Dự án “khủng” tiền ngân sách: Tư duy kiểu… trên mây

Posted: August 14, 2015 in Uncategorized
Tags:

Vân Thiêng (VOV.VN) – Tình trạng vẽ dự án “khủng” tiền ngân sách của một số địa phương không những gây lãng phí nguồn lực quốc gia mà còn bị dư luận phản ứng gay gắt.

� Xem thêm: Cầu xây xong đã lâu, không thấy dân nào đi qua + JICA: Vốn ODA Nhật rất đắt là sự hiểu nhầm của công luận VN.


Quảng Bình đang “vẽ” dự án 10 sân golf, mỗi sân 18 lỗ,
trên diện tích 1.000 ha đất. (Ảnh: TTO)

Thông tin về các dự án đầu tư có kinh phí hàng trăm, hàng nghìn tỉ đồng được đưa ra không hợp thời, không hợp lòng dân ở các địa phương thời gian qua đã gây bức xúc dư luận.

Tình trạng đua nhau vẽ dự án đầu tư để xin tiền Trung ương hoặc nấp dưới chủ trương xã hội hóa nhằm có công trình bằng mọi giá đang khiến người ta nghĩ đến một kiểu tư duy… ở trên trời của lãnh đạo các địa phương này. Hậu quả là làm phân tán nguồn lực quốc gia, gây nghi hoặc, bất bình trong cán bộ nhân dân.

“Lãng phí nhiều nhất là từ chủ trương đầu tư. Thủ tướng Chính phủ đã từng rất bức xúc về những con đường ở miền núi rộng 60 -70 mét. Chủ tịch tỉnh không biết trong túi có bao nhiêu tiền, cứ làm cho hoành tráng, thiếu tiền thì xin Trung ương. Nhiều nơi cứ vẽ ra dự án, sau đó đi chạy”. Đó là phát biểu của Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư Bùi Quang Vinh tại một kỳ họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cách đây 2 năm, khi trả lời chất vấn của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng về công tác quản lý đầu tư công, chống tham nhũng lãng phí.

Tưởng rằng sau những lời cảnh báo mạnh mẽ như vậy, lãnh đạo các địa phương sẽ ý thức hơn trước khi chỉ đạo lập dự án và hạ bút phê duyệt các dự án đầu tư.

Tuy nhiên, từ chuyện xây dựng Văn miếu gần 300 tỉ đồng ở Vĩnh Phúc; Văn miếu ở Hà Tĩnh ngót nghét trăm tỉ đồng đến chuyện sân vận động, nhà hát ở huyện Đan Phượng (Hà Nội) kinh phí khoảng 200 tỉ đồng bỏ dở dang; rồi mới đây là Dự án tượng đài – quảng trường của tỉnh Sơn La với kinh phí 1.400 tỉ đồng gây sốt trong dư luận, rồi Hà Tĩnh muốn xây dựng Trung tâm hành chính 1.500 tỉ đồng, Quảng Bình định xây dựng 10 sân golf, mỗi sân 18 lỗ, trên diện tích 1.000 ha đất… đã khiến dư luận đặt câu hỏi: Phải chăng có một cuộc chạy đua giữa các địa phương trong việc lập dự án để có công trình mang dấu ấn lãnh đạo?

Để tăng tính thuyết phục của dự án, các địa phương đưa ra những viễn cảnh rất hấp dẫn như: “Đáp ứng nhu cầu đời sống văn hóa của người dân, giáo dục truyền thống, tạo bộ mặt hiện đại cho không gian kiến trúc đô thị và cuối cùng là thu hút khách, phát triển du lịch…”.

Nhưng thử hỏi, khách du lịch nào sẽ vào Văn Miếu ở Vĩnh Phúc, khi nó cũng na ná như Văn Miếu Hà Nội, mà lại mỏng manh về ý nghĩa văn hóa, lịch sử, lại chỉ mang tầm địa phương! Sơn La mơ gì về khả năng thu hút khách du lịch của công trình Quảng trường và Tượng đài Bác Hồ, khi tiềm năng du lịch của Công trình thủy điện Sơn La, cao nguyên Mộc Châu… vẫn chưa được khai thác hết!

Trong 2 triệu khách du lịch đến Quảng Bình từ đầu năm đến nay, chỉ có 40.000 khách quốc tế, chiếm 2,5%. Thử hỏi, Quảng Bình kỳ vọng gì về nguồn thu từ dòng khách này, đặc biệt là từ khách chơi golf!?

Thế nhưng, trả lời báo chí về dự án 10 sân golf của Quảng Bình, lãnh đạo tỉnh này vẫn khẳng định: “Sẽ thu hút các golf thủ khắp thế giới đến Quảng Bình. Thay vì họ phải bỏ tiền của, thời gian đi khắp thế giới để được chơi những sân golf đẳng cấp, thì họ chỉ cần đến một điểm như Quảng Bình là có thể được chơi nhiều sân. Tiết kiệm tiền bạc, thời gian đi lại”.

Liệu đây có là một sự lạc quan tếu không, khi golf là môn thể thao quý tộc. Nhiều sân golf trong số khoảng 90 sân golf của cả nước vẫn đang vắng khách. Lấy đâu ra đủ số golf thủ thừa tiền và thừa thời gian để 10 sân golf kia của Quảng Bình khỏi cảnh đìu hiu!?

Ngoài những viễn cảnh hết sức tốt đẹp về công năng của các công trình cố tình vẽ ra, để tăng tính thuyết phục, các dự án thường rất lập lờ về kinh phí gồm: “Ngân sách trung ương hỗ trợ, ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác, vốn xã hội hóa, vốn doanh nghiệp….”

Nhưng tiền nào chẳng là tiền. Dù là Ngân sách Trung ương, địa phương, hay do doanh nghiệp đóng góp thì đều là tiền của quốc gia. Có ai chắc rằng, khi đã nhận tiền đóng góp của doanh nghiệp, địa phương lại không phải ưu ái cho họ dự án nọ, miếng đất kia! Đất nước còn khó khăn. Lãng phí đầu tư là lãng phí kép. Bởi số tiền chi không đúng chỗ, không đúng cách ấy đã tước mất cơ hội để chúng ta có những công trình dự án thiết thực, đẻ ra tiền cho quốc gia.

Tình trạng vẽ dự án hoành tráng của một số địa phương cho thấy, vấn đề không còn ở tầm nhìn của người lãnh đạo nữa, mà là hậu quả của tính cục bộ, tư duy theo kiểu… ở trên trời của một số cán bộ lãnh đạo. Kiểu tư duy này không những gây lãng phí nguồn lực quốc gia mà còn bị dư luận phản ứng gay gắt, gây nghi ngờ, làm mất niềm tin của người dân đối với hình ảnh của lãnh đạo và chính quyền các địa phương đó.

[:-/] Tỉnh nghèo xây 10 sân golf để đột phá (?!) (TP) – “Nói tỉnh nghèo chơi trội là hoàn toàn không đúng và hiểu sai bản chất của vấn đề. Với một địa phương có điểm xuất phát thấp như Quảng Bình, không có những ý tưởng hay dự án mang tính đột phá thì rất khó phát triển” – Ông Trương An Ninh, Chánh Văn phòng, người phát ngôn UBND tỉnh Quảng Bình mở đầu cuộc phỏng vấn với báo Tiền Phong liên quan đến dự án tổ hợp 10 sân golf mà địa phương này đang muốn đầu tư.


Vùng đất Quảng Bình dự kiến đầu tư tổ hợp 10 sân golf. Ảnh: Hoàng Nam.

Trương An Ninh: – Trong chiến lược phát triển kinh tế, Quảng Bình lấy du lịch làm trọng tâm, mũi nhọn để thúc đẩy các ngành kinh tế khác. Với các tiềm năng nổi trội như hang động, bãi biển, tâm linh, nếu có kế hoạch khai thác tốt, kết hợp với những dự án mang tính đột phá, Quảng Bình sẽ không chỉ là trung tâm du lịch của cả nước mà còn là khu vực và quốc tế.

Việc đầu tư tổ hợp 10 sân golf là một trong những ý tưởng đột phá và nếu thành công, đây sẽ là dự án mang tính điểm nhấn cho du lịch Quảng Bình. Cùng với những hang động kỳ vĩ, bãi biển đẹp nhất Việt Nam, các điểm tâm linh nổi tiếng…, thêm tổ hợp sân golf sẽ thu hút khách du lịch nhiều tiền đến với Quảng Bình, kéo dài thời gian lưu trú. Một chuyên gia kinh tế thế giới đã từng ví von: “Golf là công nghiệp của ngành công nghiệp không khói”. Bởi người chơi golf hiện nay đa phần vẫn là các doanh nhân. Khi họ đến một địa phương nào đó chơi golf, với con mắt của doanh nhân, chắc chắn họ sẽ nhìn thấy những lĩnh vực đầu tư phù hợp cho doanh nghiệp của mình và khi có dự án tổ hợp sân golf sẽ thu hút được các dự án khác đến với Quảng Bình.

Cầu xây xong đã lâu, không thấy dân nào đi qua

Mi An (BĐV) – Cây cầu treo 3,5 tỷ ở Hà Tĩnh xây xong chỉ phục vụ được nhõn 2 hộ dân, thật xứng đáng là cây cầu đắt nhất thế giới.

Cau xay xong da lau, khong thay dan nao di qua
Cây cầu trị giá 3,5 tỷ đồng nhưng chỉ có 2 hộ dân đi qua. Ảnh: Báo Thanh Niên.

Nếu theo dõi tin tức báo chí mấy ngày nay, hẳn quý bạn đọc không thể không biết đến vụ cây cầu treo trị giá 3,5 tỷ đồng ở xã Sơn Thọ, huyện Vũ Quang (Hà Tĩnh).

Cây cầu này quá đắt đỏ, vì xây xong từ hồi tháng 6/2015 đến giờ, chỉ có nhõn 2 hộ dân có thể sử dụng. Còn lại mấy chục hộ dân khác trong vùng, họ không thể trèo đèo lội suối băng qua một đoạn đường đầy khó khăn để đến với cây cầu này.

Tất nhiên cây cầu treo dân sinh trị giá 3,5 tỷ đồng so với các cây cầu hoành tráng khác thì giá trị không hề lớn. Nhưng nó vẫn có thể được xếp vào hạng đắt kỷ lục trên thế giới vì đến lúc xây xong, chỉ có 2 hộ gia đình sử dụng được mà thôi.

Điều đáng chú ý là 1 trong 2 hộ dân có thể sử dụng được cây cầu đắt giá kỷ lục tầm cỡ thế giới, thật tình cờ và bất ngờ, có tên gia đình ông chủ tịch UBND xã Sơn Thọ.

Để chứng minh rằng cây cầu không phải chỉ phục vụ 2 hộ dân, Tổng cục Đường bộ- chủ đầu tư chiếc cầu đưa ra con số 500 người qua lại chiếc cầu này hàng ngày. Tuy nhiên, báo Tiền phong dẫn lời ông Nguyễn Trí Lạc, Trưởng Ban Kinh tế Ngân sách HĐND tỉnh Hà Tĩnh nói rằng “lấy đâu ra, báo cáo láo thế!”.

Ông Lạc cũng nói thêm: “Lãnh đạo xã Sơn Thọ và huyện Vũ Quang nói vốn Trung ương cho cứ làm là thiếu trách nhiệm với nhân dân, tiền ở đâu cũng là tiền thuế của nhân dân. Đây cũng là một hồi chuông cảnh báo cho các nhà đầu tư”.

Trong cuộc làm việc với người dân địa phương về cây cầu vào ngày 13/8, báo Thanh niên cho biết, ông Nguyễn Trung Sỹ, Cục trưởng Quản lý xây dựng (Tổng cục Đường bộ ) thừa nhận trên thực tế mới chỉ có vài hộ dân được hưởng lợi, còn hàng chục hộ khác chưa thể đi trên cầu là do địa phương chưa làm đường kết nối.

“Nhưng Tổng cục Đường bộ chỉ lo việc xây cầu, còn việc làm đường là của địa phương”, ông Sỹ nói. Địa phương thì cho biết, con đường nối lên cầu đã được phê duyệt với kinh phí 6 tỷ đồng, nhưng hiện nay chưa có tiền nên hãy cứ chờ đấy đã.

Đọc những thông tin trao qua đổi lại về vụ cây cầu này mà thấy buồn cho những vị công bộc của dân. Vị ở địa phương thì bảo trên cho tiền thì cứ làm, kể cả làm xong không có đường dẫn lên cũng mặc kệ. Vị ở cao hơn thì bảo cầu cần xây thì cứ xây, xây xong là hoàn thành trách nhiệm, đường thì địa phương lo.

Còn dân thì biết làm sao? Dân đành chống mắt lên mà xem các vị đẩy qua đẩy lại quả bóng trách nhiệm. Dân vẫn không có cầu mà đi. Biết bao nhiêu nơi dân phải đu dây qua sông như làm xiếc, còn tiền tỷ làm cầu thì các chủ đầu tư vẫn phung phí ở những nơi chưa cấp thiết như vậy đấy.

Chuyện cây cầu 3,5 tỷ đồng này chỉ là một ví dụ nhỏ cho sự đầu tư lãng phí nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, cũng là lãng phí đồng tiền thuế của dân. Tất nhiên, tới đây cùng lắm là các cơ quan chức năng sẽ ngồi lại với nhau mà rút kinh nghiệm sâu sắc như thường lệ.

Nước ta nghèo nhưng xài sang thì chớ kể. Xây hẳn một cây cầu 3,5 tỷ đồng lên cho 2 hộ dân đi.

Lại nhớ nhạc sĩ Trần Tiến có câu ca về một chiếc cầu trong bài hát “Chị tôi”, rằng: “Cầu xây xong đã lâu không thấy người về đưa dâu”. Nay với cây cầu treo ở xã Sơn Thọ, xin phép được sửa thành “Cầu xây xong đã lâu không thấy dân nào đi qua”.

Chuyện cây cầu treo 3,5 tỷ đồng xây không đúng chỗ, dân dù muốn cũng chẳng thể dùng, thật chẳng khác nào một câu chuyện tình buồn vì người tình thay lòng đổi dạ.

JICA: Vốn ODA Nhật rất đắt là sự hiểu nhầm của công luận VN

Tư Giang (TBKTSG Online) – Trong nỗ lực thuyết phục công luận Việt Nam về tính hiệu quả của ODA Nhật Bản, ông Mori Mutsuya, Trưởng Đại diện JICA Việt Nam đã gặp gỡ một số phóng viên ngày 13-8 tại Hà Nội.


Ông Mori Mutsuya. Ảnh Jica.

ODA có đắt đỏ?

Ông nói: “Tôi thất vọng khi có quan điểm khá phổ biến trong công luận (Việt Nam) là ODA Nhật Bản rất đắt và chỉ các nhà thầu Nhật Bản nhận được hợp đồng”.

Để chứng minh điều ngược lại, ông cho biết, trong tổng số vốn ODA của Nhật Bản dành cho Việt Nam trong vòng 5 năm qua, có 40% là ràng buộc và 60% là không ràng buộc.

Ông cho biết, 124 cầu được sửa chữa nhằm nâng cấp Quốc lộ 1 và 183 con đường, hệ thống điện, thủy lợi, cấp nước được hoàn thiện trong dự án Phát triển cơ sở hạ tầng quy mô nhỏ hỗ trợ giảm nghèo trong giai đoạn 2010-2014 được thực hiện bởi các doanh nghiệp Việt Nam. Trong danh sách này có các cái tên như Cienco 5, Cienco 1, Trường Sơn,…

Ông Mutsuya lấy trường hợp nhà ga T2 sân bay Quốc tế Nội Bài để làm phép so sánh. Với lãi suất vốn vay ODA là 0,1%, thời gian hoàn trả 40 năm và thời gian ân hạn 10 năm, tổng lượng vốn hoàn trả theo vốn vay ODA của Nhật Bản chỉ là 60.800 triệu yên.

Nếu dự án này được xây dựng bằng vốn trái phiếu Chính phủ, với lãi suất 5% và thời gian hoàn trả 30 năm, thì tổng số tiền lên tới 148.300 triệu yên, tức đắt gấp 2,4 lần vốn ODA.

Tương tự, Cầu Nhật Tân vay bằng vốn trái phiếu Chính phủ cũng sẽ đắt gấp 2,4 lần vốn ODA Nhật Bản. “Tôi mong muốn sửa được sự hiểu nhầm đó trong công luận Việt Nam”, ông nói.

Ông nói thêm, nhiều người nói cầu Cần Thơ (do Nhật Bản cho vay) đắt hơn cầu Mỹ Thuận (do Úc tài trợ). Tuy nhiên, dù cầu Cần Thơ xây dựng sau 10 năm, chịu trượt giá, và có độ lớn gấp 1,7 lần cầu Mỹ Thuận, thì cũng có đơn giá là 3.800 đô la Mỹ/m2, bằng cầu Mỹ Thuận.

Nợ công tăng không do ODA Nhật Bản

Ông Mutsuya cũng cho rằng, vấn đề nợ công tăng lên ở Việt Nam không do vốn ODA từ Nhật Bản.

Vay nước ngoài (bao gồm cả ODA) đôi khi bị chỉ trích là nhân tố chính dẫn đến sự gia tăng nợ công nhanh chóng. Tuy nhiên, theo số liệu của Bộ Tài chính, nợ trong nước đã tăng hơn 150% trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2014 trong khi nợ nước ngoài tăng 76% cùng kỳ. Nhân tố chính dẫn đến việc nợ trong nước tăng nhanh là việc phát hành trái phiếu Chính phủ.

Dư nợ vay ODA Nhật Bản tăng từ 9.139 triệu USD năm 2010 lên 11.849 triệu USD năm 2014, tuy nhiên tỷ trọng vốn vay ODA Nhật Bản trong tổng nợ công giảm từ 16% năm 2010 xuống 11% năm 2014.

“Tôi thấy thất vọng khi có quan điểm cho rằng nợ công tăng do nợ nước ngoài nhưng không có số liệu nào để chứng minh điều đó và chúng tôi muốn thông qua báo chí để mọi người biết thực tế như thế nào”, ông nói, “Chính vì vậy, ý kiến cho rằng ODA là yếu tố chính làm tăng nợ công là không chính xác”.

Theo tính toán của JICA, vấn đề nợ công tăng là do thâm hụt ngân sách.

Ông nói: “Vấn đề phải quan tâm nhất là nguyên nhân nào làm thâm hụt ngân sách?”, và tự trà lời luôn là thâm hụt ngân sách không phải do đầu tư, mà do chi thường xuyên.

“JICA muốn đi sâu tìm hiểu, những hạng mục nào trong chi thường xuyên làm tăng nợ công, nhưng những số liệu của Bộ Tài chính không cho biết điều này. (Bộ Tài chính) có giải thích là do chi lương, chi an sinh xã hội nhưng không có số liệu thực tế để chứng minh điều đó”, ông Mutsuya nói.

Ông Mutsuya nhận xét, tỷ lệ nợ công của Việt Nam được quy định dưới 65% GDP là an toàn, song với điều kiện là các khoản nợ công được sử dụng hiệu quả vào các dự án cơ sở hạ tầng.

“Dự án cầu Nhật Tân, Nội Bài rất có hiệu quả trong quan điểm của chúng tôi, nhưng cảng Cái Mép lại cực kỳ không hiệu quả”, ông nhận xét. Lý do, là xung quanh cảng Cái Mép do Nhật Bản tài trợ vốn có quá nhiều các cảng khá, làm dư thừa cung.

“Để các dự án đầu tư có hiệu quả thì cần có điều phối, quy hoạch đồng bộ. Thực tế là Việt Nam 63 nền kinh tế trong một quốc gia nên sự điều phối giữa các tỉnh rất khó”, ông nói.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s