Nợ công Việt Nam ở mức nguy cấp

Posted: April 8, 2015 in Uncategorized
Tags:

Hải Ninh (RFA) – Ngân hàng ADB vừa công bố nợ công của Việt Nam dự báo sẽ tăng tới mức 60%, tức là gần chạm ngưỡng an toàn 65%. Chính phủ Việt Nam luôn đưa ra một con số thấp hơn, trong khi các chuyên gia kinh tế thì cảnh báo về một tỷ lệ được cho là báo động, hơn 100% tổng sản phẩm GDP. Tại sao lại có những con số khác biệt như vậy và khả năng trả nợ của Việt Nam ra sao?

� Xem thêm: Tin liên quan + Quyền tự do kinh doanh tại Việt Nam chỉ có trên giấy.

no-cong-adb.jpgBiểu đồ nợ công của Việt Nam trong 10 năm. Files photos

Hồi cuối tháng 3, chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), ông Dominic Mellor, đưa ra cảnh báo rằng nợ công của Việt Nam tính đến cuối năm 2016 sẽ là 60% tổng sản phẩm nội địa (GDP). Lý do đưa ra là nguồn thu của Việt Nam bị tác động do việc chính phủ giảm thuế cho doanh nghiệp, miễn thuế cho các doanh nghiệp ưu tiên, dỡ bỏ hàng rào thuế quan và giá dầu giảm.

Chính phủ Việt Nam luôn đưa ra một con số về nợ công thấp hơn dự đoán của các chuyên gia kinh tế và giới quan sát. Theo báo cáo của chính phủ, tính đến cuối năm 2013, nợ công của Việt Nam bằng 54,2% GDP. Con số này tiến dần tới mức 60% vào cuối năm 2014.

Trong khi đó, các chuyên gia kinh tế liên tục cảnh báo rằng nợ công của Việt Nam đã vượt ngưỡng an toàn 65%. Từ năm 2011, ông Vũ Quang Việt, cựu Vụ trưởng Vụ Tài khoản Quốc gia thuộc Cục Thống kê Liên Hợp Quốc, ước tính nợ công Việt Nam đã lên tới 106%.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh giải thích về sự khác biệt như sau:

T.S. Lê Đăng Doanh: Việt Nam công bố nợ công nhưng không bao giờ bao gồm nợ của doanh nghiệp nhà nước mà nhà nước có thể bảo trợ hay là cho vay hoặc bảo lãnh để cho doanh nghiệp nhà nước vay. Thực tế thì một số doanh nghiệp nhà nước như Vinashin nếu như không trả được nợ thì nhà nước đã phải đứng ra trả nợ thay.

    Việt Nam công bố nợ công nhưng không bao giờ bao gồm nợ của doanh nghiệp nhà nước mà nhà nước có thể bảo trợ hay là cho vay hoặc bảo lãnh để cho doanh nghiệp nhà nước vay
– T.S. Lê Đăng Doanh   

Theo ông Lê Đăng Doanh, tỷ lệ ngân sách dùng để trả nợ công sang năm 2015 khoảng 282.000 tỷ đồng, tương đương 31% tổng thu ngân sách. Trong khi chi thường xuyên ngân sách khoảng 72%. Các con số này cộng lại là hơn 100% tổng thu ngân sách.

Tình hình nợ “đáng báo động”

Nợ công cao hơn tổng sản phẩm quốc nội không phải là chuyện hiếm trên thế giới. Để so sánh, tính đến năm ngoái, tỷ lệ nợ công của Trung Quốc cũng lên tới 250% GDP, của Mỹ là 260% trong khi đó Nhật Bản đứng đầu thế giới ở mức hơn 400% GDP.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cảnh báo tình hình nợ đáng báo động của Việt Nam hiện nay, theo ông là “trong thời gian qua đã tăng rất nhanh”. Ông nói:

Nguyễn Quang A: Những khoản nợ của Việt Nam thường là ODA, thường là vay trong 20-30 năm, tức là mỗi năm chỉ phải trả một phần, nhưng nó quá lớn thì phần phải trả gốc cộng với lãi có thể lớn tới mức nguồn thu của chính phủ không đủ.

Tiến sĩ Phạm Chí Dũng còn nhận định rằng với tình hình nợ công và nợ xấu của Việt Nam hiện nay, khả năng vỡ nợ của Việt Nam là không xa. Ông cho biết:

T.S. Phạm Chí Dũng: Nợ xấu trong hệ thống ngân hàng đã lên tới ít nhất 25 tỷ đôla, tức là khoảng 500 nghìn tỷ đồng. Thống đốc Ngân hàng nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình đã phải thừa nhận như vậy vào tháng 11 năm ngoái. Nếu không giải quyết được vấn đề nợ xấu thì không giải quyết được vấn đề chuyển động của nền kinh tế và càng không có tiền để trả nợ nước ngoài. Không nói đâu xa, tới tháng 6 này mà các ngân hàng không bán được ít nhất 60% nợ xấu cho Công ty Quản lý Tài sản Quốc gia, dù chỉ trên giấy tờ, thì tình hình càng khó khăn hơn. Công ty này cũng không biết bán cho ai, chỉ biết phát hành trái phiếu thôi.

GDP ‘tăng ảo’

    Nếu không giải quyết được vấn đề nợ xấu thì không giải quyết được vấn đề chuyển động của nền kinh tế và càng không có tiền để trả nợ nước ngoài
– T.S. Phạm Chí Dũng   

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng một quốc gia cần có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, có nhiều khoản thu ngân sách thì mới có thể đối phó được tình trạng nợ công vượt quá 65%.

Giữa bối cảnh này, chính phủ Việt Nam cho biết tỷ lệ tăng trưởng GDP trong quý một của Việt Nam là 6,02%. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đặt dấu chấm hỏi về tính xác thực của thông tin kể trên. Bằng chứng họ đưa ra là trong quý một xuất khẩu giảm, giá dầu thế giới giảm tới hơn một nửa, trong khi đó nghỉ Tết ở Việt Nam thì dài và lễ tết nhiều. Ông Phạm Chí Dũng nói:

T.S. Phạm Chí Dũng: Trong bối cảnh giá dầu thô giảm 55%, giá gạo giảm 35%. Chưa bao giờ Việt Nam lại bế tắc về xuất khẩu gạo như hiện nay, làm sao GDP tăng 6,02% được. Trong suốt năm 2014 và trong ba tháng đầu năm 2015, tôi chưa nhận thấy bất kỳ tia sáng nào cho nền kinh tế Việt Nam.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chí Dũng cho biết có ba giải pháp cho chính phủ Việt Nam để cứu giúp nền kinh tế. Theo ông đó là phát hành trái phiếu, yêu cầu các doanh nghiệp đóng góp hoặc vay mượn nước ngoài. Tuy nhiên, ông Dũng nói cả ba phương án này đều không có khả năng thành hiện thực.

[:-/] Vẫn khó dự báo ảnh hưởng của giá dầu đến kế hoạch thu ngân sách (CAF) – Tại Nghị quyết phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 3/2015, Chính phủ nhận định, giá dầu thế giới giảm và khó dự báo ảnh hưởng đến kế hoạch thu ngân sách cũng như cán cân thương mại.

Tóm tắt: – Chính phủ đánh giá, tình hình kinh tế – xã hội quý I năm 2015 tiếp tục chuyển biến, đạt kết quả tích cực trên hầu hết các lĩnh vực. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng tăng ở mức thấp.

– Tuy nhiên, Chính phủ cũng nhận định, tình hình kinh tế – xã hội nước ta vẫn còn nhiều khó khăn. Giá dầu thế giới giảm và khó dự báo ảnh hưởng đến kế hoạch thu ngân sách cũng như cán cân thương mại. Thị trường tiêu thụ nông sản còn khó khăn. Tăng trưởng khu vực dịch vụ và nông, lâm nghiệp thủy sản đạt thấp hơn cùng kỳ.

Xuất khẩu tuy vẫn tăng trưởng nhưng tỷ lệ thấp hơn cùng kỳ các năm trước và thấp hơn mục tiêu đề ra nên dẫn đến nhập siêu. Cổ phần hóa DNNN, thoái vốn ngoài ngành chưa đạt yêu cầu. Môi trường kinh doanh, sức cạnh tranh của nền kinh tế tuy có cải thiện nhưng còn thấp.

Trên cơ sở đó, Chính phủ giao Bộ Tài chính tiếp tục theo dõi diễn biến giá cả, nhất là các mặt hàng do nhà nước quản lý theo cơ chế thị trường, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, dự báo tình hình, nhất là giá dầu thế giới để có phương án điều hành chủ động.

[:-/] Cơ chế mới cho VAMC giúp cơ chế thúc đẩy xử lý nợ xấu (CAF) – Theo nghị định mới được chính phủ vừa ban hành Công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng VAMC sẽ có vốn điều lệ là 2.000 tỷ đồng đây là con số gấp 4 lần so với trước đó.

Bên cạnh đó công ty này có thể được mua bán nợ theo giá thị trường thay vì bị giới hạn ở mức 70% sổ sách như trước đây

[:-/] Nhận lương hưu mà buồn phát khóc TT – Hiện nay, hơn 100 giáo viên mầm non tại Thanh Hóa sau khi cống hiến cho ngành, được nghỉ hưu rất buồn rầu khi lương hưu của mình chỉ từ 320.000 đến dưới 500.000 đồng/tháng.

Bà Trần Thị Thinh, Nguyễn Thị Thủy (từ trái qua) ở xã Định Tăng, huyện Yên Định (Thanh Hóa) kiến nghị cấp trên vì mức lương hưu rất thấp, nên đến nay chưa có quyết định nhận lương hưu hằng tháng – Ảnh: Hà Đồng

[:-/] WHO giúp Việt Nam an toàn thực phẩm từ nông trại đến người tiêu dùng (RFA) – Ngày Sức khỏe thế giới năm nay, 7 tháng 4, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chọn vấn đề an toàn thực phẩm là chủ đề chính để khuyến cáo các nhà sản xuất, tiêu dùng về tầm quan trọng của mối liên quan giữa an toàn thực phẩm và sức khỏe con người. Vấn đề an toàn thực phẩm hiện cũng là một thách thức tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Trang sức khỏe đời sống tuần này do Việt Hà phụ trách mời quý vị cùng tìm hiểu đôi nét về vấn đề an toàn thực phẩm tại Việt nam và những hợp tác giữa WHO với chính phủ Việt Nam trong lĩnh vực này.


Một quầy bán bánh cuốn ở các vỉa hè lộ thiên

Trong thông cáo báo chí mới được công bố nhân ngày Sức khỏe Thế giới 7 tháng 4 năm nay, WHO nhận định thực phẩm không an toàn có chứa các vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng hoặc hóa chất có hại, là nguyên nhân của hơn 200 bệnh, từ tiêu chảy đến các bệnh mãn tính như ung thư. Thực phẩm không an toàn tạo ra một vòng luẩn quẩn của bệnh tật và suy dinh dưỡng, đặc biệt là ảnh hưởng đến trẻ em và người già. Những ví dụ về thực phẩm không an toàn bao gồm các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật và không được nấu chín kỹ, trái cây và rau quả bị nhiễm phân, và các loài có vỏ từ biển chứa các độc tố sinh học.

Thống kê của Cục An toàn Thực phẩm ở Việt Nam cho thấy, trong năm 2014 có đến 194 vụ ngộ độc thực phẩm được báo cáo khiến 5,000 người bị ngộ độc, 80% trong số đó phải nhập viện và 43 trường hợp bị tử vong.

Theo bác sĩ Jeffrey Kobza, phần lớn những bệnh liên quan đến an toàn thực phẩm ở Việt Nam là tiêu chảy do nhiễm khuẩn. Vấn đề này thường xảy ra nhiều nhất vào các dịp lễ tết khi có nhiều thực phẩm được chế biến và tiêu dùng.

…Tổ chức Y tế Thế Giới đưa ra 5 chìa khóa giúp thực phẩm an toàn hơn. Đây là 5 hành động đơn giản mà mỗi cá nhân cần thực hiện để ngăn chặn bệnh tật xảy ra khi xử lý thức ăn. Đó là giữ gìn vệ sinh – rửa sạch tay và giữ sạch bề mặt nơi chế biến thức ăn, bảo quản riêng thức ăn chín và thực phẩm sống, nấu chín kỹ thức ăn, đặc biệt là thịt, gia cầm, trứng, giữ thực phẩm ở nhiệt độ phụ hợp, sử dụng nước sạch và thực phẩm tươi sống an toàn khi chuẩn bị thức ăn.

WHO cũng phối hợp với Tổ chức Nông Lương Liên hiệp quốc để hỗ trợ các hoạt động phòng tránh, phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe cộng đồng từ thực phẩm không an toàn thông qua Mạng lưới cơ quan An Toàn thực phẩm Quốc tế (gọi tắt là INFOSAN). Đây là một mạng lưới dành cho việc trao đổi thông tin nhanh trong các vụ việc về an toàn thực phẩm mà quốc tế quan tâm. Mạng lưới được vận hành từ năm 2004 và Việt Nam là một thành viên của mạng lưới này.

Ngoài ra WHO cũng cho biết trong tương lai, WHO hướng tới mục tiêu cùng làm việc với Cục An toàn Thực phẩm để giảm bớt hơn nữa những nguy cơ bệnh tật và tử vong do các vụ an toàn thực phẩm, thông qua việc tiếp tục củng cố giám sát và phát hiện sớm, cũng như ứng phó bất cứ bệnh tật nào, bao gồm các bệnh do thực phẩm gây ra.

Quyền tự do kinh doanh tại Việt Nam chỉ có trên giấy

(NV) – Tuy là phạm pháp vì trái thẩm quyền nhưng hàng ngàn yêu cầu về “điều kiện kinh doanh” do các bộ, ngành đặt định một cách tùy tiện vẫn có hiệu lực, gây khó khăn cho doanh giới.


Xúc xích của công ty Đức Việt. Có tới 7 bộ giám sát sản xuất thực phẩm nhưng chất lượng
và độ an toàn của thực phẩm tại Việt Nam vẫn là ác mộng của nhiều người. (Hình: VTC News)

Đó là nhận định của ông Nguyễn Đình Cung, viện trưởng Viện Quản Lý Kinh Tế Việt Nam. Tại hội thảo về “Điều kiện kinh doanh, kinh nghiệm quốc tế và thách thức với Việt Nam,” mới diễn ra hôm 6 tháng 4, 2015, ông Cung trưng dẫn hàng chục văn bản để chứng minh cho nhận định của mình.

Ví dụ, ngành Giao Thông-Vận Tải tự ý ban hành văn bản yêu cầu, muốn kinh doanh trong lĩnh vực vận tải hành khách, các doanh nghiệp tại Hà Nội và Sài Gòn phải có từ 20 xe trở lên. Doanh nghiệp ở các tỉnh, thành phố khác phải có từ 10 xe trở lên. Doanh nghiệp ở một số tỉnh xa xôi, hẻo lánh phải có từ 5 xe trở lên.

Viện trưởng Viện Quản Lý Kinh Tế Việt Nam còn cảnh báo, nhiều “điều kiện kinh doanh” đã từng bị hủy bỏ vì vô lý, trái thẩm quyền, nay được các bộ, ngành tại Việt Nam sử dụng lại. Ví dụ như muốn hoạt động trong lĩnh vực in ấn, phải tiếp tục xin cái gọi là “giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động in ấn.”

Bởi Luật Doanh Nghiệp ban hành năm 2005 từng qui định, việc đặt định “điều kiện kinh doanh” phải tuân thủ các qui định pháp luật của cả Việt Nam lẫn những điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, ông Cung yêu cầu làm rõ các vấn đề:

(1) Ai chịu trách nhiệm về thực trạng các bộ, ngành thản nhiên tự đặt định những “điều kiện kinh doanh” ngoài thẩm quyền nên trở thành trái pháp luật như vậy? (2) Chính quyền Việt Nam sẽ xử lý những cá nhân, cơ quan ban hành các quy định ngoài thẩm quyền đó như như thế nào? (3) Tại sao các văn bản trái pháp luật đó vẫn có hiệu lực thi hành và không thể bãi bỏ? (4) Tại sao dân chúng và doanh giới vẫn tuân thủ các quy định trái pháp luật đó mà không khiếu nại? Có phải họ đã khiếu nại mà không nơi nào giải quyết?

Ông Cung nhấn mạnh cần phải làm rõ những thắc mắc đó vì ai cũng biết “điều kiện kinh doanh” là một thứ hàng rào ngăn cản việc gia nhập thị trường khiến cả thời gian lẫn chi phí gia tăng, tạo ra tình trạng bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội kinh doanh, gây thiệt thòi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, thủ tiêu sự sáng tạo bởi vì sáng tạo thì “không phù hợp” thậm chí là “vi phạm” pháp luật.

Việt Nam vẫn thường tuyên bố việc loại bỏ “điều kiện kinh doanh” là bằng chứng của “đổi mới” và của nỗ lực “hoàn thiện, nâng cao hiệu lực của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” nhưng trên thực tế, các ngành hữu trách vẫn thi nhau hành doanh giới bằng cách đặt ra hàng loạt điều kiện đối với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thuộc phạm vi giám sát của các bộ, ngành đó song không có bất kỳ viên chức nào bị cách chức.

Hồi tháng 10 năm ngoái, sau khi khảo sát về việc giám sát các ngành nghề cấm kinh doanh hoặc muốn kinh doanh phải hội đủ một số điều kiện, ông Lê Duy Bình, một thành viên của Tổ Công Tác Liên Ngành Về Môi Trường Kinh Doanh, cho biết, hiện vẫn còn tới 398 ngành, nghề kinh doanh bị đòi buộc phải hội đủ một số điều kiện và việc xem xét, chấp thuận các “điều kiện” đó chẳng khác gì cấp “giấy phép kinh doanh.”

Mười năm trước, để khuyến khích sản xuất, kinh doanh, chế độ Hà Nội từng hủy bỏ khoảng 200/500 loại giấy tờ xác định đủ “điều kiện” để doanh nghiệp có thể sản xuất-kinh doanh. Việt Nam gọi những loại giấy tờ đó là “giấy phép con.”

Tuy nhiên đến năm ngoái, số “giấy phép con” đã vọt lên khoảng 400. Hiện có 44 ngành, nghề đòi chứng chỉ hành nghề, 11 ngành, nghề yêu cầu xác nhận vốn pháp định, 345 ngành, nghề yêu cầu phải có sự chấp thuận của giới hữu trách…

Sự gia tăng “giấy phép con” không chỉ cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn gây nhiều hệ quả đáng tiếc vì những điều kiện khắt khe song lại không cần thiết. Chẳng hạn, tại Việt Nam, hiện chỉ có 3,517 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Tính ra tỉ lệ doanh nghiệp hoạt động trong một quốc gia nông nghiệp như Việt Nam chỉ có 1%.

Trong khi nhiều bộ, ngành biện bạch rằng, “giấy phép con” là một hình thức ràng buộc cần thiết để bảo vệ lợi ích xã hội, bảo vệ môi trường,… thì Tổ Công Tác Liên Ngành cho rằng, chúng không cần thiết vì có nhiều ngành, nghề cần khuyến khích phát triển và thị trường sẽ tự sàng lọc các doanh nghiệp.

Ông Bùi Anh Tuấn, cục phó Cục Quản Lý Đăng Ký Kinh Doanh của Bộ Kế Hoạch-Đầu Tư Việt Nam, nói thêm, nhiều ngành, nghề như sản xuất thực phẩm có quy định rất khắt khe về điều kiện kinh doanh nhưng giám sát hoạt động sau đó lại rất lỏng lẻo thành ra không giảm được ngộ độc thực phẩm.

Chuyện nhiều bộ, ngành tại Việt Nam thích đặt định điều kiện để hành hạ doanh giới không chỉ gây khó khăn cho sản xuất, kinh doanh ở Việt Nam mà còn biến Việt Nam trở thành dị dạng trong mắt nhiều giới ở ngoại quốc.

Hồi cuối tháng 7, tại hội thảo về cải thiện các chỉ số môi trường kinh doanh của Việt Nam, ông Olin McGill, một chuyên gia về phát triển môi trường kinh doanh của USAID (Cơ Quan Phát Triển Quốc Tế Hoa Kỳ), từng nhận định, Việt Nam là vô địch trong các yêu cầu về giấy tờ.

Cũng vào tháng 7 năm ngoái, khi tham gia thảo luận về tác động của Luật Doanh Nghiệp mới được sửa đổi, ông Mai Huy Tân, chủ tịch Hội Đồng Quản Trị công ty Thực Phẩm Đức Việt, tiết lộ, một cây xúc xích do công ty Đức Việt sản xuất bị tới bảy bộ giám sát là: Bộ Y Tế, Bộ Nông Nghiệp-Phát Triển Nông Thôn, Bộ Công Thương, Bộ Tài Nguyên-Môi Trường, Bộ Tài Chính Giám Sát qua Tổng Cục Thuế và Tổng Cục Hải Quan, Bộ Khoa Học-Công Nghệ và Bộ Công An.

Dẫu có tới bảy bộ giám sát nhưng thực phẩm tại Việt Nam càng ngày càng thiếu vệ sinh và không an toàn, bởi thật ra, giám sát chỉ nhằm moi móc để kiếm chác. (G.Đ)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.