Tuyến, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống tham nhũng nói với báo chí hồi đầu năm 2014 thì chưa từng phát hiện được trường hợp nào.

Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, một nhà hoạt động xã hội dân sự hiện sống và làm việc tại Đà Nẵng nhận định:

“Chuyện kê khai tài sản ở Việt Nam là kiểu làm cho vui thôi, bởi vì một nền tài chính không minh bạch, ví dụ chi tiêu ở các nước họ truy nguồn gốc ở đâu chuyển tới đâu, người ta không dùng tiền mặt.

   Chuyện kê khai tài sản ở Việt Nam là kiểu làm cho vui thôi, bởi vì một nền tài chính không minh bạch, ví dụ chi tiêu ở các nước họ truy nguồn gốc ở đâu chuyển tới đâu, người ta không dùng tiền mặt.
– GS Nguyễn Thế Hùng    

Ở các nước tiên tiến người ta có hệ thống thông tin báo chí tự do, nói chung có xã hội dân sự đầy đủ thì mọi thứ sẽ hỗ trợ. Hơn nữa thể chế tam quyền phân lập, các cơ quan độc lập mới có thể nêu ra những góc tối tăm về vấn đề kinh tế.”

Ngày 15/9/2014, tại phiên họp toàn thể của Ủy ban Tư pháp Quốc hội ở Hà Nội, Phó Tổng Thanh Tra Chính phủ Trần Đức Lượng được báo chí trích lời, cho biết tình trạng tham nhũng diễn biến phức tạp và tinh vi, kẻ tham nhũng là những người có chức quyền, có trình độ hiểu biết pháp luật, quan hệ rộng và liên kết với nhau thành các nhóm lợi ích. Ở nhiều nơi, nạn sách nhiễu vòi vĩnh người dân và doanh nghiệp vẫn diễn ra khá phổ biến.

Theo báo Lao Động online, ông Trần Đức Lượng nhấn mạnh tới một vấn đề nhức nhối gây bất bình dư luận xã hội, đó là tham nhũng, lãng phí trong quản lý sử dụng đất đai, tín dụng, ngân hàng, quản lý vốn và tài sản gây thiệt hại lớn về kinh tế.

…đến trò hài kê khai tài sản

Tại sao Việt Nam luôn xưng danh là một nhà nước pháp quyền, nhưng nạn tham nhũng lại bất trị. Trong dịp trả lời chúng tôi, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội từng nhận định về vấn đề này:

Câu chuyện ở Việt Nam là có làm hay không làm và câu chuyện ai chủ trì làm và có làm đến nơi đến chốn hay không. Vấn đề đặt ra là ở đấy, chứ còn văn bản ở Việt Nam không thiếu thứ gì, tất cả những qui định về dân chủ nhân quyền đến phòng chống tham nhũng, chống quan liêu hách dịch rồi đến tiếp dân giải quyết cái này cái khác… không thiếu cái gì qui phạm pháp luật chứa đầy hết nhưng ai thi hành, ai giám sát và có thực hiện đến nơi đến chốn hay không. Đó là một câu chuyện cần phải đặt ra.”

tham-nhung-400Mặc dù Việt Nam gần 10 năm thực thi Luật phòng chống tham nhũng, nhưng năm 2013 vẫn bị xếp hạng thứ 116 trên 177 quốc gia về tham nhũng trong khu vực công, theo đánh giá của Tổ chức Minh bạch Quốc tế. Photo courtesy of transparency.org

.
Như vậy sau gần 1 thập niên ban hành Luật phòng chống tham nhũng, mà một trong các công cụ quan trọng của nó là qui định về việc kê khai tài sản bắt buộc, đã tỏ ra không hiệu quả nếu không muốn nói là vô ích.

Được biết cán bộ, công chức từ phó phòng trở lên kể cả đảng viên, sĩ quan từ cấp phó tiểu đoàn trưởng, các giới chức điều hành và thành viên Hội đồng quản trị của doanh nghiệp nhà nước cũng bị bắt buộc kê khai tới 9 khoản về tài sản, bao gồm bất động sản, quyền sử dụng đất cho tới xe cộ từ xe gắn máy, ô tô cho tới tàu thuyền, máy bay, tiền mặt kể cả ngoại tệ, vàng bạc, kim cương tất cả đều phải thành thực khai báo.

Các đối tượng thuộc diện phải kê khai tài sản, mỗi năm phải bổ sung về tổng thu nhập năm trước và cập nhật phần tài sản tăng thêm.

Thế nhưng như Phó Tổng Thanh Tra Chính phủ Trần Đức Lượng trình bày trước Ủy ban Tư pháp Quốc hội, năm 2013 có gần 1 triệu người đã kê khai tài sản thu nhập. Trong số này chỉ có 5 trường hợp phải xác minh tài sản và thu nhập; kết quả sau cùng là chỉ có một trường hợp bị  kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo do kê khai thu nhập không trung thực.

Muốn tiến bộ, phải dân chủ

Quyền cơ bản của công dân như quyền lập hội, quyền biểu tình, quyền tiếp cận thông tin đều có ghi trong tất cả các bản hiến pháp của của nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, tuy vậy người dân lại không có những quyền này. Đó cũng là lý do phòng chống tham nhũng ở Việt Nam không hiệu quả.

Đáp câu hỏi, nếu Việt Nam kiên định với thể chế một đảng cộng sản toàn trị, thì nhà nước có thể có những giải pháp tốt cho việc phòng chống tham nhũng hay không. Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng phát biểu:

    Không thể nào làm được, tại vì một trận đá bóng mình vừa đá vừa thổi còi. Không thể nào mình tham nhũng lại có thể vạch áo cho người xem mình được.
– GS Nguyễn Thế Hùng   

“Không thể nào làm được, tại vì một trận đá bóng mình vừa đá vừa thổi còi. Không thể nào mình tham nhũng lại có thể vạch áo cho người xem mình được. Không thể nào được, trong một chế độ tập quyền độc đảng mà nói chuyện chống tham nhũng thì đó là chuyện khôi hài.”

Nếu quan niệm minh bạch tài sản cán bộ, công chức, đảng viên, cụ thể là kê khai tài sản cho những người thuộc diện bắt buộc như một biện pháp phòng chống tham nhũng, thì Việt Nam ít nhất phải có những cải cách một cách tích cực. Quốc hội cần ban hành các Luật về quyền cơ bản của công dân như quyền lập hội, biểu tình, tự do báo chí, trưng cầu dân ý và quyền tiếp cận thông tin… Những quyền này được Hiến pháp qui định nhưng từ nửa thế kỷ qua bị treo không có luật để áp dụng.

Hồi tháng 4/2014 ông Jairo Acuna Alfaro, Cố vấn chính sách của Liên Hiệp Quốc về cải cách hành chính và chống tham nhũng được báo chí Việt Nam trích lời, cụ thể là Lao Động Online, đã góp ý nên rút bớt số người phải kê khai tài sản xuống còn 1.000 người, để có thể quản lý tốt hơn và có đủ khả năng để xác minh các bản kê khai đó. Xin nhắc lại  năm 2013 gần 1 triệu người thuộc diện kê khai tài sản.

Điều quan trọng theo vị chuyên gia Liên Hiệp Quốc là Việt Nam đã đưa ra các qui định rất hời hợt về việc kê khai tài sản và cũng không đưa ra cơ chế cụ thể về việc kê khai tài sản phải tiến hành thế nào.

Theo lời ông Alfaro, việc cán bộ công chức nào không thể giải thích được nguồn thu nhập thì phải coi là tội phạm, Luật Hình sự của Việt Nam nên được bổ sung điều này. Vấn đề sau cùng mà chuyên gia Liên Hiệp Quốc đề cập tới đó là ở Việt Nam có sự cản trở rất lớn vì chưa có hệ thống giám sát hoàn chỉnh và mang tính độc lập.

Một cái “kết” không có “quả”

Đào Tuấn (LĐ) – Vila 43 tỉ ở Quảng Nam; căn hộ Ruby 40,9 tỉ ở TPHCM; biệt thự Hồ Tràm Vũng Tàu 37,8 tỉ; cặp đôi căn hộ Phước Điền 24 tỉ; đất tại An Giang, tại Đà Lạt, 49 tỉ tiền mặt; 3 xe ôtô… Đây là những tài sản của bị cáo nổi tiếng Huỳnh Thị Huyền Như mà cơ quan chức năng đã kê biên.

Tổng cộng là 229,5 tỉ đồng.

Quá lớn so với thu nhập của một cán bộ ngân hàng.

Quá nhiều so với những tài sản có thể kê biên trong các vụ án tham nhũng khác.

Nhưng cho dù cơ quan công an đã kê biên cả tới chiếc tivi, cái máy giặt, máy rửa chén, lò nướng… thì số tiền 229,5 tỉ ấy không thấm tháp vào đâu so với số tiền mà tòa án tuyên buộc bị cáo phải bồi thường: 3.986 tỉ đồng.

Không nói thì ai cũng hiểu, ngoài số 229,5 tỷ, mà khi đấu giá sẽ hao hụt ít nhiều, số tiền “phải bồi thường” coi như mất trắng.

Nhưng vụ Huyền Như chỉ là một trong con số chung: 90% số tài sản tham nhũng không thu hồi được. 90% là con số mà Thanh tra Chính phủ chính thức công bố ngày hôm qua, trong phiên họp toàn thể của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội về phòng, chống tham nhũng. Và với con số 90% này, thật khó có thể nói khác, đây chính là một thất bại, thất bại lớn nhất trong cuộc chiến chống tham nhũng. Phát hiện được một vụ tham nhũng đã vô cùng khó khi tham nhũng luôn đi cùng với các tính từ “tinh vi”, “xảo quyệt”. Sự tinh vi, xảo quyệt và hiểu biết của những người có quyền và ý thức rõ ràng cái thế của quyền lực cũng như tiền bạc.

Đưa được một tội phạm tham nhũng ra tòa còn khó hơn khi đó thực sự là những “con hổ”.

Nhưng sẽ thật vô nghĩa nếu như 90% tài sản tham nhũng, thực chất là thuế và mồ hôi nước mắt nhân dân, không thu hồi được.

Nói như ĐBQH Đỗ Văn Đương 90% số tài sản không được thu hồi là “vẫn để cho vi phạm và những hành vi tội phạm còn tồn tại”.

Và nếu cuộc chiến chống tham nhũng từng được bàn tới tại nghị trường trong sự ví von rằng: “Súng nổ đùng đùng nhưng không có đầu đạn”, thì việc 90% tài sản không thu hồi được chỉ là logic tất yếu: Và không có ai bị thương hết.

Câu chuyện này vô lý đến mức chẳng có gì so sánh được về bất lực ngoại trừ một con số khác, cũng được coi là kết quả: trong số ngót triệu cán bộ thuộc diện kê khai tài sản, chỉ có duy nhất một trường hợp bị xử lý kỷ luật vì kê khai không trung thực.

Đúng là một cái “kết” không có “quả”.

Nếu xem đây là những con số “kết quả” trong các báo cáo phòng chống tham nhũng thì hẳn nhiên phải trả
lời cho dư luận một câu hỏi: Vậy thì mục tiêu của việc kê khai và mục tiêu của chống tham nhũng là gì?

Kê khai tài sản: Khó mà tin!

Thế Kha (NLĐ) – Trong 944.425/952.178 người kê khai tài sản, chỉ có 1 người bị phát hiện khai không trung thực và bị kỷ luật cảnh cáo


Minh họa: KHỀU

Về số liệu liên quan minh bạch tài sản, thu nhập vừa được Thanh tra Chính phủ đưa ra trong báo cáo về công tác phòng chống tham nhũng năm 2014, ông Nguyễn Đình Quyền, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, nhận xét: “Việc minh bạch tài sản, đặc biệt là kê khai và công khai bản kê khai đó ở cơ quan làm việc, còn hình thức và gần như không tác dụng gì nhiều trong việc kiểm soát tài sản của người có chức vụ, quyền hạn”.

Ai cũng khai đúng?

Theo ông Trần Đức Lượng, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ (cơ quan giúp Chính phủ xây dựng bản báo cáo nói trên), tổng hợp kết quả minh bạch tài sản, thu nhập năm 2013 cho thấy đã có 944.425/952.178 người (đạt 99,2%; tăng 0,7% so với năm 2012) kê khai tài sản, thu nhập. Trong số này, có 914.245 bản kê khai đã công khai trong cuộc họp ở cơ quan hoặc niêm yết tại nơi làm việc (đạt 96,8% so với số bản đã kê khai; tăng 37,4% so với năm 2012); có 6.935 người chậm kê khai tài sản trong năm 2013.

Đáng chú ý, chỉ phát hiện 5 người kê khai tài sản, thu nhập phải tiến hành xác minh và chỉ có 1 người bị kỷ luật đến mức cảnh cáo do kê khai không trung thực. Cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Hậu Giang thi hành kỷ luật đối với ông Cao Thanh Tùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty Xổ số kiến thiết Hậu Giang, do không kê khai tài sản, thu nhập năm 2010 và kê khai tài sản không trung thực trong 4 năm (2008, 2009, 2011, 2012).

Ngoài ra, có 6 trường hợp khác bị kỷ luật do chậm tổ chức kê khai và chậm kê khai tài sản, gồm: ông Nguyễn Văn Huệ, Phó Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng (chậm kê khai tài sản, thu nhập); 4 người tại Tổng Công ty Vận tải thủy thuộc Bộ Giao thông Vận tải (chậm kê khai và tổ chức việc kê khai tài sản, thu nhập); Chủ tịch Hội Y học cổ truyền tỉnh Hà Tĩnh bị phê bình về chậm tổ chức kê khai tài sản, thu nhập.

Có “vấn đề” thì mới xác minh

Theo lý giải của ông Trần Đức Lượng, khó khăn lớn nhất hiện nay chính là việc không kiểm soát được toàn bộ thu nhập của xã hội nên để biết chắc chắn cán bộ có chức quyền đang có bao nhiêu tài sản là không đơn giản. Mặt khác, chỉ bắt buộc kê khai tài sản của vợ chồng và con cái trong tuổi vị thành niên; việc thanh toán tiền mặt quá phổ biến, chưa kiểm soát được các nguồn thu nhập khác ngoài lương của đối tượng hưởng lương qua ngân sách, nhất là việc mua bán tài sản giá trị lớn chưa được thanh toán qua tài khoản. Ông Lượng hy vọng những kẽ hở này sẽ phần nào được khắc phục khi sắp tới Chính phủ thông qua đề án kiểm soát thu nhập, tài sản của người có chức vụ, quyền hạn do Thanh tra Chính phủ xây dựng để đưa ra Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.

Ông Phạm Trọng Đạt, Cục trưởng Cục Chống tham nhũng – Thanh tra Chính phủ, cho biết theo quy định hiện nay, bản kê khai tài sản được niêm yết tại cơ quan hoặc thông báo tại cuộc họp ở cơ quan mà cán bộ làm việc. Chính vì thế, chỉ khi bản kê khai tài sản tăng thêm hằng năm (quy định từ 50 triệu đồng trở lên – PV) “có vấn đề” thì cơ quan thẩm quyền mới xác minh.

Tuy nhiên, cũng theo ông Đạt, trong bản đề án kiểm soát thu nhập, tài sản trình Chính phủ, cơ quan này đã đề xuất cán bộ công chức có nhiều tài sản có thể phải chứng minh nguồn gốc. Đặc biệt, đề xuất kiểm soát chặt chẽ các khoản chi đầu tư, chi tiêu dùng có giá trị lớn của người có chức vụ, quyền hạn; mở rộng thu thập thông tin về tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn thông qua phản ánh của người dân để kịp thời phát hiện những tài sản, thu nhập bất hợp pháp…

Ông Đạt cho biết trong tương lai sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp thông tin về tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn từ khi được bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm đến 5 năm sau khi người có chức vụ, quyền hạn nghỉ hưu.

Kê khai tài sản: Dư luận rất băn khoăn!

Duy Quốc (NLĐ) – Muốn chống tham nhũng thì phải kê khai tài sản của quan chức. Nhưng kê khai mà không thông qua quần chúng nơi họ cư ngụ thì cũng như không, bởi không có gì qua được tai mắt nhân dân.

Hàng trăm bạn đọc gửi ý kiến phản hồi qua bài báo “Kê khai tài sản: Khó mà tin!” đề cập đến thu nhập của lãnh đạo, cán bộ, công chức. Từ thực tiễn đến thực hiện quy định kê khai, kiểm soát kê khai và xử lý vi phạm… đang đặt ra rất nhiều băn khoăn. (…)

Bạn đọc Thích Thượng Hỏa bày tỏ: “Một phần triệu người bị cảnh cáo do kê khai không trung thực nhưng không tìm ra những tài sản bất minh của họ để xử lý, thật khó tin!”. Bạn đọc Lê Hùng hoài nghi: “Kết quả kê khai tài sản nhằm phòng chống tham nhũng cho ra con số như thế này là đẹp như mơ! Tôi không tin hầu hết cán bộ, công chức thật thà, minh bạch và sạch sẽ như thế. Nếu đúng vậy thì tham nhũng đâu có nhiều như hiện nay”. Bạn đọc Võ Thị Sau cũng không tin kết quả kê khai hoàn hảo như trên: “Đẹp như thế này thì khả năng… đóng cửa các cơ quan phòng chống tham nhũng rất cao và không chừng Việt Nam lọt vào tốp quốc gia có nền hành chánh công trong sạch nhất thế giới (!)”.

Kê khai để làm gì? Có kiểm soát được tài sản, thu nhập tăng thêm của cán bộ công chức sau kê khai? Vi phạm xử lý đến đâu?… Đó là những câu hỏi mà dư luận, bạn đọc đặt ra, cần có câu trả lời cụ thể.  (…)

Một bạn đọc có nick connhannong cho rằng lâu nay, đa số vụ tiêu cực, tham nhũng đều do nhân dân và báo chí phanh phui. Cho nên để việc công khai tài sản của cán bộ hiệu quả nhất, ngoài niêm yết công khai tại nơi làm việc theo quy định của Thông tư 08, cũng cần niêm yếu tại UBND xã, phường, thị trấn nơi cán bộ đó cư trú. “Như thế mới coi là công khai để dân giám sát. Bảo đảm không còn chuyện không trung thực” – bạn đọc connhanong nói. Bạn đọc Nguyễn Hùng đồng tình: “Kê khai mà không thông qua quần chúng nhân dân nơi họ cư ngụ thì cũng như không, bởi vì không có gì qua được tai mắt nhân dân. Còn chỉ ở cơ quan thì ai dám nói, ai dám tố?”. (…)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s