Việt Nam hậu đàm phán TPP: Công đoàn độc lập và ‘hãy tự cứu mình’

Posted: October 9, 2015 in Uncategorized
Tags:

Phạm Chí Dũng (VOA Blog)Rất có thể, lịch sử nhân quyền Việt Nam sẽ bước sang một trang mới sau kết quả đàm phán TPP, nhưng không chỉ bằng động tác thuần túy trả tự do nhỏ giọt tù nhân chính trị như trước đây, mà với một cái tên to lớn và ý nghĩa hơn nhiều: Luật lập hội và Công đoàn độc lập.

� Xem thêm: Hưởng lợi từ TPP: Việt Nam cần đẩy nhanh cải cách thể chế + Vào TPP: Tồn tại đã khó, làm sao “Việt Nam có thể áp đặt luật chơi”?


Công nhân làm việc trong xưởng may ở ngoại ô Hà Nội.

Cuối cùng thì “bao giờ cho đến tháng Mười” – như tên một bộ phim điện ảnh nổi tiếng của Việt Nam – công cuộc đàm phán TPP cũng đã kết thúc vào ngày 5/10/2015 sau hơn 5 năm khốn khổ, mà một trong những khốn khổ nhất lại là chủ đề “nhân quyền Việt Nam”.

Việt Nam, quốc gia được coi là sẽ hưởng lợi nhiều nhất từ TPP và cũng có một chính thể luôn bị giằng xé triền miên giữa lợi ích nhóm với lý cớ “bảo vệ an ninh quốc gia” – đang tràn trề cơ hội để thực thi dân chủ hóa và quyền làm người cho công dân một cách thực chất gắn kèm cơ chế giám sát quốc tế, thay cho cái ghế hết sức hình thức kéo dài một cách bất nhẫn gần hai năm qua trong Hội đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc.

Hồi tưởng câu chuyện ‘tháng Tám xúc chùa Liên Trì’

Lại nhớ một câu chuyện bi hài xảy ra cách đây không lâu: vào tháng 6/2015, Hòa thượng Thích Không Tánh thuộc Tăng đoàn Phật giáo Việt Nam Thống nhất và cũng là người trụ trì chùa Liên Trì ở quận 2, Sài Gòn, phải bức xúc thổ lộ: một số công an “khuyên” Phật tử đến chùa Liên Trì lấy lại hết hình ảnh và tro cốt của người thân; những công an này còn đe nẹt “Để nhà nước VN vào TPP tháng Tám này rồi sẽ xúc chùa Liên Trì”.

Tháng Tám nào?

Thì ra vào thời gian đó, một số thông tin kinh tế trên báo chí nhà nước, được dẫn nguồn từ giới chuyên gia và vài cơ quan thuộc chính phủ, đã đề cập đến khả năng VN có thể được chính thức tham gia vào Hiệp định TPP trong quý 3 năm 2015. Có tin tức còn cho biết “tháng Tám” là thời điểm khả thi cho việc này.

Theo đó, thời điểm “tháng Tám” mà một số công an nói với Phật tử kèm đe dọa “sẽ xúc chùa Liên Trì” rất có thể xuất phát từ thông tin nội bộ của cấp trung ương (nằm dưới dạng thông báo, báo cáo hoặc chỉ thị…) về dự báo kết thúc đàm phán TPP, để từ đó triển khai thành một chủ trương – âm mưu của chính quyền TP.HCM về thời điểm sẽ diễn ra cuộc cưỡng chế không khoan nhượng đối với chùa Liên Trì, lấy “đất sạch” phục vụ cho việc phân lô bán nền của các nhà đầu tư cá mập tại dự án khổng lồ Khu đô thị Thủ Thiêm.

Tiếp sau hàng loạt hành vi vi phạm trầm trọng quyền tự do của hầu hết các tôn giáo chính ở VN như Phật giáo thống nhất, Hòa hảo, Công giáo, Tin Lành, Cao Đài…vào năm 2014 và đầu năm 2015, âm mưu “xúc chùa Liên Trì” là bằng chứng không thể chối cãi về “lòng thành tâm” của Nhà nước VN từ khi gia nhập Hội đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc trong tháng 11/2013 đến nay, và càng chứng minh cảm xúc không hề hồi tâm của nhà nước này trong ván bài dùng tù nhân lương tâm và quyền tự do tôn giáo để mặc cả với Hoa Kỳ nhằm giành lấy một suất ăn trên bàn tiệc Hiệp định kinh tế TPP.

Sự đe dọa trên cũng trực tiếp khơi lại hành động “hồi tố” của Nhà nước VN đối với giới bất đồng chính kiến và dân chủ vào giai đoạn 2008-2012, ngay sau khi nhà nước này được tham gia vào Tổ chức thương mại thế giới (WTO) năm 2007, không những thế còn được người Mỹ nhấc khỏi Danh sách các quốc gia cần quan tâm đặc biệt về tôn giáo và nhân quyền (CPC).

Nhưng đó là chuyện của “tháng Tám”. Thế còn bây giờ thì sao, khi nhà nước VN đã đặt một chân vào ngưỡng cửa TPP?

Ưu tiên số 1 của Bộ Chính trị Đảng CSVN

Bất chấp việc Trung Quốc và một số quan chức Việt Nam không những không mặn mòi mà còn tìm cách phá đám TPP, nhiều tín hiệu bột phát từ đầu tháng 7/2015 đến nay đã cho thấy hiệp định này vẫn được Việt Nam xem là ưu tiên số 1 về lợi ích kinh tế và cả về chính trị, ngoại giao lẫn vị thế cá nhân trong chính trường trước Đại hội đảng 12. Tâm thế này đã dẫn đến triển vọng gia tốc nhanh hơn cho nền dân chủ và nhân quyền còn phôi thai ở VN sau khi TPP hoàn thành sứ mạng đàm phán gian nan giữa 12 nước thành viên.

Ngay trước chuyến công du Washington của Tổng Bí Thư  Nguyễn Phú Trọng, Bộ Chính trị Đảng CSVN đã “họp nghe về TPP”. Sau hàng loạt động tác lên – xuống giữa Thượng Nghị viện và Hạ Nghị viện Mỹ để thông qua cho được Quyền đàm phán nhanh (TPA, một cơ chế dành cho tổng thống Mỹ quyền quyết định để thông qua kết quả đàm phán TPP), chẳng cần phải nói, giới quan chức VN có thể thấm hiểu rằng cái bánh TPP không còn dễ nuốt như bữa tiệc WTO 8 năm về trước. Bởi thế TPP lại càng có giá hơn.

Việt Nam trong thập kỷ thứ hai của thế kỷ 21 khác hẳn với thời điểm 2007 là năm mà nền kinh tế VN ở vào điểm cực thịnh, tiêu biểu là các thị trường đầu cơ như chứng khoán, bất động sản và cả những kẻ “ngồi mát ăn bát vàng” như giới ngân hàng, còn ngân sách VN đủ tiền để chi ra một gói kích cầu lên đến 8 tỷ USD. Vào lúc này tình thế đã trở nên quá khốn quẫn đối với nhiều ngành kinh tế, trong lúc hầu hết các thị trường đầu cơ đều lao dốc thảm hại, còn ngân sách đã chẳng có nổi tiền tăng lương, làm sao dám nói đến tương lai xa xỉ cho một gói kích cầu.

Cũng khác với thời buổi VN được “đặc cách” trong WTO, giờ đây không phải tất cả các ngành đều hưởng lợi trong TPP. Nếu một số ngành như dệt may, thủy sản, gỗ, khu công nghiệp, phân phối ô tô và logistics có cơ hội hưởng lợi, thì những ngành khác như mía đường, dược và thức ăn chăn nuôi lại gặp khó.

Nhưng trực diện nguy nan hơn nhiều chính là hai tử huyệt nợ công và nợ xấu. Nếu nợ xấu đã lên đến ít nhất 25 tỷ USD thì nợ công quốc gia chiếm đến ít nhất 98% GDP. Nếu không xử lý được ít nhất một phần trong hai món nợ này, kinh tế VN rất có triển vọng rơi vào tình cảnh phá sản vô phương cứu chữa.

Một khi kinh tế bị khủng hoảng hoặc phá sản, nạn thất nghiệp sẽ tăng vọt hơn cả mức vài chục phần trăm hiện thời. Xã hội sẽ rối beng, nội trị cũng rối loạn theo, tạo ra những tác động ghê gớm đến chân đứng cuối cùng của chế độ.

Với những nguyên do vừa cơ bản vừa thâm sâu ấy, dù là phe cánh nào trong nội bộ đảng thì cũng phải trông đợi vào “kẻ cứu rỗi” TPP.

Hãy tự cứu mình

Cuộc họp lịch sử ở Atlanta (từ 30 tháng Chín đến 1 tháng Mười 2015) đã chính thức xếp tên VN như một ứng cử viên cho chiếc ghế TPP. Thế nhưng bằng vào “thành tích nhân quyền” mà không có nước thành viên nào trong TPP có thể so sánh, nhà nước VN vẫn có thể bị loại khỏi bàn ăn trong lúc những vị khách khác ung dung dự tiệc.

Khác hẳn với năm 2007, Nhà nước VN đang phải đối diện với nguy cơ bị “tái hội nhập” danh sách CPC lần thứ hai vào năm 2015 hoặc năm 2016. Từ nhiều tháng qua, một cuộc vận động trên diện rộng đã được tiến hành bởi Ủy hội tự do tôn giáo của Hoa Kỳ và các nước Tây Âu, dẫn đến kết quả là vấn đề đưa VN vào lại CPC có thể được đặt ra trước Quốc hội Mỹ vào năm 2015.

Cũng khác hẳn với quá khứ gia nhập WTO năm 2007, vào lần này mọi chuyện không chỉ có được mà luôn phải là bánh ít đi bánh quy lại. TPP phụ thuộc mật thiết vào cơ chế đàm phán nhanh (TPA) mà Quốc hội Hoa Kỳ đã dành cho chính quyền Obama. Nhưng cũng là lần đầu tiên, giới lập pháp Hoa Kỳ thống nhất cao về việc cài đặt điều kiện tự do tôn giáo vào TPA.

Điều đó có nghĩa là tổng thống Mỹ không có toàn quyền để quyết định TPP cho VN, nếu như Quốc hội Mỹ phát hiện Nhà nước VN tiếp tục có những hành vi bách hại và đàn áp nặng nề đối với các tôn giáo ở quốc gia này. Khi đó, không loại trừ khả năng cái ghế TPP cho VN sẽ bị Quốc hội Mỹ thẳng tay bác bỏ, cho dù đã được Chính phủ Mỹ thông qua.

Nếu được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua sớm nhất vào đầu năm 2016, giới lãnh đạo Hà Nội còn đang ngổn ngang chuyện chức quyền trong Đại hội đảng 12 sẽ chỉ còn 3 tháng nữa để thu xếp cơ chế “cải thiện nhân quyền”. Ba ẩn số cần được giải đáp là tù nhân chính trị, Luật lập hội và Công đoàn độc lập.

Và nếu Tổng thống Barack Obama thực sự muốn đặt chân đến Hà Nội vào tháng 11 tới, lại càng có lý do để phía VN nén thể diện mà phóng thích những tù nhân lương tâm đã được phía Mỹ yêu cầu đích danh.

Thời gian không còn nhiều đối với giới quan chức Việt Nam vẫn chưa bỏ được thói quen chỉ muốn nhận không muốn cho.

Nhưng điều có vẻ kỳ lạ là chính người đứng đầu đảng Nguyễn Phú Trọng lại đi tiên phong trong việc tự cứu mình.

Nhân quyền sẽ sang trang mới?

Mặc dù chuyến đi Mỹ của TBT Trọng đã được hai nước chuẩn bị từ đầu năm 2015, nhưng mãi tới tháng 9/2015 trong dư luận VN mới bắt đầu rộ lên thông tin về việc nhà nước này đã phải chấp nhận định chế Công đoàn độc lập – một điều kiện bắt buộc của TPP.

Lầu đầu tiên, những tin tức được tiết lộ trên mạng cho thấy một thỏa thuận bí mật đã được tiến hành. Theo đó, VN đã đồng ý với Hoa Kỳ trong một kế hoạch triển khai khả thi để vấn đề lao động được thực thi đúng theo đòi hỏi của hiến chương lao động TPP, trong đó phía Hoa Kỳ được toàn quyền hợp tác không giới hạn với các nghiệp đoàn độc lập ở VN. Các nghiệp đoàn độc lập địa phương của những xí nghiệp nhất định có toàn quyền hợp tác với nhau và thành lập các hiệp hội ở tầm quốc gia với sự tham gia của các nghiệp đoàn ở mỗi phân vùng…

Với những quy định chế tài khắt khe của TPP, nhà nước VN sẽ phải triển khai Công đoàn độc lập chỉ 24 giờ sau khi hiệp định này được chính thức ký kết. Nhưng muốn triển khai Công đoàn độc lập lại cần đến khung pháp lý tối cần thiết là Luật lập hội. Sau đến 23 năm kể từ Hiến pháp VN 1992, quyền tự do lập hội được hiến định của người dân không thể bị cố tình trì hoãn thêm nữa.

Rất có thể, lịch sử nhân quyền VN sẽ bước sang một trang mới sau kết quả đàm phán TPP, nhưng không chỉ bằng động tác thuần túy trả tự do nhỏ giọt tù nhân chính trị như trước đây, mà với một cái tên to lớn và ý nghĩa hơn nhiều: Luật lập hội và Công đoàn độc lập.

[:-/] Trọng tâm TPP tại Việt Nam vẫn là “cải cách thể chế” (VNTB) – Hoàn tất thỏa thuận TPP giữa 12 nước đã tạo ra không khí tranh luận về thời cơ và thách thức trong cơn gió thương mại này tại Việt Nam. Và tâm điểm không phải là ngành nào được lợi, hay Việt Nam được hưởng lợi nhiều nhất khi gia nhập ở khía cạnh nào, mà chính là tiến hành cải cách thể chế nếu không muốn thua trên sân nhà.

Liên quan đến vấn đề này, mới gần đây, vào ngày 6/10/2015, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc kết thúc tiến trình đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình cho biết: “Trong quá trình chuẩn bị cho việc ký kết và phê chuẩn Hiệp định, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy nhanh quá trình chuẩn bị trong nước, tăng cường phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực cho các địa phương, doanh nghiệp để thực hiện nghiêm túc cam kết cũng như tận dụng hiệu quả lợi ích của TPP”.

Cải cách, cải cách, cải cách Vấn đề cải cải được coi là cơ hội của tái cơ cấu nền kinh tế, trong đó, riêng lĩnh vực nông nghiệp là “liều thuốc thử”, bởi theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn, thì nếu cả hệ thống doanh nghiệp “không có cải tiến trong cải cách hành chính sẽ thua trên sân nhà.”

Và đây vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với Việt Nam.

[:-/] Hưởng lợi từ TPP: Việt Nam cần đẩy nhanh cải cách thể chế (VOV.VN) – GS.TSKH. Nguyễn Quang Thái (Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam) cho rằng Việt Nam cần phải cải cách thể chế toàn diện và đồng bộ về thể chế liên quan trực tiếp đến TPP.

GS.TSKH. Nguyễn Quang Thái: Hiệp định TPP có những quy định rất cao với các nước tham gia cần tuân thủ và từ đó thu được lợi ích. Như vậy, tham gia các Hiệp định FTA thế hệ mới, Việt Nam cũng phải có những cải cách thể chế tương ứng về luật thuế, bảo hộ sở hữu trí tuệ, bảo vệ người lao động ở nơi làm việc, đấu thầu, quản trị công khai minh bạch với các doanh nghiệp nhà nước…. Đó chính là đòi hỏi cải cách thể chế, nói gọn là nâng cấp các luật lệ và quy tắc ứng xử trong xã hội cho phù hợp với quy định chung trong TPP.

Khi Hiệp định TPP được chính thức thi hành, các thỏa thuận phải được thi hành đồng bộ, và Việt Nam phải sửa đổi thể chế để phù hợp với các quy định chung (như đã làm sau khi tham gia WTO, nhưng lần này yêu cầu cao hơn). Sự thay đổi thể chế không chỉ về nội dung, mà còn liên quan đến quy trình ban hành văn bản cho minh bạch, rõ ràng, việc hành xử của các cơ quan Nhà nước cũng phải thay đổi theo quy định chung.

…Khó khăn của cải cách thì có nhiều. Trước hết là tư duy phát triển còn chưa đổi mới theo kịp ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều địa phương… làm chậm trễ trong đổi mới đồng bộ và toàn diện.

Từ đó, các cải cách thể chế cụ thể về thể chế chưa đồng bộ và ăn khớp với nhau, chưa đi cùng một nhịp với phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập, chưa huy động được sự tham gia của doanh nghiệp và các giới đồng bào trong xã hội, phát huy dân chủ ở cơ sở…

Kết quả là sức cạnh tranh của đất nước kém, sự phát triển bị kìm hãm dưới tiềm năng, không tận dụng được hết cơ hội mới mở ra của hội nhập. Kinh tế Việt Nam chưa bắt nhịp vào cả chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu…

[:-/] TPP sẽ không suôn sẻ tại Việt Nam (NV) – Hiệp định Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) sẽ bị các “nhóm lợi ích” (cách Việt Nam gọi những liên kết ngầm giữa viên chức và doanh nhân để lũng đoạn cả kinh tế lẫn chính trị) cản trở. Ðó là điều mà bà Phạm Chi Lan – một chuyên gia kinh tế của Việt Nam khẳng định với VOA.


Xưởng may của một doanh nghiệp ở Bình Dương. Cơ hội cho doanh giới và thu nhập của công nhân
không phụ thuộc vào TPP mà vào nỗ lực cải cách của chính quyền Việt Nam. (Hình: talkvietnam.com)

…Theo các chuyên gia kinh tế quốc tế, Việt Nam sẽ là quốc gia hưởng nhiều lợi ích nhất từ TPP. Bởi TPP sẽ giúp hàng hóa Việt Nam có thể dễ dàng xâm nhập thị trường của 11 quốc gia còn lại nên Việt Nam có cơ hội thu hút thêm vốn đầu tư của ngoại quốc, các doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam dễ dàng tiếp cận các thị trường lớn nên Việt Nam sẽ có thêm nhiều việc làm, dân chúng Việt Nam có cơ hội cải thiện thu nhập.

Các chuyên gia kinh tế ước đoán, đến năm 2025, tỉ lệ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam sẽ khoảng 11%, hàng hóa xuất cảng sẽ tăng 28%, mức cao nhất so với các quốc gia khác tham gia TPP.

Tuy nhiên bà Lan không tin việc phê chuẩn và thực hiện TPP tại Việt Nam sẽ suôn sẻ. Bà Lan gọi việc phê chuẩn và thực hiện TPP tại Việt Nam là “cuộc cải cách lần thứ hai” (cuộc cải cách lần đầu diễn ra hồi giữa thập niên 1980 mà Việt Nam gọi là “đổi mới”) và cuộc cải cách đó chắc chắn sẽ bị các “nhóm lợi ích” chống đối.

Bà Lan nhìn nhận, do điểm xuất phát của Việt Nam thấp nên tỉ lệ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có thể sẽ là cao nhất nhưng chưa chắc là hưởng lợi lớn nhất vì dù tỉ lệ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao nhất thì so với các quốc gia thành viên khác của TPP thì khoảng cách giữa Việt Nam và các quốc gia đó vẫn rất lớn.

Tuy các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội vươn lên nhưng theo bà Lan, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng được những cơ hội này hay không lại là chuyện khác. Nó phụ thuộc vào năng lực của các doanh nghiệp Việt Nam và đặc biệt là môi trường kinh doanh tại Việt Nam chưa tốt.

Tại Việt Nam, chính quyền vẫn chỉ dành các ưu tiên cho doanh nghiệp nhà nước, kế đó là các doanh nghiệp ngoại quốc, còn các doanh nghiệp tư nhân vẫn chịu đủ thứ thiệt thòi. Cũng vì vậy “tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp” trở thành cụm từ được lập đi, lập lại thường xuyên. Trong bối cảnh như thế doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng TPP như một cơ hội để vươn lên hay không sẽ phụ thuộc vào nỗ lực cải cách thể chế của chính quyền Việt Nam để tạo ra một môi trường kinh doanh thật sự công bằng, thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân.

Bà Lan nhấn mạnh, với bà, ý nghĩa lớn nhất của TPP là Việt Nam là phải cải cách thể chế. TPP là một yêu cầu thay đổi đa diện chứ không chỉ là những thay đổi thuần túy về thương mại. Thế nhưng tại Việt Nam, thay đổi chính sách, luật lệ cho phù hợp với các chuẩn mực chung không phải là chuyện dễ dàng vì sẽ đụng đến nhận thức của những cá nhân quyết định chính sách và khuôn khổ luật pháp, đặc biệt là những cản trở từ các “nhóm lợi ích.”

Bà Lan nhận định, tất cả các thay đổi đều đem lại lợi ích cho nhóm này và gây thiệt hại cho nhóm khác. Tại Việt Nam, việc cải cách theo chuẩn mực chung sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của các “nhóm lợi ích.” Chắc chắn là các “nhóm lợi ích” sẽ không dễ dàng chấp thuận những cải cách vì lợi ích chung của đông đảo dân chúng nhưng xâm hại lợi ích của các “nhóm lợi ích” này. Vấn đề sẽ nằm ở chỗ giới lãnh đạo Việt Nam có đặt lợi ích chung của cả quốc gia lên trên lợi ích nhóm hay không. (G.Ð)

Vào TPP: Tồn tại đã khó, làm sao “Việt Nam có thể áp đặt luật chơi”?

Thiên Điểu (VNTB) – Trong cái “chợ lớn” TPP, Việt Nam vào với tư cách mua hàng là chính bằng chính đồng tiền do người khác – thậm chí là ngay chính của người bán – thì tồn tại được đã khó, cơ sở nào nói “Việt Nam có thể áp đặt luật chơi”?

Thông tin hoàn tất đàm phán TPP được báo chí đưa tin giống như anh nông dân hay chằng cu li bốc vác đang thở phào sau cuộc mang vác nặng nhọc. Nhưng chưa có nhiều tiết lộ thông tin cụ thể về các đàm phán và cam kết của VN với các đối tác tham gia TPP.

Về phía lề phải, khuynh hướng lạc quan được giễn giải bằng các kỳ vọng về một thị trường lớn và những triển vọng khai thác nguồn vốn. Thậm chí, có người cao hứng tuyên bố “Với TPP, Việt Nam có quyền áp đặt luật chơi”(!). Nói một cách đơn giản mà dân gian thường dùng “mèo khen mèo” hay như lớp trẻ bây giờ hay nói là “tự sướng”.

Bên lề trái cũng có người ý này ý kia. Nhưng chung qui hầu hết là nói cho vui hoặc quan tâm tới các cam kết về nhân quyền, cơ chế quản lý xã hội từ các điều kiện liên quan đàm phán với Mỹ chứ cũng ít thấy đề cập tới mặt trái và những rủi ro của TPP trong câu chuyện hậu TPP ở Việt Nam trên khía cạnh ý nghĩa đích thực là vào một thị trường lớn chiếm 40% GDP toàn cầu và 26% lượng giao dịch hàng hóa trên thế giới.

Có một số ý kiến vẫn còn ấm ức việc Việt Nam vào được TPP trong khi lẽ ra các cam kết của Chính phủ VN về nhân quyền (điều kiện Mỹ) phải được đặt ra và thực thi. Nhưng cũng ít ai chấp nhận quan điểm: Việt Nam vào TPP là đương nhiên. Tại sao?

Nếu xét kỹ và rộng hơn về tình hình của Việt Nam hiện nay, TPP là một thị trường hợp tác kinh tế rất lớn. Nếu không nhanh chóng tham gia đàm phán và gia nhập nó, đồng nghĩa như sau này việc đàm phán sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Mặt khác, trong tình hình nợ công đã vượt khả năng chi trả của dân nếu so với mức thu nhập trung bình của người lao động Việt Nam hiện nay và chi phí hoạt động nhà nước trong tình thế “vay để ăn”, TPP với nhà nước Việt Nam vốn là lá bài mà chính phủ Việt Nam không thể không có vì ngoài nó hiện giờ không có gì khác để mà bám. Nó giống như cái phao với người chết đuối, giá nào cũng phải nắm lấy. Vấn đề còn lại là sau khi vào TPP, Việt Nam sẽ ra sao?

Không thể có chuyện “Việt Nam áp đặt luật chơi”

Trong tình trạng phát triển trì trệ, các chính sách quản lý yếu kém như hiện nay thì hàng hóa Việt Nam chắc chắn phải đối mặt với thách thức lớn khi gia nhập TPP là đương nhiên. Vậy cơ hội thì sao?

Vấn đề đầu tiên nhất là câu hỏi: Vào TPP, sản phẩm Việt Nam các loại có cơ hội nào khi TPP vốn đòi hỏi các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn nhiều về xuất xứ và chất lượng. Nếu so với đàm phán gia nhập WTO thì quy tắc chung thậm chí còn có điểm chặt chẽ hơn.

Không có bất cứ cơ sở nào để trông mong gì nhiều vì TPP có mục tiêu chính là xóa bỏ hàng rào thuế quan XNK. Trong đó các sản phẩm ngành hàng công nghiệp được đưa ra trước trong khi hàng công nghiệp Việt Nam lại hoàn toàn không có chỗ đứng. Ngành hàng xuất khẩu của VN vẫn chủ yếu là khoáng sản và nông-hải sản trong khi ngoài khoáng sản thì các mặt hàng chính của nông nghiệp Việt Nam giờ đây hầu như toàn “cây nhà hoa Trung Quốc”. Khi đó, rào cản về chất lượng và C.O chắc chắn khiến cho hàng hóa Việt Nam vào TPP vẫn là nhập nhiều hơn xuất(!) Chợ to nhưng chỉ tới mua là chính thì đồng nghĩa vào chợ chỉ để tốn tiền chứ không phải vào chợ kiếm tiến.

Về mục tiêu hội nhập sâu hơn vào thị trường tài chính thế giới và cơ hội mở rộng đầu tư

Đồng tiền VN đến nay vẫn chưa được WB công nhận là một công cụ tài chính trong hệ thống thanh toán toàn cầu. Đồng nghĩa việc thanh toán, vay mượn đầu tư nếu có vẫn lệ thuộc vào ngoại tệ. Nói cách khác: Có vay mượn mua bán gì thì đồng tiền vẫn trong tay thiên hạ. Có kiếm được miếng cháo thì vẫn là cắt máu ra trả nợ. Trong khi hoạt động tài chính, vốn… thì nợ ngoại tệ đã quá nhiều và cán cân thanh toán bất xứng do nhiều nguyên nhân kèm với trượt giá đồng nghĩa khối doanh nghiệp tư nhân sẽ vẫn gần như đứng ngoài mọi kỳ vọng trong lĩnh vực này.

Việc Ngân hàng nhà nước liên tục “ra đòn” cắt giảm lãi xuất tiền gửi bằng ngoại tệ của doanh nghiệp, tổ chức từ 0,75% về 0,25% rồi cuối cùng là không trả lãi. Đẩy nguồn vốn ngoại tệ của doanh nghiệp vào tình thế buộc phải bán đổ bán tháo để chuyển qua tiền Việt Nam đồng. Có liên quan mục tiêu gom ngoại tệ chuẩn bị cho cuộc chơi hậu TPP hay chỉ nhằm mục đích khác? Chỉ số cạnh tranh và chính sản phẩm xuất khẩu Việt Nam vào TPP trong thời gian tới sẽ góp phần trả lời vấn đề này.

Dù nói thế nào đi nữa thì trong cái “chợ lớn” TPP, Việt Nam vào với tư cách mua hàng là chính bằng chính đồng tiền do người khác – thậm chí là ngay chính của người bán – thì tồn tại được đã khó, cơ sở nào nói “Việt Nam có thể áp đặt luật chơi”?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s