Biển nóng: Khi Mỹ thách thức Trung Quốc, nhiệt độ ở Biển Đông tăng lên

Posted: November 1, 2015 in Uncategorized
Tags:

Huỳnh Phan dịch (Basam) theo ECONOMIST – Có thể bạn nghĩ rằng việc Mỹ xâm lược Trung Quốc đang diễn ra. Người phát ngôn của Trung Quốc, Lục Khảng (Lu Kang) tuyên bố một tàu chiến đã “đi vào bất hợp pháp” vùng Biển Đông, đe dọa “chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc”. Thật ra, tất cả sự việc xảy ra là một tàu khu trục, USS Lassen, đã di chuyển một cách hòa bình trong vòng 12 hải lý của Đá Subi, một trong bảy đảo đá và san hô trong quần đảo Trường Sa có nhiều-tranh chấp mà Trung Quốc đã ráo riết xây đắp hơn hai năm qua, tạo ra các đảo nhân tạo.

� Xem thêm: Trung Cộng yếu, chống chế quẩn quanh + Ngôn từ mập mờ của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông + Vì sao Trung Quốc dùng tàu hải quân bám tàu Mỹ ở Trường Sa.

Các đô đốc Trung Quốc có thể đang nổi giận, nhưng không ai mong muốn xảy ra một cuộc chiến tranh qua vụ việc này. Tuy nhiên, Mỹ cho biết đó không phải là chuyến cuối cùng họ cho tàu chạy như thế. Vì vậy, căng thẳng ở Biển Đông có khả năng sẽ tăng lên; quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ căng lên khi các lãnh đạo của họ gặp nhau tại một loạt các hội nghị thượng đỉnh đa phương vào tháng 11; và sự đối địch chiến lược không nói ra, khi Trung Quốc tìm cách đánh bạt Mỹ khỏi vị trí cường quốc quân sự khống chế ở phía tây Thái Bình Dương, sẽ trở nên rõ nét hơn.

Mỹ gọi chuyến tuần tra của tàu USS Lassen là một hoạt động thường lệ về “tự do hàng hải” (từ chuyên môn là FONOP), thuộc dạng mà họ tiến hành trên khắp thế giới “phù hợp với luật pháp quốc tế”. Trên thực tế Mỹ chưa phê chuẩn điều ước liên quan này, Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), bất chấp những nỗ lực thuyết phục Quốc hội của các đời Tổng thống liên tiếp. Như tên của nó cho thấy, mục đích của FONOP là bảo vệ sự tự do trên biển. Không một chính phủ nào đe dọa quyền tự do đó ở Biển Đông, một động mạch sống còn đối với giao thương đường biển. Nhưng Mỹ đã bị việc xây dựng ồ ạt của Trung Quốc báo động, thấy các đảo nhân tạo như là các căn cứ quân sự đang trên đà hình thành.

Trước lúc có sự cố này, Trung Quốc dường như khẳng định rằng, trong vấn đề này Hoa Kỳ chỉ sủa chứ không cắn. Mỹ đã ngưng các hoạt động FONOP quanh các thể địa lý do Trung Quốc chiếm đóng hồi năm 2012; và họ chẳng làm gì hơn là đưa ra các phản kháng bằng miệng khi Trung Quốc đẩy Philippines ra khỏi bãi cạn Scarborough ở phía bắc của quần đảo Trường Sa năm đó, rồi cũng làm như vậy khi Trung Quốc điều một giàn khoan dầu tới khoan ngoài khơi Việt Nam năm ngoái, cũng như khi Trung Quốc bắt đầu xây dựng đường băng dài và bến cảng lớn trên các đảo nhân tạo mà họ đang xây đắp.

Nhưng trong những tháng gần đây, Mỹ đã mất kiên nhẫn. Các quan chức Lầu Năm Góc bắt đầu khuyến nghị nên dùng FONOP như một cách để truyền đạt sự khó chịu đối với các hành động của Trung Quốc. Chính phủ Mỹ dường như đã chờ cho tới sau chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Tập Cận Bình đến Mỹ hồi tháng trước, mới đưa ra quyết định chắc chắn về điều này. Trong chuyến viếng thăm này, ông Tập hứa sẽ không “quân sự hoá” các đảo mới, nhưng mặt khác đã coi nhẹ các quan ngại của Mỹ. Barack Obama đã quyết định cho phép tiến hành một FONOP gần như ngay sau khi ông Bình rời đi. Nhưng qua việc ngưng quá lâu, ông đã cho thấy rằng ông biết nó sẽ khiêu khích Trung Quốc. Dù các quan chức Mỹ công khai nhấn mạnh điều gì, đây không phải là công việc bình thường hoặc không có vấn đề gì lớn.

Mục đích của FONOP này không phải là đứng về phía nào trong tranh chấp chủ quyền đối với Đá Subi mà Philippines, Đài Loan và Việt Nam cũng có yêu sách. Về mặt chính thức, Mỹ giữ trung lập đối với các yêu sách đối kháng này và cho biết họ cũng sẽ thực hiện FONOP gần các thể địa lý do các quốc gia khác xây đắp lên. Điểm giới hạn mà chuyến tuần tra này đặt ra là dù nước nào sở hữu Subi thì UNCLOS cũng không phân cho nó “lãnh hải”. Theo UNCLOS, các đảo sinh sống được được hưởng lãnh hải ra tới 12 hải lý xung quanh chúng cũng như “vùng đặc quyền kinh tế” (EEZ) 200 hải lý. Đá không thể ở được, có lãnh hải, nhưng không có vùng đặc quyền kinh tế. “Bãi triều thấp”, tức là, rạn san hô như Subi mà trước khi bồi đắp thì hoàn toàn ngập nước khi triều cao, thì không được hưởng gì cả.

Trung Quốc đã phê chuẩn UNCLOS, nhưng không nói rõ yêu sách của họ ở Biển Đông phù hợp với nó ra sao. Thay vào đó họ viện dẫn đến các khẳng định lịch sử mơ hồ và bao quát – lúc ở Mỹ, Tập Cận Bình nói rằng các đảo và đá ngầm từng là lãnh thổ của Trung Quốc “từ thời xa xưa”. Bản đồ yêu sách của Trung Quốc thể hiện một “đường chín đoạn” hình chữ U rộng lớn và bí hiểm bao quanh hầu như toàn bộ vùng biển này.

Trung Quốc cũng có vẻ nhập nhằng về Điều 17 UNCLOS, về “quyền đi lại vô hại”, quy định cho phép tàu chiến được quyền tư do di chuyển, thậm chí đi ngang qua cả lãnh hải nếu không thực hiện bất kỳ hành vi đe dọa nào. Năm tàu hải quân Trung Quốc đã chạy trong vùng biển của Mỹ ngoài khơi Alaska hồi tháng 8 – ngay lúc ông Obama đến thăm tiểu bang này, không gặp bất kỳ phản đối nào của Mỹ. Vì vậy, quả là bất hợp lý khi Trung Quốc lại quá tức tối với việc Mỹ cho tàu chạy trong vùng biển mà Trung Quốc thậm chí còn chưa chính thức tuyên bố là lãnh hải của họ theo UNCLOS. Trung Quốc dường như chẳng ngượng ngùng vì sự bất nhất này mà cũng chẳng quan tâm tới việc giải thích nó.

Một phần lý do nằm ở cách giải thích UNCLOS khác nhau vì nó liên quan đến việc lực lượng hải quân nước ngoài có thể làm được điều gì, tới đâu. Trong quá khứ, lập luận đã tập trung vào các EEZ. Mỹ cho rằng họ có quyền tiến hành tập trận và giám sát trong đó. Trung Quốc cũng như một số nước khác, không đồng ý.

Nhiều lần Trung Quốc đã quấy rối tàu và máy bay Mỹ thực hiện những điều họ coi là dọ thám. (Một Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từng tuyên bố, Mỹ đã chỉ điều tra các điều “bí ẩn”, mà ông cho là do thiếu sự cởi mở của Trung Quốc). Trung Quốc bây giờ nghĩ rằng họ có đủ sức mạnh để thực thi cách giải thích của họ. Mỹ đang chống trả lại.

Kích thích phản tác dụng

Bạn bè của Mỹ ở Đông Nam Á sẽ cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi Mỹ muộn màng đứng lên, thay mặt họ đối đầu với sự bắt nạt của Trung Quốc, và tái khẳng định sự thống trị hải quân vốn từng củng cố một Americana Pax (Hoà bình kiểu Mỹ) trong đó Châu Á phát đạt lên trong nhiều thập kỷ. Với nguy cơ xung đột thực tế có vẻ không lớn, dường như Mỹ chỉ có thể được lợi từ các FONOP. Nhưng nếu chúng thực sự tiếp tục thì có những rủi ro khác. Một rủi ro là cuối cùng Trung Quốc sẽ thành công trong việc miêu tả Mỹ như là thế lực gây mất ổn định trên biển. Một rủi ro khác là TQ sử dụng cái mà họ gọi là sự xâm lược của Mỹ (và tức giận của công chúng Trung Quốc về điều đó) như một cái cớ để quân sự hoá các đảo mới đúng như Mỹ và bạn bè của mình lo ngại. Trông như thể Mỹ đã bị sập bẫy khi cho Trung Quốc cái cớ mà họ muốn có.

Trung Cộng yếu, chống chế quẩn quanh

Ngô Nhân Dụng (NV) – Ngày Thứ Ba, mọi người hồi hộp chờ coi Cộng Sản Trung Quốc sẽ làm gì sau khi chiến hạm Mỹ USS Lassen tiến vào trong vòng đai 12 hải lý bên các đảo nhân tạo mới đắp, bất chấp các lời đe dọa của Bắc Kinh. Người dân Trung Hoa, sau khi đã nghe ông Ngoại Trưởng Vương Nghị dọa Mỹ “…đừng làm những việc mù quáng gây thêm rắc rối,” chắc cũng chờ coi đảng sẽ “trừng phạt” nước Mỹ ra sao. Rốt cuộc, đảng ta chẳng làm gì cả. Nhưng vì không làm gì cho nên họ cần nói, tiếp tục nói, để giải thích cho dân Tàu nghe xuôi tai rồi quên đi. Vì khó lấp liếm tình trạng bất động sau khi nặng lời dọa nạt, cho nên đảng chỉ nói quanh nói quẩn. Một bài trên Hoàn Cầu Thời Báo lộ rõ thế yếu của Trung Cộng trong khi tìm cách trấn an dân chúng.

Hoàn Cầu Thời Báo (环球时报) là phụ bản nhật báo Nhân Dân, cơ quan ngôn luận chính thức của Ðảng Cộng Sản Trung Quốc. Bài báo xuất hiện ngày Thứ Năm, 29 Tháng Mười 2015, hai ngày sau biến cố chiến hạm Lassen, cố ý đánh lừa độc giả ngay trong cách đặt tựa! Họ viết: “Mỹ quốc phái đô đốc tới Bắc Kinh thảo luận về Nam Hải.” Ðọc câu này, người dân sẽ tưởng rằng vì Trung Cộng ồn ào phản đối cho nên một vị tướng hải quân cao cấp Mỹ phải sang Bắc Kinh “cầu hòa.”

Bài báo không loan báo tin của nhà nước mà lại dựa theo tin của đài truyền hình Nhật Bản NHK, một cách khiến độc giả cảm thấy dư luận nước ngoài cũng chú ý. Ðài NHK cho biết Ðô Ðốc Harry Harris, chỉ huy Hạm Ðội số 7 của Mỹ ở Thái Bình Dương, sẽ gặp các tướng lãnh Trung Quốc vào đầu Tháng Mười Một để thảo luận các vấn đề trao đổi quân sự song phương. Nhưng đài này cũng nói rằng cuộc gặp gỡ này đã được dự trù từ lâu, trước khi chiến hạm Lassen đi vào quanh các đảo nhân tạo tại đảo Chử Bích (Zhubi Reef) và bãi Vành Khăn (người Nhật gọi là Minh Trị, Meiji Reef).

Sau đó, Hoàn Cầu Thời Báo không nói đến một hành động cụ thể nào của Bắc Kinh để chống lại chuyến đi thách thức của chiến hạm Lassen. Ngược lại, họ chỉ trích dẫn ý kiến của các chuyên gia Trung Quốc về các vấn đề quốc phòng. Tựu trung, hầu hết chỉ lập lại các ý kiến cũ, vừa giải thích các sự kiện theo lối “báo lề phải.” Những ý kiến đó có tác dụng lừa dối dư luận dân chúng trong nước Tàu, để dân có cảm tưởng chính quyền vẫn cứng rắn, mặc dù chẳng làm cái gì cụ thể.

Chuyên gia đầu tiên được nêu tên là Tra Hiểu Cương (Zha Xiaogang, 査晓刚), thuộc Sở Nghiên Cứu Các Vấn Ðề Quốc Tế, ở Thượng Hải (上海国际问题研究所). Ông Cương phân tích thâm ý của Mỹ; thấy rằng chuyến đi của tàu Lassen đã được trù bị cho diễn ra trước một tuần, để nhân dịp Ðô Ðốc Harris tới Bắc Kinh sẽ nhắc lại quan điểm của chính phủ Mỹ không công nhận chủ quyền của Trung Quốc trên các đảo nhân tạo.

Nhưng ngay sau đó, Hoàn Cầu Thời Báo giải thích thêm, dẫn ý kiến một chuyên gia khác là Trương Quân Xã (Zhang Junshe, 张军社), thuộc Sở Nghiên Cứu Hải Quân Trung Quốc (中国海军研究所). Ông này nhận xét rằng việc một tướng lãnh cao cấp Mỹ qua Tàu có ý nghĩa đặc biệt; nó giúp chính phủ Mỹ hiểu rõ các hành động bảo vệ các quyền lợi hợp pháp trong vùng Nam Hải của Trung Quốc. Ðọc những lời giải thích này, độc giả trong nước Tàu sẽ hiểu rằng sau vụ Lassen Ðô Ðốc Harris qua Bắc Kinh để nghe Trung Cộng “dạy dỗ” về “quyền lợi hợp pháp” của nước Tàu ở Trường Sa!

Sau đó, Hoàn Cầu Thời Báo lại dẫn lời một chuyên gia khác, bà Lý Giải (Li Jie, 李解) một nữ thượng tá nổi tiếng thuộc Sở Nghiên Cứu Hải Quân, thường hay được báo chí phỏng vấn. Bà nói rằng đây là cơ hội cho hai nước cùng chứng tỏ quyết tâm tiến tới một cuộc hợp tác “hai bên cùng thắng – win win,” nhằm thiết lập “quan hệ mới” giữa hai cường quốc, giải quyết các mâu thuẫn. Ðây là một cách nói nhấn mạnh Trung Cộng ngang hàng với Mỹ, không ai thua ai cả.

Ðể dân Tàu thấm thía hơn tại sao Trung Cộng không bất động, Hoàn Cầu Thời Báo ghi lời Lục Khảng (Lu Kang, 陆慷), phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao, nhắc lại rằng trong chuyến đi vừa qua, Tập Cận Bình và Obama đã đồng ý hợp tác với nhau. Lục Khảng còn nói Trung Quốc lúc nào cũng giải quyết các bất đồng với các nước khác bằng phương pháp đối thoại; dù ông ta vẫn tố cáo Mỹ đã khiêu khích Trung Quốc về mặt chính trị (dân Trung Hoa hiểu rằng: Mỹ không hề khiêu khích về quân sự).

Ðể giải thích thái độ của Thủ Tướng Shinzo Abe hoàn toàn ủng hộ nước Mỹ trong biến cố Lassen, Hoàn Cầu Thời Báo dẫn lời Kim Sán Vinh (Jin Canrong, 金灿), phó khoa trưởng trường Nghiên Cứu Quốc Tế của Ðại Học Nhân Dân. Ông Vinh nói rằng chính phủ Nhật chỉ mong Trung Quốc gặp khó khăn ở phía Nam để không còn quan tâm đến những mâu thuẫn Trung-Nhật. Ngược lại, ông hoan hỉ nói tới thái độ hờ hững của hai đồng minh khác của Mỹ: Chính phủ Nam Hàn chỉ ra thông cáo kêu gọi hai nước tự kiềm chế; Chính phủ Australia thì chỉ lập lại quy tắc quyền tự do hải hành, nhưng nói thêm nước Úc sẽ không tập diễn hải quân với Mỹ. Chuyên gia Tra Hiểu Cương giải thích tại sao: Hai nước Nam Hàn và Úc đều có quan hệ kinh tế mật thiết với Trung Quốc cho nên không muốn dính líu với Mỹ trong vụ này! Hiện Trung Quốc là thị trường xuất cảng lớn nhất của Nam Hàn và mua rất nhiều quặng mỏ của Úc.

Qua bài đăng trên Hoàn Cầu Thời Báo (hai ngày sau khi vụ Lassen diễn ra), chúng ta thấy Trung Cộng chỉ lảng tránh, tìm cách giải thích cho dân Trung Hoa nghe xuôi tai khi họ thắc mắc vì sao nhà nước không dám phản ứng mạnh bằng hành động. Nhưng đây không phải là lần đầu tiên Cộng Sản Trung Quốc chịu thua khi bị Mỹ thách thức.

Hai năm trước, khi Trung Cộng công bố “Vùng nhận diện không phận” (ADIZ) bao gồm cả đảo Ðiếu Ngư trong biển Nhật Bản, người Nhật gọi là Senkaku. Trung Cộng yêu cầu các máy bay qua vùng này phải tự xưng danh và thông báo lộ trình, nếu không sẽ có biện pháp quân sự! Ngay sau đó chính quyền Obama đã công khai báo trước rồi cho B-52 bay qua vùng này mà không hề thông báo, xưng danh để Trung Cộng “nhận diện!” Mấy ngày đầu, Japan Airlines và All Nippon Airways đều chịu phép, thông báo lộ trình trước khi bay qua vùng ADIZ này, nhưng sau đó, suốt hai năm qua, các hãng máy bay Nhật cũng ngưng cái trò này. Từ đó tới nay, Bắc Kinh đành phải bỏ qua không nói, không làm gì để xác định vùng ADIZ đó nữa. Biển Nhật Bản gần lục địa Trung Quốc hơn Biển Ðông nước ta.

Bài đăng trên Hoàn Cầu Thời Báo chỉ chứng tỏ thói quen nói lấp liếm của Cộng Sản Trung Quốc khi cần vuốt ve cho dân chúng thỏa mãn tự ái quốc gia. Ðó là sở trường của cộng sản. Nhưng trong vụ này, người ngoài cũng nhìn thấy mâu thuẫn ngấm ngầm giữa phe quân nhân hiếu chiến và các chính trị gia trong đảng Cộng Sản Trung Quốc.

Gần đây đã xuất hiện nhiều cuốn sách kêu gọi Trung Quốc vùng lên chạy đua với Mỹ quốc về quân sự. Những tác giả, thường cấp bậc trung tá, đại tá trong quân đội, nêu ý kiến rằng Trung Quốc không nên chỉ chú ý đến việc phát triển kinh tế cho tới khi giầu hơn nước Mỹ mà còn phải cạnh tranh bằng vũ lực. Lưu Minh Phúc (Liu Mingfu, 刘明福), một đại tá thuộc trường Ðại Học Quốc Phòng (国防大学) đã xuất bản cuốn “Trung Quốc Mộng,” từ năm 2011, trước khi Tập Cận Bình chính thức dùng khẩu hiệu này. Cuốn sách có phụ đề “Hậu Mỹ quốc thời đại đích Ðại quốc tư duy dữ Chiến lược định vị,” Tư duy đại quốc cùng định vị chiến lược trong thời đại Hậu Mỹ quốc!” Người viết lời tựa cho sách của Lưu Minh Phúc là Thượng Tướng Lưu Á Châu (Liu Yazhou, 刘亚洲) lại chủ trương rất khiêm tốn, ông đề cao mô hình quản trị quốc gia của nước Mỹ, coi như một bài học mà Trung Quốc phải noi theo.

Trước cuốn sách của Lưu Minh Phúc, người Trung Hoa đã được đọc những cuốn “Trung Quốc dám nói Không!” (Trung Quốc khả dĩ thuyết Bất, 中国可以说, năm 1996) và “Trung Quốc không hài lòng” (Trung Quốc bất cao hứng, 中国不高兴, năm 2009) do Tống Cường (宋强) và nhiều tác giả biên soạn. Tất cả khơi dậy tự ái dân tộc của độc giả; trong khi người Trung Hoa mới chỉ có khái niệm như một dân tộc từ giữa thế kỷ 19, khi nhà Thanh bị các nước Châu Âu bắt nạt. Các cuốn sách trên đều bán rất chạy vì gãi đúng chỗ ngứa của dân Trung Hoa lục địa, những người chỉ quen nghe tuyên truyền dối trá một chiều từ 70 năm nay! Các tác giả được nổi danh, kiếm được nhiều tiền khi được mời lên đài tivi.

Ðảng Cộng Sản Trung Quốc cho phép phong trào này dấy lên để khơi động tự ái tập thể của dân chúng, nhờ thế giữ hơn một tỷ dân trong vòng kiểm soát của đảng dễ dàng hơn. Nhưng suốt 15 năm qua phong trào này vẫn không thay đổi chính sách của đảng, là chú tâm phát triển kinh tế để bảo vệ uy tín đảng. Muốn vậy, cần duy trì tình trạng hòa bình, để hưởng những lợi lộc khi trao đổi kinh tế với Mỹ và các nước tư bản khác. Ðó là lý do các lãnh tụ Trung Cộng vừa nói lớn tiếng để vuốt ve tự ái dân tộc, vừa lo kiểm soát các tướng lãnh để khỏi gây thêm rắc rối, trở ngạ cho việc giao thương. Có lúc các lãnh tụ nói quá trớn, nhưng khi bị phản ứng thì lại đấu dịu ngay. Nhưng nhu cầu của họ là giải thích sao cho dân không bất mãn. Hoàn Cầu Thời Báo mới làm đúng công việc đó.

Trước hiện tượng Bắc Kinh không dám phản ứng mạnh trước chiến hạm Lassen, dù bị khiêu khích, thì Lưu Minh Phúc cũng không dám phê phán các lãnh tụ. Ông ta tìm cách nhìn biến cố này một cách lạc quan; tuyên bố rằng vụ Lassen là một cơ hội may mắn! Vì tình trạng khẩn cấp thúc đẩy Trung Quốc tăng cường sức mạnh hải quân! Ông Ðại Tá Trung Quốc Mộng này nói vuốt đuôi giỏi cực kỳ!

[:-/] Ngôn từ mập mờ của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông (VnExpress) – Đưa ra những tuyên bố không rõ ràng khi phản đối hành động tuần tra của Mỹ trong phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo, Trung Quốc tìm cách né những cơ sở tố cáo Bắc Kinh vi phạm luật pháp quốc tế.


Tàu USS Lassen Mỹ điều vào phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo
Trung Quốc xây trái phép ở Trường Sa. Ảnh: Navsource.org

Phản ứng chính thức của Trung Quốc với việc hải quân Mỹ thực hiện hoạt động “tự do hàng hải” (FON) khi tiến vào phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc xây dựng trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam là một câu đố đa ngữ. Khi xem xét kỹ các tuyên bố bằng tiếng Trung của Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Trung Quốc, Graham Webster, nhà nghiên cứu quan hệ Mỹ – Trung viết trên The Diplomat rằng Bắc Kinh đã toan tính trong từng câu chữ, trong nỗ lực dường như để duy trì sự mơ hồ mang tính chiến lược.


Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng. Ảnh: Xinhua

Tuyên bố chính thức của Trung Quốc có vẻ được tính toán có chủ đích để không đưa ra câu trả lời rõ ràng cho các câu hỏi này. Hồi tháng 5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo hoạt động FON của Mỹ là “sự xâm phạm chủ quyền và gây nguy hại đối với an ninh quốc gia Trung Quốc”. Hồi đầu tháng này, bà Hoa cũng tuyên bố phản đối “hành vi xâm phạm lãnh hải và không phận Trung Quốc”.

Việc sử dụng từ “lãnh hải” và “vi phạm” đặt chính quyền Trung Quốc vào một thử thách. Nhìn chung, chỉ có các thực thể vẫn nổi lên mặt nước khi thủy triều lên, đáp ứng quy chế về đảo, mới có thể được hưởng lãnh hải 12 hải lý, theo UNCLOS. Khi hải quân Mỹ đi vào phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo, thực chất là bãi cạn nửa chìm nửa nổi, thì Trung Quốc đã “há miệng mắc quai” khi nói về “lãnh hải” hoặc phàn nàn về việc “xâm phạm” chủ quyền. Nguyên nhân là do Trung Quốc đã đưa ra một tuyên bố chủ quyền không được UNCLOS chấp nhận.

Theo Webster, hoạt động tuần tra của Mỹ được thiết kế rõ ràng để đánh vào điểm đó. Bằng cách vào trong phạm vi 12 hải lý quanh bãi đá ngầm Subi và Vành Khăn, thực thể ngập hoàn toàn khi thủy triều lên, liệu Mỹ có khiến các quan chức Trung Quốc cắn câu?

Phản ứng chi tiết đầu tiên của Trung Quốc về vấn đề này đến từ người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lục Khảng. Ông Lục khẳng định rằng tàu Mỹ đã “vào vùng biển gần” các thực thể ở Biển Đông một cách “phi pháp”. Ông không sử dụng từ “lãnh hải”, mà thay vào đó là cụm từ “vùng biển lân cận” (línjìn hǎiyù).

Ông Lục nói rằng hoạt động của Mỹ “uy hiếp” chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc”, nhưng ông không nói những lợi ích đó bị vi phạm hay xâm phạm như bà Hoa hồi tháng 5. Sau đó, ông Lục tiếp tục ngang nhiên khẳng định Trung Quốc có chủ quyền trên “quần đảo Nam Sa và vùng biển phụ cận (fùjìn hǎiyù)”.

Khác với phát ngôn trước đó của bà Hoa, ông Lục không nói rằng FON là cái cớ để “vi phạm” chủ quyền, mà nói rằng đây là cái cớ để “gây tổn hại đến chủ quyền và lợi ích an ninh Trung Quốc”. Cuối cùng, ông kêu gọi Mỹ kiềm chế các hành động “uy hiếp chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc” – một lần nữa sử dụng từ “uy hiếp” – động từ ông đã dùng để mô tả hoạt động tuần tra của Mỹ.

Wester nhận định rằng, với tuyên bố này, ông Lục lảng tránh đưa ra một lập trường rõ ràng hay ẩn ý về việc liệu bãi đá ngầm Subi có được hưởng lãnh hải 12 hải lý hay không, hải quân Mỹ có vi phạm chủ quyền Trung Quốc hay không, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên khu vực hàng hải cụ thể nào, và liệu có ngưỡng leo thang nào trong bất kỳ cuộc chạm trán tương lai hay không. Webster cho rằng cách dùng ngôn từ của ông Lục được tính toán rất kỹ và nó lại một lần nữa được lặp lại bởi Thứ trưởng Ngoại giao Trương Nghiệp Toại, khi gặp Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, Max Baucus.

[:-/] Vì sao Trung Quốc dùng tàu hải quân bám tàu Mỹ ở Trường Sa (VnExpress) – Việc Bắc Kinh sử dụng tàu khu trục để bám theo một tàu khu trục Mỹ ở Trường Sa cho thấy toan tính trong theo đuổi tham vọng ở Biển Đông, các nhà nghiên cứu quốc tế Việt Nam nhận xét.


Mỹ cho biết sẽ tiếp tục các hoạt động tuần tra ở Biển Đông. Ảnh: US Navy

Tàu khu trục tên lửa dẫn đường Lassen của Mỹ hôm 27/10 di chuyển trong phạm vi 12 hải lý của ít nhất một trong các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đây là chuyến tuần tra đầu tiên của Mỹ trong phạm vi 12 hải lý quanh các thực thể, kể từ khi Trung Quốc bắt đầu bồi đáp đá trái phép ở Trường Sa cuối năm 2013. Trung Quốc cử một tàu khu trục và một tàu tuần tra quốc phòng bám theo.

“Việc Mỹ điều tàu đến tuần tra sát các đảo do Trung Quốc xây dựng ở Trường Sa là vì lợi ích cũng như uy tín của nước này. Quan chức các cấp của Washington đã nói đến hoạt động tuần tra từ tháng 5, càng trì hoãn thì càng ảnh hưởng tới việc nói không đi đôi với làm”, Tiến sĩ Trần Trường Thủy, Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao, trao đổi với VnExpress.

Thạc sĩ luật Hoàng Việt, thành viên Quỹ Nghiên cứu biển Đông, cho rằng đến nay rõ ràng Mỹ buộc phải hành động mạnh mẽ hơn. Việc Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo ở Trường Sa đã phá vỡ niềm tin của các quốc gia, kể cả Mỹ. Nếu Washington chỉ “nói suông” thì vai trò của họ sẽ mờ nhạt. Hai đảng của Mỹ đều gây sức ép với chính phủ. Thượng nghị sĩ John McCain trên trang web của mình đã hoan nghênh việc tuần tra và cho rằng việc này cần thực hiện sớm hơn.

Tiến sĩ Thủy lưu ý đến thực tế là Trung Quốc đã cử tàu khu trục và và tàu tuần tra quốc phòng bám sát tàu Mỹ, cảnh báo là chính chứ không cản phá.

“Điều đó cho thấy Trung Quốc đã có sự chuẩn bị phương án kỹ, dùng tàu khu trục tên lửa Lan Châu, một trong những tàu hiện đại, mạnh nhất của Trung Quốc, vừa để phô trương sức mạnh với Mỹ, vừa tuyên truyền trong nước về quyết tâm của hải quân”, ông Thủy nói.

Việc Trung Quốc dùng tàu hải quân, thay vì tàu chấp pháp dân sự hoặc tàu cá cũng để tránh va chạm dẫn đến đụng độ vì hải quân các nước quen thuộc với Bộ Quy tắc chống va chạm trên biển (CUES). Hải quân cũng sẽ hành động thận trọng hơn, ông Thủy phân tích.

Các tàu chấp pháp dân sự của Trung Quốc từng có những vụ đối mặt với tàu các nước khác. Tháng 3/2009, năm con tàu dân sự của Trung Quốc áp sát tàu nghiên cứu Impeceable của Mỹ trên Biển Đông, thậm chí một tàu của Trung Quốc chỉ cách tàu Mỹ khoảng 7,5 mét.

Theo ông Thủy, trong bối cảnh Mỹ – Trung, hai cường quốc vừa cạnh tranh vừa hợp tác, Washington dùng các hoạt động tuần tra, phù hợp với luật pháp quốc tế, để ngăn không cho Bắc Kinh dùng các đảo nhân tạo này đòi kiểm soát vùng 12 hải lý xung quanh, là một cách gián tiếp bác bỏ bất cứ yêu sách chủ quyền nào của Bắc Kinh đối với đảo nhân tạo. Các quan chức Trung Quốc, trong khi đó, vẫn khẳng định sẽ “ngăn cản bất cứ nước nào” vi phạm cái mà họ gọi là “lãnh hải” ở Trường Sa.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s