Ngân hàng Việt Nam: Dấu hiệu lớn về cơn địa chấn đang tới

Posted: December 17, 2015 in Uncategorized
Tags:

Phạm Chí Dũng (NV) – Một kịch bản khó tránh khỏi là vào cuối năm 2016, tình hình ngân sách và tín dụng ở Việt Nam sẽ còn tồi hơn, thậm chí tệ hơn hẳn hiện nay, kích động hàng loạt ngân hàng loại nhỏ và loại trung phá sản.

� Xem thêm: Phát hiện sai phạm lên đến 10 tỉ USD: 212.000 tỉ đồng đi đâu? + Tặng gạo mốc, ép mua bò rụng răng: lòng nhân nay đâu?

“Thực ra đã phá sản”

Những ông vua “ngồi mát ăn bát vàng” sắp lao sang năm 2016 với ngồn ngộn triệu chứng khủng hoảng.

“Thực ra vài ngân hàng thương mại đã phá sản trong năm 2014 nếu không được Ngân Hàng Nhà Nước cứu,” một cán bộ ngân hàng giấu tên thừa nhận.

Về sau này, động cơ cứu ngân hàng thương mại để làm đẹp chiến dịch “tái cơ cấu ngân hàng” đã được cả một số quan chức Quốc Hội kín đáo xác nhận.

Đến nay, có ít nhất ba cái tên được tôn lên đầu bảng đen là Ngân Hàng Xây Dựng, Ngân Hàng Đại Dương và Ngân Hàng GP, chưa kể Ngân Hàng Đông Á của thành ủy ở Sài Gòn.

Ngân Hàng Xây Dựng có số lỗ lũy kế trước khi bị mua lại với giá 0 đồng là hơn 18,000 tỷ đồng. Vào Tháng Bảy, 2014, ba quan chức cao cấp của ngân hàng này đã bị khởi tố và bị bắt giam. Ở Ngân Hàng GP, số lỗ lũy kế cũng lên đến hơn 12,000 tỷ đồng. Còn với Đại Dương, chỉ cần vụ ông Hà Văn Thắm, chủ tịch hội đồng quản trị, bị công an tống giam mà đến nay vẫn bặt vô âm tín, kể cả một lãnh đạo kế thừa sự nghiệp của ông Thắm tại ngân hàng này nhưng cũng phải “theo chân” ông, đã mô tả về bức tranh bi đát đến thế nào của một lãnh địa được coi là “sân sau” của giới lãnh đạo chính trị.

Theo những tin tức đã từng “tuyệt mật” nhưng rút cục được công khai trên báo chí, nợ xấu hiện có của ba ngân hàng trên là hơn 20,000 tỷ đồng – một con số không cách gì trả nổi so với vốn điều lệ của ba ngân hàng là chỉ khoảng 10,000 tỷ đồng.

Nợ xấu bất động sản lại chiếm đến ít nhất 70% tổng nợ xấu lên đến 500,000 tỷ đồng trong khối ngân hàng. Song cứ thực nghiệm bản thành tích của công ty quản lý tài sản quốc gia (VAMC) chỉ xử lý được vỏn vẹn 7% số nợ xấu mua lại từ các ngân hàng thương mại, sẽ thấy triển vọng để khoảng một phần ba khối tổ chức tín dụng “một đi không trở lại” là rất cao trong vài năm tới.

Thế nhưng điều ngược ngạo là các báo cáo của chính phủ vẫn không suy suyển thái độ lạc quan về “GDP tiếp tục tăng trưởng” và “nền kinh tế tiếp tục phục hồi.” Trong khi đó, báo cáo của Ngân Hàng Nhà Nước vẫn ung dung với chiến dịch “tái cơ cấu ngân hàng.”

Sự thật là thế nào?

Chỉ biết ăn không biết làm

Trước mắt, thống đốc còn chưa mất chức là Nguyễn Văn Bình vẫn giữ được “lời thề” trước đây là “không để ngân hàng nào bị phá sản.” Bằng chứng rõ rệt nhất là Ngân Hàng Nhà Nước đã giang rộng tay để “ôm” ba ngân hàng thương mại cổ phần là Ngân Hàng Xây dựng, Ngân Hàng Đại Dương và Ngân Hàng GP.

Nếu vào năm 2014 vẫn chưa có thông tin về việc Ngân Hàng Nhà Nước mua lại các ngân hàng trên với giá 0 đồng, thì đến năm 2015 thông tin này mới được công khai, bao gồm cả Ngân Hàng GP. Lúc này, Ngân Hàng Nhà Nước bắt đầu phát động chiến dịch “tái cơ cấu ngân hàng” với dự kiến giảm đến một nửa trong tổng số hơn 30 ngân hàng đang tồn tại.

Giới phân tích độc lập liền vụt ra hàng loạt câu hỏi: Thế nào là một ngân hàng 0 đồng? Trong hệ thống còn bao nhiêu ngân hàng 0 đồng? Tương lai của những ngân hàng này sẽ ra sao khi nhà nước “tiếp quản và tái cấu trúc?” Động thái “cứu trợ” này về lâu dài có thể là một liều thuốc tốt hay không?

Tuy nhiên, bài toán ngày càng trở nên bế tắc: Ngân Hàng Nhà Nước đang bị chính Quốc Hội phản ứng về phương án dùng tiền ngân sách, tức tiền đóng thuế của dân, để giải cứu những ngân hàng thương mại sắp đổ bể. Phản ứng này càng lan rộng sau khi hiện ra thông tin chấn động về “ngân sách trung ương chỉ còn 45,000 tỷ đồng” từ chính Bộ Trưởng Kế Hoạch và Đầu Tư Bùi Quang Vinh.

Sau cơn động kinh sống chết mặc bay về tượng đài ngàn tỷ và trụ sở hành chính chục ngàn tỷ, gần như không một quan chức nào trong Bộ Chính Trị còn dám đưa đầu chịu báng để phê duyệt nguồn vốn ngân sách theo kiểu chi tiêu lần cuối trong đời, trong đó có kế hoạch “cứu ngân hàng.”

Nhưng nếu không dùng tiền ngân sách cho các ngân hàng sắp đổ bể thì lấy nguồn ở đâu?

Câu trả lời cho đến nay là bế tắc. Thậm chí để có tiền tăng 8% lương hưu trí và 5% lương cơ bản cho công chức viên chức, phía chính phủ đã phải “cắn” vào số kinh phí mà trước đây thường dành để hội họp, tiếp khách và đi “công tác nước ngoài.” Ngoài ra, không có nguồn nào khác.

Trong khi đó, kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế lên đến $3 tỷ rất có thể chỉ là chuyện hình đuổi bóng hoặc ngược lại. Còn Ngân Hàng Thế Giới, chủ nợ lớn nhất của Việt Nam, lại vừa tuyên bố sẽ dừng các khoản vay ưu đãi cho một nền hành chính chỉ biết ăn không biết làm.

Phá sản hàng loạt cuối 2016?

Một tờ báo trong nước nhận định: “Rất khó nhận diện ngân hàng 0 đồng bởi nhiều ngân hàng không công bố số liệu và cũng chưa hẳn công bố chính xác.” Xét về mặt quy mô, hiện nay vẫn còn khoảng 11 ngân hàng có quy mô vốn điều lệ nhỏ hơn 5,000 tỷ đồng. Bề ngoài có thể “hào nhoáng,” nhưng ẩn sâu trong đó là câu chuyện sở hữu chéo dẫn đến vốn ảo, cho vay “sân sau” với nền tảng nợ xấu lớn. Với bài học của ngân hàng mang vỏ bọc đẹp đẽ Ocean Bank, sẽ không ngạc nhiên khi một ngày đẹp trời nào đó có thêm một ngân hàng được đặt trong tình huống mua lại 0 đồng tương tự. Ngay cả những ngân hàng uy tín một thời cũng bị hút vào “guồng quay” này, như trường hợp Ngân Hàng Đông Á bị đặt vào tầm kiểm soát (giờ đã nới lỏng), hay những “trục trặc” ở Eximbank.

Thực ra tình hình còn nguy hiểm hơn nhiều so với lo ngại của nhận định trên. Ẩn số tiếp theo trong phương trình hỗn tạp ngân hàng đang hiện hình: Nếu vào năm 2016 còn xuất hiện thêm một số ngân hàng làm ăn thất bát, trong đó đặc biệt là “ngân hàng quốc doanh lớn nhất” Agribank với tư cách quán quân bị ra tòa vì tham nhũng, liệu Ngân Hàng Nhà Nước còn đủ sức để “ôm” những ngân hàng này?

Cần lưu ý là kế hoạch “xử lý nợ xấu” đã được giới lãnh đạo Ngân Hàng Nhà Nước phô trương từ năm 2013 và đã quảng cáo trên báo chí về những phương án nguồn tài chính để thực hiện sự nghiệp chẳng mấy hy vọng này, nhưng nếu số ngân hàng mang màu sắc bi kịch tăng gấp đôi hoặc gấp ba so với con số ba ngân hàng thương mại mất khả năng chi trả trong hai năm 2014 và 2015, sẽ khó có phép màu nào để Ngân Hàng Nhà Nước hóa giải quả bom sắp phát nổ. Khi đó, Ngân Hàng Nhà Nước chỉ còn biết cố thủ bằng vào những ngân hàng thương mại có cổ phần chi phối của mình như Vietcombank, Agribank, Vietinbank, Eximbank, và BIDV.

Nhưng cũng mới đây, trong tâm thế khốn quẫn về chi tiêu ngân sách, phía chính phủ đã phải tính đến việc cho Ngân Hàng Nhà Nước rút vốn khỏi những ngân hàng “bò sữa” trên. Mà như vậy, thậm chí những ngân hàng quốc doanh lớn nhất cũng đầy đặn nguy cơ đe dọa về phá sản một phần hay toàn phần.

Để cuối cùng có thể là cú buông và từ chối hoàn toàn trách nhiệm quản lý nhà nước của Ngân Hàng Nhà Nước theo tôn chỉ “thân ai đó lo.” Khi đó, sẽ không còn thủ thuật nào ngăn cản được làn sóng người dân ào đến ngân hàng để rút tiền.

Nguy cơ vỡ đập cũng sẽ hiện hình.

Một kịch bản khó tránh khỏi là vào cuối năm 2016, tình hình ngân sách và tín dụng ở Việt Nam sẽ còn tồi hơn, thậm chí tệ hơn hẳn hiện nay, kích động hàng loạt ngân hàng loại nhỏ và loại trung phá sản.

212.000 tỉ đồng đi đâu?

Lê Thanh Phong (LĐ) – Trả lời trong Chương trình “Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời” ngày 13.12, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh công bố một con số giật mình, năm 2015, Thanh tra Chính phủ thanh tra 40.000 cuộc, phát hiện sai phạm 212.000 tỉ đồng, tương đương khoảng 10 tỉ USD.


Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh

Quả thật khó có lời nào để diễn tả được nỗi bức xúc của dân chúng về con số này. 10 tỉ USD quá lớn so với nước nghèo mà sai phạm khơi khơi như 10 tỉ tiền đồng. Ông Huỳnh Phong Tranh nói về lợi ích nhóm, vô hiệu hóa các thiết chế dân chủ ở cơ sở. Ngoài ra, có những vụ việc tạo ra lợi ích nhóm từ việc xây dựng cơ chế chính sách để làm lợi cho cá nhân, cho nhóm của mình.

Một quốc gia “vay nợ lắm khi tràn nước mắt, chạy ăn từng bữa mướt mồ hôi”, lại để cho những nhóm lợi ích khai thác túi tiền công dễ dàng như vậy. Đọc báo chỉ toàn thấy Việt Nam đi vay, hết ODA nước này đến hỗ trợ của nước khác. Điểm tin chỉ thấy, nợ công, nơi này hết tiền, nơi kia thiếu vốn. Hãy đặt ra câu hỏi vì sao nợ, vì sao hết tiền và có thể trả lời ngay là các nhóm lợi ích xà xẻo chia nhau.

Chia nhau tiền tấn thì quá rõ là tham nhũng, nhưng còn biết bao nhiêu lợi ích khác mà ngân sách phải è lưng ra gánh. Các đoàn cán bộ đi du lịch học tập như Đà Nẵng, Quảng Nam tiêu tiền của ai vậy? Các làng văn hoá, bảo tàng, nhà hát xây xong bỏ hoang xài tiền của ai vậy? Các dự án đội vốn khủng khiếp cũng là tiền đi vay.

Dân nghe đến số tiền sai phạm quá lớn rất sốt ruột, hãy công khai cho người dân biết sai phạm 212.000 tỉ này là sai phạm gì, cơ quan nào sai phạm và ai chịu trách nhiệm

Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh nói đến lợi ích nhóm, trước đó cũng nhiều người nói lợi ích nhóm và nhóm lợi ích, nhưng không ai chỉ ra nhóm nào. Ông Huỳnh Phong Tranh nói đúng pháp luật, đó là không khẳng định tham nhũng vì chỉ có toà án mới phán quyết tội danh tham nhũng. Nhưng xin thưa rằng, sai phạm chừng đó tiền, mà không phải tham nhũng thì là gì? Sai phạm đến 10 tỉ USD nhưng địa phương này không có tham nhũng, địa phương khác chưa phát hiện ra tham nhũng.

Vậy thì, số tiền này đi đâu, làm từ thiện cho quan chức hay sao?

Chúng ta có nhiều cơ quan phòng, chống tham nhũng cùng với một hệ thống pháp luật làm công cụ, nhưng không phát hiện ra tham nhũng là do con người. Tại sao có nhóm lợi ích nhưng không phát hiện được, không thể để người có trách nhiệm trong công tác phòng chống tham nhũng trở thành “thành viên” của các nhóm lợi ích.

Tặng gạo mốc, ép mua bò rụng răng: lòng nhân nay đâu?

 (TT) – Một người “được” nhận bò chia sẻ rằng xã bán cho chị con bò bị lở mồm long móng, chị yêu cầu đổi lại thì xã đổi bò già rụng hết răng. Người khác được đổi từ bò viêm loét da sang bò sứt mũi.


Bà Mang Thị Củi (thôn Núi Ngỗng) bức xúc bên con bò già rụng hết răng – Ảnh: M.Trân

Hàng ngàn bạn đọc đã lên tiếng thể hiện sự phẫn nộ trước thông tin cán bộ xã ép người dân nghèo mua bò lở mồm long móng, bò rụng hết răng, bò sứt mũi, bò viêm loét với giá từ 18-20 triệu/con.

Lòng nhân ở đâu, lấy dân làm gốc ở đâu?

Đó là câu hỏi bật lên với nhiều người khi biết thông tin này.

“Chuyện như vậy mà người ta cũng đành tâm làm được, không biết họ nghĩ gì”, bạn đọc Lúa nếp chua chát nói.

Giúp người là truyền thống đáng quý của dân tộc ta, là sự nhân đạo trong ứng xử giữa người với người. Nhưng bán bò già, bò rụng hết răng, bò lở mồm long móng giá chục triệu, người nghèo được giúp gì ở đây và lòng nhân của người thực thi việc bán này ở đâu?, chị Như Ngọc (Q.Gò Vấp, TP.HCM) đặt câu hỏi.

Bạn đọc lupham thì gọi đây là “những kẻ không có trái tim” và chỉ làm người dân khổ sở hơn chứ chẳng giúp được gì.

Dẫn lại câu nói “của cho là của nợ”, bạn đọc Minh Quang phân tích cụ thể nỗi khổ này: cho bò già, bò bệnh thế này về bò chết rồi tự dưng người dân nghèo có thêm khoản nợ ngân hàng.

Nhiều người cho biết họ chảy nước mắt vì xót xa quá cho thân phận người nghèo, ngỡ rằng được giúp để vươn lên nhưng hóa ra bị lừa mà chẳng biết phải kêu ai.

“Nước mắt người nghèo đã chảy qua bao tháng ngày gian khổ, xin đừng làm cho nước mắt chảy thêm”, anh Tongson ngậm ngùi.

Sao cứ nỡ lấy người dân yếu thế, ít học ra để ức hiếp và cứ lợi dụng sự nghèo nàn của họ để trục lợi. Cứ tưởng ngày xưa mới có câu:”Cướp đêm là giặc…”

Trong khi đó, nhiều bạn đọc cho rằng đây chỉ là một trong số những câu chuyện được phản ánh, đâu đó chắc hẳn vẫn còn những người nghèo “bị giúp đỡ” kiểu như vậy.

Cùng với sự xót xa đó, nhiều người đồng loạt lên tiếng phải điều tra rõ ràng và truy cứu trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân trong những vụ việc “giúp dân” kiểu này.

“Tôi nghĩ nên điều tra rõ ràng, xác định trách nhiệm, giải quyết cho các đồng chí ấy về nghỉ hưu sớm. Tôi đọc xong mà đau lòng muốn khóc…Nếu còn những sự việc như thế này tiếp tục diễn ra thì “dân giàu nước mạnh ở đâu”, “lấy dân làm gốc ở đâu”, bạn đọc Đặng Đình Phúc đề nghị.

Cấp trên quản lý lỏng lẻo, cấp dưới lộng hành


Không bằng lòng mua con bò lở loét da, bà Mang Thị Xúc được xã
đổi lại con bò gầy ốm, sứt mũi rất khó cột dây dắt – Ảnh: M.Trân

“Tắc trách, không làm đúng trách nhiệm” là ý kiến của PGS.TS Đặng Ngọc Dinh, giám đốc Trung tâm nghiên cứu phát triển hỗ trợ cộng đồng (CECODES) về cách giúp người nghèo bằng việc ép mua bò bệnh, bò già này.

“Cán bộ xã thực thi việc giúp dân theo nhiệm vụ được giao. Trong khi họ đã bận những việc công quyền mà còn phải làm thêm chuyện này thì đôi khi lại làm theo kiểu ban ơn”, PGS.TS Đặng Ngọc Dinh nói.

PGS.TS Vũ Hào Quang, nguyên phó viện trưởng Viện nghiên cứu dư luận xã hội (Ban Tuyên giáo trung ương), giảng viên cao cấp Học viện Báo chí tuyên truyền đánh giá chính sự lỏng lẻo từ cấp trên làm cho một bộ phận cán bộ càng xa trung tâm càng “lộng hành”. Chính sự tha hóa, biến chất của những cán bộ này sẽ làm đời sống người dân khó khăn hơn.

“Giúp đỡ người nghèo là chính sách rất đúng đắn nhưng cơ chế kiểm soát việc thực thi thì cần xem lại vì thực tế cho thấy còn nhiều sơ hở”, PGS.TS Vũ Hào Quang nói.

Theo PGS.TS Vũ Hào Quang, việc “móc túi” Nhà nước, “móc túi”, bóc lột người nghèo sẽ làm niềm tin của người dân vào những chính sách giúp đỡ của Đảng, Nhà nước mất dần đi.

“Phải có hình thức xử lý rất nặng những đơn vị, cá nhân trục lợi từ tiền giúp đỡ bà con nghèo để lấy lại lòng tin trong nhân dân”, PGS.TS Vũ Hào Quang nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, PGS.TS Vũ Hào Quang cho rằng để việc giúp đỡ người nghèo thật sự hiệu quả, cần có sự quản lý chặt chẽ về cơ chế thực thi và gắn chặt trách nhiệm của cộng đồng, chính quyền địa phương.

“Ví dụ muốn giúp người nghèo 10 đồng thì Nhà nước cho 7 đồng, 3 đồng còn lại do chính quyền địa phương chi trả. Lúc đó, chính quyền địa phương sẽ thấy xót rồi quản lý chặt hơn. Nếu không, Nhà nước cho 10 đồng thì sẽ có chuyện đâu đó người ta xà xẻo của dân”, PGS.TS Vũ Hào Quang nêu.

Theo PGS.TS Đặng Ngọc Dinh, ở nước ngoài, với những hoạt động như thế này, chính phủ thường giao tiền cho các tổ chức phi chính phủ làm.

Với trọng trách của mình, các tổ chức phi chính thủ sẽ thực hiện việc giúp người một cách hiệu quả, thiết thực hơn.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s