Thực tế về công đoàn độc lập tại Việt Nam

Posted: September 10, 2015 in Uncategorized
Tags:

Gia Minh (RFA) – Công đoàn độc lập là vấn đề được nhấn mạnh khi Việt Nam tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương- TPP, do Hoa Kỳ khởi xướng. Tiến triển của việc hình thành công đoàn độc lập tại Việt Nam ra sao?

� Xem thêm: Tự Do Công Đoàn Với TPP + ‘Chúng ta chỉ còn hai lựa chọn, mở cửa hay là chết’ + Việt Nam sửa đổi các luật cho phù hợp với cam kết trong TPP.

000_Hkg9235699-web.jpgẢnh chụp tháng 11 năm 2013 cho thấy những công nhân bị sa thải mất việc nay thất nghiệp ngồi chờ hàng ngày ở các ngã ba ngã tư đường xem có ai mướn làm bất cứ công việc gì theo giờ theo ngày… AFP photo

Quan tâm từ Hoa Kỳ

Nhóm xã hội dân sự độc lập- Lao Động Việt, vừa qua có đợt làm việc với ông James Greene, chuyên viên cấp cao Ủy ban Tài chính- Kinh tế Quốc tế Thượng Viện Hoa Kỳ.

Luật sư Lê thị Công Nhân, một thành viên của Lao động Việt, trình bày lại một số nội dung chính của cuộc gặp diễn ra tại Hà Nội hôm 26 tháng 8:

“ Nội dung quan trọng nhất mà chúng tôi nói chuyện với nhau là vấn đề lao động Việt với việc Việt Nam đang đàm phán để gia nhập TPP. Với một cuộc gặp theo hình thức không chính thức như thế thì tôi có nhiều thời giờ để trình bày về người lao động tại Việt Nam hiện nay: hiện trạng cũng như vấn đề mà chúng tôi quan tâm. Tôi cũng khẳng định với ông ấy một điều là dứt khoát chỉ khi nào người công nhân Việt Nam có quyền thành lập và tham gia vào những công đoàn độc lập bằng việc tự lựa chọn và tự đóng góp kinh phí, giám sát việc sử dụng nguồn kinh phí đó cũng như những nhân sự hoạt động trong công đoàn độc lập đó thì may ra câu chuyện về đời sống của người công nhân cũng như năng lực sản xuất của người công nhân Việt Nam mới có thể tiến bộ. Và chỉ khi đó một nước như nước Mỹ mới có thể yên tâm để coi Việt Nam như một đối tác bình đẳng ở một mức độ tối thiểu trong những yêu cầu rất cơ bản để có thể gọi là đối tác kinh tế với nhau được.”

Ước nguyện của công nhân

Có thể nói nhiều công nhân tại Việt Nam hiện nay phải lo toan cho cuộc sống và ý thức của họ về một công đoàn hoàn toàn độc lập nhằm có thể đấu tranh hiệu quả cho quyền lợi công nhân vẫn chưa cao.

Điều này được cô Đỗ thị Minh Hạnh, người bị kết án tù vì từng giúp công nhân biểu tình đấu tranh đòi hỏi quyền lợi, thừa nhận như sau:

    Họ vẫn còn mơ hồ giữa một công đoàn do nhà nước đặt ra và công đoàn độc lập. Họ cũng nghĩ những công đoàn này thuộc phe cánh giới chủ nhiều hơn là bảo vệ công nhân. Cho nên đây là vấn đề mình phải làm thế nào cho họ hiểu công đoàn độc lập và ý nghĩa của nó
– cô Đỗ thị Minh Hạnh    

“ Về ý thức của người công nhân thì theo từng giai đoạn cũng phát triển hơn, cho đến lúc này người công nhân cũng hiểu biết nhiều hơn; tuy nhiên người công nhân còn hạn hẹp họ chưa hiểu họ phải làm như thế nào để có công đoàn độc lập và công đoàn độc lập vận hành như thế nào. Vì từ xưa đến nay chưa hề có một công đoàn độc lập để họ có thể hình dung được công đoàn độc lập thực sự như thế nào. Họ vẫn còn mơ hồ giữa một công đoàn do nhà nước đặt ra và công đoàn độc lập. Họ cũng nghĩ những công đoàn này thuộc phe cánh giới chủ nhiều hơn là bảo vệ công nhân. Cho nên đây là vấn đề mình phải làm thế nào cho họ hiểu công đoàn độc lập và ý nghĩa của nó.

Ngoài quyền của người lao động còn quyền và lợi ích của người làm về công đoàn nữa. Bởi vì một số người làm công đoàn ở một số công ty, thực chất họ chưa hiểu gì về luật công đoàn và những quyền hạn cho công việc của họ.”

Tuy nhiên đối với những công nhân có ý thức thì đối với họ việc hình thành nên công đoàn độc lập là một yêu cầu bức thiết:

“ Tôi nghĩ nên tạo điều kiện để công nhân có công đoàn độc lập để khi có việc gì, có bất công gì thì nghiệp đoàn đó sẽ đứng về phía họ.”

Thực tế

Theo ông Trương Minh Đức, một thành viên khác của Lao Động Việt, đây là lần thứ ba nhóm của ông có cơ hội làm việc với phía Hoa Kỳ về vấn đề công đoàn độc lập tại Việt Nam.

000_Hkg2149070-400.jpgCông nhân dọn sàn của một công trình xây cất

Và trong lần làm việc vừa qua ở Sài Gòn, ông Trương Minh Đức nêu ra những thực tế về tình trạng công đoàn ở Việt Nam, dù rằng theo yêu cầu của TPP cơ quan chức năng của chính phủ Hà Nội sẽ cho hình thành những công đoàn được gọi là độc lập.

“ Chúng tôi cũng trả lời rằng việc thành lập công đoàn trong công ty thì chính quyền Việt Nam đã có từ lâu rồi chứ không phải mới đây. Thế nhưng công đoàn đó không độc lập và dưới sự quản lý của Liên đoàn Lao động Việt Nam, mà Liên đoàn Lao động Việt Nam lại dưới sự chỉ đạo của đảng thì theo tôi đây không phải là công đoàn độc lập. Bây giờ họ đồng ý theo điều kiện của TPP thì chẳng khác nào họ chỉ đổi tên thôi; chứ còn nếu điều kiện họ cho thành lập trong phạm vi công ty thì không được liên kết với công đoàn độc lập khác ở bên ngoài hoặc liên hệ với các tổ chức bảo vệ quyền lợi của người lao động quốc tế. Đó cũng là hình thức cô lập các công đoàn độc lập mà sắp tới đây Việt Nam đưa ra. Theo tôi đó là những công đoàn độc lập giả hiệu và tôi không đồng ý với quan điểm của chính phủ Việt Nam đưa ra như thế.

   Chúng tôi cũng trả lời rằng việc thành lập công đoàn trong công ty thì chính quyền VN đã có từ lâu rồi chứ không phải mới đây. Thế nhưng công đoàn đó không độc lập và dưới sự quản lý của Liên đoàn Lao động VN, mà Liên đoàn Lao động Việt Nam lại dưới sự chỉ đạo của đảng thì theo tôi đây không phải là công đoàn độc lập
– ông Trương Minh Đức   

Hiện nay điều kiện đặt ra rất khó khăn cho công nhân tại Việt Nam. Kể từ khi ‘có’ TPP thì họ thắt chặt an ninh trong các công ty, xí nghiệp; cũng như cho côn đồ giả dạng vào làm công nhân, tạo ra những cuộc đình công, lãn công giả để qui chụp có hình thức chống đối hay có ý tưởng thành lập công đoàn độc lập nhằm loại dần.

Khi họ hứa hẹn với thế giới, với các tổ chức lao động thế giới và khi được rồi thì quyền lợi của công nhân cũng trở lại như xưa ”

Cô Đỗ thị Minh Hạnh cũng cho biết về thực tế hiện nay ở Việt Nam:

“ Ở Việt Nam hiện nay họ cũng cho những công đoàn cơ sở nhưng phải thuộc công ty mà không có sự liên kết với những công đoàn trong ngành với nhau. Đó là một khó khăn để có thể bảo vệ quyền lợi cho người công nhân; bởi vì công đoàn thuộc công ty và nằm trong hệ thống công ty đó thì vẫn bị sự chi phối của giới chủ cũng như của chính quyền nên không thể bảo đảm được quyền lợi chính đáng cho người công nhân.

Bên cạnh đó theo một số điều tra của Lao động Việt đã thấy hoạt động công đoàn giả để che mắt thế giới. Chẳng hạn như cũng lập ra công đoàn nhưng không tổ chức bầu cử mà chỉ đưa ra danh sách mang đến từng phòng yêu cầu công nhân ký tên ủng hộ cho người vào công đoàn. Khi công đoàn đó được hình thành cũng không có nhiệm vụ, quyền nào cao để thực hiện đúng nghĩa vụ của người hoạt động công đoàn. Họ chỉ đi vòng ngoài như ‘con chốt’ của một công đoàn lớn hơn; họ chỉ như là người ‘tạp vụ’ ở ngoài thôi. Đây là hành động đánh lừa phía bên ngoài.”

Một yêu cầu được những nhà hoạt động công đoàn tham gia đợt làm việc với ông James Greene vừa qua nêu ra là Washington cần yêu cầu Hà Nội trả tự do cho hai tù nhân Nguyễn Hoàng Quốc Hùng và Đoàn Huy Chương.

Hai người này cùng bị bắt đưa ra tòa cùng với cô Đỗ Thị Minh Hạnh do giúp đỡ công nhân đòi hỏi quyền lợi của họ. Anh Nguyễn Hoàng Quốc Hùng bị kết án 9 năm tù giam và anh Đoàn Huy Chương 7 năm tù.

Tự Do Công Đoàn Với TPP

Trần Khải (Việt Báo) 09/08/2015 – Thế là nhà nước Cộng sản Việt Nam lạnh cẳng? Vì điều kiện vào Hiệp định Tự do Thương mãi Xuyên Thái Bình Dương TPP là buộc nhà nước VN phải cho công đoàn độc lập và cho dân được quyền tự do lập hội?

Chính Hoa Kỳ nói rằng phía Hà nội chần chờ, chưa vội ký TPP là vì sợ công đoàn độc lập.

Bản tin RFA ghi rằng Trợ lý ngoại trưởng Hoa Kỳ đặc trách Dân chủ-Nhân quyền và Lao động, ông Tom Malinowski vào ngày 5 tháng 8 có buổi ăn tối với một số nhà hoạt động Việt Nam tại tư gia của tổng lãnh sự Mỹ tại Sài Gòn.

Phóng viên Gia Minh của RFA đã liên lạc với một số nhà hoạt động có mặt trong cuộc gặp — ba nhà hoạt động có giấy mời và đến được buổi ăn tối với ông Tom Malinowski tại nhà của tổng lãnh sự Hoa Kỳ Rena Bitter mà RFA liên lạc được trong ngày 6 tháng 8 gồm nhà báo Huỳnh Ngọc Chênh, ký giả- cựu tù nhân lương tâm Trương Minh Đức và cựu tù nhân lương tâm Phạm Bá Hải.

Cả ba đều chia sẻ vấn đề tham gia Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương – TPP của Việt Nam được chính những nhà hoạt động tại Việt Nam nêu ra với ông Tom Malinowski và trở ngại được chính ông này thừa nhận là việc thành lập công đoàn độc lập cho giới công nhân trong nước.

RFA ghi lời nhà báo Huỳnh Ngọc Chênh, kể rằng chậm ký TPP vì nhà nước CSVN còn sợ công đoàn độc lập:

“Có nhiều điều nhưng trong đó có một điểm tôi nhớ là bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Vấn đề công đoàn độc lập vẫn còn những trắc trở. Nhiều anh em có ý kiến TPP mang nhiều cái lợi cho chính quyền Việt Nam, cho nước Việt Nam. Thế nhưng ông trợ lý bộ trưởng nói rằng nếu có lợi cho chính quyền Việt Nam thì họ đã ký rồi. Vẫn có điều kiện này khác không lợi cho họ ví dụ vấn đề công đoàn độc lập để bảo vệ quyền lợi cho người lao động nên chính vì điều đó mà người ta vẫn chưa ký. Đó là trở ngại.”

Dù vậy, tất cả dư luận từ quốc nội đều mong muốn sớm ký TPP.

Bản tin Vietnam+ hôm 3-8-2015 có tựa đề “Việt Nam được hưởng lợi nhiều nhất từ Hiệp định TPP” trong đó ghi nhận:

“Ghi nhận những kết quả của Hội nghị Bộ trưởng các nước đàm phán TPP vừa kết thúc hôm thứ Sáu (31/7) ở Hawaii, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam ông Ted Osius nhận xét: “Việc Việt Nam tham gia vào Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương-TPP sẽ giúp quốc gia đạt được mục tiêu hội nhập quốc tế toàn diện. Trong tất cả các nước thành viên, Việt Nam ở vị thế được hưởng lợi nhiều nhất.”

Trước đó, một nghiên cứu từ Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cũng chỉ ra, Việt Nam tham gia TPP sẽ thúc đẩy GDP tăng trưởng đáng kể.” (hết trích)

Trong khi đó, tờ Thời Báo Tài Chánh cho ước tính định lượng qua bản tin này 29-7-2015, tựa đề “Hiệp định ‘thế kỷ’ TPP sẽ giúp Việt Nam tăng tỷ lệ xuất khẩu 31,7%” trong đó ghi cụ thể rằng TPP là hiệp định thế kỷ vì tuy chỉ có tham gia của 12 nước nhưng bao trùm tới 40% giá trị kinh tế toàn cầu, và Việt Nam là quốc gia hưởng lợi nhiều nhất.

“… Nước hưởng lợi lớn nhất sẽ là Việt Nam khi mà các nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu đổ dồn tiền vào nước này. Nước hưởng lợi lớn thứ hai có lẽ là Malaysia và sau đó là Nhật Bản”, Deborah Elms, Giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Châu Á, nói trên đài CNBC hôm thứ Ba.

Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE) cũng ủng hộ ý kiến của Elms khi cho rằng việc miễn thuế vào thị trường Mỹ cho các mặt hàng may mặc và giày dép sẽ giúp gia tăng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ.

Dệt may và giày dép là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam và đang phải chịu mức thuế suất khá cao từ 17-32% khi vào Mỹ. Triển vọng đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, cũng giúp gia tăng đáng kể dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nước này.

Việt Nam đang là nước có thu nhập bình quân đầu người thấp nhất trong số các thành viên TPP…”(hết trích)

Cạnh tranh như thế nào vơi quốc tế? Việt Nam nghĩ ra đặc sản: lợn cắp nách. Tức là heo rừng, những món hàng nước khác không có, chỉ như thế mới là độc chiêu.

Báo An Ninh Tiền Tệ ngày 7-8-2015 qua bản tin tựa đề “Mang… lợn cắp nách đi cạnh tranh khi vào TPP?” trong đó viết:

“VEPR dự báo ngành chăn nuôi Việt Nam chịu tác động tiêu cực nhất của TPP, còn đại diện Cục Chăn nuôi tin vẫn có nhiều sản phẩm có thể cạnh tranh, ví dụ như lợn cắp nách.

Đánh giá dự báo tác động của Hiệp định TPP tới ngành chăn nuôi Việt Nam, nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vừa công bố cho rằng, ngành chăn nuôi sẽ chịu tác động tiêu cực nhất.

Còn Phó cục trưởng Chăn nuôi, ông Tống Xuân Chinh, tự tin rằng: “Chúng ta còn đủ thời gian, ngay từ bây giờ phải chuẩn bị để đối phó. Việt Nam cũng có những mặt hàng có thể cạnh tranh được như: gà lông màu, vịt, trứng vịt, các loại lợn có giá trị kinh tế cao như lợn mán, lợn cắp nách…”…”(hết trích)

Một điểm để suy nghĩ: các quan chức VN tránh nói về tự do công đoàn và quyền lập hội:

Báo Tin Tức VN ngày 6-8-2015 tựa đề “Hiệp định TPP và 6 tác động lớn nhất đến kinh tế Việt Nam” ghi một câu vấn đáp về cách đối phó tác động xấu của TPP, lại không thấy nói minh bạch về tự do công đoàn và quyền lập hội:

“Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được nhận định sẽ có tác động lớn đến kinh tế vĩ mô, tăng trưởng kinh tế, tới từng doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chính vì vậy, với bài học từ WTO, cần phải có sự chuẩn bị thật kỹ để tận dụng được những cơ hội mà TPP mang lại, TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) nêu quan điểm….

…Theo ông, Việt Nam cần có những chính sách gì để đối phó với những tác động xấu từ TPP?

Việc thực hiện theo các cam kết trong TPP đòi hỏi những thay đổi về chính sách và pháp luật trong nước. Việt Nam cần có những chính sách hỗ trợ pháp lý để thúc đẩy phát triển những ngành có lợi thế so sánh.

Với những ngành sẽ được lợi sau khi TPP có hiệu lực như: dệt may, thủy sản, nông sản… cần chủ động các nhân tố lao động, vốn, đất đai và các tài nguyên khác. Với các ngành kém được lợi thế như chăn nuôi, lâm nghiệp, công nghiệp… cần tái cơ cấu để tăng năng suất, hiệu quả hơn.

Nhà nước cần có những chính sách hợp lý khuyến khích sản xuất và tiêu dùng. Các chính sách nên tập trung vào chi tiêu thường xuyên.

Đặc biệt, sau khi tham gia TPP, Việt Nam cần phải điều chỉnh cả những yếu tố thương mại như những nội dung liên quan tới lao động, quyền sở hữu trí tuệ… khẳng định sự cấp thiết phải tiến hành cải cách thể chế, tự do hóa thị trường các yếu tố đầu vào như lao động, vốn, đất đai…” (hết trích)

Cụ thể, chỉ nói sơ sài là phảỉ tiến hành cải cách thể chế, tự do hóa thị trường… nội dung liên quan tới lao động…

Không nói cụ thể, nhưng hẳn là nhiều người hiểu.

Vấn đề là, bao giờ ký, và ký xong, thời gian bao lâu mới cho tự do công đoàn?

Lòng dân đã sẵn sàng.

‘Chúng ta chỉ còn hai lựa chọn, mở cửa hay là chết’

(VNN) – Nhân Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu tổ chức ngày 27-8 tại Thanh Hóa bàn về chủ đề hội nhập và phát triển bền vững, nhà báo Tư Giang trao đổi với Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Đức Kiên về những vấn đề lao động khi tham gia các FTA.

(Lạm bàn: “Chúng ta” trong bài là nhà cầm quyền CSVN với toan tính lựa chọn để duy trì chế độ độc đảng độc tài mà nhóm lợi ích lớn nhất chính là ĐCSVN )

Không còn cửa nào phát triển, nếu…

Việt Nam đã và sẽ ký 15-16 hiệp định thương mại tự do (FTA), trở thành quốc gia “nhất thế giới” trong việc tham gia các thỏa thuận thương mại. Vì sao chúng ta lại tham gia quá nhiều các FTA thế, trong khi phần lớn các nước khác đâu dám làm vậy?

Chúng ta không tham gia các FTA không được. Tình thế buộc chúng ta làm vậy. Các quốc gia khác họ tự cân đối được; còn nền kinh tế của Việt Nam có tổng kim ngạch xuất nhập khẩu bằng 1,8 GDP, chúng ta không còn cửa nào phát triển, nếu không mở ra bên ngoài. Sức mua của thị trường nội địa quá thấp. Ngay cả so với Lào thì sức mua của ta cũng rất kém. Chẳng hạn, một hộ gia đình của Lào ở thành phố có ít nhất 1 xe ô tô, nhà ở ít nhất 500 m2; còn Việt Nam chúng ta một hộ gia đình ít nhất có 1 xe máy, và 50 m2. Chỉ tính sơ bộ đã thấy sự khác biệt.

Tức là, tình thế hiện nay chỉ có hai lựa chọn, một là mở cửa, hai là chết.

Nhưng, các FTA, nhất là Hiệp định xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng mang lại những trò chơi khốc liệt, không chỉ trong kinh tế, thưa ông?

Thực tế thì nó sẽ còn khốc liệt hơn chúng ta nghĩ vì các FTA sẽ còn tác động đến các tổ chức chính trị, xã hội mà lâu nay chúng ta nghĩ nó là duy nhất của Việt Nam. Ví dụ như như quyền tự do lập hội và quyền thương lượng thỏa ước lao động. Chúng ta nghĩ rằng, chỉ có Đảng là người chăm lo mọi lợi ích của người lao động.

Nhưng nếu Đảng và các tổ chức chính trị xã hội đi cùng không tự vươn lên, không trở thành thỏi nam châm để thu hút người lao động, thì người lao động họ sẽ tách ra và đi theo guồng máy của lực hút khác. Những thách thức đó còn khốc liệt hơn nhiều, thách thức toàn diện, không chỉ trên lĩnh vực kinh tế mà sang cả chính trị,…

Việt Nam tuyên bố là kết thúc đàm phán song phương với các quốc gia TPP. Theo ông, chúng ta có quá dễ dàng không, chẳng hạn như với các điều khoản về lao động?

Các yêu cầu trong TPP đều là mục tiêu mà Việt Nam phấn đấu xây dựng. Ví dụ, điều kiện lao động yêu cầu người lao động không làm việc quá 48 tiếng trong tuần; hay chỗ làm việc cũng quy định điều kiện vệ sinh, ánh sáng thế này; hay không có lao động trẻ em. Những yêu cầu đấy hiện nay chúng ta đang phấn đấu. Đảng còn đấu tranh yêu cầu các chủ lao động cải thiều điều kiện làm việc cho người công nhân, cải thiện điều kiện ăn ở trong khu ở của người lao động. Đến mức nào đó, chúng ta thấy mục tiêu chúng ta đang phấn đấu trùng với tiêu chí, giới hạn kỹ thuật mà tổ chức chúng ta định gia nhập đặt ra. Đấy chính là quyền mưu cầu hạnh phúc của con người.

Thưa ông, những cam kết về lao động và công đoàn trong TPP cũng chỉ là lặp lại những cam kết của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) mà Việt Nam là thành viên. Ông có thể vắn tắt những cam kết này?

Việt Nam trở thành thành viên của ILO năm 1998 sau khi đạt được thỏa thuận lùi thời gian thực hiện lại, tức có lộ trình. Có 13 công ước của ILO, trong đó, chúng ta đã và đang thực hiện 8, và 5 chưa thực hiện.

Có hai công ước quan trọng nhất. Thứ nhất là Công ước 87 về quyền tự do lập hội của người lao động ở cơ sở, hay nói nôm na là quyền lập công đoàn cơ sở. Một nhà máy có thể có nhiều công đoàn, như công đoàn công chức, công đoàn công nghiệp, công đoàn hóa chất, hay thậm chí là hội thợ may quê Nghệ An,… Người lao động được tự do gia nhập các tổ chức ấy, hoặc là họ tự lập ra một tổ chức và chính quyền phải chấp nhận. Họ có quy chế, có đăng ký, và các tổ chức ấy được đối xử bình đẳng.

Thứ hai là Công ước 107, khi công đoàn tập hợp được trên 50% người lao động thì họ có quyền liên kết lại để ký với chủ thỏa ước lao động; và nếu cần, họ có thể đình công, hay kêu gọi đình công hợp pháp. Công đoàn này có thể hỗ trợ công đoàn khác. Họ liên kết ngang, liên kết dọc.

Trong các công ước của ILO, thì hai công ước trên là đáng lưu tâm nhất…

Theo thông tin của ông, Việt Nam có được hưởng ân hạn trong cam kết về công đoàn và lao động hay không?

Chúng ta cam kết thế, phải luật hóa các cam kết đó, và phải thực hiện 24 tiếng sau khi phê chuẩn TPP. Điều đó cũng giống như đến ngày 1-1-2018 thì tất cả các ân hạn trong WTO sẽ hết hiệu lực với Việt Nam. Lúc ấy thì nghiễm nhiên họ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Việc công nhận hay không công nhận lúc ấy không còn quan trọng nữa bằng việc phải tôn trọng quy định của WTO. Chúng ta phái đối mặt với tình trạng, Chính phủ bị doanh nghiệp kiện, và phải hầu tòa.

Điều lo ngại nhất

Vậy vì sao là thành viên của ILO mà những cam kết đó lại không được chúng ta thực hiện, theo ông?

Đến thời điểm này thì thế và lực trong nước của chúng ta mới cho phép làm. Nó phải có căn cứ. Đến nay, chúng ta có Hiến pháp 2013, đưa quyền con người lên chương đầu tiên; Hiến pháp 1992 thì quyền con người đứng ở phía cuối. Đến thời điểm này chúng ta đã hiểu rõ hơn quyền tự do cá nhân, quyền mưu cầu hạnh phúc, và quyền sống của một con người. Và chúng ta tin là chúng ta đã hiểu hội nhập, và chúng ta chấp nhận cuộc chơi ấy.

Nhưng tiến trình dân chủ hóa có thể đến ngay lập tức vì TPP có hiệu lực ngay lập tức. Ông có lo ngại điều gì không?

Thực ra là (tôi) sợ tổ chức của chúng ta không thay đổi ngay được. Cái chúng ta lo ngại nhất là tổ chức công đoàn trong việc tập hợp người lao động. Trong suốt thời gian dài, chúng ta đã hành chính hóa bộ máy công đoàn. Họp cái gì cũng phải có bộ tứ đảng, chính, công, thanh, và quyết thay mọi mong muốn của công nhân. Chúng ta đã quen cái nếp là một người nghĩ cho cả nghìn người. Bây giờ không thể thế được nữa, một người phải xin ý kiến của 1.000 người.

Chúng ta vẫn thực hiện chế độ đại diện, nhưng phương thức thực hiện chế độ đại diện đó phải khác. Trước là tôi (công đoàn) nghĩ cho ông, tôi nói cho ông, vì ông bầu tôi và đại diện; nhưng giờ thì khác, tôi chỉ bầu ông làm đại diện khi ông thỏa thuận với tôi những vấn đề ông đại diện. Nó khác trước. Đến bây giờ, trình độ xã hội, nhận thức của chúng ta lên hẳn bậc như thế.

Ông có vẻ lạc quan. Nhìn vào xã hội hiện nay, ông thấy nó đã đủ chín để chấp nhận những điều kiện đó chưa?

Nói thật là chưa. Phải nói, ở đây người lao động chưa được chuẩn bị. Chúng ta thiếu một kiến thức công nghiệp. Nhiều lần, tôi đi thực địa, hỏi các bạn công nhân tuổi con, cháu, vì sao không vào sống trong khu tập thể của các nhà máy của các hãng đầu tư lớn, mà lại đi ra ngoài chui rúc trong các khu nhà trọ? Lý do cực kỳ lãng xẹt. Họ bảo vào đó gò bó lắm chú ạ, về sau 11h đêm là bảo vệ không cho vào. Rồi họ không cho chúng cháu đun nấu, rồi lại bắt chúng cháu ra ăn ngoài đầu hành lang. Chú bảo đang uống rượu, mà lại phải ra đầu hành lang thì uống cái gì. Ngồi nhậu ở sàn đây mới vui chứ. Tôi mới hỏi, họ bắt về ngủ trước 11 giờ là tốt hay xấu, sáng mai 6 giờ đã vào ca rồi, mà 1-2 giờ sáng cậu chưa ngủ, rượu chè, nhậu nhẹt thì mai làm hỏng đồ của họ thì sao? Các cháu không trả lời được.

Khi không có nếp sống công nghiệp, thì anh hoàn toàn sống bằng bản năng. Hỏi, tại sao cháu không đi làm? Đáp: không thích! Thế thì chết rồi.

Hơn nữa, mạng xã hội cũng đang bôi mỡ cho kiến đốt.

Ông từng chứng kiến biểu tình vì điều 60 Luật Bảo hiểm Xã hội. Trước thực tế trong TPP, liệu có biểu tình liên miên gây đình đốn sản xuất?

Hình dung của bạn với tư cách phóng viên phong phú quá. Đừng nghĩ người dân sẽ biểu tình tràn lan; mà còn chính quyền nữa chứ. Chính quyền để làm gì? Tôi ăn lương như thế, thì làm gì trong tình huống đó? Không nên lo lắng quá chuyện này.

Liên quan đến Điều 60, tôi muốn nói thêm, đây là thỏa hiệp quá mức của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, dựa trên năng lực giải quyết điểm nóng quá yếu của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, nên mới dẫn đến chuyện này. Điều 60 là xu hướng tất yếu của nhà nước pháp quyền vì dân. Không có quốc gia nào mà Nhà nước dám nói với dân, thôi, kệ, sau này sau 60 tuổi các ông muốn sống thế nào là chuyện của các ông. Không một nhà nước nào ăn tiền thuế của dân mà dám nói với dân như thế. Vấn đề là công tác tuyên truyền chưa đúng…

Ông có bất ngờ khi Việt Nam đã tuyên bố kết thúc đàm phán song phương với các quốc gia, nhất là Hoa Kỳ, nhất là trong chuyện vượt qua chương về công đoàn và lao động?

Cố vấn pháp luật của một đoàn đàm phán ngồi riêng nói với chúng tôi, tại sao các ngài cứ lo về cái điều mà chúng tôi có bắt các ngài làm ngay sáng hôm sau đâu. Cam kết ở đây là để các ngài xây dựng luật, phù hợp với các hệ thống luật khác của các ngài. Các ngài có thể đồng ý cho công nhân thành lập công đoàn, nhưng các ngài quy định, người đứng ra thành lập công đoàn cơ sở đó phải 25 tuổi trở lên; phải làm việc trong doanh nghiệp đó ít nhất 3 năm; không có tiền án, tiền sự; có gia sản ít nhất bằng này, vì có gia sản mới lấy tiền đó đi hoạt động được, mà không phải lấy đóng góp từ người lao động. Xong 4 điều kỹ thuật đó, lại quy định tiếp là người đó phải lấy được ít nhất 10% ý kiến của người lao động ở doanh nghiệp, họ ký vào đây đồng ý, thì Nhà nước mới cho ông lập.

Nói thực ra là nhiều người Việt Nam cũng nghĩ đến điều này…

Tư Giang (thực hiện)

[:-/] Việt Nam sửa đổi các luật cho phù hợp với cam kết trong TPP (RFA) – Trong chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ, tại Thủ đô Washington DC hôm 9/9/2015 Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tái khẳng định hội nhập kinh tế quốc tế là chủ trương nhất quán của Việt nam. Ông Hùng đã phát biểu như vậy khi gặp gỡ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Michael Froman.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh rằng, Quốc hội Việt Nam nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc xem xét sửa đổi các luật cho phù hợp với những cam kết trong TPP Hiệp định Đối tác XuyênThái Bình Dương.

Theo giới quan sát, phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tái xác định sự kiện Việt Nam chấp nhận cải tổ chính trị, trong đó có việc công nhận hình thức công đoàn độc lập và người lao động có quyền chọn lựa tham gia.

Cùng ngày hôm qua 9/9, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã có cuộc gặp thân mật với Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry. Theo tin Thống Tấn xã Việt Nam, trao đổi về vấn đề Biển Đông, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác nhằm duy trì hòa bình, ổn định trên Biển Đông vì lợi ích chung của khu vực và thế giới. Phía Hoa Kỳ nhất trí với lập trường của Việt Nam trong việc giải quyết các tranh chấp, bằng biện pháp thương lượng hòa bình, dựa trên nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Ngoài ra Ngoại trưởng John Kerry cho biết sẽ tăng cường hợp tác với Việt nam và các nước trong khu vực trong việc bảo vệ, gìn giữ và khai thác có hiệu quả tài nguyên sông Mekong. Hoa kỳ cũng giúp đỡ Việt Nam trong việc đối phó với những nguy cơ của biến đổi khí hậu, nhất là vấn đề nước biển dâng cao hiện nay.

Ngoại trưởng John Kerry cho biết sẵn sàng giúp đỡ Quốc hội Việt Nam trong quá trình xây dựng, sửa đổi các bộ luật phù hợp với Hiến pháp mới 2013; tăng cường hợp tác với Việt Nam trong các vấn đề nhân đạo và khắc phục hậu quả chiến tranh như chất da cam Dioxin và rà phá bom mìn còn sót lại.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s