Việt Nam đứng thứ 2 khu vực ASEAN về Toán học?

Posted: April 22, 2015 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Văn Tuấn – Đó là tựa đề của một bài báo (1) trên Vietnamnet. Nhưng tôi hơi nghi ngờ về tựa đề đó, vì trước đây tôi từng tiêu ra thì giờ để tìm hiểu tình hình công bố ngành toán học ở VN thì thấy VN đứng sau Singapore, Mã Lai Á, và Thái Lan trong các nước thuộc khối ASEAN. Mới thấy trên trang fb của Hien Huynh (2) cũng có trình bày dữ liệu cho thấy toán học VN hiện đang đứng sau Thái Lan, Mã Lai, và Singapore. Hôm nay, tôi quay lại câu hỏi, nhưng lần này tôi dùng dữ liệu ISI thì thấy quả thật cái tựa đề trên không đúng.

� Xem thêm: Giáo viên gồng mình dạy gian dối + Chủ tịch huyện từ chối 100 suất học bổng học sinh nghèo vì… sắp đại hội Đảng.

Phải nói là rất khó xếp hạng hoạt động khoa học của bất cứ một chuyên ngành nào. Vấn đề là dựa vào tiêu chí gì, và phương pháp ra sao. Cách mà nhiều cơ quan khoa học trên thế giới lâu nay vẫn hay làm là xem số lượng bài báo khoa học (xem như là đầu ra) của mỗi quốc gia, và kèm theo các chỉ số như trích dẫn. Cách làm này là đơn giản nhất và dễ hiểu nhất, do đó tôi cũng làm như các cơ quan đó cho khoa học Việt Nam.

Biểu đồ 1 dưới đây trình bày số bài báo khoa học (tất cả các lĩnh vực và riêng cho ngành toán) của một số nước trong vùng Đông Á và Đông Nam Á trong thời gian 2010 đến 2014. Trong thời gian đó, Việt Nam công bố được 1201 bài báo về toán học trên các tập san trong danh mục ISI, và con số này chiếm tỉ trọng 13% tổng số bài báo khoa học có địa chỉ từ Việt Nam. Con số bài báo về toán học của Việt Nam thấp hơn Mã Lai Á (1311 bài) và Singapore (2534 bài), tương đương với Thái Lan (1137 bài), và cao hơn Nam Dương (142) và Phi Luật Tân (83). Con số bài báo về toán học của Việt Nam tương đương với ~1/5 con số của Đài Loan và 16% con số của Hàn Quốc.


Biểu đồ 1: Tổng số bài báo trong lĩnh vực toán học
được công bố trong thời gian 2010-2014 trên các tập san trong danh mục ISI

Xét trên tần số trích dẫn (citation) thì Việt Nam cũng không phải đứng hạng 2 ở Đông Nam Á (Biểu đồ 2). Tổng số lần trích dẫn các bài báo toán học của Việt Nam trong thời gian 2010-2014 là 2532, gần tương đương với Thái Lan (2887), nhưng thấp hơn Singapore (7946) và Mã Lai Á (3263). Sau khi loại bỏ tự trích dẫn, tỉ suất trích dẫn trung bình của các công trình toán học Việt Nam là 1.51, thấp hơn Thái Lan (1.62), Mã Lai Á (1.97), Singapore (2.80), Đài Loan (1.79), và Hàn Quốc (1.81).


Biểu đồ 2: Tổng số trích dẫn những bài báo trong lĩnh vực toán học
được công bố trong thời gian 2010-2014 trên các tập san trong danh mục ISI.

Nói chuyện bên lề: nhìn vào tỉ trọng bài báo về toán học trên tổng số bài báo khoa học tôi thấy nền khoa học VN có vẻ … bất bình thường. Trong thời gian 2010-2014, VN công bố được 9252 bài báo khoa học; trong số này, 13% là những công trình về toán học. Đó là một tỉ trọng cao, cao một cách bất bình thường. Nhìn sang các nước chung quanh thì thấy họ có số bài báo khoa học [nói chung] cao hơn VN nhiều, nhưng tỉ trọng bài báo về toán học chỉ dao động trong khoảng 3.1% (Mã Lai), 3.7% (Thái Lan), 4.7% (Singapore), 4.8% (Đài Loan), và 3.2% (Hàn Quốc). Nói cách khác, ở các nước có nền kinh tế phát triển cao hơn VN thì nghiên cứu khoa học có vẻ phong phú hơn chứ không tập trung vào một ngành như toán học ở VN. Ngay cả nghiên cứu về toán học, các nước trên cũng rất phong phú hơn VN. Ngoài toán học thuần tuý (pure math), các nước trên còn nghiên cứu về phương pháp toán trong xã hội học, kinh tế học, sinh học và di truyền học, chứng tỏ ngành toán của họ ở một khía cạnh nào đó đã song hành cùng các lĩnh vực nghiên cứu khoa học.

Dĩ nhiên, việc tập trung vào toán học của VN có một lịch sử đằng sau, và ngành toán cũng làm tốt hơn nhiều ngành khác, nên Nhà nước đầu tư vào toán cũng có lí do của họ. Nhưng so sánh với các nước chung quanh thì toán học VN có lẽ xếp hạng trung bình thì đúng hơn.

Tôi nghĩ toán học VN sẽ đối diện với sự cạnh tranh rất lớn từ hai nước mới nổi là Mã Lai và Thái Lan. Trong biểu đồ 3 dưới đây tôi trình bày số công bố quốc tế liên quan đến toán học trong hai thời kì 1991-1995 và 2010-2014. Như có thể thấy, trong đầu thập niên 1990, Thái Lan và Mã Lai rất khiêm tốn trong toán học, nhưng 20 năm sau thì họ vượt qua VN. Chẳng hạn như Mã Lai trong thời gian 1991-1995 công bố được 70 bài, nhưng trong thời gian 2010-2014 thì họ công bố hơn 1300 bài, tăng gần 19 lần! Tương tự, Thái Lan trong thập niên đầu 1990 chỉ công bố được 14 bài, nhưng 20 năm sau thì con số là gần 1200 bài, tăng hơn 80 lần! Đáng nể hơn là Hàn Quốc. Trong thời gian 1991-1995 họ công bố được 635 bài về toán, thua xa Đài Loan (1041 bài); nhưng 20 năm sau Hàn Quốc công bố 7481 bài (tăng 12 lần) và “qua mặt” Đài Loan (6422 bài).

Biểu đồ 3: Tổng số bài báo trong lĩnh vực toán học được công bố trong thời gian 1991-1995 và 2010-2014 trên các tập san trong danh mục ISI của các nước ASEAN, Đài Loan, và Hàn Quốc. Chú ý sự tăng trưởng của Thái Lan, Mã Lai, và Hàn Quốc.

Thế giới chung quanh không có dừng một chỗ, và Việt Nam không nên tự phụ quá hay tự vỗ ngực nói [sai] rằng mình là số 1, số 2, hay số n vì tất cả những vị trí đó đều có thể thay đổi nhanh chóng. Thật ra, nếu xét trích dẫn cho TỪNG công trình thì Việt Nam còn thấp thê thảm hơn nữa so với Singapore, Hàn Quốc, và đặc biệt là Đài Loan (tôi có dữ liệu này nhưng chưa muốn trình bày).

Nói tóm lại, dù xét trên cơ sở đầu ra (số bài báo khoa học) hay tầm ảnh hưởng (tần số trích dẫn) thì ngành toán học Việt Nam có những thành tựu tương đối tốt, nhưng không phải đứng vị trí thứ hai ở Đông Nam Á. Tính trên số công trình được công bố trong 5 năm qua (chỉ trên tập san ISI), ngành toán học Việt Nam tương đương với Thái Lan, thấp hơn Mã Lai Á, và càng thấp hơn khi so với Singapore. Nếu dựa vào dữ liệu của Scopus thì Hien Huynh đã chỉ ra là Việt Nam còn thấp hơn Thái Lan, Mã Lai và Singapore. Tổng số công trình nghiên cứu toán học của Việt Nam trong 30 năm qua chỉ bằng trong vòng 5 năm qua của Singapore! Nếu so với Đài Loan và Hàn Quốc thì toán học Việt Nam còn rất khiêm tốn cả về số lượng lẫn chất lượng.

Ghi chú:

(1)  Việt Nam xếp thứ hai trong khu vực về Toán học (VNN) – Tại lễ kỷ niệm 45 năm Viện Toán học (diễn ra ngày 17/4), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân cho biết, sau một thời gian nỗ lực, chỉ số sáng tạo của Việt Nam đã tăng từ vị trí thứ 7 lên vị trí thứ 4 trong khu vực, chỉ sau Singapore, Malaysia, Thái Lan; một số chỉ tiêu lẻ còn vượt Thái Lan. Riêng lĩnh vực toán học, Việt Nam xếp thứ 2 trong khu vực, phân nhánh Toán tối ưu thì đứng đầu ASEAN.

(2) https://www.facebook.com/photo.php?fbid=497396003745319&set=pcb.497397867078466&type=1&theater

Tất cả các dữ liệu của biểu đồ được trích từ cơ sở dữ liệu của ISI tính đến ngày 17/4/2015.

Giáo viên gồng mình dạy gian dối

Hương Giang (VNN) – Từ đúc rút sau nhiều năm đứng lớp, nhà giáo Hương Giang đã có góc nhìn khác từ việc “nhà trường chạy đua” “giáo viên chạy đua”…tìm kiếm danh hiệu. Dù góc khuất bài báo đề cập chưa phản ánh diện rộng nhưng cũng là thực tế đáng suy ngẫm.

Các cuộc thi được tổ chức cho học sinh ở cấp tiểu học, phần lớn do thầy cô giáo làm và mang tên học sinh. Bạn không tin ư? Nhưng rất tiếc đó lại là sự thật.

Trước đây, còn thi violympic Toán, tiếng Anh, để hỗ trợ học sinh qua các vòng thi có điều kiện dự thi cấp thị, cấp tỉnh…giáo viên thường giúp các em giải qua vòng. Ở các trường chuẩn Quốc gia, bắt buộc phải có học sinh đạt giải trong các phong trào mũi nhọn. Số lượng học sinh đạt giải càng nhiều, vị thế của thầy cô, tiếng tăm của nhà trường càng lớn. Vì thế, các giáo viên càng phải quyết tâm trong cuộc “chạy đua” tìm kiếm danh hiệu cho các em.


Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)

Năm học này, một số cuộc thi kiến thức đã bỏ. Thầy cô như trút được gánh nặng “thi hộ” trên vai.

Nhưng gần đây nhất lại rầm rộ phát động cuộc thi Giao thông thông minh trên mạng. Với 30 câu hỏi về luật giao thông, mức xử phạt, các tình huống ứng xử giao thông đưa ra. Nhiều giáo viên vào giải cũng trầy trật mãi mới qua vòng nói gì đến học sinh đang ở độ tuổi 7,8?

Có trường phát động cả học sinh lớp 2, 3…tham dự. Giáo viên về lớp chọn và lập danh sách học sinh dự thi, khuyến khích các em về nhà giải. Nhưng nhiều em không thể giải qua vòng vì quá khó. Ở trường, do không có thời gian, máy móc hạn chế, khó khăn cho việc hướng dẫn, giúp đỡ để các em làm bài. Phần lớn thầy cô về nhà giải giúp, tới vòng dự thi, các em sẽ đàng hoàng bước vào phòng dự thi một cách bình thường.

Thi hộ học sinh về kiến thức Toán học, Anh văn, Giao thông thông minh coi bộ còn khỏe hơn nhiều việc làm mô hình tham dự “Cuộc thi sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên, nhi đồng” do trường, phòng giáo dục và tỉnh tổ chức.

Nói là của thanh thiếu niên nhưng thực chất đây là cuộc đua của phụ huynh và thầy cô giáo ở các lớp.

Ngay từ đầu năm học, giáo viên được phân công chủ nhiệm lớp 4, 5 lại lo lắng cuối năm phải “vắt óc” tìm đề tài để lớp mình tham gia “Cuộc thi sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên, nhi đồng” tổ chức từ cấp trường, cấp thị và cấp tỉnh. Để có sản phẩm tham dự cấp thị, ở mỗi trường, thường quy định học sinh từ khối 4, 5 mỗi lớp phải dự thi ít nhất 2 đồ dùng.

Vì đã là chỉ tiêu các lớp không thể không thực hiện. Giáo viên phát động, triển khai trước lớp nhưng thời gian trôi qua cũng không thấy động tĩnh.

Có lớp may mắn hơn được phụ huynh nhiệt tình họ làm giúp thì thầy cô giáo khỏe. Lớp nào học sinh không biết làm, sợ không có cái để nộp dự thi, thầy cô đành tự mình mày mò làm hoặc thuê người làm hộ. Xong xuôi, thầy cô viết lời thuyết minh và giao cho vài nhóm đứng tên, học thuộc để các em lên thuyết trình dự thi.

Năm nào tổng kết cuộc thi các cấp cũng được báo cáo là thành công vì chỉ bằng những vật liệu phế phẩm, đơn giản, nhiều sản phẩm thể hiện tính sáng tạo, có khả năng ứng dụng cao. Nhiều mô hình, giải pháp gắn với cuộc sống, thân thiện với môi trường như súng nhặt rác dũng cảm, hệ thống tưới cây cảnh tự nhiên đã ra đời…Nhưng trong vô số những sản phẩm đoạt giải ấy có mấy cái thật sự do chính các em học sinh suy nghĩ và làm ra?

Bản chất các cuộc thi không có tội, có chăng là ở cách tổ chức, cách làm của người lớn. Giá đừng có chỉ tiêu, đừng lo thi đua, đừng áp lực nhiều về việc phải có giải… ai thật sự có kiến thức, có lòng đam mê, chính họ sẽ nhiệt tình tham gia mà không cần thầy cô phải gồng mình làm như hiện nay.

[:-/] Chủ tịch huyện từ chối 100 suất học bổng học sinh nghèo vì… ngại kiện cáo (GDVN) – Chủ tịch UBND huyện nghèo Yên Lập (Phú Thọ) thằng thừng từ chối 100 suất học bổng cho học sinh nghèo vì ngại… kiện cáo, sắp đại hội Đảng.


Học sinh nghèo xã Trung Sơn, huyện Yên Lập, Phú Thọ vui mừng khi nhận quà từ thiện. Ảnh: An Ninh Thủ Đô

Qua khảo sát, tìm hiểu về các địa phương trong tỉnh Phú Thọ, Báo nhận thấy huyện Yên Lập là huyện nghèo nhất của tỉnh Phú Thọ. Nơi đây, có hàng ngàn em học sinh vẫn còn sống trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn về vật chất lẫn cả tinh thần.

Tuy những xuất học bổng có giá trị không lớn, không làm thay đổi nhanh chóng cuộc sống của các em nhưng sẽ là một động lực tinh thần để góp phần cho các em vượt qua khó khăn, thực hiện ước mơ.

Báo Giáo dục Việt Nam thống nhất với nhà tài trợ sẽ chọn địa bàn huyện Yên Lập để thực hiện chuyến phát quà từ thiện.

Điều kiện để nhận được học bổng theo đề nghị của nhà tài trợ là các em học sinh nghèo, có thành tích tốt trong học tập lấy từ cao xuống thấp cho đủ 100 trường hợp theo danh sách của địa phương sau khi có sự bình chọn của cơ sở. Yêu cầu của nhà tài trợ đối với Báo là tuyệt đối không được thông tin về công ty hay cá nhân lãnh đạo công ty đó, tránh hiểu sai mục đích của nhà tài trợ.

Tuy ý nghĩa lớn lao là vậy, nhưng khi cán bộ của Báo liên hệ với ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch UBND huyện Yên Lập để phối hợp thực hiện thì ông thẳng thừng từ chối với hàng loạt lý do.

Ông cho biết, 100 suất quà như vậy thì không đủ để phát cho các em học sinh nghèo, nhiều huyện khác còn nghèo hơn, đề nghị Báo đi tìm địa phương khác mà phát quà…


Chỉ vì cái sự “ngại kiện cáo”, “cầu toàn” của vị Chủ tịch Huyện mà các em
học sinh nghèo mất đi cơ hội được nhận quà từ đoàn từ thiện. Ảnh: An Ninh Thủ đô

Nhà tài trợ khi biết thái độ của ông Chủ tịch Huyện đã yêu cầu Báo chuyển ngay các xuất học bổng sang một địa phương khác có ông lãnh đạo “vì dân nghèo hơn”.

Chỉ vì cái ngại của vị Chủ tịch huyện mà 100 em học sinh nghèo của huyện Yên Lập đã bị tước đi cơ hội của mình….

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.