Sống ở Việt Nam, mở mắt ra thấy hàng Trung Quốc

Posted: January 14, 2016 in Uncategorized
Tags:

Bích Diệp (Dân Trí) – Từ đồ ăn thức uống đến giày dép, áo quần, ti vi, tủ lạnh…, bất cứ thứ gì cũng có thể thấy hàng Trung Quốc hiện diện trong đời sống kinh tế của người Việt Nam. Có phải do người Việt, doanh nghiệp Việt không sản xuất nổi, hay còn lý do nào khác?

� Xem thêm: Kinh tế Trung Quốc giảm tốc: Hàng Trung Quốc sẽ đổ bộ mạnh hơn vào Việt Nam?


Xét về mẫu mã, rất khó để nói những sản phẩm được bày bán vỉa hè này thua kém
các sản phẩm có xuất xứ Việt Nam bày bán trong siêu thị, cửa hàng lớn.

Hàng Việt thua ngay trên “sân nhà”

Không khí họp chợ những ngày cuối năm rộn ràng và tấp nập. Một tấm bạt với đủ các loại đồ gia dụng từ gói tăm, đũa ăn, đôi dép cho đến ấm nước, xoong nồi, quạt điện…, đều được bày bán tại một góc chợ dân sinh khu vực Hà Đông, Hà Nội.

Phóng viên hỏi mua một bình hoa thủy tinh có màu sắc rất bắt mắt. Sau khi mặc cả, mức giá đưa ra là 50 nghìn đồng/cái, trong khi giá bán sản phẩm của một số thương hiệu niêm yết trong siêu thị gấp tới 6 đến 10 lần. Khi được hỏi, “bán hàng sản xuất từ Trung Quốc này có ai mua không?”, chị H.- chủ sạp hàng lập tức phân tích: “Nếu không ai mua thì em nhập mấy chục triệu tiền hàng bày ra đây làm gì?”

Không hề tiếp cận với những số liệu thống kê, song người phụ nữ này quả quyết: “Tới 99,9% hàng hóa người Việt mình dùng là hàng Trung Quốc, thực phẩm người ta còn mua ăn huống hồ là hàng gia dụng! Chị xem đôi dép này (đưa 1 đôi dép đi trong nhà ra dẫn chứng): hàng Trung Quốc thì có đế bám còn hàng Việt mình làm ‘dốt’ lắm, chả có đế bám gì cả, đi dễ ngã thì ai mua!”.

Chị này còn nói thêm: “Nếu như hàng Việt mình mà rẻ và đẹp được như hàng của họ thì em nhập về bán ngay. Nhưng một sản phẩm của Việt Nam giá đắt bằng tới 4 – 5 sản phẩm của Trung Quốc, mà khách thì người ta chỉ có nhu cầu mua mới về dùng 1 năm rồi thanh lý, thế nên khó bán vô cùng!”.

Đặt vấn đề này với chuyên gia kinh tế Bùi Trinh: “Liệu có phải hàng hóa Việt Nam đang thua ngay chính trên sân nhà hay không?”, ông Trinh nói: “Việt Nam đã tự thua từ lâu rồi!”.

Ông Trinh cũng cho biết thêm, trong nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc thì hơn 90% là cho sản xuất, không lúc nào vượt quá 10% cho tiêu dùng cuối cùng. Vấn đề lớn nhất ở đây không phải nằm ở hành tỏi mà là nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc thiết bị.

Nói nôm na, một chiếc áo người tiêu dùng mặc có thể đề “made in Vietnam” nhưng nguyên liệu để tạo nên chiếc áo đấy vẫn phải nhập từ Trung Quốc. Số liệu chính thức của Hải quan cho thấy, chỉ trong 11 tháng đầu năm 2015, Việt Nam đã phải nhập tới gần 4,77 tỉ USD vải các loại; hơn 1,6 tỉ USD nguyên phụ liệu dệt, may, da giày; 6 triệu USD bông các loại, 558 triệu USD xơ, sợi dệt các loại…

Chuyên gia Bùi Trinh đánh giá, Việt Nam về cơ bản vẫn là một đất nước gia công. “Nếu không nhập khẩu từ Trung Quốc thì sẽ nhập từ đâu? Dứt khoát phải nhập từ nước khác nếu muốn sản xuất vì bản thân Việt Nam không tự sản xuất được nguyên vật liệu. Việt Nam phải nhập từ Trung Quốc do giá thành rẻ, hơn nữa với vị trí địa lý gần nên phí vận tải rẻ hơn”, vị chuyên gia phân tích. Thế nên, đứng trên phương diện kinh tế, “nhập khẩu từ Trung Quốc đâu có xấu!”, ông Trinh nhận xét.

Không cạnh tranh nổi, lỗi có hoàn toàn do doanh nghiệp?

Một số ý kiến cho rằng, việc sản phẩm Việt không thể sản xuất được nguyên phụ liệu và không cạnh tranh được về giá cả lẫn mẫu mã so với hàng Trung Quốc là do năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt yếu kém. Năng suất lao động của Việt Nam hiện chỉ bằng 1/3 so với Trung Quốc. Trong khi đó, theo ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thì có tới 97-98% doanh nghiệp Việt là nhỏ và siêu nhỏ. Ông Lộc so sánh doanh nghiệp tư nhân Việt Nam bước vào hội nhập giống như “đội thuyền thúng” đi ra biển.


Ngay cả nhãn mác cũng được nhà sản xuất Trung Quốc thiết kế cầu kỳ, bắt mắt (ảnh: BD)

Tuy vậy, ông Bùi Trinh đánh giá, ngoài năng lực thì doanh nghiệp Việt Nam vẫn thiếu sự hỗ trợ từ môi trường chính sách. Trên thực tế, doanh nghiệp Việt Nam phải chịu rất nhiều loại thuế phí cả chính thức lẫn phi chính thức.

Trong khi giá xăng dầu giảm chưa bám được tốc độ giảm của giá thế giới thì phí cầu đường tăng mạnh. Doanh nghiệp mỗi năm tiếp hàng chục đoàn thanh tra, kiểm tra thì làm ăn sao nổi. Thêm vào đó nạn tham nhũng vặt vẫn diễn ra phổ biến, “hành” doanh nghiệp…Các yếu tố này khiến sản phẩm doanh nghiệp Việt làm ra khó có thể cạnh tranh được về giá với sản phẩm các nước nói chung và với Trung Quốc nói riêng.

Trong khi đó, theo TS Nguyễn Minh Phong, để tăng lượng xuất khẩu sang Việt Nam, phía Trung Quốc thường áp dụng nhiều chính sách ưu đãi cho các nhà xuất khẩu của nước này về tài chính, hải quan, quản lý biên mậu, khuyến mại, ứng hàng cho thương nhân nhập khẩu, thanh toán bù trừ, hoán đổi tiền tệ để khuyến khích, hỗ trợ cạnh tranh, tạo lợi thế hơn hẳn các quy định của Việt Nam. Việc sử dụng nhân dân tệ với các dịch vụ đổi tiền tự phát ở biên giới cũng kích thích nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc…

Hồi giữa năm 2015, dư luận xôn xao về con số chênh lệch thống kê hàng hóa xuất nhập khẩu hàng hóa được phía Việt Nam và Trung Quốc công bố là quá lớn, lên tới 20 tỉ USD. Người ta đặt câu hỏi: “20 tỉ USD này đã đi đâu?”. Ông Bùi Trinh cho hay, 20 tỉ USD này được phân bổ tới mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế Việt Nam, từ nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất cho đến hành tỏi, giày dép…người tiêu dùng mua.

Vị chuyên gia cũng cho rằng, trong vấn đề này có những khuất tất nhất định, bởi phía Trung Quốc thống kê được mà phía Việt Nam lại không ghi chép được. Bên cạnh các lý do không đáng kể như việc nhập khẩu các container “rác thải”, hàng hóa vô chủ; vận chuyển hàng thông qua cư dân biên giới thì tình trạng thẩm lậu còn do trách nhiệm của cơ quan hải quan. Rõ ràng, một “con voi lớn” 20 tỉ USD rất khó để “chui lọt lỗ kim” cửa khẩu, vậy nhưng điều đó vẫn xảy ra là không bình thường!

Khi 20 tỉ USD mà phần lớn là hàng lậu, trốn thuế được “tuồn” vào thị trường nội địa của Việt Nam thì điều dễ hiểu là các sản phẩm Việt khó có cơ hội thắng thế – nếu chỉ xét về phương diện giá.

Kinh tế Trung Quốc giảm tốc:
Hàng Trung Quốc sẽ đổ bộ mạnh hơn vào Việt Nam?

Cẩm An (CAF) Theo Trí thức trẻ – Từ những năm 1995 trở lại đây, mức nhập siêu từ Trung Quốc vào Việt Nam đã ngày càng tăng lên, mức thấp cũng đã chiếm 64% tổng nhập siêu, năm nhiều thì lên tới 97%.


Hàng Trung Quốc đang tràn ngập thị trường

Trao đổi với chúng tôi, TS. Phạm Tất Thắng, chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng việc hoạt động sản xuất của Trung Quốc bị đình đốn, xuất khẩu giảm liên tiếp trong nhiều tháng qua sẽ khiến cho nước này tìm cách đẩy hàng hóa sang các nước lân cận nhiều hơn.

Trong đó Việt Nam sẽ là nước bị tác động nhiều nhất và nhiều khả năng sẽ hàng hóa Trung Quốc sẽ tiếp tục đổ bộ mạnh vào thị trường cả đường chính ngạch và tiểu ngạch. Thực trạng này được xem là nguy cơ lớn cho hàng hóa Việt Nam ngay trên chính sân nhà.

Sự giảm tốc hiện nay của kinh tế Trung Quốc đang trở thành mối lo ngại với nhiều nước trong đó có Việt Nam, khi nước ta có quan hệ thương mại khá lớn với nước này. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Kinh tế Trung Quốc có ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu. Dẫn chứng cho thấy là khi thị trường chứng khoán Trung Quốc có sự thay đổi thì cũng kéo theo các biến đổi trên thị trường chứng khoán châu Âu, Nhật Bản và Mỹ.

Là nước có quan hệ thương mại lớn với Trung Quốc, biến động kinh tế Trung Quốc tất nhiên sẽ ảnh hưởng nước ta. Hơn nữa kinh tế của ta gần Trung Quốc, có biên giới và trên nhiều lĩnh vực gắn bó chặt chẽ, thậm chí phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, như nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu sản xuất một số hàng xuất khẩu.

Dẫn chứng mới đây nhất là khi Trung Quốc phá giá đồng NDT, đã ảnh hưởng đến hệ thống tiền tệ thế giới trong đó có Việt Nam. Để ứng phó với những tác động này thì Ngân hàng Nhà nước đã có những động thái quyết định kịp thời trong điều chỉnh tỷ giá nên hạn chế được phần nào ảnh hưởng tiêu cực từ đồng tiền NDT bị giảm giá ảnh hưởng tiêu cực Việt Nam.

Chính sách của NHNN cũng có ý nghĩa rất lớn khi hạn chế ảnh hưởng của đồng NDT giảm giá đến hàng hóa Việt Nam. Bởi khi đồng NDT giảm giá thì hàng hóa của Trung Quốc sẽ vào Việt Nam nhiều hơn do giá rẻ hơn, đặc biệt là hàng giá rẻ vốn từ trước đến nay đã xâm nhập vào thị trường sẽ càng tràn vào Việt Nam. Đúng thời điểm thị trường Việt Nam đang cần hàng hóa cho tiêu dùng Tết và điều này có ảnh hưởng rất nên cần phải theo dõi cẩn trọng những ảnh hưởng này.

Trong năm qua thì xuất khẩu sang Trung Quốc khó khăn hơn nhưng nhập khẩu hàng từ Trung Quốc lại vẫn tăng lên rất lớn. Liệu đây có phải là báo hiệu cho thấy hàng Trung Quốc sẽ đổ bộ vào Việt Nam ngày càng nhiều?

Tình trạng này xảy ra trong nhiều năm nay rồi, song năm qua thì thấy rõ hơn. Ta xuất khẩu sang Trung Quốc khó khăn, lượng ít nên chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ so với tổng kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc. Ngược lại thì hàng Trung Quốc nhập khẩu vào Việt nam dễ dàng hơn, nhiều hơn và tỷ trọng chiếm phần rất lớn. Tỷ lệ hàng nhập siêu từ Trung Quốc cũng chiếm hầu hết trong tỷ lệ nhập siêu của nền kinh tế nước ta.

Vì vậy mà thời gian qua, khi hàng Trung Quốc tồn kho nhiều, kinh tế nước này tăng trưởng chững lại, đồng NDT giảm giá, các quốc gia nhập khẩu hàng Trung Quốc như ở châu Âu tẩy chay hàng Trung Quốc… thì việc nước này tìm cách đưa hàng sang thị trường lân cận sẽ ngày càng nhiều hơn. Việc đẩy hàng hóa sang các nước lân cận, đặc biệt là sang các nước ASEAN cũng có cơ sở pháp lý, đó là Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA).

Đối với Việt Nam thì ngoài việc nhập khẩu đường chính ngạch, thì rất nhiều hàng lậu, trốn thuế cũng được đưa qua đường tiểu ngạch thông qua biên giới giữa hai nước. Do đó, nếu chúng ta không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ thì hàng hóa sẽ vào Việt Nam nhiều hơn, mức độ nghiêm trọng hơn trong thời gian tới.

Tôi cho rằng thực trạng này rất đáng lo ngại. Vì ngay từ những năm 1995 trở lại đây, mức nhập siêu từ Trung Quốc vào Việt Nam đã ngày càng tăng lên, mức thấp cũng đã chiếm 64% tổng nhập siêu, năm nhiều thì lên tới 97%.

Thậm chí có năm ta xuất siêu thì vẫn nhập siêu rất nhiều từ Trung Quốc. Đặc biệt là năm 2015 khi cán cân thương mại quay lại nhập siêu thì con số nhập siêu từ Trung Quốc lại càng lớn hơn với 32,5 tỷ USD. Đó là con số chính thức nhưng bên cạnh con số này còn có con số chênh lệch giữ hải quan Trung Quốc và Việt Nam, lên tới gần 20 tỷ USD nữa.

Đây là tình trạng quá nghiêm trọng, cần phải có chính sách vĩ mô và nhận định mang tầm chiến lược. Không thể để mãi tình trạng này, vì nếu vẫn tình trạng này thì khi ta ký nhiều hiệp định thương mại tự do với các nước và vùng lãnh thổ, song ta vẫn sử dụng yếu tố đầu vào của Trung Quốc, không có xuất xứ Việt Nam hay các nước ký FTA thì sẽ không được hưởng ưu đãi gì?

Vậy giải quyết bài toán nhập siêu với Trung Quốc và cần phải có chính sách gì để ứng phó với cơn bão hàng Trung Quốc trong thời gian tới, thưa ông?

Vấn đề quan trọng là ta có thực sự muốn ngăn chặn việc đó hay không? Đã có nhiều giải pháp đưa ra để ngăn chặn hàng Trung Quốc tràn vào quá mức, song vẫn chưa có nhiều hiệu quả. Tôi cho rằng gốc rễ quan trọng hàng đầu là phải từ sản xuất, khi chúng ta có đầu tư công nghệ vào, có chính sách thúc đẩy phát triển làng nghề, cơ sở sản xuất, các ngành quan trọng như công nghiệp phụ trợ, thì hàng Trung Quốc sẽ không còn chỗ đứng.

Ngoài ra, cần xây dựng các hàng rào kỹ thuật, đưa ra các biện pháp phòng vệ thương mại để làm rào cản ngăn chặn hàng Trung Quốc vào thị trường. Công tác chống buôn lậu, hàng giả đặc biệt tại cửa khẩu càng cần được đẩy mạnh hơn nữa để ngăn chặn ngay từ đầu nguồn.

Nếu chúng ta cam chịu sử dụng hàng rẻ Trung Quốc, hoặc ta vẫn tiếp tay buôn bán hàng Trung Quốc, các cơ quan địa phương vẫn tiếp tục phê duyệt cho nhà đầu tư Trung Quốc vào Việt Nam, thương nhân tiếp tay cho hàng buôn lậu, trốn thuế thì đó là vấn đề mà ta cần phải suy nghĩ lại.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s