Quy trình ở Việt Nam rất lạ!

Posted: June 5, 2015 in Uncategorized
Tags:

Tô Văn Trường (BVN) – Báo chí gần đây bàn luận nhiều về công văn số 2159/BTNMT-TNN ngày 29/5 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả kiểm tra thực địa, làm việc với UBND tỉnh Đồng Nai, rà soát các tài liệu, thủ tục pháp lý liên quan đến quá trình chuẩn bị và triển khai dự án “Cải tạo cảnh quan và phát triển đô thị ven sông Đồng Nai”.

� Xem thêm: Việt Nam, xứ sở lạ lùng!


Dự án lấp sông nhìn từ trên cao

Tín hiệu tích cực

Công văn của Bộ Tài nguyên & Môi trường về nội dung chuyên môn đã tiếp thu nhiều ý kiến phản biện xã hội trong thời gian vừa qua của nhân dân và chuyên gia, đặc biệt về vấn đề thoát lũ, lưu thông dòng chảy, bồi lắng, sói lở lòng sông, bờ sông, v.v.

Trong bối cảnh nhiều dự án được xã hội phản biện không có phản hồi chính thức từ những cơ quan có trách nhiệm thì việc công khai ý kiến của Bộ TNMT là việc đáng ghi nhận , trong đó nêu rõ quan điểm đề nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND tỉnh Đồng Nai tiếp tục dừng thực hiện dự án. Có thể nói đó là “Lẽ phải may mắn đã thắng”!

Tôi sử dụng cụm từ “may mắn”, bởi vì thử phản biện sang các lĩnh vực “nhạy cảm” khác sẽ thấy, họ không nghe mà còn truy vấn… cả những điều không liên quan. Có vị trí thức ngao ngán nhận xét: “Một người đang đói, được người khác cho ăn. Ăn no xong quay sang truy vấn: lấy ở đâu cho tôi ăn, phải chứng minh…”. Minh chứng, ông Trần Đình Bá say sưa phản biện dự án sân bay Long Thành thì bị lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải đề nghị truy vấn thẩm tra bằng tiến sĩ.

Thử hỏi đã có ai truy vấn ông Bộ trưởng Đinh La Thăng có bằng cấp về dầu khí hay giao thông không nhỉ?

Những điều còn lấn cấn chưa rõ ràng

Người dân chưa thấy thỏa mãn với công văn nói trên. Với chức năng, nhiệm vụ của Bộ đúng ra phải có những luận điểm rõ ràng, thẳng thắn hơn để tham mưu, trình báo cáo Thủ tướng. Báo cáo chưa nói gì đến vấn đề trách nhiệm quản lý liên quan của các bên đến lưu vực sông Đồng Nai. Cần chỉ rõ về mặt quản lý Nhà nước  các dự án đầu tư, xây dựng:  Quy trình phê duyệt, thẩm tra, trình báo cáo đánh giá tác động môi trường DTM.

Phần yếu tố pháp lý, Bộ TNMT cũng đã khẳng định là chưa chặt chẽ. Tuy nhiên, những yếu tố pháp lý mà bộ đưa ra vẫn chung chung quá, chưa đầy đủ so với những gì mà dự án đã vi phạm.

Đối với bất cứ dự án nào, điều đầu tiên phải kể đến là tính pháp lý của nó, khi mà tính pháp lý không đảm bảo thì… làm sao có thể bàn đến những chuyện khác? Nên việc mà Bộ TNMT kiến nghị Thủ tướng giao cho Bộ TN-MT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan thẩm định lại ĐTM của dự án có cần thiết không? Bởi vì đã sai, vi phạm về mặt quản lý, pháp lý rồi thì còn thẩm định lại làm gì. Việc còn lại bây giờ là kiểm tra xem tỉnh bồi thường cho chủ đầu tư như thế nào? Xử lý hậu quả ra sao (đất đá đã thi công…).

Còn nếu đặt vấn đề thoát lũ, lưu thông dòng chảy, bồi lắng, sạt lở bờ, lòng sông, về chuyên môn này thì Bộ Nông nghiệp & PTNT có nhiều chuyên gia chuyên sâu, có kinh nghiệm hơn là Bộ Tài nguyên môi trường. Báo cáo của Bộ trưởng cũng không nói rõ thời gian nào sẽ hoàn thành báo cáo thẩm định lại ĐTM?

Trong công văn, nội dung đánh giá ở Điểm b mục 1 phần II: “Dự án đã tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành về đất đai, xây dựng, đầu tư, giao thông đường thủy và đã có  báo cáo đánh giá tác động môi trường”, mâu thuẫn với đánh giá ở Điểm d mục 1 phần II: Dự án thuộc loại phải lấy ý kiến của Bộ TNMT nhưng “trong quá trình triển khai, dự án chưa lấy ý kiến của Bộ TNMT“. Như vậy không thể gọi là đã tuân thủ các quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng.  Báo cáo cũng không nêu việc chủ dự án không đầu tư di dời trạm thủy văn mà lại đầu tư bằng một dự án khác sử dụng vốn ngân sách nhà nước nghĩa là vẫn  bao che cho sai phạm của Tỉnh.

Nếu như công luận, báo chí, trí thức Việt không phát hiện và lên tiếng sớm thì dự án còn thực hiện được đến đâu nữa, chi phí cho thi công, các chi phí thực hiện dự án lớn ra sao? Vấn đề đặt ra, phải chăng cứ làm sai, phát hiện ra là dừng lại?  Vai trò, trách nhiệm của người phê duyệt, các đơn vị  tư vấn và thẩm định dự án đến đâu? Qua đây cho thấy vai trò quản lý, giám sát của các cơ quan liên quan, cơ quan quản lý vẫn còn những hạn chế. Việc thực thi pháp luật, các quy định, quy trình của Nhà nước vẫn còn nhiều bất cập gây ra những thiệt hại không chỉ về kinh tế mà còn ảnh hưởng  đến xã hội và môi trường.

Chính quyền có những quyết định sai cũng đương nhiên phải trả giá. Nếu sòng phẳng thì những ai có trách nhiệm phê duyệt dự án này phải xin lỗi doanh nghiệp và công luận, phải có sự đền bù cho những tổn thất của cộng đồng, và cả của doanh nghiệp. Họ phải chịu trách nhiệm cá nhân và cần có hình thức kỷ luật thích đáng.

Quy trình ở Việt Nam rất lạ: chính quyền là vua, dân chúng chỉ có quyền kiến nghị

Dự án lấn sông Đồng Nai cái sai đã rõ từ vi phạm pháp luật đến không đủ tin cậy về cơ sở khoa học của dự án. Đây không phải là trường hợp cá biệt vì cuộc chiến giữa những người bảo vệ sự sống, bảo vệ sự phát triển bền vững với những người chạy theo lợi lộc trước mắt, nhắm mắt làm bừa còn cam go từng ngày, trên từng thước đất, dòng sông.

Hoàng đế nước Pháp Napoleon  đã nói: “Thế giới đã phải chịu tổn thất rất lớn. Không phải vì sự tàn ác của những người xấu, mà là vì sự im lặng của những người tốt”.

Báo Thanh niên ngày 3/6/2015: “Các nhà khoa học cho rằng cần hủy ngay dự án lấn sông Đồng Nai, trả lại nguyên trạng  ban đầu…”.  Vế đầu thì chuẩn không cần chỉnh nhưng vế sau đòi trả lại trạng thái ban đầu tức là múc hết đất đá đã đổ, không đơn giản như thế. Dòng sông có quy luật của nó, các mô hình toán thủy lực kể cả các mô hình thông dụng MIKE của Đan Mạch cũng chưa tính được độ lan truyền của độ đục (giả thiết tất cả các hạt trung bình D50)  không đúng với thực tế… Dừng, hủy dự án là đúng nhưng việc xử lý hậu quả cần phải có luận chứng cơ sở  khoa học thuyết phục  để  đừng “tránh vỏ dưa,  gặp vỏ dừa”.

Nhiều người dân có chung nhận xét qui trình ở Việt Nam rất lạ. Nếu đã có luật, qui định trên cơ sở luật thì ở các nước khác, người ta sẽ không kiến nghị các ông có quyền dừng lại hành động mà người ta làm 2 hành động khác thay thế:

  1. Phản đối và đòi hòi chính quyền dừng lại;
  2. Ra tòa với tư cách người bị hại, hoặc có thể bị hại, yêu cầu tòa án ra lệnh dừng lại trên cơ sở phía hành pháp vi phạm luật và qui định.

Hiện nay xã hội Việt Nam chính quyền là vua, dân chúng chỉ có quyền kiến nghị!?

Việt Nam, xứ sở lạ lùng!

Ngọc Phụng (TNO) – Nước nào cũng lắm chuyện lạ, nhưng không thể sánh với Việt Nam. Nhà thơ Tố Hữu chẳng từng viết: “Ôi Việt Nam xứ sở lạ lùng” đó sao.


Vừa khánh thành nhưng công trình thoát nước kênh Ba Bò (đoạn qua Bình Dương) đã
bị hư hỏng nặng, chuyện bình thường ở Việt Nam – Ảnh lấy từ video clip của Hải Nam

Lạ thường đi với hiếm và quí, còn với mình lạ thường đi với xấu, nhưng lại là chuyện phổ biến đến quen thuộc. Nhiều chuyện quá bất ngờ, cả nạn nhân và người quan sát đều thốt lên “Lạ thật!”. Những người trong cuộc đành an ủi “Việt Nam mà, không lạ không phải Việt Nam”. Nghe mà xót xa, cay đắng.

Khi trời đất bị vu oan

Trời là đấng chí tôn của loài người. Ai cũng tôn kính và cầu khẩn, dù chưa ai thấy mặt mũi trời bao giờ. Việc gì cũng phải cầu xin cả trời lẫn đất, từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn. Có kẻ ngạo mạn bảo làm trời là sướng nhất. Ai cũng cầu xin. Được toại nguyện thì tưng bừng đáp lễ. Ngược lại thì cho tại số phận, tại mình chưa đủ lòng thành… Không ai dám oán trách trời đất.

Đó là với những người dân bình thường. Với một số lãnh đạo thì khác. Một mặt thành tâm cầu xin và cả hối lộ thần thánh để đạt được tham vọng, nhiều vị còn cố làm công đức để chuộc bớt lỗi lầm. Nhưng không ít vị sẵn sàng trở mặt, vu oan giá họa, đổ vấy trách nhiệm cho trời đất. Cứ như trời đất là tội đồ chuyên gây họa cho con người. Vậy mà trời đất vẫn lặng câm chịu đựng, không nói nửa lời. Thấy quá bất công, dư luận nhiều lần lên tiếng minh oan cho trời đất, tìm ra thủ phạm là chính những con người đạo đức giả, siêng năng lễ chùa cúng bái, làm việc thiện. Dân gian đã đúc kết: “Mất mùa thì đổ thiên tai”, nhưng nay, nào chỉ có mất mùa.

Trời đất còn là nguyên nhân của mọi lỗi lầm của những con người bất nhân. Từ bệnh tật, tai nạn của con người đến chất lượng các công trình dối trá. Có những công trình báo cáo hư hỏng do mưa lũ nhưng kiểm tra thực tế là chưa có mưa lũ đã hư. Quá uất ức vì trời đất bị vu oan, có người đã hét lên: “Ông trời mà biết nói năng. Thì bọn tham nhũng mọt gông trong tù!”…

Việt Nam nóng nhất

Báo chí đưa tin Ấn Độ nắng nóng kỷ lục, trên 50o C. Hậu quả là hơn 2.200 người chết, đường chảy nhựa và biến dạng. Tôi chẳng hình dung nổi. Sài Gòn và Nam bộ mới 36oC đã muốn cháy da. Trung Quốc nóng trên 41o, chết mấy chục người.

Người Trung Quốc tận dụng trời nóng, đem thịt ra đường nướng, thành đặc sản ẩm thực, dù mất thời gian và tốn mồ hôi (một dạng sauna miễn phí) nhưng không tốn tiền điện hoặc chất đốt. Việt Nam không biết nóng cỡ nào mà đường Nguyễn Du ở thành phố Hà Tĩnh nhão nhoẹt như bùn, cứ “hiếu khách” giữ chân người đi bộ, giữ cả xe cộ lưu thông. Còn đại lộ ngàn tỉ Mai Chí Thọ ở quận 2, thành phố Hồ Chí Minh thì uốn lượn độc đáo như ruộng bậc thang. Ngay cả đường băng ở sân bay Cát Bi (Hải Phòng) cũng chảy nhựa, máy bay không thể cất và hạ cánh.

Nhựa đường nóng chảy còn nghe nói chứ nóng tới mức đường băng chảy nhựa thì chưa bao giờ? Nóng thế, mà người chết vì nóng ở Việt Nam chưa bằng số ngón trên một bàn tay. Hay là người Việt anh hùng, sức chịu đựng vô địch thiên hạ? Hay là nhiệt kế ở Việt Nam sai lệch, nóng gấp rưỡi các nước, vì báo chí thông tin, nơi nóng nhất ở Việt Nam chỉ bằng Trung Quốc 41oC. Nếu nóng trên 50oC như Ấn Độ, có khi hàng loạt công trình sẽ rữa tan?…

Quán quân về xe container và các loại “tặc”

Việt Nam không chỉ vô địch về lượng xe gắn máy mà còn quán quân luôn về các loại xe tải, xe ben, xe container… Đi khắp thế giới chẳng nước nào sánh được. Có người giải thích là thiên hạ qui định giờ giấc và khu vực riêng, cấm tiệt vào trung tâm? Nếu đúng, cớ sao mình không làm như họ? Có người cho rằng các nước ít xe container hoặc xe tải vì đã có vận chuyển đường thủy thay thế? Việt Nam là nước có tỉ lệ cảng biển nhất nhì thế giới, cớ sao chưa thấy giảm tải? Đi Mỹ và châu Âu, ngang qua các công trình xây dựng, chỉ thấy rào chắn là tường tranh họa bao quanh, tuyệt không thấy cát bụi, đất đá vương vãi.

Việt Nam cũng vô địch về “tặc”. Thiên hạ chỉ phổ biến hải tặc, không tặc và tin tặc. Còn Việt Nam, gì cũng tặc. Phổ biến thì có lâm, cát, vàng, cẩu (chó). Ít hơn thì có nông, thiếc, mèo, dê, kiểng, tiêu, điều… Tuy nhiên, lạ lùng và nguy hiểm nhất, chỉ Việt Nam mới có thì đích danh “đinh tặc”.

Các loại tặc tung hoành, thách thức xã hội, xem thường cả dư luận lẫn chính quyền nhưng biện pháp phòng chống thì nửa vời và thiếu kiên quyết, nên nhiều loại tặc tha hồ sinh sôi như dòi bọ.

Tuổi thọ công trình ngắn nhất

Việt Nam cũng đang giữ kỷ lục thế giới về tuổi thọ các công trình. Cầu Vĩnh Bình (Long An) vừa khánh thành 2 tuần lễ là đổ sập. May mà không có tai nạn chết người. Các công trình tầm cỡ như tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ, tượng đồng lớn nhất Việt Nam, nặng 220 tấn, đầu tư 47 tỉ (năm 2004), khánh thành chưa được 3 tháng là nghiêng, nứt, lún, rạn nứt. Chi thêm 4 tỉ sửa chữa cũng chỉ vá víu. Tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng (Quảng Nam) nặng gần 20.000 tấn, vốn đầu tư 411 tỉ vừa khánh thành thì gạch lát đã vỡ vụn. Biểu tượng văn hóa của thị xã Đông Triều (Quảng Ninh), vốn đầu tư 25 tỉ, khánh thành chưa lâu, gặp mưa bị sét đánh vỡ toác chóp tượng, mới phát hiện công trình không có cột thu lôi. Đường chờ lún, chưa nghiệm thu đã hư hỏng. Các công trình chưa hết hạn bảo hành đã xuống cấp là những cái lạ đặc trưng của ngành xây dựng Việt Nam.

Ở các nước, đường làm nửa thế kỷ chưa hư, các công trình tồn tại mấy trăm năm là lẽ thường, có khi cả ngàn năm như Angkor, mấy ngàn năm như Kim Tự Tháp. Có dịp chạy xe lên cao nguyên Thansur Bokor (Campuchia), ai cũng tấm tắc “Đường đẹp và chất lượng theo tiêu chuẩn châu Âu. Đường đèo, quanh co, dốc ngược (1.080m) mà từ thời Pháp đến giờ chưa hề sạt lở”. Chất lượng các công trình ở Việt Nam hiện nay, đố cái nào tồn tại quá đời người.

Người Việt không ai muốn mình là kẻ lập dị, càng không muốn đất nước mình là xứ sở khác thường trong mắt thiên hạ. Chỉ xin và mong được là xứ sở bình thường.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s