Tòa án ở Việt Nam: Tạo oan sai rồi tự phân xử

Posted: September 30, 2015 in Uncategorized
Tags:

(NV) – Luật pháp Việt Nam cho phép hệ thống tòa án phân xử các vụ kiện đòi hệ thống này bồi thường những thiệt hại mà chính nó tạo ra từ các phán quyết sai.

� Xem thêm: Bị can bị bỏ quên 21 năm được khôi phục danh dự + Khi tòa xử… chính mình.


Ông Lương Ngọc Phi tự bào chữa cho mình tại phiên sơ thẩm – Ảnh: Hoàng Long

Theo tờ Tuổi Trẻ thì ông Lương Ngọc Phi, 67 tuổi, ngụ tại thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình, đang hết sức lo âu vì tòa án tỉnh Thái Bình sẽ đứng ra phân xử vụ ông kiện… tòa án tỉnh Thái Bình!

Năm 1998, ông Phi – lúc đó là giám đốc công ty Hòa Bình, bị bắt với cáo buộc “trốn thuế” và “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa.” Năm 1999, ông Phi bị tòa án tỉnh Thái Bình phạt 17 năm tù. Toàn bộ tài sản bị tịch thu.

Ông Phi ở tù được ba năm thì hệ thống tư pháp nhận sai và trả tự do cho ông. Suốt 14 năm qua, ông Phi chạy tới, chạy lui đòi công an tỉnh Thái Bình và tòa án tỉnh Thái Bình bồi thường nhưng chuyện vẫn chưa xong.

Tòa án thành phố Thái Bình (cấp dưới của tòa án tỉnh Thái Bình – nơi bị ông Phi kiện) đã “tách” yêu cầu đòi bồi thường của ông Phi thành hai vụ riêng biệt là: “Bồi thường về tổn thất tinh thần, giảm sút về sức khỏe” và “bồi thường thiệt hại về tài sản.”

Trong vụ “bồi thường về tổn thất tinh thần, giảm sút về sức khỏe,” tòa án thành phố Thái Bình đã ra phán quyết buộc cấp trên là tòa án tỉnh Thái Bình phải bồi thường cho ông Phi 666 triệu đồng.

Còn vụ “bồi thường về tổn thất tinh thần, giảm sút về sức khỏe,” tuy ông Phi đòi bồi thường 64 tỷ, Tòa án thành phố Thái Bình chỉ yêu cầu cấp trên là tòa án tỉnh Thái Bình bồi thường cho ông Phi 23 tỷ nhưng tòa án tỉnh Thái Bình vẫn kháng cáo bản án của tòa án thành phố Thái Bình.

Bởi tòa án tỉnh Thái Bình là cấp trên trực tiếp của tòa án thành phố Thái Bình nên sắp tới, chính tòa án tỉnh Thái Bình sẽ “phúc thẩm” vụ ông Phi kiện mình.

Những vụ các tòa án tại Việt Nam tự xử chính mình như vừa kể càng ngày càng nhiều. Ông Phi là trường hợp cá biệt.

Chẳng hạn hồi tháng 8 năm ngoái, sau khi tòa án thành phố Cà Mau phân xử vụ bà Nguyễn Ánh Minh (bị phạt tù oan) kiện tòa án tỉnh Cà Mau đòi bồi thường thiệt hại, cả bà Minh lẫn tòa án tỉnh Cà Mau cùng kháng cáo. Bà Minh không chấp nhận tiền bồi thường chỉ có 386 triệu. Còn tòa án tỉnh Cà Mau thì yêu cầu giảm án phí mà tòa án thành phố Cà Mau buộc cấp trên phải nộp là 19 triệu. Cuối cùng, phiên xử phúc thẩm do tòa án tỉnh Cà Mau – nơi bị bà Minh kiện, thực hiện, “bác” cả yêu cầu của bà Minh lẫn yêu cầu của chính tòa này.

Sở dĩ có chuyện tòa cấp dưới xử tòa cấp trên hoặc các tòa tự xử chính mình trong những vụ công dân kiện tòa đòi bồi thường thiệt hại gây ra từ các phán quyết sai là do Luật Trách Nhiệm Bồi Thường của nhà nước quy định như thế (thẩm quyền xét xử thuộc về tòa án nơi nguyên đơn cư trú hoặc làm việc)!

Trước những thắc mắc của báo giới về tính khách quan khi tòa án tỉnh Thái Bình sẽ phúc thẩm vụ ông Phi kiện tòa này và tòa này “kháng cáo” bản án của tòa cấp dưới, ông Trần Nam Mẫn, phó chánh án tòa án tỉnh Thái Bình, trấn an, đó là “trình tự tố tụng” và chuyện tự xử sẽ không ảnh hưởng gì đến sự khách quan trong phân xử, không có gì phải lo ngại.

Tuy nhiên, một số luật sư khẳng định, để các tòa tự xử sẽ là chấp nhận một lối hành xử thiếu khách quan mà nạn nhân chẳng thể nào chọn lựa khác.

Tin mới nhất cho biết, trước các thắc mắc của công chúng, tòa án tối cao đã chỉ đạo cho bộ phận phúc thẩm của tòa này tại Hà Nội, rút vụ kiện của ông Phi ra khỏi tay của tòa án tỉnh Thái Bình. (G.Đ)

[:-/] Vụ án oan Lương Ngọc Phi: Tòa tỉnh kháng cáo (Vì Công Lý) – Tin từ TAND TP.Thái Bình hôm 20/9 cho biết cơ quan này đã nhận được đơn kháng cáo của TAND tỉnh Thái Bình trong phiên tòa sơ thẩm lần 2 đối với vụ án đòi bồi thường oan sai của ông Lương Ngọc Phi (67 tuổi, nguyên Giám đốc Công ty khai thác chế biến nông hải sản xuất khẩu Hòa Bình, trụ sở số 463 Lý Thái Tổ, P.Quang Trung, TP.Thái Bình, tỉnh Thái Bình).

Lý do kháng cáo của TAND tỉnh Thái Bình là việc xét xử sơ thẩm lại của TAND TP.Thái Bình có nhiều vi phạm tố tụng. Chiều 20.9, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lương Ngọc Phi cho biết cũng có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm. Theo đó, ông Phi đòi Công an tỉnh Thái Bình và TAND tỉnh Thái Bình mỗi bên phải bồi thường trên 32 tỉ đồng, tổng cộng hơn 64 tỉ đồng chứ không chỉ là 22,9 tỉ đồng như kết luận của bản án sơ thẩm lần 2.

[:-/] Bị can bị bỏ quên 21 năm được khôi phục danh dự (Vì Công Lý) – “Do nhận thức về pháp luật của một số cán bộ điều tra còn hạn chế…, mong ông Lá bỏ qua, chấp nhận lời xin lỗi của chúng tôi”, đại diện cơ quan CSĐT Công An huyện Châu Thành nói tại buổi xin lỗi công khai, khôi phục danh dự cho ông Phan Văn Lá.


Ông Nguyễn Văn Thình – Chủ tịch UBND huyện Châu Thành (Long An)
chúc mừng ông Lá được bồi thường, khôi phục danh dự. Ảnh: Minh Minh

Theo VnExpress, chiều 23/9, Công an, VKS và TAND huyện Châu Thành (tỉnh Long An) tổ chức xin lỗi công khai, khôi phục danh dự cho ông Phan Văn Lá (48 tuổi) – người mang thân phận bị can 21 năm.

Thượng tá Nguyễn Văn Châu – Phó Công an huyện Châu Thành (đại diệnđơn vị chịu trách nhiệm bồi thường) – thừa nhận do trình độ nhận thức pháp luật của một số cán bộ điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán của huyện Châu Thành tại thời điểm truy tố xét xử còn hạn chế, dẫn đến oan sai cho ông Lá.

…Báo Pháp Luật TP.HCM trước đó từng thông tin, tháng 7-1991, ông Phan Văn Lá (ngụ xã Vĩnh Công, Châu Thành, Long An) cùng hai em trai (13 và 15 tuổi) bị Công an huyện Châu Thành khởi tố, bắt tạm giam về tội hủy hoại tài sản XHCN theo Điều 138 BLHS năm 1985. Sau hai tháng tạm giam, CQĐT Công an huyện Châu Thành đã đình chỉ điều tra đối với hai người em. Tháng 12-1991, TAND huyện Châu Thành đã phạt ông Lá bốn năm tù về tội trên. Ông Lá kháng cáo kêu oan. Tháng 9-1992, TAND tỉnh Long An đã hủy án để điều tra, xét xử lại vì chưa đủ cơ sở buộc tội. Hơn một tháng sau, VKSND huyện Châu Thành cho ông Lá tại ngoại. Kể từ đó không ai gọi ông lên làm việc nữa.

Ông Lá kêu oan khắp nơi. 21 năm sau (tháng 9-2013), CQĐT mới ra quyết định đình chỉ điều tra đối với ông. Ông Lá hai lần khởi kiện ra TAND huyện Châu Thành yêu cầu tòa này phải bồi thường oan và công khai xin lỗi nhưng cả hai lần tòa đều từ chối nhận đơn kiện.

Cơ quan này cho rằng lỗi thuộc CQĐT không điều tra lại, để hết thời hạn điều tra nên tòa không có trách nhiệm. Các ngành tố tụng địa phương, tối cao, Cục Bồi thường Nhà nước (Bộ Tư pháp) đều cho rằng trách nhiệm bồi thường oan thuộc về TAND huyện Châu Thành, trong khi đó ngành tòa án tỉnh Long An và TAND Tối cao lại nói trách nhiệm thuộc về Công an huyện Châu Thành.

Sau nhiều cuộc họp, ngày 8-6, Công an huyện đã chính thức nhận trách nhiệm sẽ bồi thường cho ông Lá. Đến ngày 6-7, các cơ quan tố tụng huyện Châu Thành, Long An đồng ý bồi thường cho ông Lá 300 triệu đồng.

Khi tòa xử… chính mình

Tâm Lụa (TT) – Việc tòa án tự xét xử vụ kiện mà tòa là bị đơn xảy ra trong nhiều vụ kiện đòi bồi thường oan sai, quy trình này liệu có đảm bảo khách quan?

Từ khi Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (có hiệu lực từ ngày 1-1-2010) quy định người bị oan sai có thể khởi kiện 
cơ quan có trách nhiệm 
bồi thường ra tòa án, đã 
xuất hiện ngày càng nhiều 
vụ kiện mà tòa án vừa 
là bị đơn vừa là cơ quan xét xử. Khi tòa án tự mình xét xử mình thì liệu có khách quan?


Mong muốn của ông Lương Ngọc Phi trong phiên tòa phúc thẩm sắp tới mà
TAND tỉnh Thái Bình vừa là bị đơn, vừa là cơ quan xét xử phải công bằng, khách quan – Ảnh: N.KẾT

Bị kết án oan 17 năm tù, bị tạm giam 3 năm, được minh oan đã 15 năm nay với phán quyết được bồi thường thiệt hại gần 23 tỉ đồng, thế nhưng những ngày này ông Lương Ngọc Phi (67 tuổi, ngụ tại TP Thái Bình, tỉnh Thái Bình) lại canh cánh một nỗi lo mới.

Bản án sơ thẩm lần 2 của TAND TP Thái Bình tuyên buộc TAND tỉnh Thái Bình phải bồi thường cho ông gần 23 tỉ đồng vừa bị TAND tỉnh Thái Bình kháng cáo.

Và sắp tới khi xét xử phúc thẩm, vụ kiện sẽ do chính bị đơn – TAND tỉnh Thái Bình thụ lý, xét xử. Ông Phi cho biết ông rất lo ngại về việc phiên phúc thẩm TAND tỉnh Thái Bình vừa là bị đơn vừa là cơ quan xét xử, như vậy liệu có thật sự khách quan?

“Thẩm phán xét xử phải độc lập, hoàn toàn khách quan. Dù tòa huyện, tòa thành phố xét xử bị đơn là tòa tỉnh hay tòa tỉnh tự xử mình thì các thẩm phán phải tuân theo quy định của pháp luật
Ông TRẦN VIỆT HƯNG (phó cục trưởng Cục Bồi thường nhà nước)

Không phải tòa muốn 
xử gì thì xử

Trao đổi với Tuổi Trẻ về những lo lắng của ông Phi, ông Trần Nam Mẫn – phó chánh án TAND tỉnh Thái Bình – cho biết những vụ kiện mà tòa “tự mình xử mình” là theo trình tự tố tụng chứ không ảnh hưởng gì việc tòa tuyên án có khách quan hay không.

“Việc tòa án tự xét xử mình không có gì là bất cập, không cần lo ngại việc xét xử không khách quan vì thẩm phán khi xét xử là nhân danh Nhà nước và phải chịu trách nhiệm về phán quyết của mình. Xử xong, nếu có sai sót thì còn cấp trên kháng nghị giám đốc thẩm chứ không phải tòa muốn xử gì thì xử” – ông Mẫn cho biết.

Tuy nhiên, sau khi nhận đơn của ông Phi đề nghị xem xét để đảm bảo quyền lợi cho ông, lãnh đạo TAND tối cao cho biết đã chỉ đạo TAND cấp cao tại Hà Nội rút hồ sơ vụ việc của ông Lương Ngọc Phi để theo dõi, đảm bảo việc bồi thường cho ông Lương Ngọc Phi được khách quan, đúng pháp luật.

Trên thực tế, những vụ việc tòa án cấp huyện, cấp thành phố xét xử vụ án mà tòa án cấp tỉnh là bị đơn, hoặc tòa vừa là bị đơn vừa là cơ quan xét xử đã không còn là cá biệt.

Tháng 8-2014, TAND tỉnh Cà Mau mở phiên xét xử phúc thẩm vụ án đòi bồi thường oan sai giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Ánh Minh (ngụ tại TP Cà Mau) và bị đơn chính là TAND tỉnh Cà Mau. Chủ tọa phiên tòa phúc thẩm là bà Trần Thanh Hiền, thẩm phán TAND tỉnh Cà Mau.

Đại diện bị đơn – TAND tỉnh Cà Mau – là bà Từ Kim Phượng, cũng là thẩm phán của tòa này. Trước đó, khi xét xử sơ thẩm, TAND TP Cà Mau đã tuyên TAND tỉnh Cà Mau phải bồi thường cho bà Minh hơn 386 triệu đồng.

Sau phiên tòa sơ thẩm, bà Minh kháng cáo đề nghị cấp phúc thẩm tăng tiền bồi thường. Bị đơn cũng có đơn kháng cáo yêu cầu giảm số tiền án phí 19 triệu đồng mà TAND TP Cà Mau tuyên TAND tỉnh Cà Mau phải nộp.

Hội đồng xét xử phúc thẩm đã tuyên bác kháng cáo của bà Minh về yêu cầu tăng mức bồi thường, đồng thời cũng bác kháng cáo của TAND tỉnh Cà Mau về việc giảm án phí, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

“Việc tòa án cấp trên gây oan sai, chuyển cho tòa án cấp dưới xét xử cái oan sai đó, chẳng khác nào con xử cha, làm sao xử được. Đó là cái vòng luẩn quẩn khiến nhiều cơ quan làm sai vẫn bao che nhau
Luật sư NGUYỄN XUÂN MAI

Hình thức chứ không hiệu quả?

Theo ông Trần Việt Hưng – phó cục trưởng Cục Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp), các vụ kiện đòi bồi thường oan sai do tòa án vừa là bị đơn vừa là cơ quan xét xử xuất phát từ khi điều 22, 23 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo quy định của những điều luật này, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn ra quyết định giải quyết bồi thường mà cơ quan có trách nhiệm bồi thường không ra quyết định hoặc người bị thiệt hại nhận được quyết định nhưng không đồng ý thì người bị thiệt hại có quyền khởi kiện ra tòa án có thẩm quyền.

Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu bồi thường là TAND cấp huyện nơi cá nhân bị thiệt hại cư trú, làm việc, nơi tổ chức bị thiệt hại đặt trụ sở, nơi thiệt hại xảy ra theo sự lựa chọn của người bị thiệt hại hoặc trường hợp khác theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

“Thẩm phán xét xử phải độc lập, hoàn toàn khách quan. Dù tòa huyện, tòa thành phố xét xử bị đơn là tòa tỉnh hay tòa tỉnh tự xử mình thì các thẩm phán phải tuân theo quy định của pháp luật. Đương nhiên khi tòa xử chính mình thì các nguyên đơn thường tâm tư, sợ tòa xét xử không minh bạch” – ông Hưng cho biết.

Tuy nhiên, một số luật sư lại cho rằng việc tòa tự xét xử chính mình là “hình thức chứ không hiệu quả”.

Từng là luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho một người bị oan sai, kiện TAND tỉnh Tiền Giang do TAND huyện Gò Công Tây thụ lý, luật sư Nguyễn Xuân Mai (nguyên phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP Cần Thơ) cho rằng không thể nào có sự khách quan khi “con xử cha”.

Thân chủ của luật sư Mai là ông Bùi Văn Mãnh (ngụ tại huyện Gò Công Tây). Năm 2004, ông Mãnh nộp đơn khởi kiện TAND tỉnh Tiền Giang ra TAND huyện Gò Công Tây yêu cầu TAND tỉnh Tiền Giang phải bồi thường oan sai cho ông 1,2 tỉ đồng.

Lý do vì tòa này đã tuyên ông 16 năm tù về tội giết mẹ ruột, sau đó TAND tối cao tuyên ông Mãnh vô tội. Tại phiên tòa, bị đơn – TAND tỉnh Tiền Giang chỉ đồng ý bồi thường oan sai cho ông Mãnh khoảng 146 triệu đồng.

Và cuối cùng TAND huyện Gò Công Tây đã tuyên TAND tỉnh Tiền Giang phải bồi thường cho ông Mãnh bằng con số mà bị đơn đưa ra: 
146 triệu đồng.

“Ngay từ phiên sơ thẩm, tôi đã có ý kiến là tòa cấp tỉnh làm sai, vụ kiện lại do tòa cấp huyện, dưới quyền tỉnh thụ lý thì không thể khách quan.

Tôi đã đề nghị phiên sơ thẩm thì TAND tỉnh Tiền Giang xử, phúc thẩm phải do tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM (nay là TAND cấp cao) xử thì mới khách quan. Tuy nhiên yêu cầu của tôi đã không được chấp nhận vì trình tự tố tụng đã quy định” – luật sư Mai cho biết.

Theo ông Mai, các phiên tòa “huyện xử tỉnh hay tỉnh tự xử mình tôi thấy chỉ có về hình thức chứ hiệu quả không cao, tuy nhiên không còn cách nào khác vì luật quy định như vậy nên rất khó.

Gần đây, khi tham dự hội thảo góp ý kiến sửa đổi Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tôi đã kiến nghị việc tòa án cấp trên gây oan sai, chuyển cho tòa án cấp dưới xét xử cái oan sai đó chẳng khác nào con xử cha, làm sao xử được.

Đó là cái vòng luẩn quẩn khiến nhiều cơ quan làm sai vẫn bao che nhau”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s