‘Giá dầu phơi bày khuyết tật nền kinh tế’

Posted: January 13, 2015 in Uncategorized
Tags:

Chí Hiếu (VnExpress) – Giá dầu giảm tác động theo cả hai chiều tới toàn thế giới, song Việt Nam chủ yếu chịu ảnh hưởng tiêu cực do cơ cấu kinh tế bất hợp lý, theo chuyên gia Nguyễn Trần Bạt.

� Xem thêm: Cả thế giới thay đổi khi giá dầu xuống dưới 50 USD + Petrolimex kêu lỗ: Chỉ là cách nói ngụy biện! + Bất cập từ giấc mơ phát triển công nghiệp: Hoang hóa đất đai, lãng phí trăm bề.

– Giá dầu liên tục giảm và xuống dưới mức 50 USD một thùng tác động như thế nào tới kinh tế Việt Nam, thưa ông?

– Việt Nam có khoảng 30-40% ngân sách đóng góp từ dầu khí. Phần ngân sách ấy sẽ chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng giá dầu. Đấy là hệ quả trực tiếp.

Còn ảnh hưởng gián tiếp thì có lợi, vì giá dầu giảm khiến chi phí công nghiệp giảm theo. Có điều Việt Nam dùng xăng dầu để đi, để chạy là nhiều chứ ít dùng cho công nghiệp, vốn rất nhỏ bé. Do đó, giá dầu giảm thì thế giới có thể cân bằng lại bằng công nghiệp, chứ Việt Nam thì không. Đó chính là một trong những khuyết tật của nền kinh tế mà khủng hoảng giá dầu có thể phơi bày.

– Tại sao ông lại gọi đó là khuyết tật của nền kinh tế?

– Quan điểm xây dựng kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi một số quan điểm. Thứ nhất, xem khai thác tài nguyên, buôn bán và xuất khẩu tài nguyên như là một trong các mũi chính của nền kinh tế. Quan điểm này chịu ảnh hưởng bởi Liên Xô, rồi Nga sau này.

Thứ hai là khuynh hướng tài chính hóa nền kinh tế, xâm nhập vào Việt Nam khoảng 10 năm nay. Chúng ta đã bỏ qua một loạt bước trung gian để hợp tác ngay với khu vực hiện đại nhất của nền kinh tế thế giới là Mỹ trong việc tài chính hóa nền kinh tế. Sự hiện đại thái quá, nhanh quá của khu vực này là một trong các nguy cơ cơ bản mà thế giới tạo ra, và nó ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.

Như vậy, đây là một nền kinh tế tài chính xét theo quan điểm phương Tây và là một nền kinh tế dựa vào tài nguyên xét theo quan điểm Xô Viết trước đây. Tức là Việt Nam học cả Tây lẫn Đông ở những khuyết tật lớn nhất của nó. Tôi thấy Trung Quốc có phần cân bằng hơn trong việc tổ chức ra nền kinh tế. Không phải họ thông minh hơn, nhưng họ buộc phải tìm kiếm công ăn việc làm cho hơn một tỷ dân. Do đó, Trung Quốc vô tình không phạm phải tính cực đoan của hai loại quan điểm nêu trên.

Vậy kinh tế Việt Nam cần làm gì để khắc phục những khuyết tật ấy?

Phải có một cái sườn tư tưởng kinh tế của người Việt. Người Việt là một dân tộc đông thứ 13 trên thế giới. Đông dân thì vấn đề chính trị cơ bản của các chiến lược kinh tế chính là công ăn việc làm. Địa vị quan trọng của công ăn việc làm tạo ra nền nông nghiệp Việt Nam. Nhưng nếu thay đổi từ cơ cấu nông nghiệp đến công nghiệp thì phải có những loại hình công nghiệp tạo ra công ăn việc làm phù hợp với những người lao động chuyển đổi như vậy.

Việt Nam chưa xây dựng chiến lược công nghiệp mà đã bước ngay vào “tài chính hóa nền kinh tế”, tức là từ thể rắn, không qua thể lỏng mà chuyển thẳng đến thể khí, tức là bong bóng.

Như vậy, Việt Nam buộc phải tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế, chứ không phải chỉ một vài nơi như đang làm ở khu vực Nhà nước. Tất nhiên đó phải là nơi được làm đầu tiên. Nếu không cổ phần hóa, không tư nhân hóa để giảm bớt khu vực Nhà nước thì không có không gian cho các khu vực, thành phần khác. Khu vực vừa và nhỏ và tư nhân sẽ là nơi đảm bảo công ăn việc làm, góp phần ổn định chính trị.

Rõ ràng việc không có một hệ thống tư tưởng kinh tế phù hợp, Việt Nam khó ra khỏi khó khăn. Cần ý thức rõ mình là một nước nông nghiệp, trong giai đoạn quá độ thì phải đưa người lao động từ nông thôn ra thành thị công nghiệp bằng cách nào. Nếu từ chối nó, nhảy cóc để kiếm lời và chứng khoán hóa tất cả các thứ ấy thì nền kinh tế sẽ không thật, không thực chất.

– Ông có nhắc đến mối quan hệ giữa kinh tế Nga và Việt Nam. Vậy khi giá dầu giảm, kinh tế Nga đi xuống, Việt Nam chịu ảnh hưởng như thế nào?

Tài sản của các tỷ phú Nga, doanh nghiệp Nga mất đi rất nhiều nên năng lực đầu tư vào các dự án cũng giảm đi. Xét về mặt vĩ mô, thế giới mất tiền thì người lao động Việt Nam cũng mất tiền. Cho nên cơ quan quản lý cần nghiên cứu rất kỹ về các cuộc khủng hoảng trên thế giới, nghiên cứu về diễn biến của thị trường lao động Việt Nam, các dự án công nghiệp dưới tác động của thế giới… Đây chính là kinh nghiệm quản lý kinh tế trong thời đại hội nhập.

– Diễn biến giá dầu vẫn chưa có dấu hiệu đảo chiều. Một số dự báo còn nhận định dầu thô có thể về 20 USD một thùng. Ông nghĩ sao về kịch bản này?

– Giá dầu giảm là một quá trình không tự nhiên, hay nói cách khác là đi xuống có định hướng chính trị. Hiện nay giá dầu đã giảm hơn một nửa. Mọi chuyện đều có thể diễn ra. Giới hạn cụ thể thế nào thì chưa thể nói được, nhưng là nhà chuyên môn trong việc nghiên cứu các kết luận có tính chất kinh tế học, tôi nói rằng mọi cái đều có giới hạn.

Giới hạn đó sẽ là giới hạn của chi phí tạo ra một đơn vị sản phẩm. Xuống dưới mức ấy quá xa thì người ta buộc phải giảm sản lượng để nâng giá lên. Để cho giá dầu xuống dưới mức giá xuất xưởng thì chỉ có một yếu tố làm được, đó là chính trị. Vấn đề cần nghiên cứu xem ai là tác giả chính trị của giá dầu dưới 20 USD một thùng và ai là đối tượng phải chịu tai họa ở mức giá đó.

Ông Nguyễn Trần Bạt là chuyên gia kinh tế, luật sư, nhà nghiên cứu chính trị. Ông hiện là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Tư vấn đầu tư và chuyển giao công nghệ (Investconsult Group) – một trong bốn công ty tư vấn đầu tiên được Chính phủ cấp phép hoạt động tư vấn trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài từ năm 1989.

Kinh tế VN 2015: Lấy gì để tăng trưởng? (BBC): Bất chấp chế độ rao giảng ngồn ngộn tính tuyên giáo về việc Công ty Quản lý Tài sản Quốc gia (VAMC) đang “xử lý nợ hiệu quả”, sau một năm rưỡi hoạt động, VAMC chỉ mới mua được khoảng 10% số nợ xấu trong tổng số 500.000 tỷ đồng núi nợ.

Giá xăng dầu giảm mạnh, giá vé xe tết vẫn tăng (Một thế giới): Trong khi giá xăng dầu giảm mạnh, giá cước vận tải ù lì giảm rất ít thì việc các doanh nghiệp (DN) vận tải công bố giá vé xe khách liên tỉnh trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới lại tăng 20 – 60% so với ngày thường.

Cả thế giới thay đổi khi giá dầu xuống dưới 50 USD

Hà Thu  (VnExpress) – Dầu thô mất giá giúp tiêu dùng tăng lên, lạm phát đi xuống, kinh tế tăng trưởng nhưng cũng khiến căng thẳng chính trị leo thang khi ngân sách co hẹp và phúc lợi xã hội giảm sút.

Tháng 11 năm ngoái, Coromoto, một hãng kem nổi tiếng tại Venezuela đã phải đóng cửa trong mùa kinh doanh bận rộn nhất năm. Nguyên nhân là họ không thể mua sữa nguyên liệu khi lạm phát trong nước lên tới 64% – cao nhất thế giới.

Đó là tình cảnh của một quốc gia sản xuất dầu.

Còn với nước tiêu thụ như Mỹ, số xe tải bán được đã bỏ xa ôtô trong tháng trước, nhờ giá xăng giảm mạnh, theo số liệu từ hãng nghiên cứu Ward’s Automotive.

Giá dầu giảm mạnh nhất từ sau khủng hoảng tài chính 2008 đang chuyển tài sản và quyền lực từ các quốc gia dầu mỏ sang người tiêu dùng. Việc này sẽ khiến thế giới an toàn hơn, theo báo cáo của ngân hàng Berenberg. Mỹ tăng sản xuất dầu đá phiến, nhu cầu tại châu Á và châu Âu yếu đi, cùng đôla Mỹ mạnh lên đang khiến giá dầu thô liên tục phá đáy hơn 5 năm. Rob Haworth – chiến lược gia đầu tư cấp cao tại U.S. Bank Wealth Management cho rằng giá xuống dưới 40 USD một thùng “là điều không cần phải nghi ngờ”.

Kenneth Rogoff – Giáo sư kinh tế học tại Đại học Harvard cho biết trên Bloomberg: “Giá dầu là câu chuyện chủ đề cho năm 2015, là cú sốc hàng chục năm mới có một và sẽ có tác động lan truyền lớn”.

oil-8818-1420704113.jpg
Giá dầu thô đã lập đáy 5,5 năm mới đầu tuần này. Ảnh: Bloomberg

Giá dầu Brent từng xuống 49,66 USD một thùng hồi đầu tuần, lần đầu dưới 50 USD từ năm 2009. Giá đã giảm 48% trong năm 2014 sau 3 năm liên tục lập đỉnh. Dầu thô WTI tại Mỹ cũng có lúc giao dịch tại 46,8 USD hôm qua, giảm 56% so với đỉnh giữa năm ngoái.

“Chúng tôi cho rằng giá dầu sẽ còn yếu trong nửa đầu năm”, Gareth Lewis-Davies – nhà phân tích tại BNP Paribas cho biết. Nếu giá phá mốc 39 USD, thị trường có thể xuống tới 30 USD một thùng, Walter Zimmerman – chiến lược gia trưởng tại United-ICAP cho biết. “Giá chạm đáy ở đâu sẽ phụ thuộc vào các quyết định cảm tính, chứ không phải quy luật cung cầu. Đó là lý do giá giảm mạnh”, ông nói.

Người được lợi lớn nhất trong tình hình này sẽ là Philippines, với tăng trưởng kinh tế được dự đoán lên trung bình 7,6% trong 2 năm tới nếu giá dầu xuống 40 USD. Trong khi đó, Nga sẽ co lại 2,5% trong cùng kỳ, theo phân tích tháng trước của Oxford Economics.

Trong các nền kinh tế phát triển, Hong Kong (Trung Quốc) được lợi nhất. Trong khi đó, Ảrập Xêút, Nga và Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) chịu thiệt nhất, Oxford Economics cho biết.

Một mối quan tâm khác của các ngân hàng trung ương là ảnh hưởng của giá dầu giảm đến lạm phát. Nếu dầu thô vẫn tiếp tục dưới 60 USD một thùng, lạm phát toàn cầu sẽ xuống thấp nhất từ năm 2009, theo Bruce Kasman từ công ty chứng khoán JP Morgan. Kasman dự báo lạm phát toàn cầu sẽ chạm 1,5% nửa đầu năm nay. Còn nếu giá dầu tiếp tục thấp, lạm phát sẽ về 1%.

Khu vực đồng euro được dự báo sẽ lạm phát âm. Trong khi tốc độ này tại Anh, Mỹ và Nhật Bản cũng xuống 0,5%. Trước đó, để bình ổn giá cả, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã đặt mục tiêu lạm phát 2%. Giá cả tại các nước mới nổi cũng sẽ hạ nhiệt, nhưng nội tệ mất giá và các chính sách nhằm làm chậm lại ảnh hưởng lên giá bán lẻ sẽ hạn chế sức giảm này. Còn với tăng trưởng kinh tế, giá dầu duy trì ở 60 USD thời gian dài sẽ giúp GDP toàn cầu tăng thêm 0,5%.

Tuy nhiên, dầu thô giảm giá sẽ khiến căng thẳng chính trị trên toàn cầu thêm nghiêm trọng, do ngân sách Chính phủ co hẹp và phúc lợi xã hội giảm sút, Citigroup nhận xét trong báo cáo hồi đầu tuần. Những chuyện tưởng chừng không thể trước đây giờ lại rất có khả năng xảy ra.

Byron Wien – Phó chủ tịch Blackstone dự đoán Tổng thống Nga – Vladimir Putin sẽ từ chức năm nay. Iran cũng sẽ đồng ý ngừng chương trình hạt nhân. Nước này đã mất hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ vì các lệnh trừng phạt của phương Tây và nhiều năm dưới chính sách điều hành kinh tế sai lầm của cựu tổng thống Mahmoud Ahmadinejad.

Trong khi đó, kinh tế Nga được dự báo co lại 4,7% năm nay nếu giá dầu trung bình 60 USD một thùng, ngân hàng trung ương nước này dự báo. Giá dầu lao dốc đã khiến rouble Nga bị bán tháo, xuống thấp kỷ lục so với USD tháng trước và giảm tổng cộng 46% năm ngoái.

Còn Venezuela, nước phụ thuộc 95% doanh thu xuất khẩu vào dầu mỏ, lại đang đối mặt nguy cơ vỡ nợ, Jefferies cho biết. Chủ tịch Venezuela – Nicolas Maduro dự định tới Trung Quốc để bàn bạc về vấn đề cấp vốn và có thể bay tới một số nước OPEC để đàm phán chiến lược giá.

Mỹ hiện vẫn là nước nhập khẩu ròng dầu thô. Tăng trưởng GDP nước này sẽ nhích lên 3,8% trong 2 năm tới nếu giá dầu 40 USD, Oxford Economics cho biết. Dù vậy, tác động từ chi tiêu của người dân sẽ bị hạn chế phần nào khi các công ty dầu giảm đầu tư, theo Kate Moore – chiến lược gia đầu tư tại JPMorgan Private Bank nhận xét. Các hãng sản xuất nước này đang giảm 20-40% chi tiêu .

Bức tranh sáng tối đan xen này đã ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư. Chỉ số S&P 500 đã mất gần 2% đầu tuần này, mạnh nhất từ tháng 10 năm ngoái, do cổ phiếu năng lượng đi xuống và nỗi lo tăng trưởng toàn cầu suy giảm.

Dù giá dầu thấp hỗ trợ người tiêu dùng, chi tiêu doanh nghiệp lại có ảnh hưởng tới chứng khoán mạnh hơn. Giá dầu ở mốc 50 USD sẽ khiến lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của các công ty trong S&P 500 giảm 6 USD, theo hai chiến lược gia Savita Subramanian và Dan Suzuki tại Bank of America.

Cổ phiếu Fifth Third Bancorp – nhà băng đặt cược vào sự bùng nổ của hoạt động khai thác dầu đá phiến đã giảm 12% từ giữa tháng 6 năm ngoái. Cổ phiếu các hãng liên quan đến dầu khí như Caterpillar, Joy Global, Allegheny Technologies đều đã giảm 20% so với thời điểm giá dầu đạt đỉnh 108 USD.

Dù vậy, theo báo cáo Morgan Stanley công bố tháng trước, nhìn chung giá dầu giảm có lợi cho thế giới. “Sự phân chia lại thu nhập có thể gia tăng căng thẳng chính trị. Tuy nhiên, tính tổng lại thì Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc và Ấn Độ sẽ được lợi. Còn Nga, Iran, Ả rập Xê út và Venezuela sẽ yếu đi. Việc này sẽ giúp thế giới trở nên an toàn hơn”, Schmieding từ Berenberg cho biết.

[:-/] Petrolimex kêu lỗ: Chỉ là cách nói ngụy biện! (ĐV) – Khi giá liên tục tăng, tại sao Petrolimex không kêu dự trữ 30 ngày được lãi bao nhiêu mà bây giờ khi giá giảm lại kêu lỗ?

Đó là ý kiến của PGS.TS Ngô Trí Long – Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu giá cả (Bộ Tài Chính) xung quanh việc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) kêu lỗ do quy định của Nghị định 83/2014 về kinh doanh xăng dầu và đề xuất chi quỹ bình ổn giá xăng dầu cả trong trường hợp giá giảm thời gian dài (giá cơ sở thấp hơn giá bán), giúp doanh nghiệp kinh doanh không bị mất vốn.


Petrolimex xin chi quỹ bình ổn xăng dầu ngay cả khi giá dầu đang giảm

Tại buổi họp trực tuyến tổng kết ngành Công thương 2014 vừa qua, Chủ tịch Petrolimex cho biết mảng kinh doanh xăng dầu năm 2014 của đơn vị lỗ 200-300 tỷ đồng. Nguyên nhân là do trong năm 2014 giá dầu giảm mạnh, ảnh hưởng đến các đơn vị kinh doanh. Do việc tính giá theo bình quân 15 ngày, trong khi doanh nghiệp phải dự trữ 30 ngày khiến giá bán thường thấp hơn giá vốn nhập vào.

Tuy nhiên, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng lý do trên không chấp nhận được. “Dự trữ 30 ngày thì doanh nghiệp xăng dầu cũng chỉ phải dự trữ có một lần với một mức cố định năm trước cũng như năm sau nếu không sẽ gây đứt đoạn trong phục vụ lưu thông. Thường thì người ta ký hợp đồng giao trước 3 tháng cho nên là lãnh đạo doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu, ông ta phải có sự nhạy cảm, phán đoán trước được những biến động về giá nhằm giảm thiểu rủi ro và đảm bảo doanh nghiệp có lợi nhất.

Hơn nữa, khi Nhà nước quy định 15 ngày điều chỉnh giá một lần, trong suốt quá trình chuẩn bị điều chỉnh ấy doanh nghiệp xăng dầu vẫn bán theo giá cũ, chứ không phải mua về là bán ngay theo giá mới. Như vậy, ở đây là nhập bao nhiêu thì bán bấy nhiêu, không phải nhập về để dự trữ”, ông Long chỉ rõ.

Vị chuyên gia này cũng thẳng thắn cho rằng: “Cách nói trên chỉ là nguỵ biện, nói với những người không biết mà thôi. Có thời gian doanh nghiệp xăng dầu lãi hơn 1.000 đồng/lít mà Nhà nước vẫn chưa điều chỉnh giá vì phải đợi 15 ngày, khi ấy lãi của doanh nghiệp xăng dầu là bao nhiêu?”.

“Khi giá liên tục tăng, tại sao Petrolimex không kêu dự trữ 30 ngày được lãi bao nhiêu mà bây giờ khi giá giảm lại kêu lỗ? Hơn nữa, giá xăng dầu trong nước giảm chưa tương xứng với giá thế giới, trong khi giá xăng dầu thế giới giảm tới 50% thì giá trong nước mới giảm được hơn 30%, tại sao các ông ấy lại kêu lỗ?”, hàng loạt câu hỏi được ông Ngô Trí Long đặt ra đối với các doanh nghiệp xăng dầu.

Doanh nghiệp xăng dầu thực ra được lợi rất nhiều, ông Long nói. Đầu tiên là các chi phí cố định do Nhà nước quy định. Họ đang cố lờ đi khoản chi phí định mức kinh doanh xăng dầu vốn đã được tăng từ 860 đồng/lít lên 1.050 đồng/lít, phần lợi nhuận định mức 300 đồng/lít. Thứ hai, ngay cả việc Nhà nước điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu cũng là cái cớ để doanh nghiệp xăng dầu viện vào đó để không tăng giá. Thậm chí, giữa hai lần điều chỉnh thuế, doanh nghiệp đã hưởng lợi từ sự chênh lệch giữa giá cũ và giá mới.

Bởi cho rằng doanh nghiệp xăng dầu tiền hậu bất nhất, hễ chuẩn bị xin cái gì thì báo lỗ, nhưng cuối năm quyết toán hay khi cần đánh bóng lên sàn lại báo lãi nên ông Long đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra để nắm thực hư.

[:-/] Bất cập từ giấc mơ phát triển công nghiệp: Hoang hóa đất đai, lãng phí trăm bề (LĐ) – Không ai phủ nhận các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) và các khu kinh tế đã đóng một vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ nền kinh tế đất nước. Song, trong thời gian qua, nhiều địa phương cả nước đã đua nhau xây dựng KCN, cụm công nghiệp (CCN), khu kinh tế… tràn lan, dẫn tới những hệ lụy khôn lường, gây hoang hóa đất đai, lãng phí tài nguyên – ngân sách và ảnh hưởng xấu tới đời sống người dân…

Những quy hoạch vô tội vạ, cho giấc mơ “hoang tưởng” phát triển KCN-CCN, đã dẫn tới hàng trăm hộ dân mất đất sản xuất từ bao đời nay, cuộc sống của họ khó khăn… vẫn hoàn khó khăn.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.