Chưa có cuộc đình công nào đúng với ‘luật Việt Nam’

Posted: August 15, 2015 in Uncategorized
Tags:

(NV) – Ðó là nhận định chung của các viên chức công đoàn tại TP.HCM khi thảo luận với đại diện Tổng Liên Ðoàn Lao Ðộng Việt Nam về “ngưng việc tập thể và đình công.”

� Xem thêm: Tổng liên đoàn lao động: Công nhân đang sống lay lắt + Sống dưới mức nghèo khó.


Một cuộc “ngưng việc tập thể để đòi quyền lợi”
vì hệ thống công đoàn hiện nay không làm gì cả. (Hình: TBKTSG)

Ông Lê Anh Tuấn, phó chủ tịch công đoàn các khu công nghiệp và khu chế xuất ở Sài Gòn, cho biết, gọi đình công là do thói quen chứ trong thực tế, tất cả các vụ “ngưng việc tập thể để đòi quyền lợi” của công nhân trong 20 năm qua không thể xem là đình công vì trái với định nghĩa về đình công trong luật Việt Nam.

Sở dĩ không thể xem các vụ “ngưng việc tập thể để đòi quyền lợi” của công nhân là đình công vì chúng xảy ra theo kiểu… tự phát, không tuân thủ trình tự tổ chức đình công mà luật pháp Việt Nam quy định (bao gồm nhiều “bước,” mỗi “bước” mất từ năm đến bảy ngày).

Một thuộc cấp của ông Tuấn tên là Phạm Duy Bắc, đang phụ trách công đoàn tại các Khu Công nghiệp Tân Bình, Vĩnh Lộc, Tây Bắc Củ Chi, nói thêm, từ năm 1995 đến nay (thời điểm Việt Nam ban hành Luật Lao Ðộng), tại Việt Nam có khoảng 7,000 cuộc “ngưng việc tập thể để đòi quyền lợi” của công nhân nhưng hệ thống công đoàn do chính quyền Việt Nam thành lập và điều hành luôn luôn đứng ngoài.

Ông Bắc giải thích lý do là vì, trình tự về đình công rất khó thực hiện cho đúng. Nếu làm không đúng rất dễ bị doanh nghiệp kiện và phải bồi thường cho doanh nghiệp. Chưa kể vì hệ thống công đoàn không trả lương nên các viên chức công đoàn tại doanh nghiệp đều nhận lương của doanh nghiệp!

Ðó cũng là lý do mà nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế khuyến cáo Việt Nam phải thừa nhận hệ thống công đoàn độc lập. Trong báo cáo về tình hình kinh tế Việt Nam, vừa được công bố hồi hạ tuần tháng trước, Ngân Hàng Thế Giới (WB) cũng khuyến cáo như vậy.

Theo WB, đây là việc phải làm để thích ứng với những đòi hỏi của nền kinh tế thị trường. Trung Quốc – một quốc gia Cộng Sản như Việt Nam cũng đã phải làm như vậy. WB nhận xét, đến nay, hệ thống quan hệ lao động tại Việt Nam vẫn như thời kỳ kinh tế kế hoạch tập trung và vì vậy mắc một nhược điểm cơ bản là thiếu sự tách bạch giữa công đoàn, giới chủ và nhà nước.

Cho đến nay, tất cả các tổ chức công đoàn hợp pháp đều thuộc Tổng Liên Ðoàn Lao Ðộng Việt Nam và Tổng Liên Ðoàn Lao Ðộng Việt Nam thì được đặt dưới sự lãnh đạo của Ðảng CSVN. Hệ thống công đoàn này đảm trách nhiều vai trò khác nhau song không thống nhất với nhau và vì vậy, mâu thuẫn với nhau về lợi ích.

Chẳng hạn, tổ chức công đoàn tại doanh nghiệp thường có quan hệ mật thiết với giới quản lý. Thậm chí ngay cả trong các doanh nghiệp do người ngoại quốc làm chủ, giới lãnh đạo và quản lý cũng là thành viên công đoàn và giữ các vị trí hàng đầu trong công đoàn, thành ra khó làm tròn vai trò “đại diện cho lợi ích của người lao động” cũng như bảo vệ phúc lợi cho người lao động.

Một điểm mâu thuẫn khác là công đoàn vừa giữ vai trò cầu nối giữa Ðảng CSVN với người lao động lại vừa đại diện cho người lao động trong quá trình hình thành các quyết định của chính quyền. Những mâu thuẫn vừa kể được xem là lý do khiến số lượng các cuộc “ngưng việc tập thể để đòi quyền lợi” tăng vọt.

WB cho rằng, kiểu hoạt động trước nay khiến hệ thống công đoàn tại Việt Nam có vai trò rất hạn chế trong việc làm trung gian hòa giải về kinh tế-xã hội. Tình trạng đình công gia tăng cho thấy các cơ chế khác để giải quyết tranh chấp lao động chưa phát triển. Năng lực của người hòa giải và trọng tài yếu. Nhiều người trong số này đảm nhiệm quá nhiều việc, đôi khi mâu thuẫn với nhau hoặc chưa được đào tạo bài bản về đàm phán tập thể và giải quyết tranh chấp.

WB khuyến cáo, Việt Nam nên xem cải thiện hệ thống quan hệ lao động là chìa khóa giúp giải quyết nhiều thách thức căn bản của thị trường lao động.

Trước mắt, Việt Nam nên gia tăng các biện pháp giúp nâng cao năng lực cho các tổ chức công đoàn và hiệp hội doanh nghiệp. Kế đó, nên chủ động đề ra các giải pháp nhằm phát triển hệ thống quan hệ lao động, thúc đẩy sự hợp tác hài hòa trên thị trường lao động.

Ví dụ như không để giới lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp đảm trách các vị trí điều hành hoạt động công đoàn. Ðơn giản hóa các quy định về giải quyết tranh chấp trong quan hệ lao động. Cho phép thành lập các Ban Ðại Diện công nhân hay Ban Quản Lý lao động giống như nhiều quốc gia Châu Âu và Nam Hàn. Xây dựng các hệ thống hòa giải và trọng tài lao động bên ngoài hệ thống tòa án để giải quyết tranh chấp lao động trong trường hợp các tổ chức hiện có không thể giải quyết tranh chấp một cách hữu hiệu.

Về lâu dài, Việt Nam nên để các tổ chức công đoàn hoạt động độc lập với đảng CSVN và chính quyền. Ðể cho hệ thống này tập trung chủ yếu vào vai trò đại diện cho lợi ích của người lao động.

Cũng cần nhắc lại rằng, chấp nhận hệ thống công đoàn độc lập đang được xem như một điều kiện để Việt Nam trở thành một thành viên của TPP. (G.Ð)

[:-/] ​20 năm qua: chưa có cuộc đình công nào đúng luật  (TT) – Đó là nhìn nhận của các cán bộ công đoàn tại buổi khảo sát tình hình ngừng việc tập thể và đình công ở TP.HCM ngày 12-8 của ban quan hệ lao động Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam.

Ông Lê Anh Tuấn – phó chủ tịch công đoàn các KCX-KCN TP.HCM – nhìn nhận mặc dù quen được gọi là đình công, nhưng thực tế không có vụ ngừng việc tập thể, đòi quyền lợi nào của người lao động trong 20 năm qua đúng nghĩa là đình công.

Bởi hầu hết đều xảy ra tự phát, không tuân thủ trình tự tổ chức đình công mà pháp luật quy định (phải thực hiện qua nhiều bước, mỗi bước kéo dài 5-7 ngày). “Do đó cần phải giảm bớt thủ tục thì quy định này mới đi vào thực tế” – ông Tuấn nhận định.

Ông Phạm Duy Bắc – cán bộ công đoàn các KCX-KCN TP phụ trách khu vực KCN Tân Bình, Vĩnh Lộc và Tây Bắc Củ Chi – nhìn nhận từ năm 1995 đến nay, cả nước có khoảng 7.000 cuộc ngừng việc tập thể nhưng chưa có một cuộc đình công nào do công đoàn lãnh đạo.

“Cán bộ công đoàn có thể “bật đèn xanh” cho công nhân ngừng việc nhưng khó làm bởi trình tự đình công rất khó thực hiện, nếu sai quy định sẽ phải bồi thường cho doanh nghiệp. Đồng thời cán bộ công đoàn đều ăn lương của doanh nghiệp chứ không phải lương công đoàn” – ông Bắc nêu.

Tổng liên đoàn lao động:
Công nhân đang sống lay lắt

Thanh Hòa (VNE) – “Doanh nghiệp nào cũng nói người lao động là vốn quý nhưng đụng đến tiền lương lại cò kè bớt một thêm hai. Toàn những lời nói sáo rỗng”, ông Mai Đức Chính, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam nói.

Sáng 13/8, tại hội thảo về tiền lương, thu nhập, mức sống của người lao động, ông Mai Đức Chính đưa ra bức tranh chung về tình trạng người lao động, đó là cuộc sống “khó khăn, dặt dẹo”. Lương tối thiểu 3,1 triệu đồng (vùng 1) không đáp ứng đủ nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình.

Tổng liên đoàn đã khảo sát 1.600 lao động thuộc các ngành dệt may, giày da, giao thông vận tải, cơ khí, điện tử tại 10 tỉnh thành với 60 doanh nghiệp thuộc 4 vùng lương. Kết quả cho thấy, 20% lao động không đủ sống, 31% phải chi tiêu tằn tiện, 41% vừa đủ trang trải và chỉ 8% có tích lũy. Mức chi tiêu trung bình của người lao động phải nuôi con là hơn 4,2 triệu đồng/tháng, tăng 3,6% so với năm 2014.


Để tiết kiệm chi tiêu, nhiều công nhân đi chợ
chỉ dám mua mớ rau và vài lạng thịt để nấu ăn. Ảnh: K.H.

Đại diện người lao động phân tích, mức thu nhập không đủ sống là một trong những lý do khiến họ phản đối Điều 60 Luật bảo hiểm xã hội 2014. Cuộc sống chưa được đảm bảo thì đừng đòi hỏi đến việc tăng năng suất. Từ đây, Tổng liên đoàn lao động cho rằng việc điều chỉnh tiền lương tối thiểu vùng là hợp lý.

Theo ông Chính, mức thu nhập hiện tại buộc người lao động phải làm thêm giờ. Số tiền làm thêm chiếm khoảng một phần tư thu nhập của họ. Mỗi ngày mỗi người đã làm 8 tiếng rất mệt mỏi, làm thêm chỉ là vạn bất đắc dĩ.

“Ai cũng có nhu cầu riêng, người trẻ thì hẹn hò, người có gia đình thì phải chăm sóc. Dù làm thêm cũng không thể kéo dài mãi. Người sử dụng lao động đòi hỏi tăng giờ làm thêm, nhưng chúng tôi không đồng ý, nếu có tối đa chỉ 200-300 giờ mỗi năm. Thời điểm làm thêm ban đêm là lúc dễ bị tai nạn lao động do con người mệt mỏi, năng suất không cao”, ông Chính phân tích.

Tổng liên đoàn đề xuất mức lương tối thiểu vùng năm 2016 từ 350.000 đến 550.000 đồng để đáp ứng 89% mức sống tối thiểu của người lao động. Theo lộ trình, đến 2017 mới đáp ứng được 100%. “Về mức đề xuất tăng lương, đại diện hai bên đưa ra con số khác nhau nhưng mục tiêu chung là tăng lương cho người lao động. Doanh nghiệp đều nói người lao động là tài sản quý giá nhất. Nhưng khi đụng đến tiền lương thì lại cò kè bớt một thêm hai. Tôi cho rằng câu nói đó là hoàn toàn sáo rỗng”, ông Chính nói.

Đại diện công đoàn các khu công nghiệp cho biết, công nhân rất hy vọng vào đợt điều chỉnh tiền lương sắp tới. Ông Nguyễn Đình Thắng, Phó chủ tịch công đoàn Khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội thông tin, khu vực của ông có khoảng 300 doanh nghiệp với hơn 110.000 lao động. Lương cơ bản dao động 3,4-3,8 triệu/người. Do mức lương tối thiểu vùng thấp, công đoàn cơ sở đã phải đàm phán với người sử dụng lao động điều chỉnh tăng đồng thời hỗ trợ phụ cấp như nhà ở, xăng xe với mức từ 500.000 đồng đến hơn một triệu đồng/người/tháng.


Biểu đồ lương tối thiểu hàng tháng của một số nước Đông Nam Á năm 2014 (tính bằng USD).
Trong đó, lương tối thiểu của lao động Việt Nam chỉ cao hơn lao động Lào và Campuchia. Ảnh: ILO.

Trong những khoản chi tiêu hàng tháng, công nhân thường mất 1-2 triệu đồng gửi con đi nhà trẻ tư nhân, hoặc gửi con về quê nhờ ông bà chăm sóc dù không muốn.

“Khi chúng tôi nói chuyện với công nhân, nhiều chị em bật khóc bởi nhớ con. Cuộc sống khó khăn, chi tiêu không đủ, phòng trọ hơn 10 m2 thì sao dám đón mẹ ở quê lên, nên đành gửi con về quê. Giá sữa, bỉm tăng hàng ngày mà sao chủ sử dụng lao động tính chi phí cho mỗi trẻ em bằng nửa người lớn”, ông Thắng đặt câu hỏi.

Ông Thắng dẫn chứng, giá thuê một phòng rộng hơn 10 m2 ở Khu công nghiệp Kim Chung (Đông Anh) là hơn 700.000 đồng/tháng. Phòng chật chội, nóng nực, tiền điện công nhân phải chịu mức cao nhất. Thời gian qua, tiền điện tăng lũy tiến đã tác động trực tiếp đến đời sống của họ.

Trước đó ngày 5/8, cuộc họp thương lượng về mức tăng tiền lương tối thiểu vùng năm 2016 của Hội đồng tiền lương quốc gia đã phải tạm dừng bởi các bên không thống nhất được ý kiến và mức đề xuất tăng vênh nhau quá lớn. VCCI đưa ra mức 6% song Tổng liên đoàn muốn giữ mức tăng 16% như đề xuất ban đầu.

[:-/] Sống dưới mức nghèo khó (NLĐ) – Nhiều doanh nghiệp trả lương cao hơn lương tối thiểu nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu của người lao động. (…)


Rau củ là chọn lựa hàng đầu của nhiều công nhân Công ty Pou Yuen Ảnh: NGUYỄN LUÂN

Ông Nguyễn Quang Duẫn, Chủ tịch Công đoàn Công ty Minh Đức (TP HCM):

Ổn định giá cả sinh hoạt

Hễ nghe LTT tăng là các chủ nhà trọ lại tăng tiền thuê phòng. Bên cạnh đó, giá các mặt hàng thiết yếu cũng rục rịch tăng, gây áp lực không nhỏ đến đời sống CN. Theo tôi, ngoài quy định LTT hợp lý, Chính phủ cần chỉ đạo ổn định thị trường, không để xảy ra tình trạng “té nước theo mưa”, tăng giá vô tội vạ. Tôi ủng hộ mức đề xuất tăng LTT năm 2016 là 16% của Tổng LĐLĐ Việt Nam.

Anh Lương Chí Quốc, CN Công ty Pou Yuen (TP HCM):

Công nhân đang “sống mòn”

Với mức LTT hiện nay, CN không thể nào sống nổi với bao nhiêu chi phí: tiền nhà, tiền điện, tiền nước, tiền gửi con nhà trẻ, tiền ăn… Để tồn tại, chúng tôi phải làm việc từ 6 giờ đến 20 giờ, thậm chí 21 giờ. Chúng tôi đang “sống mòn”, vắt cạn sức để làm việc mà không có tích lũy, không có gì để hy vọng. Mong Hội đồng Tiền lương quốc gia nên cân nhắc để CN có thể sống được.

[:-/] Đời sống công nhân chật vật mà sao cứ cò kè chuyện tăng lương? (MTG) – Trước đời sống khó khăn của người lao động, Tổng LĐLĐ Việt Nam bảo lưu đề xuất tăng lương tối thiểu năm 2016 với mức từ 350.000 đến 550.000 đồng/tháng.


Thu nhập của công nhân may còn thấp, chưa bảo đảm mức sống tối thiểu Ảnh: KHÁNH AN

Kết quả khảo sát do Viện Công nhân Công đoàn phối hợp với Ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam tiến hành tại 60 DN ở 10 tỉnh, thành phố cho thấy 19,9% trong số 1.600 công nhân (CN) được hỏi cho biết thu nhập không đủ sống; 31,3% phải chi tiêu tằn tiện và rất tiết kiệm; 40,7% vừa đủ trang trải và chỉ 8% cho biết có tích lũy.

PGS-TS Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Viện CN Công đoàn, đánh giá đó là những con số “nóng bỏng nhất, thật nhất, mới nhất về tình hình đời sống của CN, lao động”. Mô tả tình cảnh đời sống CN hiện nay, ông Thọ đã phải dùng từ “vất vưởng” và cho rằng họ bị trả lương rẻ mạt, không bảo đảm mức sống tối thiểu.

“CN giờ sống rất khổ sở. Mình nói gì, làm gì thì phải thử đặt mình vào hoàn cảnh ấy, xem có sống được không? Tôi ủng hộ phương án tăng LTT 16% của Tổng LĐLĐ Việt Nam” – ông Thắng nhấn mạnh. (…)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s