Mùa Thu của Hội Nhà văn

Posted: May 14, 2015 in Uncategorized
Tags:

Vũ Soan (Dân Luận) – Nếu ai nghĩ rằng việc hơn hai mươi tác giả vừa tuyên bố ly khai Hội Nhà văn Việt Nam, trong đó có những tên tuổi như Nguyên Ngọc, Đỗ Trung Quân, Dạ Ngân…, sẽ dẫn tới sự sụp đổ nhanh chóng của kỷ nguyên Hữu Thỉnh và đế chế văn nghệ Hội Nhà văn, người đó sẽ thất vọng. Đâu đó người ta sẽ sớm có những biện pháp. Đại hội sẽ vẫn diễn ra như dự kiến. Một Ban Chấp hành mới sẽ thay thế ban chấp hành cũ, và tất cả sẽ trở về trong vòng kiểm soát, ít nhất là trong thời gian trước mắt. Nhưng nếu ai coi nhẹ sự kiện này thì cũng là sai lầm. Nó hoàn toàn có thể là một khởi đầu. Khởi đầu cho mùa Thu của Hội Nhà văn, và khởi đầu cho mùa Xuân của một kỷ nguyên mới.

� Xem thêm: Bài đã bị gỡ VnExpress: 20 tác giả rút khỏi Hội Nhà văn Việt Nam.

Đứng từ vũ đài thế giới nhìn vào, ở đầu thế kỷ 21, Hội Nhà văn Việt Nam hiện ra như một sân kho văn nghệ tỉnh lẻ, cô đơn, mục ruỗng, quái gở của những trạng thái bệnh lý tâm thần tập thể. Cứ 5 năm một lần, những con người tự coi mình là đại diện của lương tâm và tự do lại nhóm họp nhau lại, không phải để bàn cách làm thế nào để nuôi nấng hay làm tỏa rạng lương tâm và tự do, mà để duy trì tình trạng dối hèn và nô lệ. Trong lịch sử của mình, chưa bao giờ Hội Nhà văn, tiếng nói của các nhà văn Việt Nam, dám đứng ra đối đầu với quyền lực để đòi những quyền căn bản nhất của người cầm bút: quyền tự do ý kiến, tự do lập hội, tự do báo chí và tự do xuất bản. Chưa bao giờ Hội Nhà văn dám lên tiếng bênh vực cho những bất công mà các tác giả, tác phẩm phải chịu đựng chỉ vì chúng cất lên tiếng nói của lương tâm và tự do sáng tạo, từ Nhân văn – Giai phẩm, Dương Thu Hương, Chuyện kể năm hai nghìn, hay gần đây như Luận văn Nhã Thuyên. Chưa bao giờ Hội Nhà văn bày dám tỏ ý kiến về tình trạng đối xử tàn bạo, gần như là thủ tiêu cả một nền văn nghệ: văn nghệ Miền Nam 54 – 75. Ngược lại, Hội Nhà văn luôn đồng tình với quyền lực, thậm chí, một cách công khai, tự nguyện là công cụ đắc lực của quyền lực và tự hào vì luôn tận tụy phục vụ ý chí của quyền lực.

Nhưng mặt khác, Hội Nhà văn không phải không hấp dẫn, có khi còn đặc biệt gợi cảm nữa. Chẳng phải những tên tuổi lớn nhất của nền văn học Việt Nam đương đại vẫn đang góp mặt ở trong đó, kể cả tác giả của Tướng về hưu lẫn Nỗi buồn chiến tranh, hay sao? Phải giải thích sức gợi cảm này như thế nào?

Vì quyền lợi (việc làm ở các cơ quan thuộc Hội, báo Văn nghệ, nhà xuất bản, tài trợ sáng tác, trại viết văn, công du nước ngoài, đi thực tế, những chương trình dịch hoặc quảng bá sách…), hay vì tránh cô đơn và tìm cảm hứng (những rạo rực hội hè, lửa trại, bia rượu, váy áo …)? Tóm lại là tiện, như lời nhà văn Phạm Thị Hoài nói năm 1990 khi bà muốn gia nhập Hội nhưng bị bác đơn? Có thể. Có thể đúng là tiện thật. Bởi nếu không phải là hội viên Hội Nhà văn thì những quyền lợi đó hoặc là nằm xa tầm tay, hoặc rất khó với, đặc biệt nếu ta nhớ về cái thời trước 1990, khi mà tấm thẻ hội viên không những đi kèm quyền lợi vật chất, mà còn có ý nghĩa như một chứng chỉ xác nhận nghề nghiệp và địa vị xã hội. Không có thẻ, không an tâm được. Vả lại, vào Hội thì có mất gì đâu? Vẫn sáng tác, vẫn in sách (nếu qua được kiểm duyệt), vẫn xuất bản ở nước ngoài (nếu muốn), vẫn phê phán Đảng và chế độ (trong khuôn khổ), nhưng lại được thêm bảo kê, dễ hơn, tiện hơn.

Xét thế thì Hội Nhà văn là một hội vui, những thành viên của nó là những con người thỏa mãn và hạnh phúc đấy chứ, và cũng chẳng có gì để bàn nếu đôi khi những đòi hỏi của lương tâm và lý trí – những phẩm tính của nhà văn như là những con người trăn trở – lại trỗi dậy. Lương tâm khiến họ không yên ổn trước bất công, còn lý trí khiến họ đặt ra câu hỏi: Tại sao chúng ta cứ phải mãi như thế? Tại sao chúng ta không thể làm khác đi? Tại sao chúng ta tự tước đi quyền nghĩ, quyền nói, quyền làm của mình? Chẳng phải tình trạng lâu nay là cực kỳ quái gở hay sao? Vì lý do gì mà chúng ta chấp nhận Văn nghệ, Văn nghệ Công an, Văn nghệ Quân đội – những cái tên tạp chí mà nếu dịch ra tiếng Anh có thể khiến cho các nhà văn thế giới rùng mình – là những diễn đàn đại diện cho chúng ta? Tại sao chúng ta không được quyền lập ra các hội văn bút để truyền tải quan điểm văn nghệ của mình? Tại sao chúng ta không được mở những tờ báo hay nhà xuất bản để in ấn tác phẩm? Tại sao chúng ta phải để cho những kẻ mù tịt về văn chương chăn dắt, chỉ bảo cho chúng ta về sáng tạo? Tại sao chúng ta không thể đi đứng, nói năng một cách đĩnh đạc, đường hoàng, mà chỉ biết dỗi vặt hay hờn mát? Tại sao chúng ta lại tự biến mình thành trẻ con như thế? Tại sao chúng ta không yêu cầu Hội Nhà văn, thay vì phủ phục trước quyền lực, hãy là cơ quan đại diện cho các quyền căn bản của chúng ta, mà nếu Hội không muốn hoặc không thể đáp ứng, hãy dõng dạc ly khai? Tại sao chúng ta run sợ, sao chúng ta không dám đứng trên đôi chân của mình, tìm đường cho mình?

Những câu hỏi như vậy sẽ phải bật ra, và chúng thực sự đã bật ra, và một khi chúng đã được bật ra thì, như ánh sáng khai minh, chúng sẽ rất khó bị thu hồi. Con người tự do ban đầu có thể chông chênh, run rẩy, vì đã bị trói buộc quá lâu, nhưng rồi nó sẽ quen, sẽ trở nên mạnh mẽ, vì hiểu rằng chỉ có Tự Do mới đảm bảo được cho con người quyền sống trong phẩm giá, lẽ phải và công bằng.

VnExpress: 20 tác giả rút khỏi Hội Nhà văn Việt Nam

(Basam) Theo VnExpress – Nhiều tên tuổi của làng viết tuyên bố không muốn tiếp tục là hội viên của Hội Nhà văn.


Nhà văn Nguyên Ngọc (phải) và nhà văn Nguyễn Quang Thân là hai
Hội viên lâu năm của Hội Nhà văn Việt Nam trước khi rời bỏ tổ chức này.

Ngày 11/5, 20 nhà văn cùng tuyên bố rời khỏi Hội Nhà văn Việt Nam – nơi họ là những hội viên lâu năm. Trong số này có nhiều tên tuổi của văn học trong nước từ hơn nửa thế kỷ qua như: Nguyên Ngọc (Hội viên từ năm 1957), Ý Nhi, Nguyễn Duy, Nguyễn Quang Thân, Dạ Ngân, Ngô Thị Kim Cúc, Đỗ Trung Quân… Một trong những lý do được nêu khiến các tên tuổi này quyết định rời bỏ Hội Nhà văn là vì thất vọng với đường hướng hoạt động của Hội hiện nay.

Trong số 20 nhà văn tuyên bố rời khỏi Hội Nhà văn lần này, nhiều người có tên trong danh sách Ban vận động thành lập Văn đoàn Độc lập.

Nhà văn Ngô Thị Kim Cúc cho biết, cá nhân bà không có gì mâu thuẫn hay bất mãn với Ban chấp hành Hội. “Các hoạt động của Hội lâu nay không còn tạo sự hứng thú cho sáng tạo của hội viên. Vì vậy, việc hội viên không tiếp tục tham gia cũng là chuyện bình thường”, bà Cúc nói.

Nhà văn Thùy Linh bày tỏ: “Chỗ của nhà văn không phải chốn ồn ào. Tôi cần sự cô đơn để suy nghĩ và viết. Vì vậy tôi chia tay Hội Nhà văn. Cũng không cần phải giấy tờ gì. Tôi tuyên bố trên trang cá nhân của tôi là đủ”.

Trước sự việc này, nhiều tác giả bày tỏ ý kiến cho rằng, Hội Nhà văn Việt Nam cũng chỉ là một tổ chức nghề nghiệp. Vì vậy, việc người tham gia thấy không còn đóng góp được cho Hội, hoặc thấy không phù hợp quan điểm sáng tác thì rút khỏi tổ chức hội là điều bình thường.

“Tuy vậy, Hội Nhà văn Việt Nam cũng nên xem lại. Theo tôi, những người rút tên ở đây đều có tác phẩm tốt, tiếng nói của họ trong Hội nhà văn có uy tín lớn. Hội Nhà văn thì phải có người cầm bút xuất sắc ở trong ban chấp hành”, nhà thơ Lê Thiếu Nhơn chia sẻ ý kiến.

Nhà văn Trần Nhã Thụy – thành viên Hội Nhà văn Việt Nam – bày tỏ: “Tôi nghĩ bản chất hội hè thì thế thôi, những ai kỳ vọng vào hội thì sẽ thất vọng vì hội. Với tôi, hội hè chỉ là một cuộc chơi, một trò chơi. Và, nếu để bày tỏ một thái độ, tôi chọn sự im lặng để viết. Tôi nói trong những trang sách của mình”.

Trao đổi về việc một số nhà văn tuyên bố rời khỏi hội, ông Đỗ Hàn – Chánh Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam – cho biết, hiện tại văn phòng Hội chưa nhận được bất cứ đơn từ nào từ các tác giả nói trên.

“Nếu Hội nhận được đơn chính thức từ các nhà văn, Hội sẽ căn cứ theo điều lệ hoạt động để giải quyết”, ông Hàn cho biết.

Hội Nhà văn Việt Nam là một tổ chức của những người Việt Nam hoạt động sáng tác, dịch thuật và phê bình văn học. Thành lập vào năm 1957, hiện, Hội có khoảng 900 hội viên.

Nhà thơ Hữu Thỉnh là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam 3 khóa liên tiếp (khóa thứ sáu, bảy và tám). Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ chín dự kiến diễn ra vào tháng 7 năm nay tại Hà Nội.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.