VN ‘trong nhóm nước kiểm duyệt nhiều nhất’

Posted: April 22, 2015 in Uncategorized
Tags:

(BBC) – Một tổ chức truyền thông đưa Việt Nam vào danh sách 10 quốc gia kiểm duyệt khắt khe nhất thế giới.

� Xem thêm: Tam quyền phân lập – Giấc mơ xa vời.

Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), đặt trụ sở ở Mỹ, xếp Việt Nam thứ sáu trong danh sách. Tổ chức này phân tích toàn bộ truyền thông ở Việt Nam, theo luật, đều phải là “tiếng nói của các tổ chức Đảng”.

Những blogger độc lập “đối diện trừng phạt qua các vụ tấn công đường phố, bắt bớ, theo dõi, án tù nặng”. Có ít nhất 16 phóng viên đang ngồi tù tại Việt Nam, theo CPJ.

Đứng đầu danh sách là Eritrea, bị cho là quốc gia kiểm duyệt số một thế giới. Tiếp theo là Bắc Hàn, nơi chỉ có rất ít người truy cập được internet. Tiếp theo là Ả Rập Saudi, Ethiopia, Azerbaijan, Việt Nam, Iran, Trung Quốc, Myanmar và Cuba.

Việt Nam là một trong 10 nước kiểm duyệt báo chí nhiều nhất thế giới

Việt Hà (RFA) – Ngày 21 tháng 4 năm nay, Ủy ban bảo vệ Ký giả (CPJ) có trụ sở tại Hòa Kỳ, công bố danh sách 10 nước bị coi là kiểm duyệt nhiều nhất thế giới. Việt Nam là một trong 10 nước có tên trong danh sách. Việt Hà phỏng vấn nhà báo Shawn Crispin, phóng viên cao cấp khu vực Đông Nam Á, đại diện cho CPJ trong khu vực về báo cáo này. Trước hết nói về những tiêu chí mà CPJ sử dụng để quyết định đưa một nước vào danh sách những nước có kiểm duyệt nhiều nhất, nhà báo Shawn Crispin cho biết:

cjp-vietnam.jpgViệt Nam là một trong 10 nước có tên trong danh sách bị coi là kiểm duyệt nhiều nhất thế giới. CPJ.org

Shawn Crispin:  danh sách những nước kiểm duyệt nhiều nhất dựa trên một loạt các tiêu chí khác nhau bao gồm sự thiếu vắng của truyền thông độc lập, liệu chính phủ có chặn các trang web hay không, có các hạn chế đối với những ghi âm và phát tán thông tin điện tử hay không, liệu có những giấy phép cho phép hành nghề báo chí không, có những hạn chế trong việc đi lại của phóng viên không, giới chức có giám sát một số những phóng viên và blogger  nhất định ở Việt Nam  hay không, liệu giới chức có cấm các phóng viên nước ngoài vào đưa tin không.

Đó là những loại tiêu chí mà chúng tôi sử dụng để đánh giá những nước nằm trong danh sách, và trong trường hợp Việt Nam thì đã có một loạt những vi phạm đối với một loạt những tiêu chí này. Điều này đã xảy ra trong một thời gian. Khi chúng tôi làm công tác đánh giá, chúng tôi thấy theo luật truyền thông mới vào năm 1999, tất cả các cơ sở truyền thông của Việt Nam phải hoạt động như là những cơ quan phát ngôn của đảng. Trong khi đó, chính phủ cấm sự xuất hiện của những cơ sở truyền thông độc lập. Đó là những tiêu chí mà chúng tôi sử dụng để đánh giá và Việt Nam có thiếu sót trên một loạt các tiêu chí này. Điều này đã khiến Việt Nam bị đưa vào danh sách.

Việt Hà: Vấn đề đàn áp tự do thông tin báo chí tại Việt nam đã được đề cập từ nhiều năm nay. Vậy trong báo cáo lần này, CPJ thấy có những điểm gì đáng chú ý tại Việt Nam so với trước đó?

  Chúng tôi thấy theo luật truyền thông mới vào năm 1999, tất cả các cơ sở truyền thông của VN phải hoạt động như là những cơ quan phát ngôn của đảng. Trong khi đó, chính phủ cấm sự xuất hiện của những cơ sở truyền thông độc lập. Đó là những tiêu chí mà chúng tôi sử dụng để đánh giá và VN
– Shawn Crispin 

…Chúng tôi thấy theo luật truyền thông mới vào năm 1999, tất cả các cơ sở truyền thông của Việt Nam phải hoạt động như là những cơ quan phát ngôn của đảng. Trong khi đó, chính phủ cấm sự xuất hiện của những cơ sở truyền thông độc lập. Đó là những tiêu chí mà chúng tôi sử dụng để đánh giá và Việt Nam

Shawn Crispin: điều mà chúng tôi đang có quan ngại gia tăng là việc chính phủ Việt Nam sử dụng điều 258 bộ luật hình sự cho phép việc bắt bỏ tù những phóng viên và blogger vì cáo buộc lạm dụng quyền tự do dân chủ. Chúng tôi để ý thấy đây là luật chống lại nhà nước và đã được sử dụng ngày càng nhiều đối với các nhà báo và blogger để bóp nghẹt và đe dọa họ với những án tù. Đã có những blogger bị bỏ tù theo điều luật này, với án tù lên đến 7 năm. Đây là một xu hướng đáng ngại đang gia tăng. Trước đó thì chính phủ hay sử dụng điều 79 bộ luật hình sự đối với nhà báo vì cáo buộc tuyên truyền chống phá nhà nước. Bây giờ họ sử dụng điều luât mới và nó cũng không rõ ràng, với mục đích để bóp nghẹt các nhà báo độc lập trong nước muốn chỉ trích. Nó được sử dụng ngày một nhiều đối với những blogger dũng cảm dám viết những bài mà truyền thông chính thống không viết. Đây là một xu hướng đáng lo ngại hơn theo như nghiên cứu của chúng tôi.

Trong một tuần lễ có đến hai blogger bị bắt giữ, mà hai người này lại là những người có ý kiến phản biện ôn hòa trên trang blog của họ.Trong một tuần lễ có đến hai blogger bị bắt giữ, mà hai người này lại là những người có ý kiến phản biện ôn hòa trên trang blog của họ.

Việt Hà: theo báo cáo mới của CPJ, Việt Nam là một trong những nước bỏ tù nhà báo tồi tệ nhất thế giới với ít nhất 16 nhà báo đang bị giam giữ. Theo ông những biện pháp đàn áp gay gắt với tự do báo chí và các nhà báo như vậy của chính phủ có ảnh hưởng thế nào tới việc tiếp cận thông tin của người dân Việt Nam hiện nay?

Shawn Crispin: bất chấp những đàn áp mạnh mẽ đối với các blogger độc lập và một số nhà báo làm cho truyền thông chính thống nhưng muốn lên tiếng vượt qua giới hạn, bất chấp con số cao những nhà báo bị bỏ tù, vẫn có những blogger dũng cảm muốn dấn thân. Chúng tôi để ý thấy sự xuất hiện của một số các blog như Dân Làm Báo chẳng hạn đưa các tin về chính trị, nhân quyền và các vấn đề khác mà truyền thông chính thống tránh. Mặc dù chính phủ chặn trang web này trong nước nhưng người dân vẫn tìm được cách truy cập. Nhiều trang blog bị hạn chế mà người dân vẫn vào được. Cho nên rõ ràng đây là một công việc đầy nguy hiểm nhưng dường như những trang blog này đang cung cấp các phân tích và chỉ trích về chính trị vẫn đang thu hút được ngày càng đông độc giả, bất chấp những ngăn chặn từ chính phủ.

  Điều mà chúng tôi đang có quan ngại gia tăng là việc chính phủ Việt Nam sử dụng điều 258 bộ luật hình sự cho phép việc bắt bỏ tù những phóng viên và blogger vì cáo buộc lạm dụng quyền tự do dân chủ. Chúng tôi để ý thấy đây là luật chống lại nhà nước và đã được sử dụng ngày càng nhiều
– Shawn Crispin   

Việt Hà: với việc Việt Nam hội nhập với thế giới, gia nhập các diễn đàn, và chính Thủ tướng Việt Nam gần đây cũng đề cập đến quyền tiếp cận thông tin của người dân, đã có suy nghĩ cho rằng có thể đó là những dấu hiệu tích cực cho việc cởi mở hơn đối với vấn đề tự do thông tin và báo chí tại Việt Nam trong tương lai. Ông đánh giá thế nào về quan điểm này?

Shawn Crispin: đó đã là một mong muốn trong một thời gian. Việt nam đang dần dần hội nhập vào cộng đồng thương mại quốc tế trong 2 thập niên gần đây. Nhưng điều mà chúng tôi thấy là bất chấp sự mở cửa về kinh tế gia tăng, chính phủ do đảng cộng sản lãnh đạo vẫn duy trì sự kiểm soát chặt chẽ thông tin. Tự do dân chủ đã không đi đôi với tự do kinh tế. Tôi nghĩ nhiều người trước đó đã có hy vọng khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương Mại Thế giới (WTO), hòa nhập hơn vào thương mại toàn cầu thì sẽ dẫn đến sự tự do thông tin hơn trong nước nhưng nó đã không xảy ra. Dường như Việt Nam đang ngày càng theo chân Trung Quốc, tức là mở cửa kinh tế nhưng vẫn đàn áp thông tin. Việt nam đang theo chân Trung Quốc là nước cũng nằm trong danh sách 10 nước kiểm duyệt nhiều nhất thế giới và là nước bỏ tù nhiều phóng viên nhất trên thế giới vào năm ngoái.

Việt Hà: với việc đưa ra báo cáo lần này về Việt Nam, CPJ mong muốn đạt được điều gì trong việc giúp Việt Nam hướng tới con đường tự do báo chí và thông tin hơn?

Shawn Crispin: chúng tôi đã gióng lên tiếng chuông báo động về tình trạng đàn áp báo chí ở Việt Nam trong nhiều năm. Hy vọng của chúng tôi là bằng việc tiếp tục chiếu rọi ánh sáng vào sự đàn áp của chính quyền thì cuối cùng họ sẽ thay đổi. Chúng tôi nói chuyện với nhiều chính phủ phương tây, cố gắng cho họ thấy sự cần thiết  phải khiến Việt Nam phải có tiến bộ trong tự do báo chí. Đây là điều mà chúng tôi đã làm công khai và không công khai. Hy vọng là với việc tiếp tục cất tiếng nói về vấn đề đàn áp tự do báo chí, cuối cùng Việt Nam sẽ thay đổi. Nhưng rất tiếc cho đến lúc này những nỗ lực này đối với Việt Nam vẫn chỉ có những ảnh hưởng rất hạn chế.

Việt Hà: Xin cảm ơn ông đã dành cho chúng tôi buổi phỏng vấn.

Tam quyền phân lập – Giấc mơ xa vời

Hải Ninh (RFA) – Một báo cáo mới đây của Uỷ ban Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội cho biết, trong vòng ba năm qua, có tất cả 71 vụ oan sai ở Việt Nam. Đây được cho là hậu quả không tránh được của tình trạng thiếu vắng tam quyền phân lập: độc lập giữa tư pháp, hành pháp và lập pháp.

nguyen-thanh-chan-630.jpgNạn nhân Nguyễn Thanh Chấn bị nhốt tù oan 10 năm, ảnh chụp hôm được trả về gia đình Files photos

Tại sao Việt Nam vẫn chưa thể thay đổi thể chế vốn được xem là tối ưu trên thế giới này và liệu có khả năng tam quyền phân lập có sớm đuợc thiết lập ở Việt Nam hay không, Hải Ninh tìm hiểu trong bài sau.

Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội, ông Nguyễn Văn Hiện, cho biết có nhiều vụ án oan để lại hệ quả đặc biệt nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận như vụ 7 thanh niên ở Sóc Trăng bị bắt oan hay 5 công an ở Phú Yên dùng nhục hình dẫn đến chết người.

Luật sư Hà Huy Sơn, giám đốc công ty trách nhiệm hữu hạn luật Hà Sơn, cho rằng nguồn gốc của án oan là việc Việt Nam không có một nhà nước pháp quyền thực sự, trong đó ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp độc lập lẫn nhau. Ông dẫn một thông tư liên tịch 01/2010 trong đó quy định về sự phối hợp của các cơ quan là viện kiểm sát tối cao, toà án tối cao và cơ quan điều tra. Theo thông tư này, các cơ quan kể trên phải phối hợp nhịp nhàng trong tất cả các giai đoạn từ điều tra, truy tố và xét xử.

Luật sư Hà Huy Sơn nói:

Khi họ đã phối hợp lẫn nhau thì không còn có thể độc lập theo đúng nghĩa nữa. Đây là một bằng chứng cụ thể của việc khi mà chưa có một nhà nước pháp quyền thực sự. Một khi họ phối hợp với nhau thì cái sai sẽ là cái sai tập thể. Khi có sai phạm, chẳng hạn như án oan thì không phải nó xuất phát từ một cơ quan. Chức năng giám sát lẫn nhau, đối trọng nhau của ba cơ quan này là không còn nữa.

Trong thể chế này, lực lượng hành pháp dường như quá mạnh, dẫn tới hiện tượng lạm quyền. Nhà báo Đoan Trang, đang thực hiện nhiều nghiên cứu về luật, cho biết:

Cái lạm quyền ấy thể hiện từ vụ việc nhỏ, không nói đến những oan sai lớn như tử hình. Ví dụ gần đây nhất là việc cô người mẫu Trang Trần tát công an trong lúc say rượu, sau đó thì bị còng tay, lôi về đòn sau đó viết lệnh bắt khẩn cấp cô ấy. Toàn bộ quá trình từ lúc xảy ra sự kiện cho đến lúc mà cô ấy được thả thì chúng ta chỉ nghe được một phía nói thôi. Đó là công an, chỉ thấy công an nói cô ấy tát công an thế nào, cô ấy say rượu thế nào, cô ấy hành xử lỗ mãng ra sao, và cuối cùng là cô ấy ăn năn hối cải thế nào. Sau đó thì có thấy một cái clip về Trang Trần nhận lỗi, cũng là do truyền hình an ninh TV quay. Chúng ta không thấy vai trò của toà án, luật sư đâu cả.

Một báo cáo mới đây của Uỷ ban Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội cho biết, trong vòng ba năm qua, có tất cả 71 vụ oan sai ở Việt NamMột báo cáo mới đây của Uỷ ban Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội cho biết, trong vòng ba năm qua, có tất cả 71 vụ oan sai ở Việt Nam

Không có chuyện tam quyền phân lập ở Việt Nam

Chuyện kêu gọi xây dựng thể chế tam quyền phân lập ở Việt Nam đã có từ lâu. Ông Phạm Chí Dũng, một cựu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, cho biết từ cách đây 20 năm, báo Tuổi Trẻ đã có những bài báo đặt vấn đề về tam quyền phân lập, tuy nhiên báo này đã bị kiểm điểm. Chỉ tới thời gian gần đây, khi Việt Nam hội nhập quốc tế hay tham gia vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, chuyện tam quyền phân lập mới được đề cập nhiều hơn. Tuy nhiên, về khái niệm, theo ông Dũng người ta vẫn nói là cơ chế pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Ông Dũng nói:

Người ta luôn xem Tam quyền phân lập là một cơ chế của tư bản chủ nghĩa và người ta rất sợ nếu áp dụng tam quyền phân lập sẽ dẫn tới chế độ đa đảng ở Việt Nam, đa nguyên, sau đó sẽ là đa đảng. Đó là nỗi lo sâu xa nhất của một chủ nghĩa độc đảng, họ đang rất lo sợ.

Nhà báo Đoan Trang cho biết sự tồn tại của một nền tư pháp độc lập sẽ thách thức tính chính danh của một nhà nước độc đảng. Nhà báo Đoan Trang nói:

Muốn đi đến cùng của tư pháp độc lập thì chắc chắn sẽ dẫn tới việc thách thức tính chính danh của một đảng cầm quyền, có nghĩa là chừng nào còn một đảng cầm quyền và cái ý thức hệ của đảng đó, đường lối chính sách của đảng ấy còn nhất quán xuyên suốt trên toàn quốc thì không thể nào mà tam quyền phân lập được.

Tuy nhiên, giới quan sát cho biết ngày càng nhiều người dân, thậm chí cơ quan nhà nước Việt Nam, nhận thấy rằng hệ thống pháp luật của Việt Nam cần thay đổi. Bằng chứng là người dân quan tâm hơn tới quyền lợi của họ, biểu tình phản đối những vụ án oan hoặc thay đổi đạo luật, chẳng hạn như luật nhận tiền bảo hiểm xã hội. Ông Jonathan London, giáo sư môn chính trị học tại đại học Hong Kong, một chuyên gia nghiên cứu về tình hình Việt Nam lâu năm, cho rằng thay đổi là cần thiết và nó phải xuất phát từ các bên. Ông nói:

Rõ ràng là hệ thống này cần thay đổi. Những nhà lãnh đạo đang nắm quyền cần phải được thuyết phục rằng họ cần đưa ra những sự thay đổi thực sự. Tuy vậy, những thay đổi trong hiến pháp và hệ thống không bao giờ diễn ra từ trên xuống, mà họ cần có áp lực từ mọi phía. Để mà có hy vọng thay đổi, ngày càng nhiều người Việt Nam phải nhận ra rằng, hệ thống hiện tại không hoạt động hiệu quả và rằng chúng ta cần tiếp tục hoạt động nhằm cổ vũ cho cải cách. Đồng thời, các nhà lãnh đạo chính trị cũng cần phải dũng cảm để nói rằng ta có thể làm tốt hơn nữa và thực hiện những bước đi đột phá.

Ông Jonathan London nhắc lại bài phát biểu nhân dịp năm mới của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng năm 2014, trong đó ông Dũng đề cập đến những thay đổi cần thiết cho Việt Nam. Tuy nhiên, ông nói gần đến giữa năm 2015 mà chưa hề có những thay đổi đáng kể nào diễn ra.

Và cũng như nhà báo Đoan Trang vừa cho biết, hiện điều 4 Hiến Pháp mới sửa đổi của Việt Nam cũng tiếp tục xác định vai trò lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam. Làm thế nào để ba ngành lập pháp, hành pháp và tư pháp độc lập với nhau đuợc khi mà người ở ba ngành đó đều phải là đảng viên cộng sản và chịu sự chỉ đạo của đảng?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.