Xây ‘tượng đài nghìn tỉ’: Lãng phí nhưng đúng luật thì sao?

Posted: August 11, 2015 in Uncategorized
Tags:

Trần Đình Thu (TNO) – Có nhiều cái chúng ta thấy rõ ràng là lãng phí, nhưng khi giở luật ra, lại không sai luật hoặc luật không cấm. Vậy thì sao?

� Xem thêm: Dự án nghìn tỷ và những con đường “xấu nhất hành tinh” ở Sơn La + Giá xăng không thể giảm hơn do… chính sách.


Sống cùng lịch sử, bộ phim được cấp kinh phí 21 tỉ đồng nhưng không bán được một vé nào.
Dù biết lãng phí nhưng việc thực hiện bộ phim đúng theo luật, không thể bắt bẻ – Ảnh: Tư liệu

Tôi xin dẫn chứng vài ví dụ như thế. Trong điện ảnh, chúng ta có rất nhiều bộ phim với kinh phí khủng từ nguồn ngân sách quốc gia, làm xong chiếu qua loa lấy lệ rồi xếp vào kho. Là vì không có người xem. Nhiều bộ phim kinh phí lên đến trên 10 tỉ đồng nhưng chỉ có chừng vài chục người đến vài trăm người xem. Rõ ràng là lãng phí. Nhưng việc thực hiện hoàn toàn đúng theo Luật Điện ảnh. Không thể bắt bẻ ai được.

Tình trạng tương tự phổ biến trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Thí dụ như hệ thống loa truyền thanh hiện nay trên cả nước. Rõ ràng là không ai muốn nghe những cái loa của phường xã quận huyện phát nữa, vì chúng ta đã có quá nhiều phương tiện nghe nhìn. Vậy nhưng hằng năm chúng ta vẫn phải tốn khoản kinh phí không nhỏ cho hệ thống truyền thanh phủ khắp cả nước. Hỏi có lãng phí không? Xin thưa là có. Hỏi có đúng luật không? Xin thưa là đúng.

Bây giờ tôi trở lại chuyện “tượng đài nghìn tỉ” ở Sơn La. Mặc dù xã hội đang rất lo lắng, nhưng qua tìm hiểu của cá nhân tôi, thì dường như là rất đúng luật. Sơn La sẽ lấy một phần từ vốn của địa phương theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước, phần còn lại sẽ là vốn xã hội hóa. Nghĩa là về mặt trách nhiệm, sẽ không có gì sai. Vậy thì sao? Chúng ta nói được gì?

Những năm gần đây, mỗi năm ngân sách trung ương chi xấp xỉ một triệu tỉ đồng và luôn luôn bội chi. Chẳng hạn năm 2014 tổng chi là 1.006.700 tỉ đồng nhưng tổng thu chỉ 792.700 tỉ.

Một số năm liền kề trước trước đó tổng chi thấp hơn nhưng cũng luôn bội chi ngân sách.

Tuy nhiên, trong bài này tôi không nói đến thu chi, mà muốn nói, với tình hình chi quốc gia rất lớn và liên tục bội chi, có lẽ chúng ta cần đến một chiến lược tiết kiệm chi tiêu công, và chúng ta cần có luật tiết kiệm chi tiêu công.

Đến đây sẽ có câu hỏi, vậy tại sao phải có luật này, mà không đưa vấn đề tiết kiệm vào trong các luật liên quan? Tôi xin lý giải tiếp.

Hiện nay chúng ta có rất nhiều luật khác nhau liên quan đến việc chi tiêu một phần hoặc toàn bộ tiền ngân sách quốc gia. Thí dụ chi tiêu cho việc phát triển điện ảnh đã nằm trong Luật Điện ảnh, còn chi tiêu cho việc phát triển giáo dục thì nằm trong Luật Giáo dục, chi tiêu cho việc phát triển điện lực lại nằm trong Luật Điện lực… Chúng ta không thể đồng loạt sửa các luật trên theo hướng chi tiêu tiết kiệm hơn. Do vậy mà chúng ta phải có luật tiết kiệm chi tiêu công, làm nền tảng pháp lý cho việc cụ thể hóa chính sách tiết kiệm trong từng vấn đề riêng lẻ ở các luật chuyên ngành.

Luật tiết kiệm chi tiêu công sẽ chế tài tất cả các trường hợp chi tiêu công, chế tài được những lãng phí nói trên. Còn không, chúng ta sẽ cứ la làng, còn lãng phí đúng luật thì cứ xảy ra.

[:-/] 1.400 tỷ và bài toán của tỉnh nghèo Sơn La (VNN) – Các đại biểu HĐND tỉnh Sơn La, những người đã xem xét, quyết về dự án nói trên, càng có điều kiện nắm rõ hơn tình hình kinh tế, ngân sách tỉnh mình.

Vào những ngày này, thử gõ từ “Sơn La” trên Google, hàng loạt tin hiện ra đầu tiên đều liên quan đến con số 1.400 tỷ đồng, là tổng mức đầu tư dự kiến của đề án xây dựng tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc gắn với quảng trường thành phố tại thành phố Sơn La. Còn các bài khác về con người, danh lam thắng cảnh của tỉnh đều chịu lùi xuống hàng sau.

Điều làm cho Sơn La bỗng dưng nổi tiếng trong sự việc này là sự “chọi nhau” giữa quy mô của con số 1.400 tỷ với tình trạng nền kinh tế nghèo nàn của tỉnh. Trong bối cảnh như vậy, sự việc này đặt ra một câu hỏi: cần quyết chuyện tiêu tiền ở địa phương như thế nào, cơ quan quyết là Hội đồng nhân dân (HĐND) làm gì, và người đóng tiền là dân cư địa phương có tiếng nói như thế nào trong quá trình ra quyết sách.

Một người dân bình thường nhất, chỉ cần tìm trên mạng cũng ra khá nhiều con số cho biết, Sơn La hiện vẫn là một trong những tỉnh nghèo nhất của cả nước. Ví dụ, toàn tỉnh có 11 huyện và 1 thành phố thì có tới 5/62 huyện nghèo nhất cả nước; đến hết năm 2013, toàn tỉnh còn gần 69.000 hộ nghèo, chiếm 27% tổng số hộ; hơn 30.000 hộ cận nghèo, chiếm gần 12% tổng số hộ; năm 2014 có hơn 31.000 hộ với hơn 141.000 nhân khẩu thiếu đói.

Còn về thu – chi ngân sách, Sơn La là một tỉnh không “dư giả” gì, chỉ tạm “đủ ăn”, chưa nói đến đầu tư để “thoát nghèo”. Tỉnh đang gặp hàng loạt vấn đề như: thiếu cầu đường, việc làm, nước sạch, thiếu các cơ sở phúc lợi xã hội (nhà trẻ, trường học, trạm xá).

[:-/] Dự án nghìn tỷ và những con đường “xấu nhất hành tinh” ở Sơn La (DS) – Hàng nghìn hộ dân nghèo, thiếu đói quanh năm, những con đường nhiều năm trời xuống cấp nghiêm trọng, những con sông, suối không có cầu, bệnh viện, trương học còn thiếu, không được đầu tư… Trong khi đó, chính quyền địa phương lại sẵn sàng quyết định xây dựng dự án ngìn tỷ đồng, khiến dư luận xôn xao. Không biết người dân ở vùng nghèo khó xa xôi của Sơn La có cơ hội được chiêm ngưỡng công trình nghìn tỷ (nếu được xây dựng) trên chính quê hương mình!?

Nhiều năm nay, người dân xã Đông Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, phải sống trong cảnh dở khóc, dở cười, vì con đường huyết mạch có chiều dài hơn 5km vào xã bị băm nát bởi những chiếc xe tải chở nông sản, khiến cho giao thông hầu như không thể đi lại bất kể trời mưa hay nắng.

Nói về con đường vào bản Áng, xã Đông Sang, người dân thị trấn Mộc Châu không còn lạ lẫm gì. Một phần là bản Áng có trung tâm dạy nghề huyện, có trung tâm cai nghiện, và đặc biệt là bởi vì nó quá xấu, xấu kinh khủng đến nối khi nhắc đến là người dân ai ai cũng biết và lắc đầu ngao ngán.


Đây được gọi là đường?

(…) Được biết trong tháng 4/2015 Sở KHĐT Sơn La đã trình HĐND, UBND tỉnh Sơn La phân bổ cho 5 huyện nghèo gần 188 tỷ đồng, trong đó tập trung ưu tiên thanh toán nợ cho các công trình đã hoàn thành và đẩy nhanh tiến độ các dự án có khả năng hoàn thành trong năm 2015.

Như vậy, với một phép tính rất đơn giản có thể thấy rằng, với hàng nghìn hộ dân đang thiếu đói quanh năm ở 5 huyện nghèo này so với khoản kinh phí khổng lồ cho công trình cụm tượng đài thật sự gây sốc không những đối với nhiều người dân Sơn La, mà đối với người dân cả nước.

Không chỉ là con số bé tẹo 188 tỷ đồng phân bổ cho 5 huyện nghèo. Được biết, sau 5 năm thực hiện chương trình 30a, trung ương đã hỗ trợ Sơn La hơn 1.400 tỷ đồng thực hiện chương trình giảm nghèo bền vững tại 5 huyện: Quỳnh Nhai, Mường La, Phù Yên, Bắc Yên, Sốp Cộp. Bên cạnh đó, mỗi năm tỉnh còn lồng ghép từ các nguồn vốn chương trình 134, 135, 167 và ngân sách địa phương hàng trăm tỷ đồng để đầu tư xây dựng hạ tầng cho các huyện này. Như vậy thì số ngân sách trong 5 năm mà Trung ương đầu tư cho 5 huyện nghèo của Sơn La cũng chỉ đủ để tỉnh này xây dựng tượng đài Bác Hồ với các dân tộc Tây Bắc gắn với quảng trường.

Nếu so sánh số kinh phí trên với hộ nghèo ở Sơn La cũng là quá khập khiễng, vì không những “không đảm bảo được đời sống cho nhân dân”, mà trong nhiều năm, Chính phủ còn phải hỗ trợ gạo cứu đói cho địa phương này, mà gần đây nhất là năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính xuất cấp (không thu tiền) 1.158 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia cho tỉnh Sơn La để cứu đói cho nhân dân trong thời gian giáp hạt năm 2014.

Giá xăng không thể giảm hơn do… chính sách

Phương Dung (Dân Trí) – Theo các chuyên gia, đáng lẽ trong lần điều chỉnh gần đây nhất, giá xăng phải giảm sâu hơn nếu cơ quan quản lý yêu cầu xả quỹ bình ổn hoặc dừng trích quỹ. Giá xăng dầu cũng không hoàn toàn theo giá thế giới do “vướng” các nguồn thu từ xăng dầu cho ngân sách Nhà nước.


Giá xăng có thể giảm sâu hơn, thậm chí giảm hơn 1.000 đồng/lít, nếu cơ quan
quản lý yêu cầu doanh nghiệp xả quỹ bình ổn hoặc dừng trích quỹ bình ổn.

“Phải giảm sâu hơn nữa”

Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) dự báo, giá một số mặt hàng nhiên liệu như xăng dầu thành phẩm, LPG (gas) trong tháng 8 sẽ còn giảm tiếp hoặc ở mức thấp, tạo thuận lợi cho việc điều hành các mặt hàng này ở thị trường trong nước.

Lần gần nhất, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm là vào ngày 4/8. Theo đó, giá xăng RON 92 và xăng sinh học E5 đồng loạt được điều chỉnh giảm 816 đồng/lít. Đây cũng là lần đầu tiên trong vòng 3 tháng qua, giá xăng RON 92 xuống dưới ngưỡng 20.000 đồng/lít, còn 19.304 đồng/lít.

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh liên tiếp trong thời gian qua cùng với xu hướng giảm của giá nhập khẩu. Kể từ ngày 24/6 trở lại đây, giá xăng dầu nhập khẩu luôn nằm dưới mốc 80 USD/thùng, sau khi đã dao động quanh mốc này trong giai đoạn tháng 5-6.

Trên bình diện quốc tế, giá dầu thô cũng nằm trong xu hướng giảm, xuống mức thấp nhất 6 năm do lo ngại nguồn cung dư thừa. Nhiều chuyên gia dự báo, giá dầu thô có thể sẽ tiếp tục giảm sâu, thậm chí xuống còn khoảng 30 USD/thùng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, việc giá xăng giảm vẫn chưa thực sự làm giới chuyên gia cũng như người tiêu dùng hài lòng. Đây là lần giảm thứ 3 liên tiếp từ giữa tháng 6 đến nay và tính từ đầu năm, giá xăng đã giảm 5 lần (tổng cộng 3.620 đồng/lít) và tăng 4 lần (tổng cộng 5.040 đồng/lít). Giá xăng hiện tại đang cao hơn cuối năm ngoái khoảng 1.420 đồng/lít.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, trong lần điều chỉnh giá xăng gần nhất hôm 4/8, giá xăng có thể giảm nhiều hơn con số 816 đồng/lít. Có ý kiến cho rằng, điều hành xăng dầu bất hợp lý khi tăng nhanh nhưng giảm lại rất nhỏ giọt trong khi các doanh nghiệp xăng dầu đầu mối liên tiếp tăng chiết khấu cho đại lý, lên tới trên dưới 1.000 đồng/lít.

“Thông cảm, kẻo mắng oan”

Trao đổi về lần điều chỉnh giá xăng dầu này, TS. Ngô Trí Long cho rằng, đáng lẽ giá xăng lần này phải giảm sâu hơn, thậm chí có thể giảm hơn 1.000 đồng/lít, nếu cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp xả quỹ bình ổn hoặc dừng trích quỹ bình ổn. Hiện quỹ bình ổn theo báo cáo của Bộ Tài chính còn dư 1.794 tỷ đồng tính đến hết quý II.

Theo ông Long, hiện giá xăng ở Mỹ có mức trên dưới 14.000 đồng/lít. Trong bối cảnh khó khăn của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, cơ quan quản lý cần điều hành giá xăng dầu giảm để chia sẻ với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý giá cần có biện pháp “thúc” các doanh nghiệp vận tải giảm giá cước; bởi trong tháng này, giá xăng dầu đã giảm hơn 1.000 đồng/lít (tương đương giảm 6%-7%).

Trao đổi về vấn đề này, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng, dù khá khớp với xu hướng chung rồi nhưng giá mức lên xuống của giá xăng dầu vẫn không tương xứng với thế giới.

“Nước mình giá xăng dầu không hoàn toàn theo giá thế giới bởi ngân sách phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ xăng dầu nên khi giá thế giới xuống mà các khoản thu tăng thì giá vẫn tăng thôi. Về chi tiết này, phải thông cảm cho ngành xăng dầu để không mắng oan cho họ”, ông Phong nói.

Tuy nhiên, ông Phong cũng cho biết, theo tìm hiểu của ông, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu hiện đang để mức lãi định mức quá cao lên tới 1.300 đồng/lít. Con số này quá cao so với thông báo đưa ra chỉ khoảng 800 đồng/lít.

“Quyền lợi của người tiêu dùng phụ thuộc vào chính sách của nhà nước, tuy nhiên, ở đây cũng phải nói ngành xăng dầu có lỗi là ăn chiết khấu cao quá. Ngày xưa thậm chí chỉ 300 – 400 đồng/lít thôi mà họ đã sống tốt rồi”, ông nói thêm.

Bên cạnh đó, ông Phong cũng cho rằng, hiện nay, cơ chế quỹ bình ổn giá xăng dầu vận hành chưa ổn và không có tác dụng gì ngoài việc gây “nhiễu” giá, dễ bị ăn gian, lạm dụng. Trong khi đó, cơ chế thị trường vẫn chưa vận hành đầy đủ do thị trường thiếu cạnh tranh. Vấn đề đặt ra là cần phải sửa đổi lại cơ chế chính sách trong Nghị định về quản lý xăng dầu.

(Hết chủ trương đè đầu đến chính sách cưỡi cổ của đảng, dân Việt vẫn được tiếng lạc quan trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN hoang dã)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s