Việt Nam – TQ: Tiểu cục và đại cục

Posted: November 7, 2015 in Uncategorized
Tags: ,

Nguyễn Hùng (BBC Tiếng Việt) – Trong chuyến thăm lịch sử của Chủ tịch Trung Quốc tới Việt Nam, lãnh đạo cả hai phía đều có vẻ chủ trương nhìn về “đại cục”.

� Xem thêm: Từ bỏ một phần Trường Sa là ‘sai lầm’


Thủ tướng Dũng từng nói không hy sinh lợi ích của Việt Nam vì tình “hữu nghị viển vông, lệ thuộc”

Đại cục này có lẽ bao gồm cả điều mà Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng nói – tình “hữu nghị viển vông” giữa hai láng giềng.

Ông Tập Cận Bình mang đến Việt Nam những lời hứa và khoản viện trợ một tỷ nhân dân tệ, chưa tới 160 triệu đô la Mỹ.

Người Việt Nam nói “lời hứa gió bay” trong khi khoản viện trợ được nhận xét là nhỏ nhoi so với viện trợ trực tiếp hoặc qua các định chế do Nhật, Hoa Kỳ, Hàn Quốc… bảo trợ.

Đại cục và tiểu cục

Mặc dù “đại cục” được nguyên Tổng thư ký Hội Hữu nghị Việt – Trung, Tiến sỹ Vũ Cao Phan, nói là khái niệm “mơ hồ”, “tiểu cục” là những gì dễ thấy hơn.

Tiểu cục ở đây có thể coi là quyền của ngư dân Việt Nam được đánh cá ở ngư trường “lịch sử và truyền thống” tại Hoàng Sa như lời ông Phan.

Có thể đặt câu hỏi nếu ngư dân được tự do đánh cá ở Hoàng Sa và ở Biển Đông nói chung thì nguồn lợi từ biển trong hàng chục, hay hàng trăm năm tới liệu có vượt qua con số một tỷ nhân dân tệ, vốn là một phần của đại cục?


Một người bị đánh đổ máu và hàng chục người bị bắt trong biểu tình
ở thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội hôm 5/11

Và trong tình trạng tham nhũng lan tràn như ở Việt Nam liệu có tiểu cục nào thất thoát từ khoản gần 160 triệu đô la đó?

Trong những ngày trước và trong chuyến thăm của ông Tập, máu của người Việt Nam, dù chỉ là vài người, đã đổ vì bị hành hung.

Nhiều người cũng đã bị bắt vì biểu tình chống chuyến thăm của lãnh đạo Trung Quốc.

Mỗi người trong số họ đều chỉ là một con số nhỏ nhoi.

Nhưng người ta có thể đặt câu hỏi tại sao đất nước tự hào có tới “4.000 năm văn hiến” nhưng tới giờ vẫn chưa có một ngày người dân được hoàn toàn tự do xuống đường thể hiện sự bất đồng chính kiến.

Trên thực tế chính quyền Việt Nam với tư tưởng cộng sản ngoại nhập đang tự trói tay chân mình trong cái nhìn về đại cục với Trung Quốc.

BBCquote
Có lẽ ngày hôm nay, với vấn đề biển Đông, người Việt Nam chúng ta sẽ phải nhớ lại câu nói của cố TBT Lê Duẩn và bài học mà ông đã để lại: “Chúng ta, bằng bất cứ giá nào, cũng không được phép sợ Trung Quốc”Trang Một Thế Giới
đăng mùa hè năm 2014

Không luật hóa biểu tình và không coi đây là một phần của nền văn hóa, Việt Nam khó có thể nói với Trung Quốc những hành động phản kháng của người dân là “chuyện thường ngày xảy ra ở huyện”.

Không cho phép tư nhân ra báo chí, Việt Nam khó có thể nói rằng các tờ báo phản đối chuyến thăm của ông Tập, nếu có, không phải là do Đảng chỉ đạo.

Trong những ngày ông Tập ở Việt Nam, dường như không một tờ báo nào dám nói ngược dù chỉ mới mùa hè năm ngoái trang tin Một Thế Giới còn viết:

“[Hai] tháng qua, khi Trung Quốc ngày càng tráo trở và ngang ngược ở biển Đông, với tham vọng bá quyền không giấu diếm, rất nhiều người dân Việt Nam nhớ về vị TBT [Lê Duẩn] mà lịch sử đã nhìn nhận là người có đường lối cứng rắn nhất với Trung Quốc.

“Có lẽ ngày hôm nay, với vấn đề biển Đông, người Việt Nam chúng ta sẽ phải nhớ lại câu nói của cố TBT Lê Duẩn và bài học mà ông đã để lại: “Chúng ta, bằng bất cứ giá nào, cũng không được phép sợ Trung Quốc”.

‘Ưỡn ngực, thẳng lưng’

Nhìn vào quan hệ Việt Nam – Trung Quốc hôm nay, không ít người nghĩ rằng Bắc Kinh đang ngồi chiếu trên còn Việt Nam đang chịu sự “dẫn dắt” của Trung Quốc.

Ngay cả những người trân trọng tình hữu nghị Việt – Trung như Tiến sỹ Vũ Cao Phan cũng cho rằng lãnh đạo Việt Nam chưa dám “ưỡn ngực, thẳng lưng” trước ông Tập và các lãnh đạo Trung Quốc nói chung.

BBCquote
Vậy Việt Nam chúng ta sao đây? Tàu của bè của bà con ngư dân mất ngư trường, ra đánh bắt họ vẫn xua đuổi, họ đập phá chúng ta. Lúc đấy Mỹ có bênh chúng ta không? Không bao giờ.Tiến sỹ Hoàng Ngọc Giao

Còn Tiến sỹ Hoàng Ngọc Giao, Viện trưởng Viện Chính sách pháp luật và phát triển, nói Việt Nam phải tự bảo vệ mình ngay cả khi Hoa Kỳ ngày càng hiện diện nhiều hơn ở Biển Đông:

“Ở một mức độ nào đó rất có thể Mỹ và Trung Quốc có thể có được những thỏa thuận với nhau về chuyện phân chia ảnh hưởng về địa chính trị, về câu chuyện Trung Quốc có thể tạm thời chấp nhận với Mỹ rằng đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải …nếu Trung Quốc cam kết như vậy và Trung Quốc đang tỏ ra là như vậy.

“Vậy Việt Nam chúng ta sao đây? Tàu của bè của bà con ngư dân mất ngư trường, ra đánh bắt họ vẫn xua đuổi, họ đập phá chúng ta.

“Lúc đấy Mỹ có bênh chúng ta không? Không bao giờ.”

Tiến sỹ Giao nói nếu đứng về phía Việt Nam Mỹ sẽ vi phạm chính sách không can thiệp vào vấn đề chủ quyền của các nước trong khi chính bản thân Việt Nam cho tới nay chưa tận dụng tối đa “vũ khí” pháp lý, ngoại giao trong quan hệ với Bắc Kinh và nói thêm:

“Có những tuyên bố của một số vị gọi là lãnh đạo Việt Nam ở những diễn đàn Đông Nam Á có những tuyên bố hoàn toàn không hợp lòng dân một chút nào khi nói rằng ‘đây là câu chuyện trong nhà, anh em đóng cửa bảo nhau’.

“Tôi nghĩ rằng điều này rất nguy hại cho khả năng bảo vệ chủ quyền biển đảo của chúng ta trong tương lai.”

Chiến lược hay chiến thuật?

Trao đổi với BBC hôm 3/11, cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Thuyết nói ông hy vọng những gì giới lãnh đạo Việt Nam đang làm chỉ là chiến thuật đối phó trong lúc thực lực Việt Nam còn yếu chứ không phải là những động thái chiến lược.

Giáo sư Thuyết cũng nói nếu căng thẳng dẫn tới xung đột vũ trang, Việt Nam cũng có những biện pháp để bảo vệ lãnh thổ:


Giáo sư Thuyết nói Trung Quốc ‘khó thắng’ Việt Nam nếu có xung đột

“Nếu chúng ta chỉ giới hạn ở bảo vệ một hai hòn đảo, một hai bãi đá ngầm thì có thể trong tương quan lực lượng nó không thật là tương ứng như hiện nay thì Việt Nam có thể thua ở chỗ này hay chỗ khác.

“Nhưng nếu chúng ta có quyết tâm bảo vệ lãnh thổ thì chúng ta sẽ phải thực hiện những cuộc phản công không phải chỉ ở trên một, hai đảo đá đó mà có thể ở diện rộng hơn, ở trên bộ, bằng nhiều biện pháp hơn.

“Tôi nghĩ rằng chúng ta cũng không có sợ vì lịch sử đã cho chúng ta thấy rõ rằng Việt Nam thường đứng trước một số các cường quốc, lúc đầu có thể yếu, lúc đầu có thể là không thắng nhưng với quyết tâm của người dân, với quyết tâm của lãnh đạo, với sự đoàn kết với quốc tế và với quyết sách khôn khéo thì chúng ta vẫn có thể giành được thắng lợi…

“Người Trung Quốc cũng khó thắng lắm chứ cũng không phải đơn giản.”

‘Bão sẽ xóa sạch’

Điều an ủi cho Việt Nam là lợi ích có thể coi là tiểu cục của Việt Nam lại tình cờ trùng hợp với mối quan tâm đại cục của Hoa Kỳ tới châu Á Thái Bình Dương.

Cựu Trung tá Hải Quân Hoa Kỳ Nguyễn Anh Tuấn nói với 10 hàng không mẫu hạm trong tay, chưa kể tới lực lượng tàu ngầm, Hoa Kỳ muốn đảm bảo khả năng có thể triển khai các “tài sản” này tới bất cứ đâu trong đó có khu vực Biển Đông.

BBCquote
Một trận bão lớn sẽ xóa sạch tất cả. Đó là dự đoán của tôi. Sóng thần ở Nhật Bản mấy năm trước cũng khiến Nhật Bản tan hoang. Nhưng Nhật là nước mạnh và họ có thể chịu được.Trung tá Nguyễn Anh Tuấn nói về các bãi
đá mà Trung Quốc bồi đắp ở Trường Sa

Ông nói với BBC Tiếng Việt: “Xoay trục Thái Bình Dương không phải là phản ứng trước các sự kiện gần đây. Đó là chiến lược của Hải Quân Hoa Kỳ từ lâu nay…

“Chúng tôi luôn chơi cờ bằng cách đi trước đối thủ 10 nước. Chúng tôi lên kế hoạch rồi diễn tập, diễn tập, diễn tập và rồi chúng tôi thực hiện.

“Hiện chúng tôi đang viết kế hoạch cho năm 2040 nên Xoay trục Thái Bình Dương là kế hoạch của 10 năm trước.”

Ông cũng nói Hoa Kỳ đang giữ tới hơn 1.000 tỷ giá trị tài sản của Trung Quốc và nếu xung đột xảy ra số tài sản này sẽ bị phong tỏa.

Còn về các đảo đá nhân tạo mà Trung Quốc bồi đắp ở Trường Sa, Trung tá Tuấn nói:

“Một trận bão lớn sẽ xóa sạch tất cả. Đó là dự đoán của tôi.

“Sóng thần ở Nhật Bản mấy năm trước cũng khiến Nhật Bản tan hoang.


Hoa Kỳ muốn đảm bảo quyền triển khai tàu hải quân tới bất cứ đâu theo luật quốc tế

“Nhưng Nhật là nước mạnh và họ có thể chịu được.”

Đối với một nước lớn như Hoa Kỳ hay ở góc độ nào đó như Nhật Bản và cả Trung Quốc, dường như họ là đại cục, đại cục là họ.

Với Việt Nam hiện tại, một nước nhỏ từng bị Trung Quốc coi là “tiểu bá” thời cuối thập niên 70 nhưng nội lực còn nhiều vấn đề trong những năm gần đây, đại cục có vẻ là cách lên giây cót tinh thần nhằm quên đi những vấn đề trước mắt.

Người Việt Nam nói “tích tiểu thành đại” và có lẽ nước nhỏ như Việt Nam càng cần chú ý tới tiểu cục như người ta chú ý tới từng chiếc đũa trong cả một bó to.

Từ bỏ một phần Trường Sa là ‘sai lầm’

Dương Danh Huy, Phan Văn Song và Lê Trung Tĩnh (BBC) Quỹ Nghiên cứu Biển Đông – Trong bài “Việt Nam cần xét lại chiến lược Biển Đông”, tiến sỹ Vũ Quang Việt và Phó Giáo sư Jonathan London hoàn toàn đúng khi cho rằng tương lai Việt Nam đang nằm trên bàn cân và Viêt Nam cần xét lại chiến lược của mình.


Hoa Kỳ tuyên bố không đứng về bên nào trong tranh chấp trên Biển Đông,
nhưng tuyên bố cần bảo đảm quyền tự do hàng hải quốc tế ở khu vực.

Trong bản tiếng Anh trên CogitASIA, hai tác giả cho rằng Việt Nam nên xem xét từ bỏ tuyên bố chủ quyền đối với tất cả các đảo đá (rock) bên trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của các nước khác, (không rõ vì sao bản tiếng Việt trên BBC lại thiếu quan điểm này).

Đáng tiếc là khuyến nghị từ bỏ tuyên bố chủ quyền trong bản tiếng Anh không có cơ sở pháp lý cũng như có nhiều thiếu sót trong phân tích chiến lược, do đó có khả năng làm cho tương lai biển đảo của Việt Nam rớt từ bàn cân xuống vực thẳm.

BBCquote
Đáng tiếc là khuyến nghị từ bỏ tuyên bố chủ quyền trong bản tiếng Anh không có cơ sở pháp lý cũng như có nhiều thiếu sót trong phân tích chiến lược, do đó có khả năng làm cho tương lai biển đảo của Việt Nam rớt từ bàn cân xuống vực thẳm
Nhóm tác giả bài viết

Thiếu cơ sở pháp lý là vì theo luật quốc tế, một nước, ở đây là Việt Nam, có thể có chủ quyền đối với đảo đá trong EEZ của nước khác, thí dụ như EEZ của Philippines và Malaysia.

Thật ra, việc đòi chủ quyền với các đảo đá thuộc quần đảo Trường Sa với lý do chúng nằm trong EEZ của mình, như Malaysia làm, mới chính là sai trái với luật quốc tế.

Khuyến nghị trong bài viết có nghĩa Việt Nam từ bỏ yêu sách có cơ sở pháp lý của mình và chấp nhận yêu sách không có cơ sở pháp lý của nước khác.

Thiếu sót chiến lược?

Hơn nữa, trong UNCLOS đảo đá được định nghĩa là những thực thể tự nhiên cao hơn mức thủy triều cao nhưng không duy trì được sự cư ngụ của con người hay đời sống kinh tế riêng.


Người biểu tình Philippines với các biểu ngữ khẳng định chủ quyền và phản đối
hành động của Trung Quốc ở Biển Đông trước Tòa Lãnh sự TQ ở Philippines.

Giả sử Tòa Trọng Tài phân xử vụ kiện Trung-Philippines kết luận rằng Thị Tứ, Bến Lạc, Nam Yết, An Bang, Sinh Tồn, Song Tử và các thực thể khác đều là đảo đá, hoặc giả sử Việt Nam cho chúng là đảo đá, không có vùng đặc quyền kinh tế thì, theo bài viết, Việt Nam cũng nên xét về từ bỏ tuyên bố chủ quyền với các thực thể này.

Không nước nào có thể từ bỏ tuyên bố chủ quyền hàng loạt và không căn cứ trên cơ sở pháp lý như thế.

Xét trên phương diện chiến lược, khuyến nghị đó cũng có nhiều thiếu sót.

Thứ nhất, giả sử như việc làm giảm bớt các tranh chấp chủ quyền giữa Việt Nam, Philippines và Malaysia là thật sự cần thiết cho sự hợp tác, đáng lẽ cả ba bên đều phải giảm bớt yêu sách chủ quyền, thay vì Việt Nam phải trả giá cho cả ba bằng việc đơn phương từ bỏ tuyên bố của mình trên hàng loạt thực thể địa lý.

Thứ nhì, giả sử như Việt Nam từ bỏ tuyên bố chủ quyền theo khuyến nghị đó, nhưng 10 năm sau Philippines hay Malaysia có chính sách thân Trung Quốc, không đoàn kết chống yêu sách quá lố của Trung Quốc nữa thì sao? Lúc đó khiếu nại với ai?

BBCquote
Rõ ràng “từ bỏ tuyên bố chủ quyền để tăng cường hợp tác” là một canh bạc có nhiều rủi ro trong đó Việt Nam có thể mất cả “lời” (nếu có) lẫn vốnNhóm tác giả bài viết

Rõ ràng “từ bỏ tuyên bố chủ quyền để tăng cường hợp tác” là một canh bạc có nhiều rủi ro trong đó Việt Nam có thể mất cả “lời” (nếu có) lẫn vốn.

Thứ ba, dù Việt Nam có trả giá bằng việc từ bỏ tuyên bố chủ quyền trên hàng loạt thực thể địa lý, sẽ vẫn còn tranh chấp giữa Philippines và Malaysia. Nếu tranh chấp chủ quyền là điều cản trở sự đoàn kết thì sự cản trở đó sẽ vẫn tồn tại, Việt Nam có trả giá cho cả ba cũng không giải quyết được vấn đề.

Thứ tư, bài viết đã bỏ qua một điều then chốt trên thực tế, đó là mặc dù có tranh chấp lãnh thổ giữa Việt Nam và Philippines, cũng như giữa Việt Nam và Malaysia, Brunei, tranh chấp đó không dẫn đến sự căng thẳng giữa Việt Nam và các nước này, mà cũng không không cản trở sự hợp tác giữa Việt Nam và họ.

Ngược lại, Việt Nam và các nước này đã và đang hợp tác trong việc đoàn kết chống Trung Quốc.

Ba ví dụ

Như một thí dụ, năm 2009 Việt Nam và Malaysia nộp một báo cáo chung về ranh giới ngoài của thềm lục địa cho Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa. Đó là một sự hợp tác quan trọng trong việc áp dụng UNCLOS cho Biển Đông.


Philippines cắm cờ trên bãi cạn Scarborough trên Biển Đông.

Tuyên bố chủ quyền của Việt Nam đã không cản trở sự hợp tác này.

Thí dụ thứ nhì là khi Việt Nam ban hành Luật Biển 2012, trong đó có ghi Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam thì Philippines và Malaysia không phản đối. Khi Trung Quốc trả đũa Việt Nam bằng cách thiết lập Tam Sa thì Philippines phản đối Trung Quốc, bao gồm tuyên bố rằng Hoàng Sa, Trường Sa là lãnh thổ trong tình trạng tranh chấp chủ quyền.

Tuyên bố của Philippines về Hoàng Sa là một sự ủng hộ cho Việt Nam.

Thí dụ thứ ba là Việt Nam là nước ủng hộ Philippines nhiều nhất trong vụ kiện Trung Quốc, qua việc gửi công hàm tới Tòa khẳng định không có ngờ vực gì là Tòa có thẩm quyền để phân xử, và khẳng định rằng trong 7 thực thể Philippines nêu ra trong hồ sơ kiện, không thực thể nào được hưởng quy chế EEZ.

Từ khi Philippines bắt đầu hiểu về hiểm họa từ Trung Quốc, tuyên bố chủ quyền của Việt Nam đã không cản trở sự hợp tác Việt-Phi – những sự đụng độ duy nhất giữa lực lượng vũ trang hai nước là trên sân thể thao, sự căng thẳng duy nhất là của dây thừng kéo co.

Vì tuyên bố chủ quyền của Việt Nam không gây ra căng thẳng với Philippines và Malaysia, cũng như không cản trở hợp tác giữa Việt Nam và hai nước này, việc Việt Việt Nam từ bỏ một phần chủ quyền sẽ không đem lại lợi ích gì đáng kể mà lại là một cái giá rất đắt cho Việt Nam.

Nếu tự loại mình?

BBCquote
Trên thực tế, nếu Việt Nam từ bỏ tuyên bố chủ quyền như trong khuyến nghị thì đó sẽ là một món quà cho Trung Quốc và sẽ tai hại không chỉ cho Việt Nam mà còn cho toàn khu vực. Đó là một phản tác dụng nguy hiểmNhóm tác giả bài viết

Thứ năm, nếu Việt Nam tự loại mình ra khỏi tranh chấp chủ quyền trên các thực thể địa lý này thì sẽ chỉ còn lại Trung Quốc, Philippines, Malaysia và Brunei trong tranh chấp đó.

Trong số các nước còn lại, dù bỏ qua các bằng chứng thêu dệt của Trung Quốc, nước này vẫn là nước tuyên bố chủ quyền với Trường Sa trước nhất, từ sau Thế Chiến II, do đó sẽ đánh bại các nước kia một cách dễ dàng trong tranh biện pháp lý.

Đánh bại được các nước kia trong tranh biện pháp lý, tất nhiên Trung Quốc sẽ hung hăng thêm, và tình hình ở Biển Đông sẽ đen tối thêm.

Trên thực tế, nếu Việt Nam từ bỏ tuyên bố chủ quyền như trong khuyến nghị thì đó sẽ là một món quà cho Trung Quốc và sẽ tai hại không chỉ cho Việt Nam mà còn cho toàn khu vực. Đó là một phản tác dụng nguy hiểm.

Khi đưa ra khuyến nghị Việt Nam từ bỏ một phần tuyên bố chủ quyền, các tác giả cũng có thiếu sót về phương pháp.


Các hoạt động của Trung Quốc tại một khu vực ở Trường Sa qua quan sát của Hải quân Mỹ.

Theo phương pháp khoa học, điều trước tiên họ phải làm là phân tích để xác định có gì đang gây ra căng thẳng giữa Việt Nam, Philippines và Malaysia hay không, và nếu có thì điều đó có phải là tuyên bố chủ quyền của Việt Nam hay không.

Kế đến họ phải phân tích xem những yếu tố nào đang cản trở sự hợp tác giữa Việt Nam, Philippines và Malaysia, và trong các yếu tố đó thì yếu tố nào góp phần bao nhiêu, cụ thể là tuyên bố chủ quyền của Việt Nam góp phần bao nhiêu.

Thiếu khoa học?

Trong khi chưa tiến hành phân tích nhằm chứng minh tuyên bố chủ quyền của Việt Nam góp phần đáng kể gây ra căng thẳng và là cản trở đáng kể cho sự hợp tác, mà lại khuyến nghị Việt Nam bỏ bớt tuyên bố chủ quyền, thì đó là cách tiếp cận thiếu khoa học.

BBCquote
Thêm vào đó, cũng không có chứng cớ để cho rằng Việt Nam cần từ bỏ bớt tuyên bố chủ quyền để có những sự hợp tác khác mà các tác giả đề nghị.Nhóm tác giả bài viết

Nếu khuyến nghị Việt Nam bỏ bớt tuyên bố chủ quyền, đáng lẽ các tác giả phải phân tích xem các tác dụng và phản tác dụng của việc đó là gì.

Việc họ hoàn toàn không có phân tích này cũng là cách tiếp cận thiếu khoa học.

Dĩ nhiên là Việt Nam, Philippines và Malaysia cần tăng cường hợp tác để chống yêu sách quá lố của Trung Quốc, nhưng thực tế các hoạt động hợp tác Việt Nam-Malaysia và Việt Nam-Philippines cho thấy các nước này có thể hợp tác mà không bên nào phải từ bỏ phần nào yêu sách chủ quyền của mình.

Thêm vào đó, cũng không có chứng cớ để cho rằng Việt Nam cần từ bỏ bớt tuyên bố chủ quyền để có những sự hợp tác khác mà các tác giả đề nghị.

Bài viết thể hiện của quan điểm riêng của nhóm tác giả, thành viên của nhóm Quỹ Nghiên cứu Biển Đông – chuyên theo dõi các vấn đề pháp lý, lịch sử, chủ quyền và tranh tụng biển, đảo ở khu vực này.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s