Gạo Việt “thua nhục” trước gạo Thái Lan và bị Lào, Campuchia “cướp” dần thị trường xuất khẩu

Posted: September 24, 2015 in Uncategorized
Tags:

Ngọc Lan/Zing (Bảo vệ NTD) – Việt Nam đang đứng thứ 3 trên thế giới về xuất khẩu gạo nhưng vẫn chủ yếu là xuất thô. Trong khi đó, gạo Thái Lan, Campuchia, Lào… đang “vượt mặt” và “cướp” dần thị trường.

� Xem thêm: Giá nông sản Việt 
chỉ bằng 65% thế giới + Giá gạo xuất khẩu thấp nhất 5 năm, giá trong nước tiếp tục giảm.


Gạo Việt Nam đang mất dần thị trường. Ảnh minh họa.

Gạo Việt đi sau Thái Lan 100 năm

Việt Nam hiện là đứng thứ 3 trên thế giới về xuất khẩu gạo, chỉ sau Ấn Độ và Thái Lan. Tuy nhiên, gạo xuất khẩu có thương hiệu chỉ chiếm vài phần trăm. Trong khi đó, Thái Lan đã làm thương hiệu gạo cách đây cả 100 năm và đang rất phát triển.

TS. Pussadee Polsaram, Giám đốc Trung tâm chiến lược AEC (Thái Lan) cho biết, hiện Thái Lan có 250 thương hiệu quốc gia khác nhau cho các sản phẩm chất lượng từ trung bình đến cao. Gạo thơm Thái Lan có lịch sử trên 100 năm bắt đầu từ nhà vua Rama. Để xuất khẩu gạo sang châu Âu, nhà vua Rama Đệ tứ đã chỉ đạo phải xây dựng thương hiệu gạo có phẩm cấp tốt, xây dựng tiêu chuẩn quốc gia cho các giống gạo.

Năm 1959, nước này chính thức công bố các giống lúa gạo nổi tiếng gọi là Thai Hom Mali Rice, đồng thời xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng cho các loại gạo.

Theo TS. Pussadee Polsaram, có 5 điều tạo sự khác biệt gồm tiêu đề thương hiệu, đảm bảo cho người đọc hiểu được sản phẩm xuất xứ từ Thái Lan; tiêu chí về độ tinh khiết; mã vạch; nguồn gốc về bao bì; logo, màu sắc, nhận diện bao bì đều thể hiện sự thống nhất.

Trong khi đó, tại Việt Nam, hiện nay vẫn chưa có một thương hiệu gạo quốc gia nào.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam đang gặp khó khăn dồn dập bởi sự cạnh tranh từ những đối thủ như Thái Lan, Ấn Độ, Campuchia… Lý do cố hữu lâu nay khiến gạo Việt lép vế trên thị trường là chưa có thương hiệu. Thực tế, điểm yếu nhất của gạo Việt Nam là thiếu đồng đều về chất lượng, chủ yếu phân chia theo tỷ lệ tấm, thông dụng 5%, 15%, 25%.

Ông Lê Thanh Khiêm, Phó giám đốc Công ty Lương thực Tiền Giang cũng thừa nhận, hiện na, chỉ vài phần trăm gạo Việt xuất khẩu có thương hiệu, còn lại chủ yếu đều là xuất thô, giá trị thấp. Việc thiếu vắng thương hiệu khiến gạo xuất khẩu ngày càng khó khăn hơn.

Đồng quan điểm, ông Võ Thành Đô, Phó cục trưởng Cục Chế biến Nông lâm Thủy sản và Nghề muối (Bộ NN-PTNT) ngoài đối thủ truyền thống, gạo Việt Nam đang phải đối mặt với các đối thủ tiềm năng như Campuchia, Myanma và Mỹ.

Áp lực cạnh tranh đối với gạo Việt không chỉ là vấn đề giá, chất lượng mà là duy trì uy tín, lòng tin của thị trường thế giới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách và quan trọng đối với việc phải xây dựng được thương hiệu quốc gia cho gạo Việt.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Quyền trưởng Bộ môn Thị trường và Ngành hàng (Viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp nông thôn), cho biết, năm 2012-2013, Việt Nam chiếm trên 65% thị phần nhập khẩu gạo của Trung Quốc nhưng đến năm 2014 giảm xuống còn 53%. Tính hết 4 tháng đầu năm 2015, con số này chỉ còn là 47%. Đối thủ thế chân Việt Nam xuất khẩu gạo sang thị trường Trung Quốc chính là Thái Lan, Campuchia và Pakistan.

Gạo Việt Nam: “Mất bò mới lo làm chuồng”

Một số chuyên gia trong ngành cho rằng, Việt Nam làm thương hiệu gạo quốc gia vào lúc này đang giống như câu chuyện “mất bò mới lo làm chuồng”.

Ông Lê Thanh Khiêm cho rằng, muốn xây dựng được thương hiệu cần phải giải quyết được khâu chọn giống, phải xây dựng được bộ tiêu chuẩn, hệ thống đánh giá bộ tiêu chuẩn đó. Đặc biệt, phải thay đổi được tập quán sản xuất của người dân là pha trộn các loại gạo với nhau dẫn đến chất lượng gạo kém đi.

“Thái Lan tập trung vào một số giống nhất định nhưng đến thời điểm này Việt Nam vẫn chưa chọn được giống nào để ổn định lâu dài. Chúng ta có tới hàng 100 giống nhưng chỉ sản xuất được trong một thời gian ngắn rồi bị thoái hóa”, ông nhấn mạnh.

Ông cho rằng, để xây dựng thương hiệu gạo quốc gia thì cần phải phát triển được thị trường vì chính thị trường mới nuôi được thương hiệu. “Nếu chúng ta có thương hiệu nhưng thị trường nhỏ lẻ thì thương hiệu không thể tồn tại được.

Song, để bước được ra thị trường thế giới, chúng ta phải hướng tới thị trường nội địa trước bởi thị trường này tiêu thụ tới 30-40% lượng gạo chúng ta sản xuất ra. Ngoài ra, tập trung cho thị trường nội địa còn để người Việt Nam biết đến thương hiệu gạo của Việt Nam, từ đó mới tiến được ra thị trường các nước khác, ông Khiêm cho hay.

Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Việt Thanh, đề án phát triển thương hiệu gạo Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào ngày 21/5/2015. Đây là đề án lần đầu tiên với một ngành sản xuất rất quan trọng là lúa gạo. Đề án giao cho bộ, ngành phối hợp xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam để có giá trị gia tăng và cao trong xuất khẩu trên thị trường quốc tế.

“Về cơ bản, Bộ Nông nghiệp đang xác định các giống lúa gạo thơm sẽ hướng tới ĐBSCL và xác định một số giống, trên cơ sở xác định chuỗi giá trị từ khâu gạo giống tới canh tác, chế biến và khâu thành phẩm”, ông nói.

Xem thêm chuyên đề Báo Đất Việt Lúa gạo, công nghiệp ôtô Việt Nam thua Campuchia

[:-/] Làm gạo giỏi như Campuchia (Xã Luận) – Trong khi gạo Việt Nam chỉ tập trung ở những nước thu nhập trung bình và thấp, gạo Campuchia đã tiến sang những thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu.

Số liệu từ Văn phòng Thư ký dịch vụ một cửa về xuất khẩu gạo Campuchia cho biết,7 tháng đầu năm nay, Campuchia xuất khẩu được 312.300 tấn gạo. So về con số tuyệt đối thì sản lượng xuất khẩu gạo của Campuchia chỉ bằng 1/10 của Việt Nam. Nhưng xét về mức độ tăng trưởng, xuất khẩu gạo của Campuchia đã tăng 53% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi gạo xuất khẩu của Việt Nam lại giảm.

Campuchia đi sau Việt Nam rất xa trong xuất khẩu gạo. Nếu như Việt Nam đã tham gia cuộc chơi này từ hơn 20 năm trước, thì Campuchia chỉ mới bắt đầu khoảng 5 năm trở lại. Dù vậy, gạo Campuchia đã xuất sang 53 quốc gia trên thế giới, còn gạo Việt Nam vẫn quanh quẩn với 10 thị trường chính.

Thực tế, gạo Việt Nam chỉ tập trung ở những quốc gia có thu nhập trung bình và thấp thuộc châu Á, châu Phi. Gạo Campuchia hiện đã bán sang những thị trường khó tính như Mỹ, các nước châu Âu (EU). Hiện tại, EU chiếm 60% lượng gạo xuất khẩu của Campuchia.

Đáng nói hơn, trong khi Việt Nam chủ yếu chỉ xuất khẩu gạo trắng thì Campuchia còn xuất khẩu gạo thơm (gạo chất lượng cao) với tỉ lệ xấp xỉ gạo trắng, trên 44%. Cùng loại gạo trắng và bán cùng thời điểm, gạo Campuchia vẫn luôn có giá cao hơn gạo Việt Nam từ 30-50 USD/tấn.

Campuchia đã gần như đuổi kịp Thái Lan khi có tới 8 thương hiệu để trình làng tại Hội chợ Thương mại Lương thực tổ chức ở Bangkok vào năm ngoái. Đặc biệt, 2014 là năm thứ 3 liên tiếp gạo lài Campuchia hay còn gọi là Phka Romdoul được bình chọn là loại gạo ngon nhất thế giới. Còn Việt Nam vẫn chưa có thương hiệu gạo riêng cho mình.

Về thứ hạng, từ chỗ là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo, hiện Việt Nam không chỉ thua Thái Lan mà còn bị Ấn Độ, Pakistan qua mặt. Trong khi đó, Campuchia vốn xếp sau cùng bảng danh sách đã trở thành đối thủ cần chú ý. Ngay chính Giáo sư Võ Tòng Xuân, một chuyên gia nông nghiệp nổi tiếng của Việt Nam, cũng đã thừa nhận rằng Việt Nam cần học cách làm gạo của Campuchia. Theo ông, Campuchia đã sản xuất gạo với chất lượng tốt và làm thương hiệu rất bài bản.

Giá nông sản Việt 
chỉ bằng 65% thế giới

Trần Mạnh (TT) – Giá xuất khẩu nông sản VN chỉ bằng 65% so với giá bình quân thế giới. Để nâng cao giá trị cho hàng nông sản cần áp dụng chính sáchxây dựng chuỗi ngành hàng vv…


Nông sản Việt vào hệ thống siêu thị lớn ở Singapore

Chia sẻ trước hội thảo “Phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp VN” tổ chức hôm 24-9, GS Nguyễn Quốc Vọng (Đại học RMIT, Melbourne, Úc) cho biết dù rất nhiều cơ hội mở ra khi các hiệp định thương mại được ký kết nhưng xuất khẩu nông sản của VN vẫn chủ yếu là xuất khẩu thô có giá trị thấp.

Do đó, giá xuất khẩu nông sản VN chỉ bằng 65% so với giá bình quân thế giới. Để nâng cao giá trị cho hàng nông sản, GS Vọng đề nghị áp dụng chính sách sử dụng đất đai dài hạn, xây dựng chuỗi ngành hàng, tích cực hỗ trợ việc đổi mới công nghệ bằng cách đưa công nghệ cao vào nông nghiệp, đặc biệt khâu sau thu hoạch và chế biến…

Nhiều ý kiến và đề xuất của các chuyên gia nông nghiệp, nhà quản lý và doanh nghiệp khác về tiêu thụ nông sản VN cũng sẽ được đưa ra trong hội thảo này.

Hội thảo do Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP.HCM) và báo Tuổi Trẻ phối hợp tổ chức tại hội trường thành phố, số 272 Võ Thị Sáu, P.7, Q.3, TP.HCM.

[:-/] Nông sản Việt đóng gói tại… Trung Quốc trước khi vào Mỹ (baoventd) – Trong một siêu thị đông đúc ở khu Little Japan, giữa trung tâm thành phố Los Angeles (California, Mỹ), tôi cảm thấy tự hào khi nhìn thấy sản phẩm nhãn tươi có xuất xứ từ Việt Nam có mặt cùng các “cường quốc” hoa quả khác trên kệ siêu thị. Nhưng khi lật đằng sau vỉ nhãn đã đóng gói, một dòng chữ đập vào mắt tôi “Produce of China” (sản xuất/đóng gói tại Trung Quốc).


Nhãn Việt Nam được bày bán trong siêu thị ở Little Japan (Los Angeles)
nhưng lại đóng gói và xuất khẩu từ Trung Quốc. Ảnh: L.H

Trên đường phố New York có khá nhiều quả mận (roi) ghi nguồn gốc là Việt Nam nhưng chủ hàng cũng cho biết nhập qua Thái Lan, Trung Quốc.

Ngay cả thanh long, loại hoa quả được xuất thẳng sang Mỹ khá nhiều, nhưng theo anh Nguyễn Minh- một chủ doanh nghiệp Việt kiều chuyên phân phối hàng nông sản, hoa quả vào khối khách sạn ở San Francisco- thì hầu hết đơn hàng anh nhập qua Trung Quốc, lý do đơn giản là hàng được bảo quản tốt hơn và vận chuyển nhanh hơn.

Theo Bộ NN&PTNT, năm 2014, Việt Nam “cán đích” đưa 2.000 tấn thanh long sang Mỹ nhưng Việt Nam và các nước Đông Nam Á nói chung vẫn xuất khẩu tới 80% sản lượng thanh long sang Trung Quốc (và được nhấn mạnh chủ yếu xuất qua đường tiểu ngạch). Từ đó, thanh long được xử lý nhanh (chiếu xạ) rồi lại tiếp tục lên tàu để sang Mỹ và nhiều thị trường khác.

Nói về việc hoa quả Việt Nam phải đi đường vòng sang Trung Quốc, anh Minh cho rằng đó là chuyện đương nhiên. Theo anh Minh, tại Việt Nam, thanh long mất một thời gian từ nhà vườn tới công ty xuất khẩu, rồi đi đường biển mất ít nhất 15 ngày (trung bình từ 17-20 ngày), sau đó bán trong siêu thị mất 7-10 ngày.

Tổng thời gian trái thanh long đến người tiêu dùng Mỹ mất khoảng 25 ngày, trong khi hiện nay với công nghệ bảo quản hiện đại, loại này cũng chỉ duy trì chất lượng tốt trong vòng 30-35 ngày.

“Trong khi đó, thương nhân Trung Quốc nhập hàng rất ráo riết, nhiều vùng hàng nông sản của Việt Nam họ xác định mua để chế biến xuất khẩu thì họ cử hẳn người đi thu mua hoặc đại lý đi thu mua, xử lý rất nhanh, vận chuyển nhanh và rút ngắn thời gian giao hàng”- anh nói.

Tương tự, hạt điều Việt Nam khá nổi tiếng trên thế giới. Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, năm 2014 là năm thứ 9 liên tiếp Việt Nam dẫn đầu thế giới về xuất khẩu điều và là năm đầu tiên xuất khẩu được khoảng 306.000 tấn nhân điều, đạt giá trị xuất khẩu trên 2 tỉ USD. Thế nhưng, tại khu chợ trong nhà ga trung tâm của thành phố New York (Grand Central Market), tôi nhìn thấy hạt điều có ghi xuất xứ từ Việt Nam nhưng nhà sản xuất lại là Eli Zabar ở Mỹ.

Với sản phẩm này, có thể thấy rõ ràng hàng Việt Nam được xuất thô cho các nhà chế biến chứ chưa thể lên ngay kệ siêu thị được. So sánh về giá thì sản phẩm qua chế biến của Eli Zabar được bán với giá 19,99 USD/pound (khoảng 44 USD/kg, tương đương gần 1 triệu đồng/kg), trong khi xuất khẩu điều nhân ở Việt Nam hàng loại tốt nhất mới được giá 9-10 USD/kg.

Như vậy cả nông dân lẫn doanh nghiệp sơ chế điều nhân ở Việt Nam chỉ có phần tí ti lợi nhuận trong số 10 USD ít ỏi, còn nhà sản xuất thành phẩm và phân phối chiếm tới ¾ khoản tiền còn lại. (…)

[:-/] Tại sao giá gạo xuất khẩu VN thấp nhất thế giới? (VTV Cần Thơ) 24/04/2015 – Giá chào bán gạo của VN hiện đang ở mức thấp nhất trong số các quốc gia xuất khẩu gạo, tại sao? Làm cách nào để có đầu ra?


Thu hoạch lúa hè thu ở Giồng Riềng, Kiên Giang – Ảnh: Hữu Khoa

Trái với dự đoán, trong suốt thời gian triển khai mua tạm trữ 1 triệu tấn quy gạo (2 triệu tấn lúa) diễn ra từ ngày 1-3 đến 15-4 vừa qua, giá gạo xuất khẩu của VN vẫn liên tục giảm.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại ĐBSCL, giá chào bán gạo xuất khẩu của VN hiện chỉ còn 355-365 USD/tấn với loại gạo 5% tấm, thấp hơn 10 – 50 USD/tấn so với các nước xuất khẩu khác như Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan…

Tuy nhiên, vẫn rất ít giao dịch được thực hiện trong thời gian qua dù các doanh nghiệp đã tồn kho khá lớn do mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo (tương đương 2 triệu tấn lúa) theo chủ trương của Chính phủ, ngoài ra còn lượng gạo mà các doanh nghiệp tự mua để kinh doanh.

Với mức giá chào bán như trên, giá gạo xuất khẩu của VN đang ở mức thấp nhất trong số các quốc gia xuất khẩu gạo chính.

[:-/] Tuần 14/9-18/9: Giá gạo xuất khẩu thấp nhất 5 năm, giá trong nước tiếp tục giảm (Xã Luận 22/9/2015) – Giá lúa, gạo tại các tỉnh ĐBSCL tuần qua giảm nhẹ, bất chấp thông tin Việt Nam vừa được Philippines mời tham gia đấu thầu nhập khẩu gạo.

Trên thị trường châu Á, giá gạo Việt Nam hầu như không thay đổi so với tuần trước, trong khi gạo Thái Lan tiếp tục biến động giảm trước khi diễn ra cuộc đấu thầu nhập khẩu gạo của Philippines trong bối cảnh đồng baht suy yếu.

Gạo 5% tấm của Việt Nam trong tuần đứng ở mức 320 – 330 USD/tấn (FOB cảng Sài Gòn), giảm 5 USD so với 325 – 335 USD/tấn tuần trước, song đã hồi phục trở lại mức này vào ngày 16/9. Gạo cùng chủng loại của Thái Lan giảm liên tục, từ 345 – 355 USD/tấn (FOB Bangkok) xuống 340 – 350 USD/tấn, và hiện chỉ còn 335 – 345 USD/tấn.

Gạo 25% tấm của Việt Nam, loại gạo mà Philippinestìm mua đã giảm xuống mức thấp trong tuần qua, chỉ còn 315 USD/tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2010. Việt Nam đã trúng thầu 450 nghìn tấn gạo loại 25% tấm cung cấp cho Philippines. Gạo 25% tấm của Thái Lan tuần qua giảm xuống mức 325 – 335 USD/tấn, so với 335 – 345 USD/tấn tuần trước. Đồng Baht tiếp tục suy yếu so với USD đã làm cho giá FOB tính theo USD giảm xuống, trong khi không khí giao dịch trên thị trường vẫn trầm lắng.

… Mặt khác, giá gạo thế giới đang xuống thấp khiến giá gạo của Việt Nam cũng đã giảm khá nhiều, gạo 5% tấm hiện chỉ còn khoảng 330 USD/tấn nhưng vẫn khó bán, trong khi lượng gạo trong kho của doanh nghiệp còn nhiều do xuất khẩu gạo từ đầu năm đến nay mới chỉ đạt gần 4 triệu tấn. Nhìn chung, xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn chưa thoát khỏi tình trạng khó khăn, ảm đạm.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s