Sự thật về số liệu nợ công 66,4% GDP

Posted: October 4, 2015 in Uncategorized
Tags:

Nam Nguyên (RFA) – Bộ Tài chính Việt Nam ngày 2/10/2015 phản bác số liệu nợ công 66,4% của năm 2014 vượt trần cho phép, do Bộ Kế hoạch đầu tư công bố trước đó. Nam Nguyên tìm hiểu vấn đề này qua ghi nhận ý kiến chuyên gia trong ngoài nước.

� Xem thêm: Nợ công Việt Nam 66,4% GDP, Bộ Tài chính nói gì?

no-cong-10032015-622.jpgĐồng hồ nợ công Thế Giới và Việt Nam hôm 03/10/2015.Screen capture

Nợ công quốc gia đã vượt mức báo động?

Học viện Chính sách và Phát triển thuộc Bộ Kế hoạch Đầu tư vừa gây bất ngờ lớn khi tính toán nợ công bao gồm luôn các khoản nợ  của doanh nghiệp nhà nước và nợ của tổ chức bảo hiểm và an sinh xã hội, trong khi theo qui định của Nhà nước nợ công quốc gia chỉ gồm nợ chính phủ, nợ do chính phủ bảo lãnh và nợ của chính quyền địa phương.

Được biết Quốc hội Việt Nam qui định trần nợ công là 65% GDP Tổng sản phẩm nội địa, nếu con số 66,4% là khả tín thì nợ công quốc gia đã vượt mức báo động. Cho tới nay Bộ Tài chính áp dụng cách tính nợ công hạn chế theo qui định Nhà nước, cho ra số liệu nợ công năm 2014 chỉ là 59,6% GDP. Trả lời Nam Nguyên sáng 2/10/2015, Tiến Sĩ Vũ Quang Việt nguyên Vụ trưởng tài khoản thống kê Liện Hiệp Quốc, từ New York nhận định:

   Nợ công không những phải tính nợ của chính phủ trung ương, nợ của chính quyền địa phương, nợ của doanh nghiệp nhà nước và đúng như bộ Kế hoạch Đầu tư họ nói là phải tính luôn nợ ở trong bảo hiểm xã hội nữa.
– TS Vũ Quang Việt   

“Quốc tế gọi nợ công là nợ của tất cả cơ quan công quyền Việt Nam hoặc doanh nghiệp thuộc về nhà nước. Bởi vì những  doanh nghiệp đó mà thất bại thì nhà nước phải có trách nhiệm. Do đó nợ công không những phải tính nợ của chính phủ trung ương, nợ của chính quyền địa phương, nợ của doanh nghiệp nhà nước và đúng như bộ Kế hoạch Đầu tư họ nói là phải tính luôn nợ ở trong bảo hiểm xã hội nữa. Vì những người về hưu chính phủ nước nào cũng vậy có qui định người ta được hưởng bao nhiêu phần trăm lương của lương cuối cùng, tùy theo người ta làm bao nhiêu năm. Cái đó chính là nợ của nhà nước khi người ta về hưu phải trả. Hiện nay tình trạng của Việt Nam khả năng không trả được phải nói rất là lớn, mà càng ngày nó càng lớn hơn vì số người về hưu nhiều, tiền lương cao lên, số tiền người ta nhận được nhiều hơn; ngoài ra người ta còn sống già hơn trước kia nhiều. Cái đó là một phần lớn của số nợ và theo nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc thì tất cả những cái đó phải được tính vào nợ công hết.”

Theo báo chí Việt Nam hồi tháng 7 vừa qua, Ngân hàng Thế giới công bố nợ công của Việt Nam năm 2014 là 110 tỷ USD tương đương 59% GDP, xấp xỉ số liệu của Bộ Tài chính Việt Nam. Theo TS Vũ Quang Việt, người từng tham gia thiết lập chuẩn mực hệ thống tài khoản quốc gia cho Liên Hiệp Quốc, thì những chuẩn mực được qui định rất rõ ràng. Quĩ tiền tệ quốc tế IMF hay Ngân hàng thế giới World Bank đều hiểu rõ. Tuy nhiên các định chế này chấp nhận những báo cáo của chính phủ nước sở tại để công bố chính thức. Tuy nhiên họ cũng có thể có những tính toán khác dựa vào số liệu tự tìm hiểu, mặc dù không công bố cho công chúng biết. TS Vũ Quang Việt tiếp lời:

toan_canh_hop-bao-400.jpgTrong cuộc họp báo chiều 1/10/2015 tại Hà Nội, Thứ trưởng Tài chính Vũ Thị Mai khẳng định thẩm quyền công bố số liệu nợ công thuộc về Bộ Tài chính và Bộ này tính toán nợ công quốc gia theo qui định hiện hành. Courtesy mof.gov.vn

“Đối với World Bank và IMF các nước nộp cái gì thì họ nhận cái đó thôi, giống như là khi tính GDP của Việt Nam hay GDP của Trung Quốc. Hệ thống tài khoản quốc gia đưa ra những chuẩn mực rất rõ ràng. Nhưng mà nhiều nước không theo thì Liên Hiệp Quốc, như trong trường hợp tôi có trách nhiệm tôi không được quyền tự sửa lại. Trong Liên Hiệp Quốc có hai phần, một phần tính toán do các nước nộp thì bắt buộc phải in ra; còn phần do nhân viên Liên Hiệp Quốc tự tính toán thì theo nguyên tắc khác. Thí dụ trường hợp Trung Quốc nếu mình tính lại thì có thể tốc độ tăng GDP của họ thấp hơn điều họ nói ra và tại sao chúng tôi có thể giải thích được…Nhưng về chuyên môn về pháp luật mình không được quyền đưa ra cái đó để tính thay thế con số của Trung Quốc. Các cơ quan quốc tế không có quyền làm việc này…. Trong trường hợp này về mặt nợ cũng vậy World Bank và IMF họ cũng in ra số liệu mà Việt Nam đưa cho họ thôi…trừ trường hợp họ thấy rất là sai…thì họ quyết định không in ra và họ có quyền làm việc này.”

Ít nhất đã có một én xuất hiện

Trong cuộc họp báo chiều 1/10/2015 tại Hà Nội, Thứ trưởng Tài chính Vũ Thị Mai khẳng định thẩm quyền công bố số liệu nợ công thuộc về Bộ Tài chính và Bộ này tính toán nợ công quốc gia theo qui định hiện hành. Đó là chỉ gồm nợ chính phủ, nợ do chính phủ bảo lãnh và nợ của chính quyền địa phương. Bà Thứ trưởng Tài chính lập đi lập lại cách tính của Bộ Kế hoạch Đầu tư là không đúng qui định.

Như vậy đã rõ ràng nợ công của Việt Nam theo qui định hiện hành là chưa thể hiện thật đầy đủ các món nợ mang tính chất nợ công. Thật ra các chuyên gia cho rằng, xác định nợ công đã vượt trần cho phép cũng chưa phải là điều quan trọng nhất, vì nhiều nước phát triển có mức nợ công quốc gia cao hơn GDP tới vài lần như Nhật 400%, Hoa Kỳ 260%.  Điều hệ trọng là khả năng trả nợ và câu hỏi đặt ra là tình hình của Việt Nam hiện nay ra sao.

  Muốn đầu tư thì phải đi vay, trong bối cảnh làm không đủ ăn mà đầu tư lại đi vay thì nợ công là một gánh nặng. Nếu không có các giải pháp kiểm soát một cách chặt chẽ nghiêm túc, không nhìn nhận bản chất vấn đề thì hậu quả khó lường.
– Ngô Trí Long   

TS Vũ Quang Việt phân tích:

“Hiện nay Việt nam chưa gặp khó khăn trong vấn đề trả nợ, hầu hết các khoản nợ đó là nợ chính phủ, nợ các tổ chức quốc tế với lãi suất thấp. Nhưng nếu tính thêm nợ của doanh nghiệp nhà nước thì vấn đề sẽ gặp khó khăn mà đã từng khó khăn rồi như Vinashin đã không trả nợ được và nếu nợ ngày càng tăng là vấn đề khó. Thứ hai nữa như hiện tại giá trị của đồng tiền Việt và đặc biệt Việt Nam muốn phá giá lớn để có thể xuất khẩu được. Phá giá như vậy khả năng trả nợ sẽ giảm hẳn đi, vì phải trả nhiều hơn bằng đồng VN và như vậy họ có thể không có khả năng trả nợ nữa. Số nợ hàng năm phải trả có thể hơn 20% ngân sách quốc gia, nợ càng tăng lại phá giá đồng bạc nữa thì mất khả năng trả nợ là có.”

Tại Việt Nam, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long từng nhiều lần đề cập tới khả năng trả nợ của Việt Nam mà ông nói là quá nhiều ẩn số. Trong dịp trả lời chúng tôi Phó Giáo sư Tiến sĩ Ngô Trí Long nhận định:

“Hiện nay thu nhập của Việt Nam phần ngân sách luôn luôn mất cân đối, thực chất làm ăn không có hiệu quả. Ví dụ trong thu ngân sách thì 75% là thu để chi còn lại là để trả nợ, như vậy thực chất không có đầu tư. Muốn đầu tư thì phải đi vay, trong bối cảnh làm không đủ ăn mà đầu tư lại đi vay thì nợ công là một gánh nặng. Nếu không có các giải pháp kiểm soát một cách chặt chẽ nghiêm túc, không nhìn nhận bản chất vấn đề thì hậu quả khó lường.”

Bộ Kế hoạch Đầu tư được cho là đã làm một cuộc cách mạng khi phê phán phạm vi xác định nợ công theo Luật Quản lý nợ công hiện hành tồn tại một số bất cập và chưa tính đầy đủ nhiều khoản có bản chất là nợ công. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư Bùi Quang Vinh được báo chí mô tả là cấp tiến và thẳng thắn, từng nói thẳng Việt Nam theo đuổi mô hình không có thật là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ngạn ngữ Việt Nam có câu ‘một con én không làm nên mùa xuân’, nhưng giới học giả trí thức từng nói rằng, ít nhất đã có một én xuất hiện chờ báo hiệu mùa xuân sắp về.

.

Nợ công Việt Nam 66,4% GDP, Bộ Tài chính nói gì?

Anh Minh /Chinhphu.vn (GDVN) – Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai khẳng định, mức nợ công 66,4% GDP từ một đơn vị nghiên cứu của Việt Nam công bố mới đây là kết quả của cách tính không đúng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai khẳng định, mức nợ công 66,4% GDP từ một đơn vị nghiên cứu của Việt Nam công bố mới đây là kết quả của cách tính không đúng quy định của Luật Quản lý nợ công.

Tại cuộc họp báo thường kỳ Quý III, lãnh đạo Bộ Tài chính đã giải đáp các băn khoăn dư luận quan tâm, trong đó đáng chú ý là vấn đề về số liệu nợ công, vay tiền NHNN thực hiện nhiệm vụ ngân sách…

Về số liệu nợ công, Thứ trưởng Vũ Thị Mai khẳng định, mức nợ công 66,4% GDP từ một đơn vị nghiên cứu của Việt Nam công bố mới đây là kết quả của cách tính không đúng quy định của Luật Quản lý nợ công.

Khẳng định số liệu của Bộ Tài chính, Thứ trưởng Mai cho biết, các khoản được tính vào nợ công gồm có: nợ Chính phủ, nợ Chính phủ bảo lãnh và nợ địa phương, còn việc tính thêm các khoản như chi phí dự phòng nợ bất khả kháng 5% vào nợ công là không đúng quy định hiện hành.

Thứ trưởng Mai cũng khẳng định, Bộ Tài chính là cơ quan có trách nhiệm báo cáo các thông tin này với Quốc hội, Chính phủ và công khai thông tin với các cấp, các ngành cũng như tới người dân số liệu nợ công.

Theo báo cáo Quốc hội gần đây nhất vào ngày 18/5, chỉ số nợ công năm 2014 được tính toán là 59,6% GDP, trong đó nợ Chính phủ chiếm 47,4%, nợ Chính phủ bảo lãnh 11,3% và nợ địa phương là 0,8%. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đối chiếu với các cơ quan chức năng và các nhà tài trợ về con số nợ công. Khả năng thực tế có thể giảm chút ít do các khoản bảo lãnh Chính phủ giảm so với ước tính.

Về giải quyết nợ đọng thuế của khoảng 600 doanh nghiệp bị “bêu tên” cuối tháng 7/2015, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Nguyễn Đại Trí cho biết, từ thời điểm đó đến nay ngành thuế mới thu nợ được khoảng 2.200 tỉ đồng (chiếm khoảng 19,6% tổng số nợ). Không hài lòng với kết quả đạt được, Tổng Cục trưởng Bùi Văn Nam đã yêu cầu, đến hết quý III (hiện chưa công bố cập nhật số liệu), toàn ngành thuế phải thu được ít nhất 50% tổng số nợ thuế của các doanh nghiệp bị nêu tên.

Về công tác thanh tra, Tổng cục Thuế cho biết, sau 9 tháng, cơ quan chức năng đã thanh tra, kiểm tra gần 52.000 doanh nghiệp (tăng khoảng 13,5% so với cùng kỳ năm ngoái), qua đó giảm khấu trừ và giảm lỗ hơn 16.000 tỉ đồng. Ngoài ra, ngành tài chính đã xử lý tăng thu khoảng 8.400 tỉ đồng và nộp ngân sách Nhà nước khoảng hơn 6.000 tỉ đồng.

Tổng cục Thuế cũng tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết 19 của Chính phủ, tính đến hết tháng 9/2015, trong tổng số 507.000 doanh nghiệp trên cả nước đã có 450.000 doanh nghiệp đã đăng ký tham gia nộp thuế điện tử. Nếu trừ đi số doanh nghiệp mới đăng ký thành lập và chưa đi vào hoạt động thì đã đạt tỷ lệ 90,5%.

Đối với lĩnh vực hải quan, lãnh đạo ngành này tái khẳng định vẫn đang tập trung thực hiện quyết liệt công tác quản lý thu; tăng cường thanh tra, kiểm tra sau thông quan; đấu tranh chống buôn lậu, thu hồi nợ đọng thuế, tăng cường cải cách thủ tục hành chính, triển khai hải quan điện tử, thực hiện quyết liệt Nghị quyết của Chính phủ…

Trong thời gian tới, cơ quan thuế, cơ quan hải quan khẳng định sẽ tăng cường phối hợp với cấp ủy và chính quyền ở địa phương và các cơ quan chức năng của Trung ương đóng trên địa bàn (công an, biên phòng, quản lý thị trường,…) trong công tác đấu tranh chống gian lận thương mại, buôn lậu, trốn thuế, xử lý nợ đọng thuế…

Về tình hình ngân sách sau 9 tháng, Bộ Tài chính cho biết thu ngân sách ước đạt 683.000 tỉ đồng, bằng 75% dự toán cả năm. Trong số này, thu nội địa được tính toán trên 504.000 tỉ đồng (bằng khoảng 79% dự toán và tăng khoảng 17,1% so với cùng kỳ năm ngoái). Thu từ cân đối hoạt động xuất nhập khẩu ước đạt trên 187.000 tỉ đồng. Thu từ dầu thô 9 tháng chỉ đạt 51.780 tỉ đồng, giảm 34,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Về chi ngân sách, con số được tính toán sau 9 tháng khoảng 823.970 tỉ đồng, bằng 71,8% so với dự toán. Bội chi ngân sách đạt 140.970 tỉ đồng, xấp xỉ 62,4% dự toán cả năm.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ huy động không được như kỳ vọng (huy động vốn khi luỹ kế đến 30/9), tổng lượng trái phiếu mà Kho bạc Nhà nước huy động được đạt gần 127.500 tỉ đồng (đã bao gồm 1 tỷ USD phát hành trong nước), tương đương 51% kế hoạch và 61% so với cùng kỳ. Nguyên nhân được lý giải là do tác động của việc phá giá đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc, khiến các đồng tiền khác, bao gồm tiền VND phải hạ giá theo.

Điều này đã tác động mạnh đến tâm lý thị trường, nhà đầu tư “đắn đo” hơn khi mua trái phiếu Chính phủ. Việc thiếu hụt ngân sách sẽ phải cắt giảm các khoản chi, trong đó nếu cắt chi đầu tư phát triển sẽ ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế.

Trước tình hình ngân sách thiếu hụt trong khi cần thêm các khoản chi thật sự cần thiết trước mắt, Bộ Tài chính đã đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho vay 30.000 tỉ đồng.

Tại cuộc họp báo, ông Đào Xuân Tuế – Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, số tiền 30.000 tỉ đồng nêu trên đã được Ngân hàng Nhà nước chuyển cho Kho bạc để sử dụng cho các nhu cầu của ngân sách trong năm nay.

Ông Đào Xuân Tuế đánh giá: Việc NHNN cho Bộ Tài chính vay 30.000 tỉ đồng để thực hiện nhiệm vụ ngân sách Nhà nước là biện pháp xử lý kỹ thuật của ngân sách và khoản vay này sẽ được chi trả trong năm tài chính. Bộ Tài chính khẳng định việc vay NHNN chỉ có tính thời điểm nhất thời, với triển vọng thu hiện nay đến cuối năm sẽ không khó khăn gì trong việc hoàn trả.

Trước đó, bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Thống đốc NHNN khẳng định tại buổi họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 7, việc NHNN cho Bộ Tài chính vay không ảnh hưởng tới các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Dù hỗ trợ qua kênh nào, NHNN cũng sẽ cùng với Bộ Tài chính có giải pháp thực hiện bảo đảm đúng quy định phối hợp chính sách thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, tăng trưởng kinh tế.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s