Việt Nam sẽ có thay đổi lớn về chính sách ngoại tệ

Posted: December 30, 2015 in Uncategorized
Tags:

Mặc Lâm (RFA) – Mặc Lâm phỏng vấn GSTS Vũ Văn Hóa, Trưởng khoa Kinh tế tài chánh ĐH Quản Lý Kinh Doanh để có thêm chi tiết về vấn đề này.

� Xem thêm: Ngân sách thâm hụt và dự án ‘tôm hùm’ bạo chi.

dollar-vn-630.jpgẢnh minh họa RFA

Mới đây ông Nguyễn Văn Bình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết sẽ có thay đổi lớn về chính sách ngoại tệ đặc biệt là đồng đô la Mỹ. Cụ thể trong tương lai người gửi ngoại tệ vào ngân hàng có thể phải rút ra bằng tiền đồng Việt Nam và khi doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi ngoại tệ vào ngân hàng chẳng những không có lời mà còn phải trả lệ phí tiền gửi.

Mặc Lâm: Thưa Giáo sư, trước tuyên bố của Thống đốc Ngân hàng Việt Nam Nguyễn Văn Bình về việc siết chặt ngoại tệ khi người dân gửi đồng đô la vào thì khi rút ra không được lấy đô la mà phải lấy bằng tiền đồng Việt Nam. Kế đó, chằng những không có lãi mà còn phải trả phí tiền gửi. Xin ông cho biết mặt tích cực cũng như tiêu cực của chính sách này.

GSTS Vũ Văn Hóa: Chúng tôi cũng hơi bất ngờ. Trước hết là việc gởi ngoại tệ vào ngân hàng của cả doanh ngiệp và cá nhân với lãi suất bằng không. Thật ra thì cũng dễ giải thích thôi nhưng còn việc gửi vào mà rút ra có lệ phí thì việc này còn phải xem lại bởi vì sẽ làm cho người gởi tiền rất là thất vọng. Người sử dụng ngoại tệ có những mục đích khác nhau. Người ta có thể dự trữ ngoại tệ để dùng vào một việc nào đó mà bây giờ bắt người ta phải trả phí thì tôi cho là không hợp lý. Thứ hai, người ta gửi ngoại tệ mà bắt phải rút ra bằng tiền Việt thì quá vô lý bởi vì việc này vi phạm  sở hữu  về tiền tệ đối với các thể nhân và pháp nhân. Chúng tôi cũng còn nghiên cứu thêm về việc này nên chưa muốn giải thích chi tiết. Nói chung nhiều người cũng không đồng tình về vấn đề này.

    Người ta có thể dự trữ ngoại tệ để dùng vào một việc nào đó mà bây giờ bắt người ta phải trả phí thì tôi cho là không hợp lý. Thứ hai, người ta gửi ngoại tệ mà bắt phải rút ra bằng tiền Việt thì quá vô lý bởi vì việc này vi phạm sở hữu về tiền tệ đối với các thể nhân và pháp nhân
– GSTS Vũ Văn Hóa    

Mặc Lâm: Nhiều người cho rằng quyết định này sẽ ảnh hưởng trầm trọng đến doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu vì ngoại tệ gửi vào để thanh toán hay rút ra để trang trải đều phải rút bằng tiền Việt Nam. Điều này sẽ gây trở ngại và nhất là doanh nghiệp nước ngòai sẽ gặp rắc rối dẫn đến những tiêu cực phát sinh trong ngành ngân hàng. GS có thêm ý kiến gì không?

GSTS Vũ Văn Hóa: Vâng, tôi cũng đồng tình với ý kiến của anh. Tôi nghĩ là những đơn vị đã gởi ngoại tệ vào, như đã nói ở trên, thì người ta đã có mục đích sử dụng riêng. Ví dụ là thể nhân thì người ta cũng có thể đi nước ngoài hoặc là gởi cho con cái người ta đi du học. Đó là một mục đích. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thì việc sử dụng ngoại tệ là việc rất là thường xuyên. Do vậy, bây giờ anh gởi vào mà lại bắt rút ra bằng tiền Việt thì tôi cho là không hợp lý bởi vì như vậy thì tỉ giá anh tính tỉ giá như thế nào và cũng có lúc lên lúc xuống. Nhìn chung, lợi ích đối với các doanh nghiệp thì tôi là nó bị tác động. Do đó, việc này rất không hợp lý trong điều kiện Việt Nam và anh có thể dùng cái từ gọi là “ cưỡng chế” và như vậy có thể nói là mất cái quyền dân chủ đối với những người có tài sản ở trên đất nước Việt Nam.

Khách hàng đổi tiền ở ngân hàng (minh họa)

Mặc Lâm:Theo lập luận của ông Bình thì tỉ giá sẽ thay đổi hàng ngày nhằm chống lại đầu cơ đồng tiền đô la vì khi ấy không ai dám găm lại để kiếm lời. Theo GS thì đây co phải là một biện pháp cần thiết trong lúc này hay không?

GSTS Vũ Văn Hóa: Không phải là vì đầu cơ. Bây giờ người ta đã gởi vào ngân hàng thì còn đầu cơ cái gì. Người ta dùng để kinh doanh mà. Anh có thể sử dụng tiền đó của người ta bởi vì tiền trên tài khoản thì ngân hàng có quyền sử dụng như một phương tiện tín dụng để anh có thể dùng vào việc nào đó. Khi nào các chủ sở hữu của những đồng tiền đó người ta có nhu cầu thì lúc ấy ngân hàng trả về cho người ta theo số dư ban đầu. Tôi nghĩ việc đó là toàn quyền của ngân hàng. Tuy nhiên, chúng ta không thể nào sử dụng tiền của người ta mà chúng ta ép buộc theo cách tỉ giá áp đặt. Tôi nghĩ là không nên.

Mặc Lâm: Ông Bình cũng cho rằng biện pháp này sẽ làm cho người có đô la sẽ bất an vì cảm thấy giữ đô la không chắc chắn mà nên đổi ra tiền đồng để ký gửi. Sự thật dòng tiền ngoài xã hội có nhu cầu đúng như lập luận của ông Thống đốc này không?

    Tôi cho là đồng tiền của tất cả các nước chậm phát triển trong đó có VN đều không ổn định bền vững bởi vì nó tùy thuộc vào tình trạng kinh tế của đất nước ấy. Thứ nhất là về tâm lý, người ta cũng chưa tin tưởng lắm. Thứ hai, rõ ràng là tình trạng kinh tế của anh cũng không ổn định…Hai lý do đó khiến người ta chưa tin tưởng lắm bằng việc người ta tự giữ ngoại tệ
– GSTS Vũ Văn Hóa    

GSTS Vũ Văn Hóa: Bây giờ đối với đô la hay Euro hay đồng bảng Anh thì tôi cho đấy là đồng tiền của quốc gia nhưng mà nó có vai trò quốc tế của nó và nó được đảm bảo rất là tốt. Mình cũng không thể lấy nội tệ của mình để áp đảo và bắt người ta phải tuân theo. Như vậy là mất quyền tự chủ nên phải xem lại. Nếu mà dân chúng không đồng tình với việc đó thì chính sách đó là chính sách không hợp lòng dân.

Mặc Lâm: Sự thật cho thấy là đồng tiền Việt Nam vẫn chưa mạnh như vài nước trong khu vực để có thể tự tin giao dịch ngoài thị trường. Chính sách này có làm cho thị trường tài chánh Việt Nam trở nên bất ổn hay không?

GSTS Vũ Văn Hóa: Tôi cho là đồng tiền của tất cả các nước chậm phát triển trong đó có Việt Nam đều không ổn định bền vững bởi vì nó tùy thuộc vào tình trạng kinh tế của đất nước ấy. Thứ nhất là về tâm lý, người ta cũng chưa tin tưởng lắm. Thứ hai, rõ ràng là tình trạng kinh tế của anh cũng không ổn định một cách vững chắc. Hai lý do đó khiến người ta chưa tin tưởng lắm bằng việc người ta tự giữ ngoại tệ. Nếu như chính sách này còn tồn tại thì tôi cho rằng lượng ngoại tệ gởi vào ngân hàng sẽ ít đi chứ không phải như hiện nay.

Mặc Lâm: Là một chuyên gia tài chánh ông có ý kiến gì cho người dân cũng như cho chính phủ về chính sách này?

GSTS Vũ Văn Hóa: Bây giờ chính sách đã như vậy thì có thể giải thích nhưng mà có thể chính phủ chưa nghe và ngân hàng chưa thực hiện. Việc này phải chờ dư luận của công luận. Chính sách này phải liên quan đến việc ngoại tệ gởi vào ngân hàng; Nó sẽ giảm đi một cách nhanh chóng thì các ông ấy mới tỉnh ra và sẽ có một chính sách khác.

Mặc Lâm: Xin cám ơn GSTS Vũ Văn Hóa

[:-/] Sẽ có thay đổi lớn về chính sách ngoại tệ (Hồng Phúc TBKTSG Online) – Theo lộ trình điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thì người dân, doanh nghiệp tới đây gửi ngoại tệ sẽ phải trả phí và thậm chí gửi ngoại tệ phải rút ra bằng tiền đồng.

Đó là thông điệp được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ sáng nay 28-12. Bài phỏng vấn có ba điểm quan trọng.

Thứ nhất, trong tương lai người gửi ngoại tệ vào ngân hàng có thể phải rút ra bằng tiền đồng. “Định hướng nhất quán của NHNN là chuyển từ quan hệ vay và gửi ngoại tệ sang quan hệ mua – bán… Chúng ta tôn trọng quyền nắm giữ ngoại tệ của người dân, doanh nghiệp, nhưng trên lãnh thổ Việt Nam phải sử dụng VND. Bạn có nguồn thu ngoại tệ hợp pháp, nhưng nếu tiêu xài phải rút ra bằng đồng VND. Đó là lộ trình cuối cùng phải tiến tới”, ông Bình nói.

Thứ hai, ông cho biết trước mắt người dân vẫn có quyền rút ngoại tệ, nhưng NHNN không khuyến khích việc này. Tới đây, không loại trừ khả năng NHNN áp dụng mức lãi suất âm, nghĩa là người gửi ngoại tệ sẽ phải trả phí.

Thứ ba, NHNN sẽ điều hành tỷ giá (VND/USD) bằng tỉ giá trung tâm. Tỷ giá trung tâm sẽ thay đổi thường xuyên, thậm chí hằng ngày, hôm nay NHNN có thể công bố tỉ giá này và ngày mai công bố tỉ giá khác. Khi đó, ai có nhu cầu thật mới mua, còn nếu đầu cơ thì nguy cơ thua lỗ, rủi ro rất lớn.

“Cộng với giải pháp về lãi suất như tôi nói ở trên thì những ai giữ đô la Mỹ sẽ không yên vì không biết như thế nào, có thể lỗ vì lãi suất và cũng có thể lỗ tỉ giá trong ngày. Với biện pháp này, NHNN tốn ít ngoại tệ hơn rất nhiều so với hiện nay”, ông Bình giải thích thêm.

Trao đổi với TBKTSG Online, tổng giám đốc một ngân hàng thương mại cho rằng, tỷ giá trung tâm theo ông hình dung có thể tương tự như chính sách tỷ giá mà NHNN từng áp dụng trong quá khứ, tức là bằng bình quân tỷ giá của các ngân hàng quốc doanh vào cuối ngày hôm trước cộng thêm với một biên độ nhất định. Đây là một hình thức tự do hơn của tỷ giá so với hiện nay nhưng không hoàn toàn thị trường bởi thứ nhất các ngân hàng quốc doanh về bản chất là ngân hàng của nhà nước, thứ hai thị trường tiền tệ Việt Nam chưa đủ các yếu tố và điều kiện để có đủ các đặc tính của nền kinh tế thị trường.

Ngân sách thâm hụt và dự án ‘tôm hùm’ bạo chi

(VNTB) theo VEF – Thâm hụt ngân sách thường vượt mục tiêu quy định, nợ công liên tục được cảnh báo tăng cao. Tuy nhiên, những đề xuất bạo chi cho nhiều dự án ngàn tỷ vẫn không dừng lại.

Chi ngân sách kiểu ‘tôm hùm’

Việt Nam đặt ra mục tiêu giảm bội chi ngân sách xuống 4,5% GDP vào 2015. Tuy nhiên, thực tế những năm qua bội chi ngân sách luôn cao hơn mức này. Cụ thể, năm 2011: 4,4% GDP; năm 2012: 5,4% GDP; năm 2013: 6,6% GDP; năm 2014: 5,3% GDP; năm 2015 dự kiến khoảng 5% GDP

Nguyên nhân được giải thích là do tình hình kinh tế xã hội trong nước khó khăn nên thu ngân sách khó khăn, trong khi chi lại tăng cao,… Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia thì không thể bỏ qua yếu tố lạm chi, thiếu kiểm soát chặt chẽ, nhất là tại các địa phương.

Việc phân chia nguồn lực cho các dự án đầu tư công nói riêng và ngân sách nói chung ở Việt Nam đang có nhiều vấn đề. Những nơi được uống “bầu sữa ngân sách” đang thi nhau chọn “tôm hùm” – đó là ý kiến của Tiến sỹ Huỳnh Thế Du, Giám đốc chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright tại Diễn đàn Tái cơ cấu đầu tư công gắn với tăng trưởng xanh diễn ra mới đây.


Thu khó khăn, nhu cầu chi đầu tư và trả nợ tăng.

Ông Du lấy ví dụ, một địa phương xây tượng đài có vốn đầu tư lên tới trên 400 tỷ đồng. Số tiền này tương đương hơn 5% chi ngân sách và hơn 10% thu ngân sách năm 2010 của tỉnh. Việc tôn vinh hoặc có chính sách hợp lý những người có công với nước là cần thiết. Tuy nhiên, một công trình như thế có thực sự cấp bách, trong khi đất nước chưa thực sự khá giả và chúng ta đang có nhiều nhu cầu cần thiết hơn?.

Theo ông Du, “cơ chế ngân sách tôm hùm” có thể được hiểu là địa phương nào cũng muốn có những công trình quy mô, được hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, mà không quan tâm đến hiệu quả và sự hữu dụng của chúng. Rất nhiều các dự án, công trình gần như không mang lại ý nghĩa về mặt quốc kế dân sinh.

Câu chuyện hàng loạt địa phương xin xây trụ sở hoành tráng thời gian qua, cũng nằm trong xu hướng chi tiêu ào ào như vậy. Nhìn vào số tiền một số tỉnh, thành xin để xây trụ sở có thể một phần nào điều này.

Cụ thể, Hải Phòng xin xây Trung tâm hành chính – chính trị, tổng vốn 10.000 tỷ đồng; Khánh Hòa hơn 3.000 tỷ đồng; Nghệ An hơn 2.100 tỷ đồng; Hà Tĩnh khoảng 2.000 tỷ,…

Cứ nghĩ số ngàn tỷ trên là tiền của địa phương, thế nhưng hầu hết các tỉnh, thành này đều xin ngân sách trung ương hỗ trợ. Hải Phòng xin hơn 6.800 tỷ đồng từ ngân sách. Hay như tỉnh Nghệ An, tổng chi ngân sách địa phương năm 2014 là hơn 16.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương phải bổ sung 10.000 tỷ đồng.

Cùng với đó là tình trạng đầu tư công hết sức tràn lan. Một số tỉnh, thành phố chưa bố trí đủ vốn cho các dự án, công trình đã hoàn thành và dự án đang thi công dang dở, nhưng vẫn không ngừng khởi công các công trình mới.

Ví dụ tại Ninh Bình, tính đến cuối năm 2011 còn 599 công trình, dự án đã hoàn thành hoặc thi công dang dở với số vốn thiếu hơn 9.000 tỷ đồng, nhưng trong 2 năm tiếp theo vẫn quyết định phê duyệt 347 dự án mới với tổng mức đầu tư 6.943 tỷ đồng, là nguyên nhân phát sinh nợ đọng.

Trong khi đó, trên thực tế hiện nay có tới 80% địa phương chưa tự nuôi nổi mình, ngân sách thu không đủ chi, phải nhờ Trung ương trợ giúp. Điều này ngày càng làm cho ngân sách Trung ương thêm nặng gánh và thâm hụt, dẫn đến phải vay nợ nhiều.

Áp lực nợ công

Thâm hụt ngân sách ngày càng cao đã khiến cho nợ công/GDP tăng nhanh chóng và tiến đến gần ngưỡng trần 65% theo quy định của Quốc hội.

Ông Bùi Đức Thụ, ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính – ngân sách Quốc Hội, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội Khóa 13, diễn ra tháng 10/2015 cho biết, mặc dù nợ công hiện nay vẫn ở ngưỡng cho phép, dưới 65% GDP, nhưng bội chi ngân sách vẫn đang gây áp lực rất lớn, cân đối ngân sách khó khăn nên phải tiếp tục vay.


Kỷ luật ngân sách vẫn còn chưa chặt chẽ.

Năm 2015 chúng ta trả nợ được 150.000 tỷ đồng nhưng bội chi ngân sách 226.000 tỷ và phát hành trái phiếu chính phủ 85.000 tỷ; năm 2016 bội chi ngân sách 254.000 tỷ, trả nợ 155.000 tỷ nhưng trong đó dự kiến vay 95.000 tỷ để đảo nợ. Bốn năm nay chúng ta không trả hết được các khoản nợ đến hạn, cho nên phải vay để đảo nợ. Cứ đà này thì nợ công liên tục tăng.

Con số Chính phủ công bố mới đây cho biết, đến ngày 31/12/2015, mức dư nợ công dự kiến khoảng 61,3% GDP, nợ Chính phủ khoảng 48,9% GDP và nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 41,5% GDP, trong phạm vi quy định. Tuy nhiên, dư nợ công những năm qua đã tăng từ năm 2011 đến năm 2015 tăng thêm khoảng 7% GDP.

Báo cáo này cũng cho biết, giai đoạn 2016-2020, dự kiến thu NSNN thời gian tới không tăng đột biến, trong khi nhu cầu chi NSNN phải tăng lớn để trả các khoản nợ đến hạn, đầu tư cơ sở hạ tầng,… Vì vậy, cân đối NSNN tiếp tục phải bội chi ở mức hợp lý để đầu tư phát triển

Theo đồng hồ nợ công toàn cầu, tại thời điểm ngày 4/6/2015 nợ công của Việt Nam sát mức 90 tỷ USD, chiếm tỷ lệ 46,5% GDP. Tuy vậy, Ngân hàng Phát triển vhâu Á (ADB) cảnh báo nợ công Việt Nam có thể lên tới 60% GDP vào cuối năm 2016.

Theo các số liệu, nghĩa vụ trả nợ/tổng thu ngân sách Nhà nước là 22,6% trong năm 2013 và ước khoảng 26,7% vào năm 2014, vượt ngưỡng 25%.

Trong khi đó, theo thông lệ, chi để trả nợ trên 25% nguồn thu là điều cần được cảnh báo. Cho nên với bối cảnh thực trạng nợ công như vậy, thì đây là sự báo động rất cao, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s