Chiêu Bài của TPP

Posted: October 6, 2015 in Uncategorized
Tags: ,

Joseph E. StiglitzAdam S. Hersch|Project Syndicate|Đỗ Kim Thêm dịch (Ba Sàm) – Khi các nhà đàm phán và các bộ trưởng của Hoa Kỳ và 11 quốc gia khác trong Vành Đai Thái Bình Dương họp tại Atlanta để nỗ lực đúc kết các chi tiết nhằm đổi mới Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược Xuyên Thái Bình Dương (TPP), có một số phân tích nghiêm chỉnh đã cảnh báo là hiệp định mậu dịch và đầu tư khu vực lớn nhất trong lịch sử không phải là những gì như nó thể hiện.

� Xem thêm: Hiệp định TPP sẽ mang lại quyền của người lao động? + Bàn đàm phán TPP: Việt Nam chiến đấu chỉ để trì hoãn thực hiện công đoàn độc lập.


Các nước trong Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP. Ảnh VOA

Bạn sẽ nghe nhiều về tầm quan trọng của TPP trong “vấn đề tự do mậu dịch“. Thực tế cho thấy đây là một thỏa thuận để quản lý các mối quan hệ mậu dịch và đầu tư của các nước thành viên – Và để làm được điều đó thoả thuận này nhân danh các nhóm lợi ích kinh doanh có áp lực mạnh nhất của mỗi nước. Bạn không nên lầm lẫn là từ những vấn đề chủ yếu mà các nhà đàm phán vẫn còn đang mặc cả nhau, nên TPP không bàn về vấn đề ”tự do“ mậu dịch là chuyện hiển nhiên.

New Zealand đã đe dọa sẽ ra khỏi thỏa ước với phương cách mà Canada và Hoa Kỳ quản lý mậu dịch trong các sản phẩm về sữa. Australia không hài lòng với phương cách mà Hoa Kỳ và Mexico quản lý mậu dịch các sản phẩm đường. Và Hoa Kỳ không hài lòng với cách quản lý mậu dịch của Nhật Bản về gạo. Các ngành công nghiệp này được hậu thuẫn bởi các nhóm lợi ích có quyền biểu quyết quan trọng ở nước của mình. Và đó chỉ là biểu hiện một phần nhỏ nhưng rõ nét trong các vấn đề rộng lớn hơn về những điều kiện để làm sao cho TPP sẽ thúc đẩy theo một chương trình nghị sự, nhưng thực sự là đi ngược với ý nghĩa của tự do mậu dịch.

Để bắt đầu, ta hãy xét đến những gì thỏa ước sẽ làm để mở rộng các quyền sở hữu trí tuệ đối với các tổng công ty dược phẩm, như chúng ta đã học được từ các phiên bản bị rò rỉ của các văn bản đang đàm phán. Nghiên cứu kinh tế cho thấy rõ có lập luận cho rằng quyền sở hữu trí tuệ thúc đẩy nghiên cứu là yếu nhất. Trong thực tế, có bằng chứng ngược lại: Khi Tòa án Tối cao tuyên bố về bằng sáng chế của Myriad về gen BRCA là vô hiệu lực, điều này đã dẫn đến sự bùng nổ về canh tân mà kết quả là việc xét nghiệm tốt hơn với chi phí thấp hơn. Thật vậy, các quy định TPP sẽ hạn chế cạnh tranh công khai và làm tăng giá bán cho người tiêu dùng ở Mỹ và trên khắp thế giới – một đề tài đối nghịch với tinh thần tự do mậu dịch.

TPP sẽ quản lý mậu dịch các dược phẩm thông qua một loạt các quy tắc dường như phức tạp và bí ẩn, nó thay đổi tùy theo các vấn đề như “liên kết bằng sáng chế”, “độc quyền dữ liệu” và “sinh học”. Kết quả là các công ty dược phẩm sẽ được phép gia hạn – đôi khi gần như vô thời hạn – độc quyền của mình về cấp bằng sáng chế thuốc một cách có hiệu quả, kéo theo việc đưa các chủng loại thuốc có giá rẻ ra khỏi thị trường, ngăn chặn các đối thủ cạnh tranh có khả năng tương đương về các mặt hàng sinh học trong việc du nhập các dược phẩm mới trong nhiều năm. Đó là cách mà TPP sẽ quản lý mậu dịch cho ngành công nghiệp dược phẩm, nếu Hoa Kỳ làm theo cách của mình.

Cũng tương tự như vậy, ta hãy xét đến việc Hoa Kỳ hy vọng gì trong việc sử dụng TPP để quản lý mậu dịch cho ngành công nghiệp thuốc lá. Trong nhiều thập niện, các công ty thuốc lá đặt cơ sở tại Hoa Kỳ đã sử dụng cơ chế tài phán cho các nhà đầu tư nước ngoài được tạo ra bởi các hiệp ước tương tự như TPP để chống lại các quy định nhằm kiềm chế tai họa y tế công cộng của việc hút thuốc

Thông qua những hệ thống giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước (ISDS), các nhà đầu tư nước ngoài đạt được tố quyền mới để khởi kiện chính phủ các nước trong các quy định trọng tài tư nhân có hiệu lực ràng buộc mà họ cho là làm giảm bớt lợi nhuận dự kiến trong các khoản đầu tư của họ.

Lợi ích của các công ty quốc tế cố thuyết phục là cơ chế tài phán ISDS là cần thiết để bảo vệ quyền sở hữu ở những nơi mà tinh thần trọng pháp và các tòa án khả tín còn thiếu. Nhưng lập luận đó là vô nghĩa. Hoa Kỳ đang tìm kiếm các cơ chế tương tự trong một thỏa thuận với một quy mô tương tự với Liên Âu, Hiệp ước Thương mại và Hợp tác Đầu tư Xuyên Đại Tây Dương (TTIP), mặc dù về phẩm chất của hệ thống pháp luật và tư pháp của châu Âu có ít vấn đề.

Để chắc chắn, các nhà đầu tư – cho dù quê hương của họ là ở bất cứ nơi nào – dành quyền bảo vệ trong các quy định về trưng thu hoặc phân biệt đối xử. Nhưng cơ chế ISDS đi xa hơn: Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho nhà đầu tư về những lợi nhuận dự kiến có thể và đã được áp dụng cho cả trường hợp quy định về việc không phân biệt đối xử và lợi nhuận đạt được do việc gây haị công cộng.

Tổng công ty trước đây gọi là Philip Morris hiện đang khởi tố các vụ như vậy đối với Australia và Uruguay (không phải đối tác TPP) có yêu cầu thuốc lá mang nhãn hiệu cảnh báo. Canada, do bị đe dọa của một vụ kiện tương tự, nên đã rút lui lại việc du nhập một loại nhãn cảnh báo có hiệu ứng tương tự từ một vài năm trở lại.

Đứng trước bức màn bí mật xung quanh các cuộc đàm phán về TPP, chuyện chưa rõ là liệu thuốc lá sẽ được loại trừ khỏi một số khía cạnh của cơ chế ISDS không. Dù bằng cách nào thì các vấn đề rộng lớn hơn vẫn còn tồn đọng là: quy định này đã làm khó cho chính phủ thực hiện các chức năng cơ bản của họ – là bảo vệ sức khỏe và an toàn của người dân, đảm bảo ổn định kinh tế và bảo vệ môi trường.

Ta hãy tưởng tượng những gì sẽ xảy ra nếu những quy định này đã được đưa ra thi hành khi các tác động gây chết người của chất amiăng đã được phát hiện. Thay vì đóng cửa các nhà sản xuất và buộc họ phải bồi thường cho những người đã bị nhiễm bệnh, nếu theo cơ chế ISDS, thì các chính phủ sẽ phải trả cho các nhà sản xuất không giết công dân của họ.

Người nộp thuế có thể bị liên hệ đến hai lần – lần đầu tiên họ phải trả tiền cho những thiệt hại về sức khỏe do amiăng gây ra, và sau đó cho các nhà sản xuất để bù đắp cho lợi nhuận bị mất khi chính quyền vào cuộc để quy định về một sản phẩm nguy hiểm.

Chuyện không gây cho ai ngạc nhiên là có một thoả ước quốc tế của Mỹ đưa ra một cơ chế mậu dịch để được quản lý chứ không phải là theo tinh thần tự do. Đó là những gì xảy ra khi tiến trình hoạch định chính sách không cho các bên có liên quan, không thuộc về lĩnh vực kinh tế, tham gia – chưa kể đến các đại biểu Quốc hội do dân bầu.

Hiệp định TPP sẽ mang lại quyền của người lao động?

Dân Luận tổng hợp – Và thế là cuối cùng 12 quốc gia tham gia Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP cũng đã đạt thỏa thuận về hiệp định thương mại lớn nhất thế giới. Việt Nam sẽ chấp nhận một số thay đổi về công đoàn độc lập và quyền thành lập hội, nhưng điều này nên mừng hay lo? Mời độc giả tham khảo một số quan điểm xoay quanh sự kiện nổi bật trong ngày này.

Mừng TPP kết thúc đàm phán

Luật sư Trần Thu Nam Theo FB Thông tin từ luật sư – Nhiều người quan tâm Hiệp định TPP bởi nó mang lại nhiều hi vọng cho nền kinh tế của VN, có cơ hội thoát Trung, tiến gần đến quan hệ với Mỹ, một số mặt hàng nhập khẩu sẽ giảm giá vì thuế sẽ giảm hoặc về 0%.

Còn tôi thì thấy mừng, tôi quan đến một lĩnh vực khác đó là quyền của người lao động. Theo Luật Công đoàn của VN thì, Công đoàn là một tổ chức chính trị – xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Vì vậy, thử hỏi Công đoàn đã tổ chức, lãnh đạo được bao nhiêu cuộc đình công nào để được coi là hợp pháp. Và Toà án VN chưa bao giờ có một phán quyết nào về một cuộc đình công hợp pháp hay không hợp pháp. Bao nhiêu năm nay, Công đoàn thu mỗi tháng 2% trên tổng mức lương nhưng thực sự chưa bảo vệ được tối đa quyền lợi cho người lao động. Cũng bao nhiêu năm nay, người dân cứ u mê, lầm tưởng đình công là điều gì đó bất lợi hay chống đối. Theo định nghĩa của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thì “Quyền đình công là một trong những biện pháp thiết yếu NLĐ và các tổ chức của họ có thể sử dụng để xúc tiến và bảo vệ các lợi ích kinh tế và xã hội của mình”.

Nếu thực hiện TPP ở VN thì sẽ có Công đoàn độc lập bên cạnh Công đoàn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sẽ có một cuộc cạnh tranh, người lao động sẽ có thêm lựa chọn và có cơ hội thực hiện các quyền của mình một cách hợp pháp. Tuy nhiên, chỉ có lao động ngoài quốc doanh mới có quyền này. Sắp tới sẽ đình công hợp pháp được lãnh đạo bởi Công đoàn độc lập. Sẽ có những yêu cầu về tuyên bố đình công hợp pháp hoặc bất hợp pháp tại Toà án và Luật sư sẽ đóng vai trò quan trọng.

Một vấn đề nữa là Trọng tài lao động. Theo các quy định của luật hiện hành thì Trọng tài lao động là công chức, là người trong các cơ quan nhà nước như Sở lao động. Sắp tới nên kiến nghị có Trọng tài lao động độc lập có quyền phán quyết các tranh chấp lao động theo lựa chọn giống như Trọng tài thương mại hiện nay.

Giới Luật sư sắp tới sẽ bận nếu chuyên về Luật lao động.

Facebooker Văn Minh: Mình thích nhất điều khoản thương mại của TPP là các hàng hóa lưu thông nội khối chỉ được hưởng ưu đãi về thuế tùy thuộc vào việc sử dụng nguyên liệu đầu vào có xuất xứ bản địa hoặc từ các nước thành viên. Việc này sẽ giúp Việt Nam nhanh chóng thoát Trung về tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu như những năm vừa qua, góp phần giảm nhập siêu từ Trung Quốc. Điều này cũng có mặt giúp các nhà đầu tư từ TQ mang công nghệ sản xuất phụ trợ sang đầu tư ở Việt Nam. Việt Nam sẽ có bước tăng trưởng khá trong những năm đầu hội nhập TPP.

Điều mình thích thứ 2 trong TPP, chính là Việt Nam buộc phải chấp nhận cho công nhân và người lao động được thành lập các tổ chức công đoàn độc lập, tất nhiên CSVN cũng luôn muốn lôi kéo và mua chuộc để làm tay sai cho họ, nhưng cũng sẽ rất khó vì trình độ giác ngộ của dân Việt Nam không còn như ngày trước.

Điều mình thích thứ 3 khi Việt Nam tham gia TPP chính là việc các ấn phẩm phát hành tại Mỹ được phép lưu hành tại Việt Nam. Việc này sẽ giúp một số tờ báo lề trái, lề dân, lề “phản động” có thể cứ in thoải mái ở Hoa Kỳ và cứ việc phát hành tự do tại Việt Nam.

Còn nhiều điều nữa, nhưng mình thích nhất 3 điều trên. Cheers!

Nhưng người lao động và những nhà hoạt động nhân quyền chớ vội mừng…

Theo Tuần Việt Nam – Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Đức Kiên trả lời phỏng vấn về những vấn đề lao động.

Ông có bất ngờ khi Việt Nam đã tuyên bố kết thúc đàm phán song phương với các quốc gia, nhất là Hoa Kỳ, nhất là trong chuyện vượt qua chương về công đoàn và lao động?

– Cố vấn pháp luật của một đoàn đàm phán ngồi riêng nói với chúng tôi về kinh nghiệm quốc tế. Họ nói, tại sao các ngài cứ lo về cái điều mà chúng tôi có bắt các ngài làm ngay sáng hôm sau đâu. Cam kết ở đây là để các ngài xây dựng luật, phù hợp với các hệ thống luật khác của các ngài. Các ngài có thể đồng ý cho công nhân thành lập công đoàn, nhưng các ngài quy định, người đứng ra thành lập công đoàn cơ sở đó phải 25 tuổi trở lên; phải làm việc trong doanh nghiệp đó ít nhất 3 năm; không có tiền án, tiền sự; có gia sản ít nhất bằng này, vì có gia sản mới lấy tiền đó đi hoạt động được, mà không phải lấy đóng góp từ người lao động. Xong 4 điều kỹ thuật đó, lại quy định tiếp là người đó phải lấy được ít nhất 10% ý kiến của người lao động ở doanh nghiệp, họ ký vào đây đồng ý, thì Nhà nước mới cho ông lập.

Nói thực ra là nhiều người Việt Nam cũng nghĩ đến điều này…

Bàn đàm phán TPP: Việt Nam chiến đấu
chỉ để trì hoãn thực hiện công đoàn độc lập

Nancy Nguyễn (Dân Luận) Tin từ Atlanta – Hi vọng status này trả lời được một vài thắc mắc của mọi người xung quanh vấn đề hợp tác xuyên Thái Bình Dương Việt – Mĩ.

Việt Nam đã đồng ý với Hoa Kỳ trong một kế hoạch triển khai KHẢ THI [có thể kiểm tra và bắt buộc đối phương thi hành, nguyên văn: “enforceable” – Nancy Nguyen] để vấn đề lao động được thực thi đúng theo đòi buộc của hiến chương lao động TPP, trong đó phía Hoa Kỳ được TOÀN QUYỀN HỢP TÁC KHÔNG GIỚI HẠN với các NGHIỆP ĐOÀN ĐỘC LẬP ở VN.

SONG SONG ĐÓ, VN PHẢI THỰC HIỆN CÁC BƯỚC CẢI THIỆN QUYỀN TỰ DO HỘI HỌP, nhưng được cho 05 năm để triển khai một thay đổi thiết yếu là “hợp tác chéo”: CÁC NGHIỆP ĐOÀN ĐỘC LẬP ĐỊA PHƯƠNG CỦA NHỮNG XÍ NGHIỆP NHẤT ĐỊNH CÓ TOÀN QUYỀN HỢP TÁC VỚI NHAU VÀ THÀNH LẬP CÁC HIỆP HỘI Ở TẦM QUỐC GIA với sự tham gia của các nghiệp đoàn ở mỗi phân vùng.

Khi đáo hạn 05 năm nói trên, Hoa Kỳ cho phía VN thêm 02 năm thanh tra, phía HK xác định xem VN có thực sự thực hiện những nghĩa vụ kể trên hay không.
Nếu, bất cứ khi nào trong thời hạn 2 năm này, mà phía HK nhận thấy VN không thực hiện nghĩa vụ kể trên trong một lãnh vực nhất định, HK sẽ gởi thông báo yêu cầu tư vấn cho VN, và nếu bất thành, sẽ ngưng tiến trình hợp tác trong lãnh vực đó đối với VN. Và điều này áp dụng cho mọi lãnh vực hàng hoá không phân biệt đó là loại hàng hoá gì.

Trong trường hợp này, phía VN có 2 chọn lựa: 1 là chấp nhận không thực hiện “hợp tác chéo” và chấm dứt hợp tác, hoặc nếu nghĩ rằng mình đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ [không đồng ý với nhận định của HK – NN] thì có thể tiến hành khiếu nại phía HK.

[…]

Một trong những nghĩa vụ kể trên là cho phép công nhân thành lập công đoàn mà KHÔNG CẦN THIẾT PHẢI HỢP TÁC VỚI CÔNG ĐOÀN LAO ĐỘNG VN được điều khiển bởi đảng Cộng Sản [nó viết trắng tuột luột, không che đậy luôn – NN]. Điều này đòi hỏi cần phải có sự THAY ĐỔI VỀ LUẬT PHÁP CHO PHÉP NHỮNG CÔNG ĐOÀN ĐỘC LẬP NÀY ĐƯỢC ĐĂNG KÝ [HỢP PHÁP – NN] VỚI BỘ LAO ĐỘNG.

TẤT CẢ NHỮNG ĐIỀU NÀY PHẢI ĐƯỢC THỰC THI TRƯỚC KHI VN ĐƯỢC CHÍNH THỨC CÔNG NHẬN LÀ THÀNH VIÊN TPP.

Nancy Nguyễn lược dịch.

⇒ Kết luận, đây là 1 tiến trình 07 năm để VN được chính thức gia nhập TPP và cũng là điều mà các anh chị em đã không ngừng đấu tranh để đòi buộc chính phủ HK phải áp đặt lên VN hòng cải thiện tình hình xã hội và đời sống người dân.

Bình Lê: Đàm phán TPP, các quốc gia bạn ra sức bảo vệ sản phẩm chủ chốt, Mỹ thì là dược phẩm, Nhật là ô tô và nông sản, New Zealand là sữa… Chỉ có Việt Nam ta là chiến đấu đến cùng để bảo vệ các hội đoàn độc quyền. Không biết VN “buông” cái gì để “giữ” được cái mà chẳng thấy lợi ích gì cho kinh tế quốc gia, nếu không nói là tốn thêm ngân sách nuôi các bác ấy. Tôi thấy năng lượng quốc gia trượt trên thảm cỏ xanh trôi đi, rồi trôi mất!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s