6 điểm chính trong cuộc đối thoại đầu tiên giữa sinh viên và chính phủ Hong Kong

Posted: October 23, 2014 in Uncategorized
Tags:

(Dân Luận) Theo FB Lê Quốc Tuấn – Sau hơn ba tuần biểu tình ủng hộ dân chủ, vòng đối thoại đầu tiên giữa chính phủ Hồng Kông và đại diện sinh viên của phong trào cuối cùng diễn ra vào ngày thứ Ba.

Xem thêm: Sự lựa chọn của Trung Quốc + Trung Quốc: Chế độ kiểm duyệt đang tự cắt vào thịt mình.

Năm lãnh đạo sinh viên, mái tóc rối bù, mặc T Shirt mang dòng chữ “Freedom Now” đối thoại với các quan chức, những người đáng tuổi cha mẹ, phụ huynh của mình trong thái độ thẳng thắn, dứt khoát. Sau đây là 6 điểm chính yếu rút ra từ cuộc đối thoại kéo dài hai giờ:

1. Về cuộc đối thoại

Mong đợi cuộc đối thoại này trở thành sự khởi đầu của nhiều vòng đối thoại khác giữa chính phủ và đại diện sinh viên. Bà Carrie Lam tuyên bố rằng trong vòng thứ hai của cuộc hội ý cộng đồng về chủ đề bầu cử giám đốc điều hành HK năm 2017, chính phủ sẽ “duy trì đối thoại với đại diện Liên Đoàn SVHK”

2. Về bản thân Phong trào Occupy Central

Cả giám đốc điều hành C.Y. Leung và phương tiện truyền thông đại lục đều không nói gì thuận lợi tốt đẹp về các cuộc biểu tình, vốn bị chính phủ Hong Kong và chính quyền trung ương (Bắc Kinh) coi là bất hợp pháp. Tuy nhiên, trong cuộc đối thoại, Bà Carrie Lam khen ngợi những người biểu tình sinh viên là “hòa bình” và “đã biểu hiện một ý thức mạnh mẽ về nhận thức của công dân.”, “Chúng tôi đánh giá cao về những điều đó” bà nói. Bà Lam cũng thừa nhận các “chiến dịch xã hội (phong trào biểu tình của sinh viên) là một quy mô lớn với những tác động sâu rộng.” Nhưng trước cuộc đối đầu bất phân thắng bại ở Mongmok, bà Lam cảnh báo rằng phong trào đã có đi sai lệch từ chủ trương “hòa bình, tình yêu” và đang ở gần với hành vi “bạo động phá hoại.”

3. Về các báo cáo sai lệch

Những người biểu tình ủng hộ dân chủ, từ lâu đã cáo buộc chính quyền Hồng Kông đã gửi các báo cáo mang nội dung sai lệch về ý kiến cải cách chính trị của người dân Hông Kông đến chính quyền trung ương Trung Quốc. Trong cuộc đối thoại, bà Lam khẳng định không hề có việc đó, mà các báo cáo ấy phản ánh sự đa dạng của các quan điểm trong xã hội Hồng Kông. Tuy nhiên, bà Lam đồng ý sẽ cung cấp thêm một báo cáo bổ sung đến Văn phòng Hồng Kông và Ma Cao của lãnh đạo trung ương Trung Quốc, phản ánh các sự kiện diễn ra trong hai tháng qua về “các quan điểm cùng khát vọng đã được bày tỏ”

4. Sửa đổi bộ Luật cơ bản

Những người biểu tình, yêu cầu thay đổi điều lệ đề cử các ứng cử viên cho cuộc bầu cử năm Giám đốc điều hành 2017 nhưng chính phủ từ chối vì cho rằng đó là một sự vi phạm của bộ Luật cơ bản, trong đó quy định các ứng cử viên phải được đề cử bởi một “Ủy ban đề cử rộng rãi. “. Giữa cuộc đối thoại, đại diện sinh viên đưa ra yêu cầu sửa đổi Luật cơ bản. Bộ trưởng Tư pháp Rimsky Yuen trả lời “việc sửa đổi Luật cơ bản không phải là một xem xét thực tế” căn cứ vào việc phải được sự đồng ý của hai phần ba Hội đồng Lập pháp Hiện nay.

5. Sau hạn định của năm 2017

Một vấn đề khác lớn mà các sinh viên đưa ra, đó là phải chăng tiến trình bầu cử hiện do cơ quan lập pháp hàng đầu của Trung Quốc đưa ra chỉ áp dụng cho cuộc bầu cử năm 2017 hay là xa hơn nữa. Mà Lam giải thích rằng các tiến trình đề nghị và thực hiện cải cách bầu cử có thể được kích hoạt “để tăng cường phương cách bầu cử giám đốc điều hành” sau năm 2017, bà cho biết là chính phủ đang tìm hiểu các phương cách để xây dựng nền tảng cho cuộc thảo luận, qua đó các “sinh viên đó và những người trẻ tuổi nói chung có thể tham gia” trong cuộc đàm phán về “phát triển hiến pháp hậu 2017″.

6. Cuộc đối thoại đã có tiến bộ gì ?

Có lẽ nên sử dụng kết luận của Lester Shum, Phó tổng thư ký của Liên Đoàn sinh viên, anh cho biết: “Trong 1 giờ rưỡi, chúng tôi đã chỉ nghe thấy một thông điệp: chính quyền chỉ muốn chúng tôi cố chịu đựng những gì đang có.” Bà Lam, trong một giải đáp mơ hồ, đã tuyên bố rằng “vẫn có không gian bàn thảo cho các vấn đề cụ thể như thủ tục đề cử”. Ramond Tam, bí thư về Hiến pháp và các Vấn đề đại lục, dường như cho rằng đề nghị về các ứng cử viên của công chúng có thể là một điểm thảo luận trong vòng thứ hai.

Sau cuộc họp, các sinh viên đã biểu lộ thất vọng, họ chưa biết có nên tiếp tục đối thoại nữa hay không.

“Đó là lý do tại sao rất nhiều sinh viên người vẫn còn ở lại đây đêm nay”, lãnh đạo sinh viên Yvonne Leung nói với hàng ngàn người biểu tình cổ vũ mình tại địa điểm biểu tình tràn ngập các lều trại tại khu Admiralty, gần văn phòng chính phủ hôm thứ Ba.

“Chúng tôi hoàn toàn chả hiểu họ nói gì… Chính phủ đã không đưa ra một câu trả lời cụ thể gì trong cuộc đối thoại ngày hôm nay. Chúng tôi rất thất vọng.”

Khi được hỏi nghĩ gì về cuộc đàm phán, Jasmine Cheung, 22 tuổi, một người làm tiếp thị, theo dõi chương trình phát sóng cuộc đàm phán bên ngoài tòa nhà lập pháp nói thẳng thừng “Bullshit”. Cô nói, các đại diện chính phủ né tránh các vấn đề của sinh viên. “Họ đang làm ngơ nguyện vọng của tất cả những người ngồi ở đây. ”

(Theo Robert Olsen-The Forbes và tin tức của Reuters)

Sự lựa chọn của Trung Quốc

Wong Chin-Huat* Phạm Gia Minh dịch/ BVN (Quê Choa) Theo BVN – Cuộc đấu tranh đòi dân chủ với quy mô và tính chất của một phong trào trưởng thành đã lan tỏa trên khắp các tuyến phố trung tâm ở Hồng Kông (HK) – một “đặc khu hành chính” thuộc Trung Quốc với lịch sử là vùng lãnh thổ nhiều năm nằm dưới chế độ thuộc địa. Phong trào này đang trở thành nỗi thất vọng to lớn đối với chính quyền Trung Quốc (TQ).

Tuy nhiên vấn đề Hong Kong của TQ có gốc rễ sâu xa ở chính TQ lục địa nhiều hơn là ở HK.

Mô hình quản trị xã hội theo phương cách tập trung – toàn trị đã là một thực tiễn trên 2000 năm ở TQ, mặc dù thi thoảng cũng có những động thái dám thách thức hệ thống đó nhưng đều bị coi là phá hoại sự ổn định và nguy hiểm. Kết cục là những kẻ dám thách thức có thể bằng bạo lực chiếm cứ một vùng đất để lập ra vương quốc riêng hoặc nếu đủ mạnh, họ dám lật đổ ngai vàng của hoàng đế.

Thực tiễn này có ảnh hưởng dai dẳng lên tâm lý giới lãnh đạo TQ. Năm 2012 người đứng đầu tổ chức ĐCS TQ ở Chongqing (Trùng Khánh) là Bạc Hy lai – một nhân vật nổi bật có sức cuốn hút và được công luận dự đoán sẽ gia nhập Bộ Chính trị đột ngột bị cách chức rồi sau đó bị kết án tù chung thân vì tội tham nhũng. Cho dù những cáo buộc chống lại họ Bạc là nghiêm trọng và có cơ sở nhưng có lẽ chính nhân cách vượt trội, ảnh hưởng to lớn và tham vọng kiêu kỳ đã là một thách thức đe dọa hiện trạng khiến họ Bạc bị hạ bệ.

Nền chính trị TQ luôn luôn vận hành theo lối “người thắng cuộc sẽ có tất cả”. Cho tới cuối thế kỷ 19 việc hành quyết cả một bầu đoàn những kẻ thuộc tầng lớp cai trị sau khi thua trong cuộc đấu tranh giành quyền lực vẫn là hiện tượng phổ biến. Kết cục là giới lãnh đạo TQ không biết cách ứng xử với những xung đột trong nội bộ chính quyền và giữa các địa phương hoặc ngay cả với khái niệm “đối lập trung thành”, đặc biệt khi chúng có nguồn gốc địa phương, vùng miền sâu nặng.

Trong đế chế Trung Hoa, các vị quan thường được chọn lựa trên cơ sở kết quả làm bài tại các kỳ thi quốc gia chứ không vì năng lực thể hiện quyền lợi của địa phương mình. Ngày nay, các lãnh đạo cấp quốc gia ví dụ như Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đều phải kinh qua thực tiễn ở các tỉnh, thành khác nhau. Nói cách khác, ở TQ lãnh đạo ở các địa phương được kỳ vọng phải phục vụ quyền lợi của chính quyền trung ương nhiều hơn là cộng đồng cấp dưới, do đó việc phân quyền tự chủ nhiều hơn cho lãnh đạo địa phương được hiểu là ắt dẫn đến việc tổn hại cho chính quyền trung ương.

Mối quan hệ của TQ với HK phức tạp bởi di sản của cuộc “chiến tranh nha phiến” năm 1842 mà kết cục là HK trở thành thuộc địa của Anh, đó cũng là thời điểm đánh dấu sự tấn công ồ ạt của các thế lực phương Tây ở TQ. Do vậy mà năm 1997 được coi là cột mốc cho sự hồi sinh của đất nước dưới sự lãnh đạo của ĐCS TQ từ một quá khứ yếu hèn và bị nô dịch.

Trên thực tế, lịch sử nền chính trị Trung Hoa và kinh nghiệm thuộc địa HK cho thấy giới cầm quyền TQ nhìn nhận lời hứa cho phép người dân HK tự quản trị thành phố đã là một sự nhượng bộ lớn, ngay cả khi các nhà quản trị HK do chính quyền trung ương bổ nhiệm. Xin nhớ rằng trước đây tất cả các vị Toàn quyền HK đều là người Anh.

Vậy thì tại sao người dân HK vốn không thể hiện nhu cầu mạnh mẽ đối với việc bầu cử dưới thời thuộc Anh bỗng nhiên lại chống đối quyết liệt việc TQ bổ nhiệm lãnh đạo thay cho họ?

Đối với chính phủ TQ thì câu trả lời là HK vốn không trung thành với TQ lại được nước ngoài ảnh hưởng và tài trợ. Cách đánh giá mang tính cực đoan này có thể sẽ rất nguy hiểm nếu như nó dẫn đến việc cho phép đáp trả những cuộc biểu tình đang diễn ra một cách độc đoán. Cụ thể là chính quyền TQ sẽ khởi sự một cuộc trấn áp tàn bạo – đây là một cách giải quyết vấn đề có thể giúp tăng cường sự kiểm soát của trung ương nhưng cũng sẽ chắc chắn khiến HK rơi vào sự suy thoái lâu dài.

Nếu như TQ lựa chọn con đường này thì hậu quả của nó lại không như những gì đã xảy ra sau vụ đàn áp bằng bạo lực trên quảng trường Thiên An Môn năm 1989. Cuộc tắm máu ở thủ đô TQ có thể đã ngăn chặn được phong trào ly khai nhưng chỉ một sinh viên HK bị giết ở khu Trung tâm có thể khích lệ những lời kêu gọi vang dội vì một HK độc lập.

Có thể so sánh việc này với sự kiện “cuộc thảm sát 228” khi diễn ra vụ đàn áp ngày 28 tháng 2 năm 1947 dưới thời Trung Hoa Dân quốc. Cuộc biểu tình chống chính phủ tại Đài Loan, cũng giống như HK từng chịu sự cai quản của nước ngoài trước khi tái thống nhất với TQ lục địa vốn mang mầm bệnh tham nhũng và lạm quyền. Cuộc thảm sát cuối cùng đã trở thành điểm tập hợp lực lượng cho phong trào đòi độc lập ở Đài Loan.

Hiện nay các nhà dân chủ HK nhận thức rằng họ thiếu các nền tảng kinh tế và quân sự nên mục đích đặt ra sẽ không phải là đòi độc lập. Tuy nhiên, một sự đàn áp các cuộc biểu tình đang diễn ra sẽ biến những lời cáo buộc vô căn cứ của phe “đường lối cứng rắn” ở Bắc Kinh cho rằng những người biểu tình đòi hỏi ly khai lại trở thành những lời tiên tri được thực hiện.

Cũng may mà đàn áp bạo loạn không phải là phương án duy nhất của TQ. Còn một giải pháp khác là mà có lẽ là ít đau đớn hơn trong ngắn hạn – đó là cứ để sự chống đối ngáng trở cho tới khi nó tự mất đà. Thế nhưng cho tới khi nào vấn đề dân chủ chưa được giải quyết thì TQ còn phải đối mặt ít nhất 3 cuộc tụ tập hàng năm: mồng 4 tháng 6 kỷ niệm cuộc thảm sát Thiên An Môn, mồng 1 tháng 7 ngày Anh trao trả HK và mồng 1 tháng 10 Quốc khánh TQ. Mỗi một năm trôi qua số người biểu tình trẻ tuổi lại ngày càng gia tăng.

Điều này khiến TQ phải xem xét một giải pháp nữa đó là hoạch định lại hệ thống chính trị HK. Nếu như các nhà lãnh đạo TQ không thể thắng nổi nỗi sợ cho rằng bầu cử tự do vị trí người đứng đầu khu hành chính HK sẽ sinh ra một “người hùng địa phương” thì họ vẫn có thể kiến tạo ở đây một hệ thống nghị viện.

Cứ cho rằng các cuộc bầu cử lập pháp và bầu cử cấp quận đã gây nên sự chia rẽ sâu sắc giữa các nhà dân chủ HK với những người ủng hộ chính quyền trung ương, đồng thời chế độ đại diện tỷ lệ theo khu vực cũng tạo ra những vấn đề tương tự nhưng có lẽ chỉ qua các cuộc bầu cử lập pháp mới có thể hình thành được một chính quyền liên minh. Sự phụ thuộc sâu sắc về kinh tế của HK vào TQ lục địa cho thấy không thể có một chính quyền địa phương nào có thể có thái độ thù địch đối với chính phủ trung ương.

TQ cần phải chấp nhận một cuộc cải cách chính trị đích thực ở HK và trong quá trình đó sẽ học cách ứng xử với những xung đột mang tính chất nội bộ chính quyền. Thật là không thể tưởng tượng nổi khi mà một siêu cường mới xuất hiện trên trường quốc tế lại có thể phủ nhận mãi mãi hệ thống chính trị đại diện.

*Wong Chin Huat hiện là một nhà khoa học chính trị làm việc tại Đại học Penang, Malayxia.

Nguồn (bản gốc) “China’s Choice”: http://www.project-syndicate.org/commentary/china-response-to-hong-kong-protests-by-chin-huat-wong-2014-10#srJGMaUwVxwEEQS8.99

Trung Quốc: Chế độ kiểm duyệt
đang tự cắt vào thịt mình

NS Tuấn Khanh Cuộc Cách mạng Dù ở Hồng Kông bộc lộ một vết thương mưng mủ trong lòng chế độ Bắc Kinh: lòng khát khao tự do của người dân đang ngày càng bừng bừng ở mọi hướng. Nhưng không chỉ vậy, Trung Quốc nhận ra ngay trong giới nghệ sĩ cũng xuất hiện làn sóng phản kháng mạnh mẽ, đến mức chính quyền phải hốt hoảng mở rộng việc trừng phạt hàng loạt các nghệ sĩ có thái độ chính trị hoặc hành động ủng hộ một nền dân chủ tương lai. Những hành động kiểm duyệt và ngăn chận này bị coi là những lát cắt thẳng vào da thịt của chính nhà nước Trung Quốc, có thể thoả mãn lòng tự kiêu của các nhà lãnh đạo nhưng đau đớn vì sự huỷ hoại chính bản thân mình.

Ngay khi các nghệ sĩ như Lưu Đức Hoà, Châu Nhuận Phát, Lương Triều Vỹ… lên tiếng kêu gọi Bắc Kinh hãy ứng xử ôn hoà với giới sinh viên biểu tình, lập tức Bắc Kinh đã tức giận và lập ngay một danh sách đen, cấm các đài truyền hình, các hãng phim ở đại lục không được sử dụng, ký hợp đồng hay phát hình với các tài tử trên. Bằng cách suy nghĩ đơn giản nhất, bạn nghĩ rằng các nghệ sĩ đó sẽ thiệt hại vì lệnh cấm hay chính Trung Quốc đang dùng hệ thống kiểm duyệt đâm mù mắt mình để không nhìn thấy ánh sáng của các ngôi sao điện ảnh đó?

Nhiều năm nay, Trung Quốc là một trong những nước vẫn còn áp dụng chính sách kiểm duyệt tồi tệ nhằm kiểm soát quyền tự do sáng tạo và ngôn luận của giới nghệ sĩ. Cấm đoán hay tạo ra những âm mưu tấn công vào những người có thái độ “không ngoan ngoãn”, đòi tự do hoặc đối kháng là chuyện thường xuyên trong xã hội văn hoá văn nghệ của đại lục. Dĩ nhiên, bên cạnh đó sự tàn bạo đó cũng tạo những làn sóng ngầm bất chấp hay tranh đấu cưỡng lại không thể nào truy bức hết được.

Khi Hồng Kông sôi lên ngọn lửa đòi quyền dân chủ của người dân, lập tức cũng có không ít các nghệ sĩ ở đại lục lên tiếng ủng hộ. Hoảng sợ trước việc đó, ngày 16 tháng 10 vừa rồi, Tập Cận Bình phải đích thân lên tiếng, phát đi bởi Tân Hoa Xã. Họ Tập giận dữ nói rằng chính quyền sẽ sẳn sàng cấm hẳn những nghệ sĩ có tư duy “vô đạo đức” chống lại nhà nước. Đồng thời họ Tập ca ngợi những nghệ sĩ, tác phẩm luôn có tinh thần yêu nước. Hệ thống truyền thông của Trung Quốc so sánh bài phát biểu này của Tập Cận Bình, nêu lên những điểm giống nhau của bài phát biểu về văn hoá năm 1942 của Mao Trạch Đông. Trong bài nói, họ Mao tuyên bố văn hoá văn nghệ chỉ có một mục đích là phục vụ cho chủ nghĩa cộng sản. Nhiều năm sau bài nói chuyện đó, cả đất nước Trung Quốc rơi vào cuộc cách mạng văn hoá đẫm máu nhất lịch sử loài người.

Một số các hình thức quen thuộc, bị cả thế giới khinh thị, là cách Trung Quốc tấn công vào giới nghệ sĩ bằng cách cấm các tác phẩm của họ, cấm không cho hoạt động và tước giấy thông hành ra nước ngoài. Ải Vị Vị là một trong những nghệ sĩ lừng danh trên thế giới cũng bị vây hãm như vậy. Câu nói nổi tiếng của ông khiến Bắc Kinh nổi điên là “chế độ này cướp đi tự do và quyền làm người của nhân dân để tạo lợi nhuận chính trị cho chúng”.

Đâu chỉ có nghệ sĩ Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan phải chịu một nhà tù kiểm duyệt như vậy, ngay cả giới nghệ sĩ, diễn viên quốc tế cũng bị Bắc Kinh kiểm duyệt. Cả hai vợ chồng Brad Pitt và Angelina Jolie đều không được quyền vào Trung Quốc hay Hồng Kông vì đã có thái độ làm cho Bắc Kinh không vui. Brad Pitt thì do đóng vai chính trong phim Seven Years in Tibet (7 năm ở Tây Tạng), tố cáo việc Trung Quốc xâm lược và săn đuổi Đạt Lai Lạt Ma thứ 14, khiến ông phải đi tỵ nạn khỏi quê hương của mình. Còn Angelina Jolie thì do ý kiến xác định Đài Loan là một nước độc lập nên cũng bị gạch tên trong danh sách nhập cảnh.

Cùng hoàn cảnh tương tự, tài tử lừng danh của bộ phim Pretty Woman (Người đàn bà đẹp – đóng cùng Julia Roberts) là Richard Gere. Do ông theo đạo Phật và ủng hộ con đường đấu tranh ôn hoà của Đức Đạt Lai Lạt Ma nên cũng bị Bắc Kinh ngăn chận. Cùng tình trạng đó, còn có đạo diễn bậc thầy Martin Scorsese và diễn viên Harrison Ford, Sharon Stone… danh sách này ngày càng dài hơn vì Bắc Kinh và hệ thống kiểm duyệt của mình ấu trĩ và ngớ ngẩn so với thời đại văn minh. Cứ hễ giận dỗi và không vui thì họ điền tên những người mới vào danh sách “đen”, cho dù những hành động đó trở thành vô tác dụng và là trò cười cho cả thế giới.

Phong trào chống lại hệ thống kiểm duyệt ở Trung Quốc cũng đang ngày càng có nhiều người tham gia. Một thành viên của nhóm “Tuyên ngôn tự do” ở Quảng Châu vẫn hay tổ chức những cuộc tuần hành có đến vài trăm người, đòi huỷ bỏ hệ thống kiểm duyệt và tự do ngôn luận từ nhiều năm nay, nói rằng “Cộng sản không biết rằng mỗi một lần kiểm duyệt là một lát cắt vào da thịt đất nước này, cắt vào mặt của nhân dân. Họ không biết rằng họ đang tàn phá văn hoá đất nước trong khi họ chỉ là những khách không mời – đến và sẽ phải sớm ra đi”.

Ngày 17 tháng 10, trong lòng cuộc cách mạng dù, khi nghe tin Cục quản lý Báo chí, Xuất bản, Phát thanh, Điện ảnh và Truyền hình Trung Quốc (SARFT) đã ra lệnh cấm tất cả hình ảnh và hoạt động và của diễn viên Lưu Đức Hoa và Châu Nhuận Phát ở đại lục, nhiều người đã nhắc lại lời bình luận của nhà văn phản kháng Thiết Lưu, sống tại Bắc Kinh “Cộng sản có vũ khí, nên họ ảo tưởng rằng dân tộc và quốc gia này là sở hữu của họ”. Tháng 5, 2014, nhà văn Thiết Lưu, 81 tuổi, người trung thành với nguyên tắc tự do ngôn luận cũng đã bị công an văn hoá ập đến bắt đi mất tích.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.