5 ‘ông lớn’ nặng nợ nước ngoài

Posted: December 15, 2015 in Uncategorized
Tags:

Chí Hiếu (VnExpress) – Trong một báo cáo mới đây của Chính phủ, cơ quan điều hành cho hay nợ phải trả của các tập đoàn, tổng công ty khi kết thúc năm 2014 đã vượt trên 1,5 triệu tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2013. Trong số này, vốn vay của các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng là 550.000 tỷ đồng, tăng 1% so với thực hiện năm 2013. Báo cáo hợp nhất của các tập đoàn, tổng công ty cho biết riêng nợ nước ngoài vào khoảng 381.500 tỷ đồng. Trong đó vay lại vốn ODA của Chính phủ gần 118.000 tỷ, vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh là 124.000 tỷ. Riêng nợ nước ngoài của các công ty mẹ là 253.450 tỷ đồng.

� Xem thêm: Định hướng xã hội chủ nghĩa hay không?

1. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

– Nợ nước ngoài của công ty mẹ: 162.000 tỷ đồng

Với suất đầu tư mỗi dự án điện lên đến hàng tỷ USD, việc EVN dẫn đầu trong danh sách vay nợ nước ngoài không phải điều bất ngờ. Một báo cáo của Bộ Tài chính cho hay năm 2014, Việt Nam tiếp tục đàm phán, đẩy mạnh huy động nguồn vốn ODA từ các nhà tài trợ, đã ký kết 41 hiệp định vay ODA, vay ưu đãi từ các nhà tài trợ với tổng trị giá 4,7 tỷ USD thì riêng phân bổ cho Bộ Công Thương, mà chủ yếu là các dự án năng lượng điện đã lên đến 1,85 tỷ USD, chiếm 31,6%.

Chỉ tính tiêng dự án Nhiệt điện Vĩnh Tân 4, tổng vố đầu tư đã đạt hơn 1,6 tỷ USD. (36.000 tỷ đồng), trong đó 85% là vốn vay tín dụng của Ngân hàng KEXIM, KSURE (Hàn Quốc) và Ngân hàng JBIC (Nhật Bản), tương đương hơn một tỷ USD.

Báo cáo này cũng cho biết, một khoản vay đáng kể khác của EVN năm 2014 là của BNP Paribas với hơn 108 triệu USD. Đó là chưa kể hai khoản vay của một đơn vị thành viên khác là Tổng công ty truyền tải điện Quốc gia cũng lên tới 245 triệu USD từ Citibank được Chính phủ cấp bảo lãnh trong năm 2014.

2. Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines)

– Nợ nước ngoài của công ty mẹ: 27.347 tỷ đồng.

Phần lớn trong khoản nợ trên 1,2 tỷ USD (27.000 tỷ đồng) được hãng vay để mua sắm đội tàu bay. Riêng hai khoản vay ngân hàng HSBC France đã vượt con số 110 triệu USD. Nếu cập nhật thêm con số gần 600 triệu USD vừa được Chính phủ bảo lãnh mới đây để mua 4 máy bay Boeing 787-9, thì nợ nước ngoài của Vietnam Airlines cũng tăng lên đáng kể.

3. Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam)

– Nợ nước ngoài của công ty mẹ: 20.305 tỷ đồng.

Tương tự những ông lớn khác, vốn vay nước ngoài của PetroVietnam chủ yếu phục vụ các dự án lớn của tập đoàn, trong đó có nhiều khoản vay bảo lãnh năm 2014 tại các ngân hàng, tổ chức tài chính như JBIC NEXI, KEXIM, HSBC với giá trị 85-600 triệu USD.

Một số dự án lớn sử dụng vốn vay mà Petrovietnam làm chủ đầu tư trong thời gian gần đây như Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I có mức vốn 1,6 tỷ USD, vừa hoàn thành tháng 9 năm nay. 70% vốn tại công trình này là vay còn 30% từ nguồn chủ sở hữu.

Môt dự án lớn khác đang triển khai có sử dụng vốn vay tín dụng xuất khẩu mà Petrovietnam làm chủ đầu tư là nhiệt điện Thái Bình 2. Chỉ tính riêng phần vay để mua sắm thiết bị đã lên tới 795 triệu USD, bao gồm Hợp đồng tín dụng xuất khẩu (ECA) vay trực tiếp từ Ngân hàng xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM) trị giá 330 triệu USD; Hợp đồng vay thương mại có bảo hiểm tín dụng của KEXIM trị giá 270 triệu USD và Hợp đồng vay thương mại nước ngoài trị giá hơn 195 triệu USD.

4. Tổng công ty Đầu tư phát đường cao tốc (VEC)

– Nợ nước ngoài của công ty mẹ: 18.525 tỷ đồng.

Với đặc thù là doanh nghiệp thực hiện những dự án “khủng”, tới hàng tỷ USD do Nhà nước giao như cao tốc Nội Bài – Lào Cai, Đà Nẵng – Quảng Ngãi… VEC cũng phải đứng ra huy động hàng chục nghìn tỷ để đầu tư.

Đầu năm nay, một báo cáo của doanh nghiệp cho hay, chỉ tính riêng 43% số vốn đầu tư vào 5 dự án lớn, Tổng công ty đã phải huy động 54.000 tỷ đồng từ các nguồn trái phiếu công trình, vốn vay thương mại các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước..

Hiện nay, một trong những vướng mắc tài chính lớn nhất với VEC là nợ trên vốn quá lớn. Vì vậy, doanh nghiệp đang đề xuất được tăng vốn điều lệ từ hơn 1.000 tỷ đồng hiện tại lên hơn 22.100 tỷ, tương ứng mức tăng 21,7 lần.

5. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV)

– Nợ nước ngoài của công ty mẹ: 12.138 tỷ đồng.

Tương tự như VEC, ACV phải thực hiện các dự án lớn nhất nước về hạ tầng hàng không như nhà ga T2 Nội Bài, sân bay Phú Quốc, Cần Thơ… nên doanh nghiệp cũng phải đứng ra vay nợ.

Đáng kể nhất trong các khoản nợ vay nước ngoài của doanh nghiệp là từ các tổ chức tài chính Nhật Bản. Một báo cáo hồi quý III của ACV cho biết riêng khoản nợ ODA của đơn vị này là khoảng 78 tỷ yen, tương đương gần 600 triệu USD.

Định hướng xã hội chủ nghĩa hay không?

Kính Hòa (RFA) – Trong thời gian trước đại hội đảng toàn quốc của đảng cộng sản Việt Nam nhiều ý kiến từ giới quan sát độc lập, và ngay cả một số quan chức cao cấp của nhà nước cho rằng hướng phát triển của Việt Nam mang tên là định hướng xã hội chủ nghĩa là không đúng. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế hiện sống ở Hà Nội cho kính Hòa cuộc trao đổi về vấn đề.


Một người bán hàng rong đi qua một công ty du lịch bán các bản sao
áp phích tuyên truyền thời chiến tranh ở Hà Nội hôm 19 tháng 8 năm 2015

Kính Hòa: Trong thời gian qua có nhiều ý kiến nói về định hướng cải cách kinh tế ở Việt Nam, thì nhiều người nói rằng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là không thích hợp, thậm chí có người nói là nó không có thật. Theo Tiến sĩ thì sau đại hội đảng thứ 12 sắp tới thì có sự thay đổi nào về tên gọi đó không?

Tiến sĩ Lê Dăng Doanh: Hiện nay thì giới kinh tế đã phát biểu rất là rõ ràng là cần phải cải cách thể chế.

Các công trình điều tra trong và ngoài nước đều cho thấy là tình trạng tham nhũng, vòi vĩnh, đòi phải có những chi phí đen thì mới kinh doanh được đang rất phổ biến, và đang ngày càng đè nặng lên các doanh nghiệp Việt Nam.

   Phải là một thể chế có trách nhiệm giải trình và một bộ máy gọn nhẹ, và có hiệu quả chứ không phải là bộ máy trùng lắp, cồng kềnh chi tiêu quá nhiều ngân sách như hiện nay.
– Tiến sĩ Lê Đăng Doanh   

Các doanh nghiệp nước ngoài thì họ không chịu ảnh hưởng nhiều như vậy. Vì họ vay vốn ở nước ngoài với lãi suất thấp hơn, công ty mẹ của họ ở nước ngoài thì họ kinh doanh trong một môi trường khác. Vì vậy chuyện chi phí đen, chuyện nhũng nhiễu có thể có xuất hiện nhưng không nhiều như doanh nghiệp trong nước, trong nước người ta rất kêu.

Nếu chúng ta nhìn vào việc Diễn đàn kinh tế thế giới xếp hạn Việt Nam gần đây nhất, từ mức 68 trên 144 nền kinh tế, vào năm 2014, lên 56 trên 140 nền kinh tế năm 2015 là tiến lên được 12 bậc, là một sự ghi nhận đáng trân trọng.

Tuy vậy về mặt thể chế, Diễn đàn kinh tế thế giới xếp Việt Nam rất thấp trong năng lực cạnh tranh xếp 56, thể chế xếp 86, các chi tiêu ngoài pháp luật thì xếp 106 đến 109. Cái chi phí đút lót để trả thuế vào năm 2015 lại thụt lùi so với năm 2014, xếp 115 so với 104 của năm trước.

Tất cả những chuyện đó cho thấy rằng cái nội dung kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phải gắn liền với cải cách thể chế. Phải tiến tới 1 thể chế công khai minh bạch, phải là thể chế chịu sự giám sát một cách độc lập. Phải là một thể chế có trách nhiệm giải trình và một bộ máy gọn nhẹ, và có hiệu quả chứ không phải là bộ máy trùng lắp, cồng kềnh chi tiêu quá nhiều ngân sách như hiện nay.

Kính Hòa: Chắc Tiến sĩ cũng biết là gần đây có một bài góp ý của Giáo sư Trần Văn Thọ từ Nhật bản. Giáo sư có nói là sự chọn lựa chủ nghĩa xã hội là không đúng. Tiến sĩ có tán đồng quan điểm này của giáo sư Thọ không?

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh: Lý tưởng cộng sản của ông Karl Marx đề ra là sự tự do của mỗi một người là điều kiện cho sự tự do của tất cả mọi người. Thì đó là cái mục tiêu xa vời mà nhân loại tiến tới. Nhưng cái bước quá độ với những mô hình như của Liên Xô đã thực hiện như là kinh tế kế hoạch hóa, tập trung, rồi là phát triển các doanh nghiệp nhà nước, phát triển hợp tác xã, chấp nhận kinh tế tư nhân, tất cả những cái đó đã được thực tế chứng minh là không có hiệu quả và người ta đã phải sửa đổi.

Chúng ta nói đến một mô hình chủ nghĩa xã hội, thì cái mô hình đó nó là như thế nào?

Và nó có tiến tới sự tự do của mỗi người là điều kiện cho sự tự do của tất cả mọi người hay không?

Nếu chủ nghĩa xã hội chủ yếu là cấm đoán, là nhà nước độc đoán và người dân không được phát biểu ý kiến của mình, ai nói ý kiến khác với lãnh đạo hay là ý kiến chính thống thì lập tức bị theo dõi bị phân biệt đối xử, thì nhà nước đó có được coi là nhà nước xã hội chủ nghĩa hay không?

Đó là những câu hỏi mà chúng ta cần phải đặt ra và cần phải giải quyết.

    Nếu kinh tế Việt Nam không công khai minh bạch, chi phí ngoài pháp luật, sự vòi vĩnh còn rất lớn thì cái chi phí về tiền bạc và thời gian để kinh doanh là rất cao, và gánh nặng đó đè lên doanh nghiệp.
– Tiến sĩ Lê Đăng Doanh    

Tôi xin nhấn mạnh là Việt Nam đang hội nhập rất sâu vào kinh tế khu vực và thế giới, và đây là một thách thức rất nghiêm trọng đối với kinh tế Việt Nam.

Nếu kinh tế Việt Nam không công khai minh bạch, chi phí ngoài pháp luật, sự vòi vĩnh còn rất lớn thì cái chi phí về tiền bạc và thời gian để kinh doanh là rất cao, và gánh nặng đó đè lên doanh nghiệp. Doanh nghiệp Việt Nam không thể cạnh tranh được, doanh nghiệp Việt Nam sẽ thua ngay trên sân nhà, không tạo được công ăn việc làm, không có cơ sở để nộp thuế. Lúc bấy giờ thì các câu hỏi đề ra sẽ là rất gay gắt.

Kính Hòa: Giáo sư Thọ có đề cập đến những ý kiến trong đảng cộng sản là lo lắng sự chệch hướng xã hội chủ nghĩa, giáo sư Thọ có phê bình là cái thái độ không dứt khoát chuyển sang kinh tế thị trường làm cho quá trình cải cách mấy chục năm qua không đạt được kết quả như mong đợi. Tiến sĩ nhận định thế nào về ý kiến của giáo sư Thọ?

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh: Tôi hoàn toàn đồng ý với giáo sư Thọ, và theo tôi cách tốt nhất hiện nay là phải nhìn thẳng vào sự thật, và có một sự chuyển hướng hết sức cơ bản và rõ rệt. Tức là phải nhìn thấy những khuyết điểm, khuyết tật trong bộ máy của chúng ta, tình trạng tham nhũng tràn lan, tình trạng lạm dụng chức quyền, lạm dụng đất đai và tài nguyên, tất cả những cái đo phải được giải quyết thì nền kinh tế của chúng ta mới tiến lên được.

Kính Hòa: Thưa Tiến sĩ cho câu hỏi cuối là trong bài viết của giáo sư Thọ dù chưa được báo chí chính thống đăng nhưng được nhiều trang mạng điện tử đăng, trong đó giáo sư Thọ có nói lời cảm ơn đến hai vị ủy viên trung ương đảng đã đọc và góp ý kiến. Tiến sĩ có nghĩ rằng việc này thể hiện sự ủng hộ nhiều hơn trong đảng cộng sản cho việc cải cách thể chế?

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh: Tôi nghĩ đấy là tín hiệu đáng mừng vì trong ban chấp hành trung ương thì cũng còn có hai vị ủy viên trung ương dũng cảm, trung thực, nhìn thẳng vào sự thật và có góp ý kiến ủng hộ cho giáo sư Trần Văn Thọ. Tôi nghĩ rằng đấy là tín hiệu rất đáng tran trọng và nên phát huy trong thời gian tới.

Kính Hòa: Xin cảm ơn Tiến sĩ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s