Xót xa đầu tư nhà nước, ăn “vốn niềm tin” của dân

Posted: November 18, 2015 in Uncategorized
Tags:

(TT) – Vẫn là những vấn đề cũ đằng sau con số khổng lồ “Nhà máy 8.100 tỉ thành đống sắt gỉ”. tốn kém lãng phí không chỉ là những con số …

� Xem thêm: Trả lời lòng vòng về 70.000 tỷ đồng tiền thuế, Bộ trưởng Tài chính bị nhắc + Chủ tịch Quốc hội ngắt lời nhiều lần, Bộ trưởng Xây dựng vẫn trả lời lòng vòng + Huyện nghèo bỏ 240 tỷ làm đường 10 làn xe… để ngắm? + “Ở Việt Nam, bệnh đổ thừa nặng quá”.


Một hạng mục của dự án mở rộng Nhà máy gang thép Thái Nguyên giai đoạn hai
đang có dấu hiệu bị gỉ sét sau nhiều năm “đắp chiếu” – Ảnh: Nguyễn Khánh

Đọc bài báo “Nhà máy 8.100 tỉ thành đống sắt gỉ” trên Tuổi Trẻ mà tôi thấy thật xót xa, bởi khoản đầu tư hơn 8.000 tỉ đồng có nguy cơ dễ dàng trôi “theo dòng nước”.

Vẫn là những vấn đề cũ đằng sau con số khổng lồ này: đó là dễ dàng điều chỉnh hợp đồng tăng thêm vì tính toán ban đầu chưa chính xác, những điều khoản hợp đồng quá bất lợi cho chủ đầu tư hay việc thực hiện hợp đồng quá hào phóng cho nhà thầu mà người ta khó tìm thấy ở những dự án đầu tư tư nhân…

Nhưng tốn kém lãng phí không chỉ là con số 8.100 tỉ đồng này. Đó còn là chi phí cơ hội nếu những đồng tiền đó được dùng đúng nơi, đúng chỗ; đó còn là chi phí nhân lực, thời gian tốn kém của bộ máy nhà nước để thanh tra, kiểm toán, để họp hành phê duyệt, rút kinh nghiệm đủ mọi cấp, từ cấp cao nhất đến cấp công ty.

Và quan trọng nhất, nó đang ăn “vốn niềm tin” của người dân vào hiệu quả hoạt động của những doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và những con số về chi tiêu công hay gánh nặng nợ công.

Một chủ doanh nghiệp tư nhân đã nói với tôi rằng đa số DNNN hiện tại sẽ không bao giờ cạnh tranh được với doanh nghiệp tư nhân, bởi DNNN có xu hướng “luôn mua đắt hơn” và “luôn bán rẻ hơn” so với các doanh nghiệp tư nhân.

Và với cơ chế giám sát lỏng lẻo, trao quyền quá lớn, trách nhiệm phân tán, nên có nguy cơ những người ra quyết định mua hay bán trong DNNN đó sẽ dễ dàng gài cắm thêm lợi ích của cá nhân mình.

Vấn đề gốc rễ là chủ sở hữu của DNNN (là toàn dân về mặt lý thuyết hay là Nhà nước được ủy quyền) không có đủ động lực, năng lực, công cụ và phương tiện để giám sát chặt chẽ hoạt động của người đại diện vốn chủ sở hữu của mình.

Quy trình quyết định đầu tư, chấp thuận đầu tư… của DNNN hiện tại không xuất phát từ động cơ của một nhà đầu tư đích thực. Những người ra quyết định đầu tư trong DNNN không phải trả những cái giá rất đắt như các nhà đầu tư tư nhân nếu đầu tư sai…

Việc giám sát đầu tư dù muốn cũng không thể thực hiện được khi thông tin hoạt động kinh doanh hay quyết định đầu tư của DNNN chưa được công khai. Trong khi đó, lợi ích thu được từ những quyết định đầu tư có thể quá lớn, những tỉ lệ vài phần trăm, thậm chí hàng chục phần trăm giá trị hợp đồng mà người ra quyết định có thể được hưởng…

Cũng liên quan đến ngành thép, một bài báo của nhóm các tác giả thuộc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright đăng trên Tuổi Trẻ vào tháng 6-2015 đã phân tích về năm nguyên nhân thành công của Tập đoàn thép Posco và ngành thép của Hàn Quốc, một quốc gia xếp thứ ba thế giới về xuất khẩu thép dù họ không có quặng sắt.

Đó là: 1) Quyết định dũng cảm sử dụng công nghệ và chuyên gia Nhật Bản (được xem là hàng đầu thế giới) ngay cả khi quan hệ giữa hai nước vẫn rất nhạy cảm. 2) Áp dụng quản trị và điều hành như doanh nghiệp tư nhân. 3) Chấp nhận cạnh tranh sòng phẳng với các nước. 4) Có tinh thần doanh nhân dân tộc. Và 5) Sự rút lui của nhà nước.

Trở lại với dự án đầu tư của Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên (Tổng công ty Thép Việt Nam), dường như chúng ta thấy mọi điều đang đối lập với bài học từ Tập đoàn thép Posco của Hàn Quốc. Ngay cả khi xác định Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chính của ngành thép Việt Nam thì sử dụng công nghệ và sự hỗ trợ từ Trung Quốc liệu có phải là sự lựa chọn khôn ngoan?

Người dân chỉ biết xót xa. Không biết còn bao nhiêu dự án như vậy?

ĐẬU ANH TUẤN (trưởng ban pháp chế VCCI)

Bộ trưởng Bộ Công thương nói gì về dự án ngàn tỉ “đắp chiếu”?

Trong phiên chất vấn sáng 17-11 tại Quốc hội, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) đã chất vấn Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng về hai dự án có tổng giá trị hàng chục ngàn tỉ đồng đang “đắp chiếu” là dự án mở rộng Nhà máy gang thép Thái Nguyên và Nhà máy xơ sợi polyester Đình Vũ (Hải Phòng).

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa nói: “Lãng phí những dự án như tại Nhà máy gang thép Thái Nguyên, Nhà máy xơ sợi polyester Đình Vũ và vài dự án khác đã hơn 1 tỉ USD rồi, trong khi chúng ta đang tìm cách cố gắng vay 3 tỉ USD trong lúc luật chúng ta chưa cho phép.

Nhà máy gang thép Thái Nguyên 10 năm nay chưa xong, mỗi tháng mất 20 – 30 tỉ đồng tiền lãi. Chúng tôi đề nghị bộ trưởng cho biết giải pháp rất gấp trong vấn đề này như thế nào? Làm gì để không thiệt hại thêm?”.

Trả lời chất vấn của đại biểu Trương Trọng Nghĩa, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết năm 2014 Nhà máy xơ sợi polyester Đình Vũ lỗ 1.000 tỉ đồng, nguyên nhân là do năng lực vận hành của công nhân hạn chế, chất lượng chưa đảm bảo, giá xơ sợi giảm, không cạnh tranh được với xơ sợi nhập khẩu, chi phí vận hành tăng lên.

Bộ Công thương đã chỉ đạo Tập đoàn Dầu khí, yêu cầu rà soát lại thiết bị công nghệ an toàn, nâng cao tay nghề công nhân viên vận hành.

Tổ chức họp giữa Tổng công ty Dệt may và Tập đoàn Dầu khí, thống nhất là Tổng công ty Dệt may sẽ tiêu thụ 50% sản phẩm của nhà máy. Khi giá xơ sợi của nhà máy cạnh tranh hơn thì sẽ mua nhiều hơn. Kế hoạch năm 2015 là sẽ giảm lỗ 600 tỉ, năm 2016 sẽ cân đối thu chi.

Đối với dự án mở rộng Nhà máy gang thép Thái Nguyên, ông Vũ Huy Hoàng cho biết trong quá trình triển khai gặp một số khó khăn, cụ thể là từ 2007 – 2011 chi phí xây lắp tăng cao, bình quân tăng 281%, tỉ giá ngoại tệ thay đổi từ 15.800 đồng/USD lên 21.000 đồng/USD.

Các chính sách thuế, tiền lương, ngân hàng có đột biến từ năm 2014 về trước. Vừa qua, trên cơ sở chủ đầu tư báo cáo, Bộ Công thương chỉ đạo rà soát lại các khoản còn thiếu, giao VietinBank, SCIC thu xếp cho chủ đầu tư vay thêm khoản còn thiếu.

Đồng thời đàm phán lại với Tổng công ty Gang thép Trung Quốc, cuối tháng 11-2015 hai bên sẽ ký sửa đổi hợp đồng tổng thầu và tháng 3-2017 đưa vào chạy thử toàn bộ.

VIỄN SỰ – LÊ KIÊN

Các quý ngài bộ trưởng VN dưới chế độ CS rất háo danh “tư lệnh” ngành. Bộ trưởng VH-TT-DL Hoàng Tuấn Anh làm trò cười cho ĐBQH nên không bị nhắc, các ngài khác nên lấy đó làm kinh nghiệm học tập.

[:-/] Trả lời lòng vòng về 70.000 tỷ đồng tiền thuế, Bộ trưởng Tài chính bị nhắc (VTC News) – Giải thích dài dòng, Bộ trưởng Bộ Tài chính bị Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng ngắt lời: “Bộ trưởng nói gọn gọn lại, còn nhiều đại biểu chờ chất vấn” khi nói về khoản 70.000 tỷ đồng tiền thuế.

Mở màn cho phiên chất vấn sáng 17/11, Bộ trưởng Bộ tài chính Đinh Tiến Dũng khẳng định, nợ công Việt Nam vẫn trong tầm kiểm soát nhưng tốc độ tăng 20%/năm quá cao.Nợ công cao, theo tư lệnh ngành tài chính, là mặt trái của những nỗ lực đảm bảo phát triển kinh tế xã hội mà các đại biểu và quốc hội ghi nhận thành quả điều hành 5 năm qua.

… Giải thích dài dòng, Bộ trưởng Bộ Tài chính bị Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng ngắt lời: “Bộ trưởng nói gọn gọn lại, còn nhiều đại biểu chờ chất vấn”.

Dù được nhắc nhở, nhưng Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng vẫn trình bày dài dòng, Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng đề nghị Bộ trưởng trả lời thẳng vào vấn đề gần 70.000 tỷ đồng tiền thuế có thu được không?

Bộ trưởng Tài chính nói: “Đã thu được 32.000 tỷ đồng, còn 34.000 tỷ đồng sẽ thu trong thời gian tới”.

Liên quan đến cân đối thu chi ngân sách, Bộ trưởng Dũng cho biết, bội chi không đạt do nhiều nguyên nhân. Phần bội chi phần lớn do đầu tư phát triển: cơ sở hạ tầng, kinh tế xã hội, giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục và 1 phần cho nông thôn mới.

5 năm qua, nhu cầu chi ngân sách tăng mạnh. Kinh tế khó khăn nhưng chúng ta quyết tăm giữ mục tiêu an sinh xã hội. Chi cho an sinh xã hội tăng 18.5%/ năm trong khi tăng thu chỉ 9.5%/năm.

Báo cáo về tiến độ cổ phần hóa, Bộ trưởng nêu lại con số 408/538 DN cổ phần hóa trong giai đoạn 5 năm 2011-2015. Tuy nhiên, việc thoái vốn làm ở rất nhiều DN nhưng quy mô rất thấp. Giá trị phần vốn nhà nước ở DN mới bán được 2.1% trong năm 2015. Từ 2010 đến nay mới chỉ bán được 5%.

“Tình hình rất sốt ruột nhưng không nóng vội được”, Bộ trưởng nói.

[:-/] Chủ tịch Quốc hội ngắt lời nhiều lần, Bộ trưởng Xây dựng vẫn trả lời lòng vòng (VTC News) – Đại biểu hỏi thẳng, nhưng sau khi Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng vẫn không đi thẳng vào vấn đề quy hoạch đô thị, dù được Chủ tịch Quốc hội nhắc lại câu hỏi nhiều lần.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho rằng, có 3 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên. Thứ nhất là xu hướng tập trung hóa đô thị nghĩa là dịch chuyển dân cư từ khu vực bên ngoài vào đô thị trung tâm làm tăng mật độ dân số ở các đô thị. Ông Dũng cho biết ở Hà Nội trung bình là 13.000 người/km2 nhưng có quận như Đống Đa trung bình 40.000 người/km2. Trong khi ở Paris chỉ 20.000 người/km2 hay như Hongkong, Singapore chỉ 5.000 người/km2.

Thứ hai là diện tích đất cả động và tĩnh dành cho giao thông đều thấp hơn 50% so với yêu cầu, đồng thời thiếu hạ tầng giao thông như tàu điện ngầm, tàu điện trên cao, xe bus nhanh.

Thứ ba là sự gia tăng phương tiện giao thông cá nhân, 90% phương tiện giao thông cá nhân được sử dụng, trong khi đó, chỉ 10% người dân sử dụng phương tiện công cộng.

Để giải quyết tình trạng ùn tắc, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho rằng, phải làm từng bước, có lộ trình giải quyết các nguyên nhân trên. Về lâu dài, phải hạn chế gia tăng dân số cơ học bằng một chiến lược phát triển đô thị quốc gia để các vùng miền tăng trưởng hài hòa. Đặc biệt xây dựng quy hoạch vùng Hà Nội và TP.HCM.

Thấy Bộ trưởng chưa trả lời đúng vào nội dung đại biểu đặt câu hỏi, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng liền ngắt lời và nhắc lại câu hỏi của đại biểu: “Đại biểu hỏi đơn giản thôi, quy hoạch thế nào mà để phát triển chật chội trong nội đô, để xảy ra nhà cao tầng phải cắt ngọn. Trách nhiệm của Bộ Xây dựng thế nào? Vì đây là vấn đề làm ùn tắc giao thông”.

Tiếp tục phần trả lời của mình, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nêu lên các giải pháp để chống ùn tắc giao thông như giãn dân khu vực trung tâm, di dời trụ sở nhiều cơ quan, trường học, bệnh viện,…

Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng tiếp tục ngắt lời Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng và đề nghị Bộ trưởng đi vào trọng tâm câu hỏi.

“Đại biểu hỏi quy hoạch thế nào? Bộ trưởng nên đi vào trọng tâm câu hỏi, có quy hoạch sao lại lộn xộn như thế, Bộ trưởng phải đi thẳng vào mới giải quyết được vấn đề”, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhắc lại câu hỏi của đại biểu.

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho rằng ông đã trả lời đầy đủ, còn các vấn đề cụ thể xin phép được trả lời đại biểu sau.

Huyện nghèo bỏ 240 tỷ làm đường 10 làn xe… để ngắm?

Trần Lộc (VNTB) Theo Báo Giao thông – Có lẽ ít ai nghĩ rằng tại huyện nghèo Lộc Hà (tỉnh Hà Tĩnh) lại có tuyến đường rộng 10 làn xe, được đầu tư gần 240 tỷ đồng. Nhưng điều quan trọng hơn sau khi đưa vào sử dụng, người dân đi trên con đường này chỉ “đếm đầu ngón tay”.


Huyện nghèo Lộc Hà (Hà Tĩnh) chưa có thị trấn nhưng lại
đầu tư xây dựng đường rộng 10 làn xe, giá 240 tỷ.

Theo quan sát của phóng viên Báo Giao thông trong nhiều ngày, cho dù vào giờ cao điểm nhưng số lượng người đi lại rất ít, chỉ lác đác vài xe máy, ôtô khiến con đường luôn trong tình trạng đìu hiu, vắng người.

Nhiều người cho rằng đường 10 làn xe, đầu tư 240 tỷ đồng ở một huyện nghèo như Lộc Hà là lãng phí.

Ông Trần Phi Long, Phó trưởng Ban A (Ban quản lý dự án) huyện Lộc Hà cho biết, đường rộng 10 làn xe này nằm trong dự án “Nâng cấp mở rộng tỉnh lộ 9” do UBND huyện Lộc Hà làm chủ đầu tư với tổng chiều dài 18 km, tổng mức đầu tư 482 tỷ đồng. Riêng đoạn đường thiết kế rộng 10 làn xe, dài 5 km có tổng mức đầu tư là 240 tỷ đồng. Hiện dự án đã giải ngân 90%.

Một số ý kiến cho rằng, việc huyện Lộc Hà đầu tư xây dựng đường rộng 10 làn xe là quá lãng phí tiền của nhà nước, trong khi dân cư đi lại rất ít, thậm chí thị trấn của huyện đến nay cũng chưa thành lập.

“Ở Việt Nam, bệnh đổ thừa nặng quá”

Kim Yến thực hiện (NĐT) theo Bizlive – TS. Nguyễn Thanh Mỹ, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty My Lan: “Trở về Việt Nam lần đầu tiên năm 2000, tôi có quá nhiều những câu hỏi “tại sao”.


Ông Nguyễn Thanh Mỹ (giữa) trong một lần chào mừng nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết.

11 năm gây dựng một nơi được ví như “thung lũng Silicon” xanh, sạch ngay trên một tỉnh nghèo Việt Nam, đó là con đường lội ngược dòng của TS. Nguyễn Thanh Mỹ, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Mỹ Lan, một Việt kiều trở về từ Canada.

Nằm tại khu công nghiệp Long Đức, tỉnh Trà Vinh, Mỹ Lan là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, chuyên sản suất hóa chất và bảng kẽm phục vụ cho ngành in trong nước và xuất khẩu. Nơi đây đã sản xuất vật liệu hóa chất quang điện tử đầu tiên ở Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành nước thứ 12 trên toàn cầu sản xuất loại vật liệu này.

Ông Mỹ nói với BizLIVE:

– Trở về Việt Nam lần đầu tiên năm 2000, tôi có quá nhiều những câu hỏi “tại sao”.

Tại sao người Việt Nam thông minh mà thiếu sáng tạo? Tại sao vô vườn không thấy trái cây Việt Nam, toàn giống của nước ngoài? Tại sao mỗi lần vào, ra sân bay cũng bị vòi tiền? Tại sao nhà trường dạy đạo đức, trách nhiệm, mà xã hội lại thiếu minh bạch, thiếu trách nhiệm, ra đường không tuân theo luật giao thông, đâu cũng thấy rác rưởi?

Biết bao câu hỏi tại sao…

Tôi muốn gây dựng một thế giới xanh ở My Lan, để trả lời cho những câu hỏi này, hơn là chỉ để kiếm tiền. Mình thử tạo một môi trường mới ngay ở một mảnh đất nghèo của quê hương, để các em nhân viên có chỗ sáng tạo, có trách nhiệm với cộng đồng, xem có làm được hay không?

Biến thói quen xấu thành tốt là khó nhất

Ông đã làm thế nào để biến những chàng trai, cô gái chân quê thành những nhân viên có tác phong công nghiệp?

11 năm qua, để xây dựng một môi trường xanh hơn, đẹp hơn, hiện đại hơn quả không hề đơn giản. Ngay từ đầu tôi chủ trương nếu nghiên cứu sản phẩm không xanh hơn không làm.

Hàng năm My Lan có vài sáng chế mới rất thân thiện với môi trường, từ bản in dùng nhiều hóa chất, giờ chỉ cần nước với xà phòng thôi. Tập đoàn kinh doanh minh bạch, thông suốt, đóng thuế hàng đầu, trước ký hạn, không có ẩn số nào hết, đúng luật lệ.

Về con người, tôi chia thành hai đối tượng để tuyển dụng và đào tạo.

Thứ nhất là những người có tính năng động, cầu tiến, chuyên môn cao. Loại người thứ hai muốn cầu tiến nhưng chuyên môn yếu. Chuyên môn có thể dạy, nhưng tính cầu tiến, năng động không dạy được.

Làm thế nào ư? Tôi bắt đầu huấn luyện nhân viên từ cái… toa lét công ty! Đa số nhân viên là nông dân địa phương, đâu dùng toa lét hiện đại bao giờ. Phải dạy các em từ cách ngồi bàn cầu, rửa tay, chùi kiếng để người kế bước vô lúc nào cũng sạch.

Biến thói quen xấu thành thói quen tốt là khó nhất.

Bên cạnh đó, tôi có kế hoạch hợp tác lâu dài với Đại học Trà Vinh để sinh viên vừa học vừa làm ngay tại My Lan, có lương 2 triệu đồng/ tháng, cung cấp đồng phục, ăn uống đầy đủ. Riêng tôi đảm nhiệm luôn vai trò Trưởng khoa Hóa học ứng dụng tại Đại học Trà Vinh.

Lớp học của tôi không có ghế, tôi chủ yếu dạy các em đặt câu hỏi. Mỗi em phải có một câu hỏi mới được bước vào lớp.

Hiệu quả của những thay đổi này đến đâu?

Các em ngày càng tự hào hơn khi mặc đồng phục công ty, tự tin hơn với cuộc sống, chính các em lại là người mang văn minh công ty về làng xóm của mình, đó là động lực giúp tôi vượt qua mọi thử thách khắc nghiệt của môi trường làm ăn.

Mặc dù, cũng chính sự khác biệt đó đôi khi lại dẫn đến… hậu quả. Có nhiều nhân viên nữ làm ở công ty đã bỏ chồng, bỏ người yêu do không còn phù hợp với nhau nữa. Môi trường công ty văn minh hơn bên ngoài, có tiền lương cao hơn bên ngoài, được tôn trọng hơn, vệ sinh sạch sẽ hơn… đã khiến cho nhiều mối tình tan vỡ.

Cách giải quyết của tôi là khuyến khích các em cưới nhau. Hiện tôi đã tổ chức đám cưới cho 90 cặp, chỉ có một cặp sau một năm rưỡi trở lại với nhau đã ly thân, nhưng các em vẫn cùng nhau lo cho con. Hàng ngày thấy các em có cuộc sống ổn định hơn, khỏe mạnh hơn, tôi rất mừng.

Ở đây luôn duy trì chế độ khám chữa bệnh, khám chữa răng cho các em. Với những cháu bị bệnh mãn tính, tôi gửi đi khám ở bệnh viện Pháp Việt.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã tới học cách quản lý của My Lan, tôi luôn mở cửa và chia sẻ hết những gì mình làm.

Công ty trở thành “showroom” cho tỉnh, nhiều người thắc mắc thấy mình đầu tư cảnh quan nhiều mà vẫn có lợi nhuận cao? Đơn giản là, hiệu quả, năng suất nhân viên cao hơn nhiều so với chỗ khác vì họ yêu thích môi trường làm việc.

Gần đây Viettel cũng vô học hỏi mô hình làm việc ở đây. Hy vọng My Lan là chỗ người ta nhìn thấy, để thay đổi cách vận hành văn minh hơn, giúp người Việt tự tin hơn với dân tộc mình.

Đó cũng chính là câu trả lời của riêng tôi. Rất mừng là bây giờ đôi khi Nhà nước cũng đã nghe người ta nói khác, nghĩ khác. Chắc thời bao cấp sẽ lần lần lui về quá khứ, cũng đỡ.

Đầu óc cũ làm người Việt không tin nhau

Khó khăn nhất trong 11 năm qua với ông là gì?

Với tôi kinh doanh bao giờ cũng thú vị, chỉ có những chuyện râu ria làm mình bực. Thời mở cửa rồi mà chúng ta cứ dạy học sinh tư bản là kẻ thù, tạo ra kẻ thù thì đất nước không phát triển được đâu.

Mấy năm đầu về Trà Vinh, tôi bị nghi ngờ “thằng này là tư bản”, không tốt đâu. Đến khi mình làm tốt quá người ta cũng đặt nghi vấn, ông này trồng cây xanh nhiều quá có khi để… chôn hóa chất dưới đó!

Đôi khi cũng phát mệt với các cơ quan ban ngành. Cả tỉnh Trà Vinh chưa có nơi nào ăn ngon và sạch như công ty mình, vậy mà người ta cũng kiếm cách chê, tìm cho được một con muỗi. Nhiều khi cũng bị cảm xúc, tâm lý tưởng khó có thể vượt qua.

Mình đang làm ăn ở Canada, mọi thứ đều minh bạch, rõ ràng, về đây sao cực nhọc quá! Nhiều khi sang Canada, vợ tôi cản, bảo anh ở lại đi, về làm chi nữa? Tôi phải rất khó khăn mới thuyết phục được gia đình.

Cũng may bây giờ đỡ rồi, mình làm đàng hoàng, đúng hơn cái người ta cần nữa thì đâu có sợ gì.

Vậy thì theo ông, đâu là điểm yếu khiến cho Việt Nam chưa quy tụ được nhiều người tài từ thế giới về cống hiến cho đất nước?

Đầu óc cũ, lạc hậu làm người Việt mình không tin nhau.

Một doanh nhân như tôi hàng ngày phải quan hệ với cơ quan ban ngành Nhà nước, với doanh nghiệp xung quanh. Anh Alan Phan nói rất đúng, doanh nhân Việt Nam phải đối diện với những quan hệ rất phức tạp, đôi khi cũng nản chí.

Chẳng hạn, đụng với nhân viên quản lý môi trường, họ chẳng cần coi mình làm gì, mà chỉ kiếm phong bì.

Tôi nhớ năm 2006, sau một năm công ty vận hành, tổ chức tiệc tất niên, công bố doanh thu, tiền lời, tưởng được khen ngợi, ai ngờ chiều về, công an kinh tế bắt 5 nhân viên tra hỏi, tại sao mới một năm công ty đã có lời?

Cái gì mình làm khác mà tốt hơn người ta cũng bị nghi ngờ.

Nhưng mừng là càng ngày càng thấy khát vọng phát triển văn minh có ở rất nhiều người trẻ. Lớp trẻ đòi hỏi phải cho phép họ nghĩ khác để làm khác, cái khuôn nó trật sao cứ bắt người ta làm giống hoài, tại sao vậy?

Giờ hội nhập, đất nước càng ngày càng có quan hệ gần gũi hơn quốc tế. Từ Trà Vinh về Sài Gòn trước tốn 6 giờ giờ chỉ mất 3 giờ, đi đâu cũng vô Internet được, trong khi nhiều nước không vậy đâu. Đồng thời Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư cũng thoải mái hơn, tôi tin Việt Nam sẽ tốt hơn.

Ở Việt Nam, bệnh đổ thừa nặng quá

Là một nhà khoa học, con đường trở thành một nhà khoa học với 73 bằng phát minh, sáng chế được công nhận ở nhiều quốc gia khác nhau, với ông hẳn đầy chông gai?

Làm tại IBM, con đường khoa học của tôi dễ dàng lắm, vì tính mình đi vô chỗ nào cũng muốn sửa, đưa ra những sáng chế mới là chuyện bình thường, hàng ngày.

Nhưng con đường trở thành nhà khoa học mới chông gai. Tôi qua Canada không cha mẹ, không nghề nghiệp, nói tiếng không ai hiểu. Đi học đại học trở lại năm 1983, một mặt vừa lo kiếm tiền nuôi vợ con, vừa gửi về nước nuôi cha mẹ. Bảy năm trời học đại học, thạc sĩ, rồi tiến sĩ, ngày nào cũng chỉ được ngủ hai ba giờ thôi.

Mùa hè người Canada phơi nắng ngoài trời rất thong thả, trong khi mình phải thức dậy 2 giờ sáng để đi học, trưa phải đi làm thêm nhà hàng, tối đi dạy. Nhiều khi muốn bỏ cuộc, phải đấu tranh tư tưởng rất nhiều, đầu bên trái nói học để có tiền lương cao hơn, khá hơn thay vì làm bồi bàn. Nhưng đầu bên phải nói không học có chết đâu, vất vả quá thế này làm gì…

Cuối cùng ráng cố gắng, ý chí giúp mình vượt qua.

Tôi luôn khuyên những người trẻ ráng cố gắng tìm cách này cách khác, đừng bao giờ bỏ cuộc hết. Nếu bỏ cuộc không cách nào thành công.

Nhưng ở Việt Nam, bệnh đổ thừa nặng quá. Cái gì cũng đổ thừa tại cha mẹ nghèo, tại không có vốn, tại…

Nếu khởi nghiệp, cái vốn ngàn tỷ cha mẹ để lại chính là cái đầu nè, suy nghĩ để đào ra mà xài.

Theo ông, Việt Nam có thể làm nên kỳ tích giống như Ấn Độ, Trung Quốc trong lĩnh vực phát triển công nghệ cao, công nghệ thông tin?

Người Việt Nam sẽ hơn họ chứ. Nhưng có điều hãy đi từ 0 tới 1, chứ đứng vội từ 1 tới N, phải phát triển công nghệ thay vì ăn cắp, bắt chước.

Những nước đang phát triển đừng bắt chước các nước đã phát triển, Thượng Hải của Trung Quốc là một ví dụ. Phải nghĩ khác, làm khác mới được. Phải đặt câu hỏi có cách nào làm khác không, tốn ít năng lượng hơn không, chứ đừng bắt chước. Người Việt Nam đã có gien thông minh, vấn đề là có chịu làm hay không.

Vừa là nhà khoa học, vừa là doanh nhân, con người nghiên cứu trong ông có bao giờ mâu thuẫn với con người kinh doanh?

Doanh nhân đi từ người làm khoa học dễ hơn, hiểu về công nghệ, sản phẩm rõ ràng hơn, có suy nghĩ logic, khoa học hơn. Bản chất doanh nhân là không bao giờ chấp nhận làm thuê, chỉ làm việc cho chính mình. Không giả bộ làm doanh nhân được, làm doanh nhân phải là từ trong máu.

Cha tôi ngày xưa có nhiều vợ, ông bỏ mẹ con tôi khi tôi mới lên bảy tuổi. Tám tuổi tôi đã lăn lưng ra đường kiếm sống, bán kem, bánh mì để có đồng lời, máu kinh doanh thấm vào từ nhỏ.

Lớn lên, đi làm chỗ nào cũng thấy không hài lòng. Làm nhà hàng thấy cái bếp tại sao không sạch, thấy ông chủ đối xử với nhân viên không tốt. Tới chừng làm khoa học cảm thấy không đồng ý với cái mình đang có. Bất cứ chuyện gì cũng thấy là có thể làm tốt hơn.

Doanh nhân cũng bắt đầu bằng cái muốn làm tốt hơn cho chính mình, và cho cộng đồng xung quanh, tiền sẽ đi theo thôi. Còn muốn làm doanh nhân để có nhiều tiền hơn thì chỉ gặp cá sấu hay cá mập.

Người Việt mình giống cá hồi vậy đó

Nhưng, ông có sợ tốc độ phát triển quá nhanh của kinh tế, khoa học sẽ hủy hoại những giá trị cội nguồn của thiên nhiên, của văn hóa?

Tốc độ phát triển khoa học càng nhanh càng giúp cho trái đất tốt hơn, nhưng phải nằm trong tay người tốt, bắt đầu từ trái tim, linh hồn tốt đã.

Đốn gỗ đã đời ở đây rồi qua nước khác đốn, nuôi bò ô nhiễm quá người dân chịu không nổi, thì thử hỏi làm giàu để làm gì? Làm doanh nhân là muốn có nhiều tiền hay cũng muốn cả xung quanh tốt hơn?

Người ta có đủ cách để làm không tốt. Người nhiều tiền với người giàu khác nhau. Người giàu biết họ giàu, có tài sản, tiền bạc, biết chia sẻ tiền bạc tài sản. Việt Nam mình nhiều đại gia quá mà thiếu người giàu, còn người trẻ lại nhiều người giàu hơn, dù họ ít tiền hơn đại gia.

Nhưng mình cũng mừng vì đã có những doanh nhân trẻ thực sự tốt, phát triển doanh nghiệp dựa trên trí tuệ, bản lĩnh, không giống như thời trước.

Có bao giờ ông cảm thấy quá cô đơn?

Có chứ. Trong gia đình không cô đơn, nhưng về xứ mình lại nhiều khi cô đơn lắm, vì làm khác người ta quá.

Nhưng, dù sướng khổ thế nào ông vẫn ở lại quê hương?

Người Việt mình đẻ ra lớn lên vùng nào, đi đâu thì đi giống như cá hồi vậy đó, cũng bơi ngược dòng để chết tại quê hương.

Tại sao Trà Vinh phì nhiêu thế, có biển đẹp thế lại bị coi là tỉnh cùng, tỉnh nghèo?

Vấn đề là cái nhìn của mình thế nào thôi. Tôi muốn chứng minh điều ngược lại.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s