Việt Nam còn xa mới đạt được ‘kinh tế thị trường đầy đủ’

Posted: December 20, 2015 in Uncategorized
Tags:

Lê Dung/SBTN (VNTB) – Đề nghị “linh hoạt chấp nhận cho Việt Nam là một nền kinh tế thị trường” của Thủ tướng Dũng tại các hội nghị quốc tế và các cuộc gặp tay đôi với viên chức nước ngoài lại vừa nhận được câu trả lời dứt khoát từ phía Liên minh châu Âu: Việt Nam mới chỉ đạt được 1 trong số các tiêu chí về kinh tế thị trường.

► Bài liên quan: EU: Việt Nam mới đạt 1 trong 5 tiêu chí về kinh tế thị trường

� Xem thêm: Cơ hội của Việt Nam là rất mong manh nếu không tiếp tục cải cách.

Thông tin trên xuất hiện trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 7/12/2015 do phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, chỉ hai ngày sau Diễn đàn Đối tác Phát triển. Tại đây, Đại sứ Bruno Angelet – Trưởng phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam nói thẳng:

“Để được công nhận là nền kinh tế thị trường, các quốc gia phải đạt đủ 5 tiêu chí. Tuy nhiên, Việt Nam mới chỉ đạt được 1 tiêu chí trong số đó là mức độ ảnh hưởng của chính phủ trong việc phân bổ các nguồn lực và các quyết định của doanh nghiệp.

4 tiêu chí chưa đạt là: không có sự can thiệp của nhà nước làm biến dạng hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp; Quản trị doanh nghiệp, kế toán và kiểm toán; Sự tồn tại và thực thi một chế độ pháp lý, tôn trọng các quyền sở hữu trí tuệ, phá sản và cạnh tranh cũng như các hệ thống tư pháp; Lĩnh vực tài chính của Việt Nam”.

Vào năm 2013, ngay sau cuộc gặp Barak Obama – Trương Tấn Sang tại Washington, phía Việt Nam đã bắt đầu lấp ló đề nghị đối với Bộ trưởng thương mại và Đại diện thương mại Mỹ để dành cho chính thể này “quy chế kinh tế thị trường đầy đủ”. Tuy nhiên ngay tại thời điểm đó, giới chuyên gia phân tích độc lập đã cho biết Việt Nam không đạt được bất kỳ tiêu chí nào trong 5 tiêu chí về kinh tế thị trường do Liên hiệp quốc đưa ra. Đặc biệt Việt Nam không có cạnh tranh bình đẳng giữa thành phần kinh tế tư nhân với kinh tế nhà nước, độ minh bạch quá kém, không bảo đảm sở hữu trí tuệ, cải cách khung luật pháp quá chậm…

“Kinh tế thị trường đầy đủ” lại liên quan mật thiết với cơ chế được hưởng các mức thuế ưu đãi trong xuất khẩu một khi Việt Nam tham gia vào Hiệp định TPP. Sau hai năm từ khi “quyết tâm đạt được kinh tế thị trường đầy đủ” như một tuyên bố của Thủ tướng Dũng, cho tới nay bản chất nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa có gì thay đổi. Kinh tế quốc doanh, trong khi chiếm đến 2/3 tài sản cùng nhiều cơ chế được ưu ái, lại chỉ đạt hiệu suất bằng phân nửa khối kinh tế tư nhân. Trong khi đó, nạn sao chép và ăn cắp bản quyền ngày càng kinh hoàng ở Việt Nam. Còn những bộ luật liên quan đến cải cách thể chế như Luật hình sự, Luật báo chí, Luật lập hội, Luật tín ngưỡng tôn giáo… vẫn gần như không được cải thiện.

Cùng thời gian phái đoàn Liên minh châu Âu thông báo việc Việt Nam chỉ đạt 1/5 tiêu chí về “kinh tế thị trường đầy đủ”, Bộ công an lại bắt thêm một nhà bất đồng chính kiến có tiếng: luật sư Nguyễn Văn Đài.

Tiếp tục lún sâu vào bùn đen, biết đến bao giờ nhà nước Việt Nam mới vươn đến “kinh tế thị trường đầy đủ”, để hòng cứu vãn nền kinh tế đang tràn ngập nguy biến khủng hoảng?

Cơ hội của Việt Nam là rất mong manh nếu không tiếp tục cải cách

Tư Giang (TBKTSG Online) – Các chuyên gia kinh tế cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục đẩy nhanh chương trình tái cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 5 năm tới nếu không muốn tụt hậu.


Tái cơ cấu kinh tế cần được thêm động lực trong 5 năm tới – Ảnh TL

Lo người dân ra rìa khi hội nhập

Phát biểu tại hội thảo về tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 17-12, chuyên gia Phạm Chi Lan nói: “Hội nhập hiện nay đặt Việt Nam trước thách thức rất lớn, nếu không tái cơ cấu được thì chúng ta tụt hậu xa hơn”.

Bà nói tiếp: “Giai đoạn mới có những đòi hỏi gay gắt hơn nhiều. Năm năm tới nếu chúng ta không tiếp tục đổi mới thể chế, cải cách kinh tế thì cơ hội của Việt Nam là rất mong manh”.

Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung bổ sung thêm: “Thể chế nào, doanh nghiệp đó. Thể chế [hiện nay] không cho người ta làm lớn được, vì làm lớn thì họ sợ là bảo vệ tài sản như thế nào?”

Ông Cung nói thêm: “Khi mà luật pháp chưa bảo vệ được tài sản của họ, thì họ không làm hoặc phải tìm cách bảo vệ tài sản. Luật chơi của chúng ta khác với quốc tế. Chúng ta không thể hội nhập được bằng lực lượng doanh nghiệp tư nhân như vậy”.

Ông nói: “Nếu chúng ta  không cải cách đủ mạnh, thì Việt Nam tiếp tục có tăng trưởng, nhưng… các cơ hội chủ yếu rơi vào tay doanh nghiệp nước ngoài. Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam và người lao động không được hội nhập mà còn bị vùi dập bởi hội nhập, bị ra rìa”.

Theo ông Cung, Việt Nam còn thiếu chính sách toàn diện về cạnh tranh, và tư duy chung là còn sợ thị trường. Bên cạnh đó, còn quá nhấn mạnh đến sự can thiệp của nhà nước, nhà nước đang thực hiện quá nhiều chức năng.

“Hội nhập tạo cơ hội đang dạng hóa phương thức sản xuất, song thể chế phải đủ linh hoạt để du nhập và thực hiện các sáng kiến và ý tưởng kinh doanh”, ông nói.

Thể chế mâu thuẫn

Hội thảo này được CIEM tổ chức để công bố một báo cáo đánh giá về chương trình tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế mà Chính phủ triển khai trong giai đoạn mấy năm vừa qua. Theo báo cáo này, hiệu quả của các cải cách trong lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), và ngân hàng thương mại vẫn còn rất hạn chế, và chưa như mong muốn.

Ông Cung cho rằng, vấn đề chính hiện nay nằm ở chỗ, Việt Nam chưa chuyển đổi được mô hình sở hữu hiện nay sang sở hữu kinh tế thị trường. Việc chuyển từ sở hữu nhà nước sang sở hữu tư nhân chưa được hoàn thành, nhiều loại tài sản chưa được ghi nhận là tài sản nên chưa có sở hữu. Sở hữu toàn dân còn chiếm tỷ trọng lớn, và nhiều loại tài sản không có chủ sở hữu rõ ràng.

“Phần lớn tài sản không thương mại được hoặc khó thương mại, không thể chuyển thành vốn đầu tư kinh doanh. Chính vì vậy mà nhiều nguồn lực không sử dụng được hoặc sử dụng kém hiệu quả”, ông nói và nhận xét thêm, thị trường tài sản như đất đai, vốn không vận hành được.

“Ví dụ, chúng ta không có thị trường sơ cấp về đất đai, quan hệ giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan nhà nước là quan hệ phân phối, xin cho theo phương thức hành chính, không phải giao dịch thị trường. Đó như một món quà mà nhà nước giao anh, thì lúc nào cũng lấy lại được”, ông nói thêm.

Ông nhận xét, với doanh nghiệp tư nhân trong nước, sau khi mua và tích tụ được đất, thì doanh nghiệp đó chưa phải là chủ sở hữu mà là chỉ là người đi thuê mảnh đất mà chính họ đã bỏ tiền ra mua.

Bà Chi Lan nhận xét, tái cơ cấu kinh tế là không thể thực hiện được nếu vẫn còn tư duy không sẵn sàng cho một bộ phận chết. “Vì ổn định vĩ mô chúng ta đã nương tay với một bộ phận, nên không thể tái cơ cấu được”.

“Chúng ta không chỉ phân bổ vốn đầu tư không hợp lý mà tất cả các nguồn lực khác cũng như vậy”, bà nhận xét.

Bà Lan bổ sung thêm, hiệu quả thấp của bộ máy hành chính cũng khiến cho chi phí kinh doanh và cuộc sống thêm đắt đỏ.

Về lĩnh vực ngân hàng, chuyên gia Nguyễn Xuân Thành từ chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright có một nhận xét rất đáng chú ý là trước thời điểm tái cấu trúc, tài sản nhà nước chiếm dưới 50% tổng tài sản ngân hàng, nhưng qua tái cơ cấu thì đã tăng lên cao hơn.

Ông Thành nhận xét thêm trong giai đoạn 2016 – 2020, lĩnh vực ngân hàng tiếp tục phải đảm bảo thanh khoản và tránh đổ vỡ của các tổ chức tín dụng, trước khi nói đến việc có hệ thống ngân hàng hiện đại.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s