Việt Nam có tự do báo chí hơn nhiều nước khác?

Posted: April 25, 2015 in Uncategorized
Tags:

Trà Mi (VOA) – Bộ trưởng Thông tin-Truyền thông Nguyễn Bắc Son ngày 24/4 tuyên bố Việt Nam có nhân quyền và tự do báo chí hơn nhiều nước khác.

� Xem thêm: Các bài viết liên quan.

Blogger Phạm Đoan Trang

Truyền thông nhà nước dẫn phát biểu của ông Nguyễn Bắc Son trước cử tri xã Đại Đồng, (Thạch Thất, Hà Nội) bác bỏ những cáo giác của các tổ chức bảo vệ nhân quyền trên thế giới cho rằng Việt Nam không có tự do báo chí.

Ông Son nói ‘Đó là họ nói không đúng và nhìn nhận không đầy đủ.’

Người đứng đầu ngành thông tin-truyền thông của Việt Nam khẳng định ‘Thực ra ta có nhân quyền và báo chí ở ta tự do hơn họ rất nhiều.’

Ông Son dẫn chứng ‘hiếm có nước nào có nhiều tờ báo và truyền hình như Việt Nam hiện nay’, ‘các hội, các ngành đều có một tờ báo riêng’ ‘phục vụ nhu cầu độc giả mọi lứa tuổi’ tuy ông thừa nhận ‘báo chí là phương tiện truyền thông của đảng, nhà nước.’

Bình luận của Bộ trưởng Son gây chú ý công luận giữa bối cảnh Việt Nam trong nhiều năm liên tiếp bị các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế liệt kê vào danh sách các nước đàn áp tự do báo chí-tự do ngôn luận nghiêm trọng nhất trên thế giới.

Blogger-nhà báo độc lập Phạm Đoan Trang từng là phóng viên và biên tập viên chuyên trang Tuần Việt Nam của Vietnamnet nay là nhà hoạt động cổ võ cho nhân quyền Việt Nam, phản hồi trước tuyên bố của Bộ trưởng Thông tin-Truyền thông:

“ Bộ trưởng nói vậy em bật cười, và em nghĩ nhiều nhà báo khác cũng bật cười. Câu nói rằng Việt Nam có tự do báo chí vì Việt Nam có nhiều báo là phép ngụy biện mà nhiều quan chức của chính quyền cộng sản dùng nhiều năm nay rồi. Vấn đề là các tờ báo đó chất lượng thế nào và bản chất hoạt động của báo chí Việt Nam thế nào thì không bao giờ các ông ấy nói đến cả. Có cả ngàn tờ báo mà chỉ có một tổng biên tập. Sự lố bịch và dối trá ấy công khai tồn tại nhiều năm nay rồi.”

Giới hữu trách Việt Nam giải thích do số lượng báo đài trong nước nhiều nên nhà nước cần phải quản lý để hoạt động hiệu quả, ‘đúng tôn chỉ, mục đích.’

Blogger Đoan Trang phản bác quan điểm này:

“Điều này thể hiện một tư duy rất kém về chính sách công, về quản trị đất nước, về chính trị và luật pháp. Em muốn nói họ dốt về chuyện quản lý đất nước, quản trị điều hành. Còn chuyện trấn áp kiểm soát thì họ khá lắm. Quản lý báo chí nên là việc của xã hội, chứ không phải việc của nhà nước. Bao lâu nay báo chí Việt Nam chỉ được kiểm soát bằng nghị quyết, nghị định của đảng. Những chuyện đụng đến chính trị thì bị xử lý, còn chuyện xâm phạm đời tư-vu khống bôi nhọ tràn lan trên mặt báo đâu thấy ai nói gì. Ở đây rõ ràng có vấn đề rất nặng về chuyện luật pháp, hành pháp, cũng như lập pháp.”

Bộ trưởng Thông tin-Truyền thông Việt Nam chỉ ra Việt Nam nằm trong 20 nước trên thế giới có luật về báo chí để nói rằng Việt Nam ‘tự do báo chí hơn nhiều nước khác.’ Tuy nhiên, giới hoạt động cho rằng các luật báo chí của Việt Nam không nhằm bảo vệ quyền tự do báo chí.

Nhà báo độc lập Đoan Trang:

“Cái họ dùng không phải là luật pháp. Nó là luật rừng thì đúng hơn, đầy mơ hồ. Ở Việt Nam thừa luật về quản lý và siết chặt tự do nhưng thiếu luật tốt để xã hội vận hành được. Những luật họ dùng hoàn toàn nhằm bảo vệ lợi ích của đảng và của công an. Luật về báo chí không bảo vệ tự do báo chí hoặc giúp nhà báo vận hành một cách chuyên nghiệp.”

Tháng 10 năm nay, chính phủ Việt Nam dự kiến trình Quốc hội dự thảo Luật báo chí sửa đổi.

Theo lời Bộ trưởng Thông tin-Truyền thông, Luật báo chí sửa đổi ‘sẽ là công cụ để công tác quản lý báo chí được thực hiện hiệu quả hơn.’

Ông Son cũng kêu gọi cử tri đóng góp ý kiến thêm ‘để công tác quản lý báo chí được làm tốt hơn.’

Giới hoạt động cho rằng Luật báo chí Việt Nam cần sửa đổi để bảo vệ quyền tự do ngôn luận-tự do báo chí của người dân hơn là bảo vệ ‘công tác quản lý báo chí’ của nhà nước.

Thành viên nồng cốt của Mạng lưới Blogger Việt Nam, Phạm Đoan Trang:

“Thấy một cảm giác rất là khó chịu. Những người với trình độ như vậy vẫn cứ giữ các vị trí như vậy, vẫn cứ phát ngôn các câu nói rất tệ hại thể hiện sự thiếu hiểu biết và thiếu tôn trọng các nhà báo như thế. Cảm thấy bực bội thôi chứ không lo ngại. Kể cả Luật báo chí có siết chặt hơn nữa thì cũng không sao vì thật ra các nhà báo Việt Nam cũng quen với việc đó rồi. Bao lâu nay  họ vẫn bị siết chặt như thế rồi. Để nói Luật báo chí cần phải sửa đổi thế nào cho phù hợp thì họ phải hiểu về báo chí và hiểu về nhân quyền. Trong lực lượng lập pháp của đảng, không có những người như vậy. Họ không có tư duy về nhân quyền hay tự do báo chí.”

Trong tuần này, Ủy ban Bảo vệ Ký giả CPJ công bố phúc trình thường niên tiếp tục liệt kê Việt Nam trong danh sách 10 nước kiểm duyệt báo chí gắt gao nhất trên thế giới.

CPJ nói  Việt Nam là một trong những nhà tù lớn nhất cho giới ký giả, với ít nhất 16 phóng viên đang bị cầm tù.

VN ‘ tự do báo chí hơn nhiều nước’

(BBC) – Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam nói Việt Nam “tự do báo chí hơn nhiều nước khác”.

Ông Nguyễn Bắc Son phát biểu ngày 24/4 khi tiếp xúc cử tri xã Đại Đồng (Thạch Thất, Hà Nội). Tường thuật của Infonet, trang web chính thức của Bộ Thông tin và Truyền thông, nói ông Son đã “giải đáp” nhiều câu hỏi, trong đó có vấn đề tự do báo chí.

Ông nói: “Một số tổ chức nước ngoài, trong đó có cả tổ chức nhân quyền thế giới bảo ta không có tự do báo chí, đó là họ nói không đúng và nhìn nhận không đầy đủ.”

“Thực ra ta có nhân quyền và báo chí ở ta tự do hơn họ rất nhiều. Bằng chứng là các hội, các ngành đều có một tờ báo riêng, trên thế giới chỉ có khoảng 20 nước có luật về báo chí thì trong đó có cả Việt Nam.”“Thực tế thì Việt Nam tự do báo chí hơn nhiều nước khác,” ông bày tỏ.

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son cho biết dự kiến chính phủ Việt Nam sẽ trình Quốc hội dự thảo Luật Báo chí sửa đổi vào tháng 10. Ông nói luật mới sẽ là “công cụ để công tác quản lý báo chí được thực hiện hiệu quả hơn”.

Việt Nam thường bị các tổ chức quốc tế xếp thấp điểm về tự do báo chí. Mới đây, một tổ chức truyền thông đưa Việt Nam vào danh sách 10 quốc gia kiểm duyệt khắt khe nhất thế giới.

Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), đặt trụ sở ở Mỹ, xếp Việt Nam thứ sáu trong danh sách.

Tổ chức này phân tích toàn bộ truyền thông ở Việt Nam, theo luật, đều phải là “tiếng nói của các tổ chức Đảng”.

Những blogger độc lập “đối diện trừng phạt qua các vụ tấn công đường phố, bắt bớ, theo dõi, án tù nặng”. Có ít nhất 16 phóng viên đang ngồi tù tại Việt Nam, theo CPJ.

[:-/] Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son: “Việt Nam tự do báo chí hơn nhiều nước khác” (infonet.vn) – Đó là khẳng định của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son trong buổi tiếp xúc cử tri xã Đại Đồng (Thạch Thất, Hà Nội).

Tiếp tục chương trình tiếp xúc cử tri trước kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII, sáng 24/4, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son cùng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội đã có buổi tiếp xúc cử tri xã Đại Đồng (Thạch Thất, Hà Nội). Tại đây, với tư cách là đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH TP Hà Nội, Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son đã giải đáp nhiều câu hỏi liên quan đến các vấn đề kinh tế, giáo dục, văn hóa, tự do báo chí… mà cử tri đang rất quan tâm.

Trả lời câu hỏi này của cử tri Vũ Đình Nghị, Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son cho biết: “Quản lý báo chí ở nước ta là một công việc hết sức khó khăn, nhưng chúng tôi vẫn cố gắng làm tốt. Theo quy định thì Chính phủ sẽ là người quản lý tất cả các cơ quan báo chí, mà trách nhiệm trực tiếp là thuộc về Bộ Thông tin và Truyền thông.

Công tác quản lý báo chí ở nước ta hiện nay cần công khai, minh bạch. Nhìn lại lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, chúng ta đã có một bề dày lịch sử đáng tự hào, kể từ khi tờ Báo Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập và ra số đầu tiên vào ngày 21/6/1925 thì đến ngày 21/6 tới đây, báo chí cách mạng Việt Nam sẽ kỷ niệm tròn 90 năm.

Báo chí là phương tiện truyền thông của Đảng, Nhà nước, và cũng hiếm có nước nào có nhiều tờ báo và truyền hình như Việt Nam hiện nay với hơn 300 kênh phát thanh và truyền hình, 7 đài truyền hình, hơn 800 tờ báo, tạp chí. Rất nhiều hội, đoàn và hầu như địa phương nào cũng có báo riêng, phục vụ nhu cầu của độc giả đủ mọi lứa tuổi”.

[ Báo chí là phương tiện truyền thông của Đảng, tự do báo chí là tự do vì Đảng nên Việt Nam tự do báo chí cho Đảng hơn nhiều nước khác ]

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son khẳng định: “Một số tổ chức nước ngoài, trong đó có cả tổ chức nhân quyền thế giới bảo ta không có tự do báo chí, đó là họ nói không đúng và nhìn nhận không đầy đủ. Thực ra ta có nhân quyền và báo chí ở ta tự do hơn họ rất nhiều. Bằng chứng là các hội, các ngành đều có một tờ báo riêng, trên thế giới chỉ có khoảng 20 nước có luật về báo chí thì trong đó có cả Việt Nam. Thực tế thì Việt Nam tự do báo chí hơn nhiều nước khác.

Bởi số lượng nhiều như vậy nên công tác quản lý báo chí sao cho các cơ quan báo chí hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích là rất khó. Tháng 10/2015 tới đây, Chính phủ dự kiến sẽ trình Quốc hội dự thảo Luật Báo chí sửa đổi. Luật Báo chí thay đổi là phù hợp với tình hình thực tiễn báo chí trong thời kì mới hiện nay và sẽ là công cụ để công tác quản lý báo chí được thực hiện hiệu quả hơn”.

“Việt Nam tự do báo chí hơn nhiều nước khác”

GS Nguyễn Văn Tuấn (Basam) – Phải để câu đó trong ngoặc kép, vì đó là câu phát biểu của bác Nguyễn Bắc Son, đương kim Bộ trưởng Bộ 4T (tức là Thông tin và Truyền thông). Nhưng đó là đánh giá của bác ấy, chứ đánh giá của CPJ (Committee to Protect Journalists, uỷ ban bảo vệ nhà báo) thì rất khác. CPJ nhận định rằng Việt Nam là một trong 10 nước có chế độ kiểm duyệt thông tin báo chí khắt khe nhất thế giới.

Theo CPJ thì 10 nước có chế độ kiểm duyệt báo chí khắt khe nhất thế giới là:

1. Eritrea (Phi châu)
2. Bắc Triều Tiên
3. Saudi Arabia
4. Ethiopia
5. Azerbaijan
6. Việt Nam
7. Iran
8. Tàu
9. Miến Điện
10. Cuba

Tôi chưa rõ dựa vào tiêu chí gì mà họ xếp VN kiểm duyệt báo chí còn hơn cả Tàu và Cuba. Đến thứ hai thì họ sẽ công bố báo cáo và chúng ta sẽ có nhiều chi tiết hơn. Nhưng có tên trong “bảng Phong Thần” này thì rõ ràng không phải là điều đáng tự hào. Tự hào sao được khi thấy cái tên Việt Nam đứng chung với những cái tên “đầu trâu mặt ngựa” như Tàu cộng, Triều Tiên, Ethiopia, Eritrea, Azerbaijan.

Theo bản thông cáo báo chí của CPJ (2) thì Việt Nam bị phê bình chủ yếu là dùng một điều luật mơ hồ “lợi dụng quyền tự do dân chủ” để bỏ tù phóng viên. Nguyên văn họ viết là “Vietnam (sixth most censored) uses a vague law against “abusing democratic freedom” to jail bloggers” (2). Tôi đoán là họ đề cập đến điều luật 258. Trong phần viết về Việt Nam trên trang web của CPJ, họ cho biết đảng cộng sản kiểm soát toàn bộ báo chí và không cho phép tư nhân ra báo. Tất cả các tổ chức phải phục vụ như là cái loa của đảng. Báo cáo còn cho biết mỗi tuần, ban tuyên giáo trung ương có cuộc họp giao ban với các báo chí, đài phát thanh, và đài truyền hình để chỉ thị chủ đề cần nhấn mạnh, hay chủ đề phải tránh trong tuần. Các chủ đề bị cấm bao gồm các nhân vật bất đồng chính kiến, các đấu đá trong nội bộ đảng, các vấn đề liên quan đến nhân quyèn, và các vấn đề mang tính kì thị vùng miền hay chủng tộc.

Báo cáo của CPJ xem Việt Nam là một trong những nước có “thành tích” tồi tệ nhất đối với giới phóng viên. Họ ước tính rằng có ít nhất 16 phóng viên đã bị bỏ tù. Ngoài ra, chính quyền còn ngăn chận một số website có xu hướng phê phán Nhà nước. Một trong những website bị cấm mà CPJ nêu đích danh là Danlambao.

Nhưng theo quan điểm của ông Bộ trưởng Bộ 4T thì khác. Ông cho rằng các tổ chức như CPJ chỉ trích là không đúng, vì “Thực ra ta có nhân quyền và báo chí ở ta tự do hơn họ rất nhiều” (1). Có lẽ nhiều người sẽ rất ngạc nhiên trước phát biểu đó, và tự hỏi dựa vào bằng chứng nào mà ông nói như thế. Ông giải thích rằng:

“Bằng chứng là các hội, các ngành đều có một tờ báo riêng, trên thế giới chỉ có khoảng 20 nước có luật về báo chí thì trong đó có cả Việt Nam. […] hiếm có nước nào có nhiều tờ báo và truyền hình như Việt Nam hiện nay với hơn 300 kênh phát thanh và truyền hình, 7 đài truyền hình, hơn 800 tờ báo, tạp chí” (1).

Tôi thấy cách giải thích của ông bộ trưởng hoàn toàn không thuyết phục và có cái gì đó mang tính … nguỵ biện. Tự do báo chí chẳng có liên quan gì đến số lượng báo đài. Đâu có ai ngây thơ đến độ nhận xét rằng nước nào có nhiều tờ báo là nước đó có tự do báo chí hơn nước có ít tờ báo. Theo cách lí giải của ông thì Việt Nam có tự do báo chí hơn Úc (vì Việt Nam có nhiều đài báo hơn Úc). Nhưng ai cũng thấy điều đó không đúng.

Nhiều báo chí không có nghĩa là có tự do báo chí. Một ví dụ minh hoạ là đế chế báo chí Rupert Murdoch. Chỉ riêng tập đoàn News Ltd của ông đã kiểm soát hàng trăm tờ báo, kể cả những tờ danh tiếng ở Úc như The Australian, Daily Telegraph, Sunday Telegraph, Herald Sun, Courier Mail, và hàng trăm tờ báo địa phương. Ở nước ngoài, ông cũng kiểm soát những tờ báo như Wall Street Journal, Financial News, New York Post, v.v. Nếu chú ý, tất cả những tờ báo này đưa những tin na ná giống nhau. Lí do đơn giản là nó xuất phát từ một nguồn, và nguồn đó chịu sử kiểm soát của tập đoàn News Ltd.

Điều đó cũng giống y chang như ở Việt Nam ngày nay. Thay vì tập đoàn News Ltd, thì Việt Nam có ban tuyên giáo (cũng có thể xem là một tập đoàn truyền thông) kiểm soát tất cả các báo, đài trên cả nước. Thành ra, chẳng ai ngạc nhiên khi một bản tin được phát đi, thì cả 800 tờ báo và 300 đài phát thanh + truyền hình đưa tin giống nhau. Có nơi họ lười biếng, đạo nguyên văn từ một bản tin khác, chứ không thèm viết lại. Do đó, dù số báo đài có vẻ nhiều, nhưng thông tin thì chỉ một chiều và không phong phú. Điều này đúng, vì chính ông bộ trưởng 4T cũng thú nhận rằng ở Việt Nam “Báo chí là phương tiện truyền thông của Đảng, Nhà nước” (1).

Nhưng ở các nước như Úc thì dân chúng may mắn hơn, vì báo chí không phải là của đảng phái nào hay của chính phủ. Báo chí ở Úc không chỉ có tập đoàn News Ltd của ông Murdoch, mà còn có nhiều tập đoàn khác như Fairfax và hàng trăm nhóm nhỏ và độc lập khác. Vì thế mà người dân có thể tiếp cận được nhiều nguồn thông tin khác nhau. Cùng một sụ kiện nhưng người dân có được cái nhìn khác nhau. Một điều nhất quán là không một tờ báo hay đài phát thanh / truyền hình nào dám nhận rằng họ phát ngôn cho Chính phủ. Ngay cả những đài phát thanh và truyền hình do Nhà nước tài trợ, họ cũng rất độc lập trong việc đưa tin, kể cả tin tức bất lợi cho Chính phủ. Chính phủ dù rất muốn nhưng khó mà chi phối được hệ thống truyền thông. Chẳng hạn như vấn đề các quan chức Úc hối lộ cho quan chức cao cấp Việt Nam để lấy hợp đồng in tiền, khi báo chí tiết lộ, Chính phủ Úc vội vàng tìm phương tiện pháp lí để “bịt miệng” vì sợ làm phiền Việt Nam, nhưng Chính phủ đã thất bại thê thảm.

Tôi thấy những người cầm quyền ở Việt Nam nghĩ rằng cần phải có đoàn kết thì mới tập trung làm kinh tế. Đoàn kết hiểu theo nghĩa mọi người đồng lòng, đồng thuận về một cái gì đó. Trong chiều hướng đó, báo chí và truyền thông rất quan trọng, vì họ nghĩ rằng báo chí có thể định hướng cho quần chúng. Ví dụ như họ nghĩ rằng phê phán chính quyền là xấu, phải để cho chính quyền yên tâm làm việc. Nói cách khác, họ nghĩ rằng tất cả phải nói cùng một tiếng nói và đó là đoàn kết. Nhưng đó là một suy nghĩ sai. Đoàn kết không có nghĩa là đơn điệu. Thử nhìn dàn nhạc: nhiều người chơi nhiều nhạc cụ khác nhau, kẻ đánh trống, người thổi kèn. Nhìn dàn nhạc có vẻ hỗn loạn, nhưng tất cả khi cất lên đều nằm trong một giai điệu có mục tiêu tối thượng là thể hiện bài nhạc cho thật tốt. Trong xã hội cũng vậy, cũng có nhiều ý kiến, quan điểm, tiếng nói khác nhau (giống như dàn nhạc), nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là làm cho đất nước tốt hơn và mạnh hơn. Đồng thuận không có nghĩa là đơn điệu 1 tiếng nói, 1 quan điểm. Nhưng rất tiếc, ở Việt Nam đó lại là một thực tế và cách hiểu của nhiều người.

Tôi nghĩ công bằng mà nói những gì CPJ phê phán Việt Nam là không sai. Rõ ràng là Việt Nam thiếu tự do báo chí. Sự có mặt của “ban tuyên giáo” đã là một sự bất bình thường. Có nước nào trên thế giới văn minh mà có ban tuyên giáo? Có nơi nào trên thế giới mà người ta dùng chữ “Propaganda” một cách vô tư như ở Việt Nam? (Đối với thế giới văn minh, chữ propaganda rất ư là kinh tởm). Có nơi nào trên thế giới mà ban tuyên giáo chỉ thị báo chí phải viết cái gì, không được viết cái gì, thậm chí chỉ thị cụ thể như không được dùng danh xưng “tiến sĩ” trước tên ông Cù Huy Hà Vũ. Tôi đoán rằng làm nhà báo trong cái cơ chế đó chắc là đau khổ lắm. Nhà báo, theo định nghĩa, là giới “trí thức”, là giới hay chữ nghĩa (sáng tạo ra chữ mới); ấy thế mà họ bị một nhóm người nào đó, ngồi ở đâu đó, chưa biết học hành ra sao, chỉ dạy phải viết cái gì, viết như thế nào, và dùng chữ gì! Đó là một sự sỉ nhục ghê gớm. Ôi, thật tội nghiệp cho các bạn nhà báo ở Việt Nam!

Nguồn: FB Nguyễn Tuấn

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.