Thẩm phán độc lập và đảng, câu chuyện cũ

Posted: September 28, 2014 in Uncategorized
Tags:

Kính Hòa (RFA) – Sự độc lập trong xét xử tại Việt Nam nói riêng, cũng như sự độc lập của ngành tư pháp thoát ra khỏi sự thống trị của đảng cộng sản là một câu chuyện rất cũ kỹ trong lịch sử Việt Nam hiện đại. Vấn đề đó có gì mới hay không sau những nghị quyết tăng cường vai trò của điều tra viên, sự phản đối của giới luật sư, cũng như phát biểu của các quan chức đảng cao cấp?


.
Xem thêm: “Thượng tọa” Thích Chân Quang: Mặt thầy hổng biết nịnh ai hết!

Một sự tiến bộ?

Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. RFA photo

Ngày 23/9, Ông Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nói rằng Chánh tòa Hà Nội đang bắt tất cả thẩm phán phải báo cáo lên Chánh án Toàn án nhân dân Thành phố, là vi phạm nặng.

Báo chí Việt Nam cũng cho biết thêm là ông Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh nguyên tắc thẩm phán xét xử độc lập, theo ông thì nếu không độc lập, chịu sự chỉ đạo thì tòa án không thể là người bảo vệ công lý, đảm bảo công bằng.

Việc trao quyền độc lập cho tòa án, cũng như sự độc lập của nền tư pháp vốn là phần quan trọng của các chế độ dân chủ pháp quyền, tam quyền phân lập hiện nay ở nhiều quốc gia phát triển. Tuy nhiên từ trước đến này sự phân quyền này luôn bị đảng cộng sản cầm quyền tại Việt Nam phủ nhận. Họ cho rằng tất cả phải nằm dưới sự chỉ đạo của đảng.

Như thế phát biểu của ông Hùng có vẻ ngược lại với những nguyên tắc cai trị của đảng từ trước tới nay. Luật sư Trần Thu Nam ở Hà Nội, người từng tham gia vào nhiều vụ án có liên quan đến các nhà hoạt động nhân quyền và dân chủ cho rằng câu nói của ông Hùng là một sự tiến bộ trong tiến trình cải cách tư pháp đang diễn ra ở Việt Nam, nhưng luật sư Nam cũng bày tỏ sự nghi ngại:

   Câu phát biểu của ông Hùng là một sự tiến bộ, nhưng liệu có giải quyết được vấn đề hay không lại là một câu chuyện khác nữa. Bởi vì Quốc hội không có giám sát trực tiếp tòa án.
– LS Trần Thu Nam    

“Thực ra vấn đề cải cách tư pháp đã đặt ra ở Việt Nam lâu rồi. Thời kỳ 2007, 2009 đã có những nghị quyết rồi. Quốc hội, Bộ chính trị đã đưa ra những nghị quyết liên quan đến cải cách tư pháp, nhưng những cải cách ấy chưa được nhiều. Câu phát biểu của ông Hùng là một sự tiến bộ, nhưng liệu có giải quyết được vấn đề hay không lại là một câu chuyện khác nữa. Bởi vì Quốc hội không có giám sát trực tiếp tòa án.

Ở đây xin nói thêm là Quốc hội Việt Nam cũng là nơi có tuyệt đại đa số thành viên là đảng viên cộng sản.

Đảng vẫn chỉ đạo?

Ngay trong bài viết của báo Tiền Phong về phát biểu của ông Hùng, trong đoạn kết thúc tác giả bài báo trích lời ông Trịnh Hòa Bình, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao rằng vấn đề độc lập của Thẩm phán là qui định trong Hiến Pháp, tuy vậy vẫn có nguyen tắc tăng cường sự lãnh đạo của đảng trong nguyên tắc xét xử. Ông Chánh án nói thêm là ông sẽ chấp hành nguyên tắc này.

Luật sư Trần Thu Nam nói về sự lãnh đạo của đảng trong ngành tư pháp ở Việt Nam, khi chúng tôi hỏi ông rằng liệu có sự mâu thuẫn không giữa lời nói của ông chủ tịch Quốc hội và ông Chánh án.

“Vâng có sự mâu thuẫn, ở Việt Nam có cái chuyện là Pháp luật là sự thể chế hóa đường lối của đảng. Nếu mà nói về nguyên tắc trong bộ luật tố tụng hình sự thì thẩm phán giữ chức năng là độc lập xét xử không phụ thuộc vào vấn đề chỉ đạo. Nhưng ngược lại, trong một số văn bản thì lại nói rằng một chánh án lên thì phải được bí thư tỉnh ủy hay thành ủy đồng ý. Có một câu chuyện trong sự giám sát của đảng, và đa số các vụ án nhạy cảm thì phải có sự chỉ đạo bên đảng.

   Có những người tỏ ra thế này thế kia, lấy điểm của dư luận, nêu những điểm rất là tiến bộ, những người khác thì lại dựa vào quan điểm của đảng để siết lại. Cái sự giằng co ấy nó sẽ tiếp tục diễn ra như nó đã từng diễn ra, không có gì là lạ lắm.
– TS Nguyễn Quang A   

Trả lời câu hỏi liệu lời phát biểu của ông Hùng có phải là thể hiện sự nổi lên của một khuynh hướng cải cách trong việc tiến tới một nền tư pháp độc lập hay không. Tiến sĩ Nguyễn Quang A, một người công khai chủ trương cải cách mô hình chính trị Việt Nam theo hướng tam quyền phân lập nói rằng ông không tin là như vậy:

“Tôi nghĩ rằng cái gọi là có những khuynh hướng bảo thủ và tiến bộ nó không hoàn toàn như vậy, bởi vì tất cả các ông này đều là bảo thủ cả. Ở mỗi một khía cạnh, mỗi lúc, và mỗi vị trí nhất định thì người ta có thể tỏ ra thế này thế kia. Tôi thực sự không tin rằng có khuynh hướng này khuynh hướng kia.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng có sự mâu thuẫn trong những lời phát biểu như vậy của các quan chức Việt Nam hiện nay là do sắp tới đây sẽ diễn ra đại hội lần thứ 12 của đảng cộng sản:

“Có những người tỏ ra thế này thế kia, lấy điểm của dư luận, nêu những điểm rất là tiến bộ, những người khác thì lại dựa vào quan điểm của đảng để siết lại. Cái sự giằng co ấy nó sẽ tiếp tục diễn ra như nó đã từng diễn ra, không có gì là lạ lắm.

Trở lại sự kiểm soát của đảng đối với ngành tư pháp, người ta nhớ lại chuyện luật sư Nguyễn Đăng Trừng ở Thành phố Hồ Chí Minh bị khai trừ khỏi đảng vì cản trở sự lãnh đạo của đảng lên đoàn luật sư thành phố HCM. Luật sư Trần Thu Nam nói rằng do giới luật sư là những người cấp tiến nên họ rất dễ phản ứng lại những qui định cản trở sự thực thi luật pháp. Đây cũng là ý kiến của ông Hà Sĩ Phu phát biểu với chúng tôi ngay sau khi xảy ra vụ luật sư Trừng. Tiến sĩ nguyễn Quang A thì nói rằng ông cảm phục sự can đảm của luật sư Trừng khi đương đầu với sự can thiệp vào hoạt động luật pháp, nhưng nếu chỉ có mỗi mình luật sư Trừng cùng vài chục người nữa thì không đủ để tạo một chuyển biến gì.

[:-/] Việt Nam cần có Tòa án Hiến pháp (QC) – Với việc nêu ra những lý do như chưa thể ban hành luật biểu tình, chưa thể công nhận quyền im lặng vì “còn nhiều tranh cãi”, “phía công an không muốn” …vv, tôi cho rằng Quốc Hội đã chưa làm hết trách nhiệm của mình, chưa bảo đảm và bảo vệ được những quyền công dân mà trong Hiến pháp đã quy định. Thay vì bàn cãi, chúng ta cần một Tòa án Hiến pháp để xác định ai đúng, ai sai.

Vấn đề thành lập Tòa án Hiến pháp tại Việt Nam thực ra cũng không có gì mới, nhiều người đã nêu ý kiến và đề nghị. Bài này tôi viết từ năm 2008, đăng trên site của công ty luật Ecolaw. Nay đăng lại với hàm ý muốn nói rằng: chúng ta cần có một Tòa án Hiến pháp để giải quyết nhiều vấn đề chính trị – xã hội.

Có lẽ không cần có Tòa án Hiến pháp bởi Cương lĩnh đảng quan trọng hơn Hiến Pháp và bởi “tam quyền phân lập có thể phù hợp ở các mức độ khác nhau với một số nước trên thế giới, nhưng không phù hợp với chế độ ưu việt XHCN” ở VN. Chỉ cần tin tưởng tuyệt đối vào ĐCSVN là đủ:

[:-/] Độc lập tư pháp trong Nhà nước pháp quyền XHCN, bảo đảm cho Tòa án thực hiện đúng đắn quyền tư pháp (Congly.vn) – Với mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam trở thành một xã hội phát triển hiện đại, phồn vinh và bền vững, Đảng ta chủ trương lãnh đạo phát triển đất nước theo 3 định hướng cơ bản.

Đó là Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; Xây dựng và củng cố Nhà nước pháp quyền XHCN; đồng thời, nhất quán giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với toàn bộ hoạt động xã hội.

Ở Việt Nam, Nhà nước chúng ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Quyền lực Nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Trước nhiệm vụ phát triển, bảo vệ đất nước và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới, cùng với cải cách nền hành chính, Đảng ta chủ trương ban hành và thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, lấy Tòa án làm trung tâm, xét xử làm trọng tâm và lấy tranh tụng làm khâu đột phá; trọng tâm của Cải cách tư pháp là bảo đảm cho nguyên tắc Tòa án độc lập có hiệu lực trên thực tế. Khoản 1 Điều 102 Hiến Pháp 2013 đã chỉ rõ: “Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước CHXHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp”. Vấn đề đặt ra là: Cần phải bảo đảm những yếu tố nào để Tòa án thực hiện được quyền tư pháp, đó cũng chính là sự độc lập tư pháp, sự độc lập của Tòa án trong hoạt động xét xử nhằm thực hiện đúng đắn, đầy đủ quyền tư pháp như nội dung Hiến định.

Độc lập tư pháp (trong đó có độc lập của Thẩm phán) là một nội dung trọng tâm, được ghi nhận chính thức trong Hiến pháp và pháp luật của nhiều quốc gia trên thế giới. Hiến pháp nhiều nước quy định một cách trực tiếp là Tòa án hoặc cơ quan tư pháp độc lập với mọi sự can thiệp từ bên ngoài. Điều 104 Hiến pháp Italia năm 2003 quy định: “Cơ quan tư pháp tự chủ và độc lập với mọi quyền lực khác”; Hiến pháp An-giê-ri năm 2002 (Điều 138) quy định: “Quyền lực tư pháp là độc lập. Nó được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật”; Hiến pháp Cộng hòa Pháp năm 2005 (Điều 64) nêu rõ: “Tổng thống nước Cộng hòa là nhà bảo trợ cho sự độc lập của cơ quan tư pháp”.

Đối với Thẩm phán Tòa án, Hiến pháp nhiều nước còn quy định tính độc lập một cách cụ thể hơn. Hiến pháp Nhật Bản năm 1946 (Điều 76) quy định: “Tất cả Thẩm phán phải được độc lập trong khi thực thi quyền hạn của mình mà chỉ phải tuân thủ Hiến pháp và các luật”; Điều 249 Hiến pháp Thái Lan năm 1997 quy định: “Thẩm phán độc lập trong xét xử phù hợp với Hiến pháp và pháp luật”; Quốc gia Fiji ghi trong Hiến pháp năm 1998, Điều 118 nêu rõ: “Các Thẩm phán của Nhà nước độc lập với các nhánh lập pháp và hành pháp của Chính phủ”.

Các bản Hiến pháp của Việt Nam (Hiến pháp 1946, 1960, 1980, 1992 (sửa đổi 2001) cũng đều quy định sự độc lập của Tòa án theo hướng trên. Khoản 2 Điều 103 Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2013) đã quy định rõ hơn các bản Hiến pháp trước đây về sự độc lập của Thẩm phán: “Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm”. Chủ thể Hội thẩm được đưa ngay vào trong Hiến pháp của nước ta nói lên tính đại diện và quyền lực của nhân dân trong hoạt động xét xử thực hiện quyền tư pháp.

“Thượng tọa” Thích Chân Quang: Mặt thầy hổng biết nịnh ai hết!

(VNTB) đặt tựa – Một video phổ biên trên youtube ghi lại buổi ‘thuyết pháp’ trước hàng trăm người của ‘thượng tọa’ Thích Chân Quang, trong đó có nội dung ca ngợi nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của đảng CSVN.

.
Người trụ trì chùa Phật Quang (Vũng Tàu) quả quyết rằng, đây cũng sẽ là mô hình chắc chắn cả thế giới phải ‘bắt chước’, và những kiến thức này được ‘thầy’ nói ra “bằng tất cả tư duy, trí tuệ và đạo lý của nhà Phật”.

‘Thượng tọa’ Thích Chân Quang thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tổ chức do nhà cầm quyền CSVN trực tiếp điều hành và quản lý. Vị ‘sư’ này cũng từng gây xôn xao dư luận khi khẳng định là cháu ruột của ‘bác Hồ’ – tức cháu nội của ông Nguyễn Sinh Sắc và người vợ sau này.

Dựa trên phát biểu sáng mùng 1 tết 2014 được ghi lại từ video trên, ‘thượng tọa’ Thích Chân Quả nhiên xứng đáng là ứng cử viên nặng ký thay chức trưởng ban tuyên giáo của Đinh Thế Huynh và Tô Huy Rứa, không chừng có thể lật luôn cả chức tổng bí thư của ông Nguyễn Phú Trọng.

Dưới đây là trích đoạn phần phát biểu của ông ‘sư’ bá đạo này:

Không ngờ Việt Nam ta đã chọn rất đúng. Không biết làm được chưa thôi, nhưng đã nói đúng. Là gì? Ta đi theo kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. – Nếu kinh tế thị trường thì xã hội sẽ chênh lệch, nhưng mà cái ‘định hướng xã hội chủ nghĩa’ sẽ kéo lại. Bằng cách nào đó thì ta chưa giải mã được – Không ngờ Việt Nam ta đã chọn được mô hình cho thế giới tương lai, chỉ có cái là ta chưa đủ khả năng để thực hiện tốt điều này lắm thôi. – Ta đang còn phải vất vả đấu tranh với nghèo đói, đấu tranh với… phát triển (!?). Nhưng mà cái phương châm ta đưa ra vô tình đã là mô hình lý tưởng cho thế giới tương lai.

Ta nên tự hào người Việt Nam ta đã chọn được mô hình này, thế giới chưa thấy.

[Vỗ tay ào ào]

Thầy nói câu này là thầy nói bằng nhãn quan nhà Phật nha, chứng thầy hổng nịnh nhà nước đâu. Mặt thầy có nịnh ai không? Không, mặt thầy hổng biết nịnh ai hết! – Thầy vừa nói bằng tất cả tư duy, trí tuệ và bằng cái đạo lý của nhà Phật. – Sau này chắc chắn thế giới phải lấy mô hình của Việt Nam mà bắt chước… Ta may mắn là người Việt Nam, ta chọn con đường này.

Theo Vi.Wiki – Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là tên gọi một cơ chế quản lý kinh tế được Đảng Cộng sản Việt Nam tạo ra và triển khai tại Việt Nam từ thập niên 1990 cho đến nay. Việc áp dụng cơ chế này cũng được ghi vào Hiến pháp Việt Nam mới nhất.

Cho đến nay, chính Đảng Cộng sản Việt Nam cũng thừa nhận rằng chưa có nhận thức rõ, cụ thể và đầy đủ về thế nào là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà chỉ có giải thích nguyên lý chung rằng, đó là một nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý chặt chẽ của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Nguyên nhân của tình trạng này là hệ thống kinh tế này là hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ trong lịch sử. Thêm vào đó, công tác lý luận ở Việt Nam về hệ thống kinh tế này còn chưa theo kịp thực tiễn.

Theo Thời báo Kinh tế Sài gòn, một câu hỏi  vẫn chưa có câu trả lời, đó là: thế nào là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh đã đáp: “Chúng ta cứ nghiên cứu mô hình đó, mà mãi có tìm ra đâu. Làm gì có cái thứ đó mà đi tìm”. Gần ba mươi năm trước, khi còn là bí thư chi bộ kiêm lớp trưởng của một lớp lý luận cao cấp học tại học viện, ông Vinh cũng đã hỏi câu hỏi đó với các thầy giáo là các nhà lý luận, nhưng không được trả lời. Nay, câu hỏi đó vẫn làm băn khoăn những thế hệ sau ông.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.