Hoảng loạn ở Trung Quốc: Thảm họa mới chỉ bắt đầu?

Posted: July 10, 2015 in Uncategorized
Tags:

V.Minh (VNN) – Chứng khoán Trung Quốc chao đảo trong gần một tháng qua khiến thế giới mất cả chục tỷ phú USD và hàng ngàn triệu phú. Tuy nhiên, thiệt hại lớn nhất vẫn còn ở phía trước và thảm họa có vẻ như mới chỉ bắt đầu.

� Xem thêm: Tỷ phú Soros: Kinh tế Trung Quốc sắp sụp đổ hoàn toàn + Kịch bản xấu nhất cho nền kinh tế toàn cầu.


Chứng khoán Trung Quốc chao đảo trong gần một tháng qua.

Đổ vỡ dây chuyền

Chưa dừng lại sau khi bốc hơi 2,8 ngàn tỷ USD, TTCK Trung Quốc (TQ) trong phiên 8/7 tiếp tục tụt giảm. Chỉ số CSI 300 của các công ty lớn nhất niêm yết trên hai sàn Thượng Hải và Thâm Quyến bất ngờ sụt giảm thêm 6,8% xuống còn 3.663,04 điểm. Shanghai Composite Index rớt 5,9%, còn 3.507,19 điểm.

Tính chung trong khoảng 3 tuần qua, các cổ phiếu niêm yết trên TTCK TQ đã bốc hơi hơn 32% sau khi tăng lên mức cao nhất trong 7 năm qua ở mức 5.178 điểm ghi nhận vào hôm 12/6/2015.

Các TTCK châu Á khác cũng giảm điểm mạnh. Chỉ số Hang Seng của Hong Kong giảm tới 8% trước khi đóng cửa hôm 8/7 với mức mất giá 5,8% xuống còn 23.416,56 điểm và chỉ số Nikkei của Nhật giảm 3,1% xuống còn 19.737,64 điểm. Chứng khoán Đài Loan cũng giảm gần 3%.

Tuần trước, chứng khoán TQ bắt đầu hoảng loạn khi mà phiên cuối tuần chỉ số Shanghai Composite sụt giảm tới 5,8% đã khiến nhiều NĐT trong và ngoài nước nghĩ tới khả năng xấu là bong bóng chứng khoán tại quốc gia này đã hiện hình và đang dần tan vỡ.

Sự sụt giảm kinh hoàng trên TTCK Trung Quốc đã khiến giới đầu tư và tầng lớp siêu giàu nước này điêu đứng. Với 3,5 nghìn tỷ USD bốc hơi trong một thời gian ngắn, gần 100 triệu NĐT, với không ít người là công nhân và nông dân tiêu tan những đồng tiền tiết kiệm bỏ vào chứng khoán. Các đại gia trên TTCK Trung Quốc cũng thiệt hại nặng nề.

Theo Forbes và Wealth-X, trong hàng chục tỷ phú mới xuất hiện nhờ đợt tăng nóng hồi đầu năm có không ít người đã rớt khỏi danh sách sau 3 tuần TTCK sụt giảm vừa qua. Sơ bộ trong vài phiên giảm điểm gần đây, ít nhất 5 người Trung Quốc đã mất ngôi vị tỷ phú. Cơn bão bán tháo cổ phiếu cũng đã quét đi cả ngàn người trong danh hơn 1 triệu triệu phú Trung Quốc.

Chính phủ Trung Quốc đã tung ra hàng loạt các biện pháp để cứu thị trường như: hoãn các đợt IPO; giảm số lượng DN niêm yết mới; hạ lãi suất; tăng cường bơm vốn cho các CTCK để mua cổ phiếu và tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty bảo hiểm có thể mua cổ phiếu blue-chips.

Tính từ giữa tháng 6 tới nay, hơn 1.300 cổ phiếu trên TTCK Trung Quốc đã bị ngừng giao dịch nhằm ngăn đà giảm sâu hơn của thị trường.

Tuy nhiên, tất cả dường như đã không có tác dụng. Hàng loạt các dự báo cho thấy, hiện tượng bán tháo có thể còn lan rộng và có thể dẫn tới một cuộc tháo chạy trên quy mô lớn, kết thúc bằng việc quả bong bóng chứng khoán Trung Quốc sẽ xì hơi về đúng với giá trị của nó sau một thời gian tăng nóng.

‘Thảm họa’ mới chỉ bắt đầu

Chia sẻ trên MarketWatch, ông Howard Gold, một chuyên gia phân tích tài chính, cho rằng, sự sụt giảm của TTCK Trung Quốc mới chỉ bắt đầu. Theo đó, chính phủ Trung Quốc đã đưa ra những biện pháp rất mạnh và đã làm hết sức nhưng không thể ngăn cản được sự lao dốc của TTCK. Điều đó có nghĩa là xu hướng chính của sàn chứng khoán Thượng Hải, Thâm Quyến và các sàn khác vẫn là đi xuống.


Thiệt hại lớn nhất vẫn còn ở phía trước và thảm họa có vẻ như mới chỉ bắt đầu.

Trong khi đó, Morgan Stanley – tổ chức đã đưa ra khuyến nghị bán cổ phiếu Trung Quốc vài tuần trước đây – cho rằng, chứng khoán Trung Quốc vẫn còn suy giảm và dự báo Shanghai Composite Index sẽ xuống mức 3.250 điểm vào giữa năm 2016. Các nhà phân tích ở Citigroup nhắn gửi khách hàng của họ rằng làn sóng bán tháo trên TTCK Trung Quốc còn có một con đường dài trước mặt.

Trong năm vừa qua, TTCK Trung Quốc đã tăng quá sức tưởng tượng của nhiều người. Các NĐT và dân buôn chứng khoán đã đổ một lượng tiền lớn vào cổ phiếu Trung Quốc khiến chỉ số Shanghai Composite tăng 2,5 lần trong vòng một năm và nhiều thị trường khác thậm chí còn tăng mạnh hơn.

Trong tuần trước, NHTW Trung Quốc đã cắt giảm lãi suất ngắn hạn lần thứ 4 liên tiếp trong năm nay để giúp ngăn chặn đà giảm giá trên TTCK. Các nhà quản lý thị trường nới lỏng các yêu cầu vay margin và đàn áp thẳng tay những kẻ bán khống, trong khi các phương tiện truyền thông của nhà nước ra sức trấn an các NĐT. Gần đây, UBCK Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm các cổ đông lớn, các giám đốc DN niêm yết không được bán cổ phiếu niêm yết trong vòng 6 tháng. Hàng loạt các biện pháp như vậy cũng chưa ‘cầm máu’ được làn sóng bán tháo.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, các thị trường mới nổi trong đó có Trung Quốc đang đối mặt với đợt giảm kéo dài tồi tệ nhất mà 100 năm mới có một lần. Đợt giảm này được đánh giá sẽ còn kéo dài nhiều năm.

Chỉ số Shanghai Composite đã quay đầu giảm rất nhanh sau khi lên đỉnh 5.000 điểm. Trước đó, hồi tháng 10/2007 chỉ số này đã đạt đỉnh cao mọi thời đại là 6.000 điểm. Như vậy, đợt giảm điểm này đã kéo dài 8 năm.

Trở lại đợt bùng nổ năm 2007, TTCK Trung Quốc đã hưởng lợi từ dòng vốn khổng lồ mà chính phủ đổ vào xây dựng cơ sở hạ tầng chuẩn bị đón Olympic 2008 và tốc độ tăng trưởng như vũ bão của nền kinh tế.

Nhưng sau cuộc khủng hoảng tài chính thế giới và cú vỡ bong bóng BĐS, Trung Quốc đã chật vật mới có thể đạt được mức tăng trưởng 7%. Nền kinh tế thiếu động lực để vươn lên một tầm cao mới và đang loay hoay không có hướng đi mới là nguyên nhân chính khiến TTCK không thể lên bền vững.

Đợt tăng điểm cuối năm ngoái đầu năm nay là kết quả của những nỗ lực khuyến khích dòng tiền của các NĐT và dân buôn chứng khoán trên cả nước dồn vào TTCK sau khi thị trường BĐS sụp đổ. Nền kinh tế không bền vững cùng với dòng tiền không ổn định, đòn bẩy tài chính cao đã khiến mọi nỗ lực ngăn chặn làn sóng bán tháo không thành công.

Tỷ phú Soros: Kinh tế Trung Quốc sắp sụp đổ hoàn toàn

Lê Hằng (BizLIVE) – Kinh tế Trung Quốc đang chờ đợi một sự sụp đổ hoàn toàn. Đây là ý kiến của nhà đầu cơ tiền tệ nổi tiếng George Soros, được Voice of Russia trích dẫn lại.


Nhà tài chính kiêm đầu cơ tiền tệ nổi tiếng George Soros. Ảnh AP

Tỷ phú này cho rằng mối đe dọa chính đối với nền kinh tế thế giới không phải là sự sụp đổ của ngân sách Mỹ và các vấn đề trong khu vực Châu Âu, mà là cuộc khủng hoảng đang hiện dần ra trong lĩnh vực tài chính ở Trung Quốc. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích không đồng ý với dự đoán này và cho rằng Soros đã quá phóng đại.

Mô hình phát triển đảm bảo cho nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng nhanh chóng đã ngừng hoạt động. Tình hình này tương tự như những gì đã xảy ra ở Mỹ vào đêm trước cuộc khủng hoảng năm 2008, theo nhà đầu tư George Soros, được toàn thế giới biết đến với tư cách là “người làm sụp đổ Ngân hàng Anh”.

Ông Soros cho rằng bong bóng thị trường tín dụng Trung Quốc sắp vỡ và không có cải cách nào có thể cứu vãn được nữa. Lo ngại của tỷ phú Soros về nền kinh tế Trung Quốc không phải là không có cơ sở. Ông Alexander Orlov, chuyên gia Nga nổi tiếng, giám đốc điều hành của Arbat Capital cho biết: “Nhiều khả năng, ông Soros đã dựa trên thực tế là tổng số nợ của nền kinh tế Trung Quốc đang bắt đầu lên đến quy mô nguy hiểm”.

Vẫn theo chuyên gia Orlov, các khoản nợ này, tập trung chủ yếu trong khu vực doanh nghiệp và đô thị, đã mấp mé ranh giới sống còn của nền kinh tế. Nợ doanh nghiệp đã vượt hơn 100 % GDP và nợ đô thị lên đến 17 nghìn tỷ nhân dân tệ. Con số này hiện ít hơn mức lo ngại bi quan nhất 20 nghìn tỷ nhân dân tệ, nhưng nhiều hơn số 10-12 nghìn tỷ của một vài năm trước đây.

Nhưng sự sụp đổ đe dọa Trung Quốc chỉ có thể xảy ra trong tương lai khá xa, và chỉ xảy ra nếu như Trung Quốc không cải thiện lĩnh vực tài chính. Vì vậy, theo ông Alexander Orlov, Soros đã phóng đại quá mức.

“Những khoản nợ đó có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng cho nền kinh tế Trung Quốc, nếu như bây giờ họ không có biện pháp giải quyết”, ông Orlov nói.

Tuy nhiên, các nhà chức trách Trung Quốc đã bắt đầu hành động và tổ chức kiểm toán khẩn cấp. Và hiện giờ Trung Quốc đang cố gắng giải quyết vấn đề nợ tồn đọng. Đồng thời, nền kinh tế Trung Quốc có đủ nguồn lực và dự trữ vàng đủ lớn. Hiện tại kinh tế có mức tăng trưởng để có thể hy sinh 2-3 % nhằm xóa bỏ sự mất cân bằng này.

Trung Quốc sẽ không cho phép xảy ra khủng hoảng trong lĩnh vực tài chính. Trước hết, không giống như các nước nhỏ khác, nợ của Trung Quốc không lớn và vẫn có thể gia tăng. Thứ hai, sự hiện diện của nhà nước trong nền kinh tế với nguồn lực to lớn đang đóng một vai trò đáng kể.

Ngoài ra, trong tháng Giêng, Trung Quốc hủy bỏ lệnh cấm các công ty tư nhân tổ chức IPO để thu hút đầu tư cho sự phát triển của mình và để không còn phải vay tiền ngân hàng.

Chính quyền Trung Quốc đã thay đổi các quy tắc chính của luật chơi. Các khoản nợ lớn từ các thành phố và các công ty đã nổi lên do chính phủ đòi hỏi bằng mọi giá phải đạt hiệu quả tăng trưởng mong muốn.

Ông Alexander Potavin,nhà phân tích chính của hãng “RGS- Quản lý tài sản” cho rằng nhiệm vụ chính hiện nay của Trung Quốc là đảm bảo chất lượng tăng trưởng. “Từ chối tăng trưởng kinh tế nhắm tới mục tiêu sẽ là giải pháp phát triển kinh tế thích hợp nhất mà bây giờ đang tiến hành tại Trung Quốc”, ông Potavin nói.

Tất cả điều này đã thúc đẩy Đảng Cộng sản Trung Quốc công bố chương trình cải cách kinh tế mới toàn quốc hồi tháng 12 năm 2013. Các quan chức địa phương có nhiệm vụ theo dõi chất lượng tăng trưởng kinh tế chứ không phải là định lượng như trước.

Các dữ liệu mới nhất từ Trung Quốc rất đáng khích lệ. Năm ngoái, kim ngạch ngoại thương của nước này đã vượt quá 4000 tỷ USD, chỉ thiếu 8% theo mức dự đoán mà chính phủ đặt ra. Trong năm tới, GDP Trung Quốc sẽ tăng trưởng chậm hơn một chút, nhưng cấu trúc của nó sẽ tốt hơn, và tốc độ tăng trưởng sẽ vẫn còn đủ cao.

Nói về dự báo Soros, các nhà phân tích cho rằng nhà đầu tư nổi tiếng đơn giản là mong muốn đưa ra tuyên bố cá cược chống Trung Quốc.

Kịch bản xấu nhất cho nền kinh tế toàn cầu

Daniel Altman (DCV) Phạm Nguyên Trường dịch – Nếu Hy Lạp và Trung Quốc cùng vấp ngã thì đây là kịch bản dẫn tất cả đến sụp đổ.

Hãy để tôi bắt đầu bằng cách nói rằng tôi không biết kịch bản xấu nhất sẽ như thế nào, vì thực tế không ai biết chuyện đó. Bởi vì những sự kiện bất ngờ – những con thiên nga đen, những ẩn số chưa biết, hay, sử dụng thuật ngữ của thời điểm hiện nay, không chắc chắn Knight – không thể biết những chuyện xấu có thể xảy có thể xảy ra như thế nào với nền kinh tế toàn cầu. Nhưng một vài quân bài domino có thể đổ và có thể gây ra những hiện tượng rất khó chịu trên thị trường, và cần xem xét xem thế giới lúc đó sẽ như thế nào.

Những rủi ro dễ thấy nhất là trong khu vực đồng tiền chung châu Âu và Trung Quốc. Nếu Hy Lạp phá sản và cuối cùng phải rời khỏi khu vực đồng tiền chung, tính không bị thương tổn của đồng tiền này sẽ không còn. Những điều không thể sẽ trở thành có thể, và các nhà đầu tư sẽ buộc phải xem xét sự kiện là những nước khác – Bồ Đào Nha có thể là nước tiếp theo – một ngày nào đó cũng có thể ra khỏi khu vực đồng euro.

Sự không chắc chắn về những giá trị của đồng euro sẽ tăng lên đáng kể. Sẽ không thể nào biết được đồng euro hoặc chứng khoán bằng đồng euro sẽ có giá trị thế nào nếu thành phần của khu vực đồng euro là không thể đoán trước. Các ngân hàng trung ương đã lập ra đồng euro như một đối trọng với USD trong những khoản dự trữ của họ trong suốt nhiều năm qua; xu hướng, đã quay sang chiều ngược lại, có thể biến thành một con thiên nga bổ nhào. Hy vọng của một thời là làm cho đồng euro trở thành đồng tiền chính cho nền thương mại toàn cầu đã biến mất, khi đồng nhân dân tệ chiếm được vị trí thứ hai sau đồng đô la, cách đây hai năm.

Nếu tất cả những thứ khác giữ nguyên thì việc Hy Lạp ra đi sẽ làm cho đồng euro có giá trị hơn. Những nước có vị thế tài chính yếu hơn và cần trái phiếu chỉ làm giảm sức mạnh của Đức, Pháp và những nước tích cực ủng hộ đồng euro mà thôi. Nhưng đồng euro tăng giá có thể làm hại lĩnh vực xuất khẩu từ chính các nước đó, làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế ít ỏi mà họ có thể đạt được – và đây là những nước quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu hơn hẳn so với Hy Lạp.

Bây giờ xin nói về bong bóng thị trường chứng khoán đang vỡ ở Trung Quốc. Các công ty ở đây đã lợi dụng giá cổ phiếu cao để trả nợ, thông qua những đợt IPO mới. Nhưng các nhà đầu tư đã vay hàng trăm tỷ để tài trợ cho danh mục đầu tư của họ, và đẩy giá lên cao hơn. Nếu thị trường sụp đổ – và thậm chí là nới lỏng các quy định về giao dịch ký quỹ cũng không thể ngăn chặn được sự trượt dốc gần đây của họ – các công ty tự do chi tiêu sẽ củng cố được vị trí của mình trong khi hàng triệu gia đình Trung Quốc bị thiệt hại. Hàng tỷ đồng mà người dân tiết kiệm được sẽ được dùng để tài trợ cho rất nhiều dự án vô nghĩa, nghĩa là phá hoại tài sản và làm méo mó động cơ diễn ra cùng một lúc.

Hậu quả đối với thế giới là xấu như nhau. Nhiều tổ chức tài chính đã chắc chắn đặt cược rằng thị trường Trung Quốc sẽ sụp đổ, nhưng những người mua chứng khoán Trung Quốc sẽ buộc phải rút những tài sản rủi ro hơn trong danh mục đầu tư của họ. Sự lây lan những vấn đề của Hy Lạp sang các nước kém uy tín hơn về mặt tín dụng khác sẽ bị khuếch đại. Trong khi đó, các nhà đầu tư Trung Quốc sẽ phải bán cổ phần của họ ở nước ngoài để bù đắp những khoản lời và lỗ ở trong nước. Các thị trường lớn sẽ sụt giảm.

Có lẽ quan trọng hơn, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc cũng sẽ giảm – không chỉ vì của cải đã mất đi, mà sự suy thoái của thị trường này sẽ làm cho đồng nhân dân tệ giảm giá. Một phần tư lượng hàng xuất khẩu của Australia, Hồng Kông, Mông Cổ và cả chục quốc gia ở phía nam sa mạc Sahara là xuất sang Trung Quốc. Chile, cả hai miền Triều Tiên, Oman, và Turkmenistan cũng thế.

Đối với một vài nước trong số này, sụt giảm xuất khẩu sẽ đặt ra thách thức đầy khó khăn. Một số nước, như Gambia và Mauritania, nợ công quá lớn, cần thu thuế để trả lãi vay. Những nước khác, như Burkina Faso và Sudan, cần nguồn vốn ngoại tệ mạnh để gia tăng các khoản dự trữ và che chắn cho đồng tiền lạm phát của họ, như số liệu mới nhất của Ngân hàng Thế giới đã chỉ ra. Cuộc khủng hoảng tài chính và/hoặc tiền tệ ở những nước này tiếp tục có thể làm mất ổn định khu vực vốn đã phải vật lộn với những cuộc xung đột xuyên biên giới và đe dọa của các nhóm cực đoan.

Và nói về xung đột xuyên biên giới và các nhóm cực đoan, khả năng xảy ra bạo lực ở Trung Đông và Bắc Phi tiếp tục gia tăng. Khi bạo lực ở những khu vực này bùng lên, giá dầu có xu hướng leo thang – và do đó chi phí cho an ninh và bảo hiểm có thể ảnh hưởng tới thương mại toàn cầu. Kết quả là, nền kinh tế toàn cầu sẽ gặp trở ngại thêm ngay vào lúc thị trường tài chính đang lao đao.

Nếu tăng trưởng ở Hoa Kỳ bắt đầu chững lại cùng một lúc – và các dữ liệu lịch sử cho thấy có thể xảy ra như thế – thì sẽ xảy ra rối loạn trên toàn thế giới. Nến kinh tế Mỹ, châu Âu và Trung Quốc sẽ thụt lùi, lật nhào nhiều nền kinh tế nhỏ hơn. Hoa Kỳ và Trung Quốc có khả năng sẽ tăng trở lại trong vòng một vài năm, nhưng thiệt hại đối với sinh kế và sinh mạng thì đã xảy ra rồi. Sẽ không có trục trặc trong thị trường tài chính như thời gian vừa qua, vì bảng cân đối của các thiết chế tài chính hiện nay mạnh hơn. Nhưng chỉ tính riêng ở Hoa Kỳ, một vài năm suy thoái kinh tế sẽ làm mất mấy triệu chỗ làm mới.

Vậy kịch bản này sẽ như thế nào? Tuần này, các nhà phân tích cho rằng 50% là Hy Lạp sẽ rời khỏi khu vực đồng euro. Từ ngày 12 tháng 6 chỉ số Shanghai Composite đã giảm tới 20%. Các nhà kinh tế học và kinh tế gia của chính phủ cho rằng hiện nay cũng như trong năm 2016 kinh tế Mỹ ít có khả năng suy thoái, nhưng xác suất vẫn cao hơn so với vài năm trước đây.

Những sự kiện này không độc lập với nhau; mỗi sự kiện lại làm cho sự kiện kia dễ xảy ra hơn. Tuy nhiên, sắc xuất xảy ra kịch bản chưa-phải-là-xấu-nhất này trong thời gian trước mắt là khá nhỏ. Nhưng kịch bản này xấu đến mức, đây là rủi ro cần quan tâm.

Daniel Altman là biên tập viên cao cấp, nhà kinh tế học ở tạp chí Foreign Policy là giáo sư trợ giảng ở New York University’s Stern School of Business.

Nguồn https://foreignpolicy.com/2015/07/02/greece-eurozone-tsipras-china-global-economy/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.