Thủ đoạn nâng hạn sử dụng cho những loại thuốc đã hết ‘đát’

Posted: January 16, 2016 in Uncategorized
Tags:

Vi Hậu (NĐT) – Việc “thổi” nâng hạn sử dụng (HSD) cho những loại thuốc đã hết “đát” kiếm được siêu lợi nhuận, đôi khi được tiến hành bằng những thủ thuật vô cùng đơn giản…

� Xem thêm: Chuyện gì xảy ra khi uống thuốc hết hạn sử dụng?


Một cửa hàng thuốc của Tuyết tại phố Phúc Xá, quận Ba Đình. Ảnh: CTV.

Kinh doanh thuốc tân dược (TTD) luôn là thị trường béo bở, cạnh tranh khốc liệt bởi siêu lợi nhuận mà nó mang lại. Chính điều này khiến không ít đối tượng tìm mọi cách làm giả, làm nhái TTD. Qua điều tra, PV phát hiện ra, việc “thổi” nâng hạn sử dụng (HSD) cho những loại thuốc đã hết “đát” đôi khi được tiến hành bằng những thủ thuật vô cùng đơn giản…

Bút + tẩy + máy dập = thuốc mới

Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C49, bộ Công an) vừa phối hợp với đội QLTT số 14 – chi cục QLTT Hà Nội phát hiện, thu giữ số lượng lớn thuốc đã quá HSD được bán ra thị trường. Trong hàng trăm ngàn viên thuốc bị thu giữ có thuốc đặc trị như kháng sinh, thần kinh, thực phẩm chức năng, thuốc chữa hen xuyễn, tiểu đường, hạ sốt cho trẻ nhỏ… đã hết HSD.

Bước đầu xác minh, cả 3 cơ sở bán thuốc trên đều của chủ hàng Trần Thị Ánh Tuyết (SN 1965, ở phố Phùng Hưng, P. Hàng Mã, Q.Hoàn Kiếm, TP.Hà Nội). Theo lời khai ban đầu, Tuyết sở hữu khoảng 20 cơ sở bán thuốc trên địa bàn TP.Hà Nội.

Sau khi mua thuốc, TPCN hết hạn, quá “đát” với giá rẻ, Tuyết đã chỉ đạo nhân viên dùng dao, hóa chất tẩy HSD và dùng bút cùng màu ghi lại ngày sản xuất, HSD mới. Các loại thuốc HSD dập trên vỉ thì dùng kéo cắt luôn chỗ HSD… rồi bán lại cho người bệnh.

Thủ đoạn nâng hạn sử dụng cho những loại thuốc đã hết 'đát' - Ảnh 1
Hộp thuốc này đã hết hạn song Th. “viva” khẳng định hoàn toàn có thể làm mới.

PV đã tìm lại một đầu mối trước đây từng tham gia thu mua thuốc cận date và về nâng đời cho thuốc đó là Th. “viva”. Th. “viva” vốn trước là một trình dược viên tại một công ty dược có tiếng ở TP. Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, do vi phạm kỷ luật bị sa thải khỏi công ty nên dạt về Hà Nội làm ăn. Gã được giới buôn bán thuốc tân dược biết đến như một “chuyên gia” trong lĩnh vực gom và “thổi hồn” cho thuốc hết “đát”.

Dù đã rút về “ở ẩn”, nhưng những ngón nghề mà gã kể lại trong thời gian dài làm ăn tại đây khiến không ít người giật mình. Theo đó, việc “cải lão hoàn đồng” cho những lô thuốc hết HSD vô cùng dễ dàng, thậm chí hoàn toàn có thể biến thuốc nội thành thuốc ngoại chỉ bằng những dụng cụ thô sơ thao tác bằng tay.

Th. “viva” hé lộ, với thuốc nội muốn… “sang bên ngoại”, chỉ cần cho người ra chợ thuốc đặt mua một số mặt hàng thuốc tây do các công ty, xí nghiệp trong nước sản xuất với số lượng lớn, đem về lột hết bao bì.

Sau đó, mua bao bì giả mạo những hãng dược phẩm lớn của nước ngoài như Gedeon Richter (Hungary), Janssen Cilag (Mỹ), Solvay (Hà Lan)… rồi dập, ép, đóng gói và tung ra thị trường.

Thủ đoạn nâng hạn sử dụng cho những loại thuốc đã hết 'đát' - Ảnh 2
Th. “viva” hướng dẫn PV cách thức dập lại HSD từ một máy dập date (ảnh cắt từ clip).

Để có lãi suất cao, những loại thuốc được chọn để “khoác áo ngoại” thường là thuốc bổ, thuốc kháng sinh, tim mạch, huyết áp… Nói chung, trên thị trường có những loại dược phẩm ngoại nhập nào đang hút hàng, thì sẽ tập trung sản xuất hàng loạt thành phẩm đó với mẫu mã… y hệt.

Đối với những lô thuốc hết “đát”, chỉ việc nhập nguồn hàng về rồi dùng máy dập lại là xong. Những chiêu thức mà Th. “viva” chia sẻ với PV trùng khớp với cách thức mà các nhân viên tại chuỗi nhà thuốc bị bắt giữ ở trên thực hiện.

Lỗ hổng lớn khó… bịt

Theo quy định hiện nay, TTD là loại sản phẩm thuộc diện quản lý chặt chẽ. Riêng với việc TTD cận date, theo luật Dược hiện hành buộc các công ty sản xuất, phân phối phải thu hồi và tiêu hủy.

Theo tìm hiểu của PV, thông thường, thời hạn sử dụng cao nhất của tân dược là 18 tháng, ngoại trừ các loại thuốc đặc trị với thời hạn từ 5-7 năm. Theo quy định, thuốc ngoại nhập trước khi nhập vào Việt Nam phải còn thời hạn sử dụng ít nhất 12 tháng và đưa vào bệnh viện phải còn thời hạn trên 6 tháng.

Và như những gì Th. “viva” bật mí chỉ cần thông qua những trình dược viên “ruột”, “cắm” tại các hãng thuốc trong nước, hoặc những công ty được ủy quyền nhập thuốc ngoại sẽ biết được những lô thuốc cận “đát”.

“Mình sẽ mua những lô thuốc cận “đát” này về vì nó có giá rẻ. Sau đó, dùng công nghệ như đã nói dập thêm vào đó vài năm HSD theo đúng quy định và bán ra thị trường. Làm như vậy thì cơ quan quản lý chức năng dù có “ ba đầu sáu tay” cũng chịu…”, Th. “viva” ra vẻ tự hào về chiêu độc của mình.

Theo một chuyên viên đang làm việc tại phòng Kiểm nghiệm (viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương) thì quy trình thu hồi thuốc kéo dài và phức tạp. Cụ thể, từ khi cơ quan chức năng lấy mẫu đến khi có kết quả kiểm nghiệm mất 3-7 ngày. Giai đoạn trình lên Sở đến khi có thông báo đình chỉ lưu hành là khoảng 15 ngày. Với những mẫu do viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương kiểm nghiệm và gửi công văn kèm phiếu kiểm lên cục Quản lý Dược cũng phải mất chừng 15 ngày, có khi tới 30 ngày mới có thông báo đình chỉ.

Sau đó còn phải mất khoảng 1 tuần nữa để thông báo của Cục về đến sở Y tế. Và như vậy, thuốc kém chất lượng bị đình chỉ lưu hành vẫn còn “đất sống” hơn 1 tháng trước khi bị thu hồi!

Cùng với đó, thực tế thu hồi ở mức độ nào, thuốc còn tiếp tục lưu hành trên thị trường hay không… thì cực khó kiểm soát. Nhiều nhà thuốc bán sỉ không ra hóa đơn nên không thể biết thuốc đó được người mua mang đi đâu, về đâu. Có ý kiến cho rằng, cách làm này chẳng khác nào kinh doanh mạng sống.

Nguy hiểm khi sử dụng TTD giả, nhái

Theo PGS.TS. Trịnh Văn Lẩu – nguyên Viện trưởng viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, cứ loại thuốc nào trên thị trường bán chạy, có sức tiêu thụ mạnh và phổ biến thì ngay lập tức sẽ có thuốc giả, thuốc lậu tương đương.

Trong đó, các thuốc thường bị làm giả, nhái, không rõ nguồn gốc là kháng sinh, kháng viêm, giảm đau, hạ sốt. “Việc sử dụng các loại thuốc tân dược giả, nhái sẽ đưa đến rất nhiều hệ lụy, trong đó quan trọng nhất là người dùng không hết bệnh bởi thành phần của thuốc giả đa phần là các loại chất vô thưởng vô phạt và không có tác dụng chữa bệnh.

Nguy hiểm hơn, việc dùng thuốc tân dược giả rất khó phát hiện vì người dùng chỉ nghi ngờ là mua nhầm thuốc giả khi đã sử dụng thuốc lâu mà dấu hiệu bệnh không hết hay không đỡ”, ông Lẩu nhấn mạnh.

Phát hiện nhiều vụ bán thuốc hết “đát”

Ngày 28/9, tổ kiểm tra liên ngành do đội QLTT số 3 chủ trì phối hợp với phòng Y tế, Công an và chi cục Thuế TP.Long Xuyên (An Giang) kiểm tra nhà thuốc Trí Hiếu (số 97A Lê Thị Nhiên, P.Mỹ Long) do bà Lê Thị Ngọc Mai làm chủ. Tại đây, phát hiện 38kg thuốc tân dược đã hết hạn sử dụng được để chung với thuốc còn hạn sử dụng tại nhà thuốc, nên lập biên bản tạm giữ.

Trước đó, các lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa cũng phát hiện gần 200kg thuốc tân dược hết hạn sử dụng tại quầy kinh doanh thuốc tân dược Thảo Hà có địa chỉ ở thị trấn Yên Cát, huyện Như Xuân. Các loại thuốc trên đã hết hạn sử dụng từ năm 2011, 2012, 2013.

.
[:-/] Mánh ‘phù phép’ thuốc chữa bệnh đã hết hạn sử dụng (Zing News) – Cảnh sát cho rằng bà Tuyết đã chỉ đạo nhân viên tẩy sửa hạn sử dụng khoảng 200 loại thuốc tân dược và thực phẩm chức năng, rồi tìm cách tuồn ra thị trường. Trong số tân dược bị tẩy, sửa hạn sử dụng có cả các loại thuốc đặc trị, bán theo chỉ định của bác sĩ như: thuốc chữa bệnh tiểu đường, hen suyễn, an thần, thuốc hạ sốt trẻ em, thuốc bổ sung chất sắt cho phụ nữ có thai.


Bằng mắt thường, khách hàng khó phân biệt được thuốc bị sửa hạn dùng. Ảnh: Việt Đức.

Nói về cách thức tẩy, sửa, xóa hạn sử dụng, đại diện cơ quan công an cho biết, bà Tuyết dùng 2 cách. Với các vỏ hộp thuốc có in hạn sử dụng trên bao bì, bà Tuyết chỉ đạo nữ nhân viên tên Thủy dùng dao dọc giấy hoặc dao lam, cạo nhẹ lớp mực in hạn sử dụng, rồi viết lại số mới. Với vỏ, gói thuốc bán rời, bị dập chìm hạn sử dụng, bà Tuyết chỉ đạo nhân viên dùng kéo cắt bỏ phần date, rồi đưa ra thị trường tiêu thụ.

Theo thượng tá An, hành vi tẩy, sửa, xóa hạn sử dụng chủ yếu diễn ra trong quầy thuốc Lương Thiện Long (ở phố Phúc Xá, quận Ba Đình). Ngôi nhà 3 tầng rộng khoảng 50 m2 được bà Tuyết thuê vừa làm nơi bán hàng, kho trữ thuốc và chỗ ở của nhân viên dưới quyền.


Dụng cụ tẩy, sửa, xóa hạn sử dụng thuốc tân dược. Ảnh: Việt Đức.

Theo vị đại diện C49, hệ thống quầy thuốc của bà Tuyết mở chủ yếu ở khu vực có đông người lao động tỉnh ngoài, họ thiếu kĩ năng nhận biết một số dấu hiệu nghi vấn trên vỏ bao bì nên nhiều đơn vị thuốc dù kém chất lượng vẫn được tiêu thụ trót lọt.

Chuyện gì xảy ra khi uống thuốc hết hạn sử dụng?

BTV (GĐVN) – Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo mọi người không nên sử dụng thuốc quá hạn vì sẽ đối mặt nhiều rủi ro khôn lường.

Theo quy định của Bộ y tế, hạn dùng được ghi bằng số hoặc chữ chỉ tháng và năm:

  • Số chỉ tháng gồm hai con số hoặc tên tháng bằng chữ
  • Số chỉ năm là hai con số cuối của năm

.
Ví dụ: Hạn dùng của thuốc được ghi 30/08/2014, nghĩa là trong thời gian từ lúc mua thuốc đến ngày 29/8/2014, nếu thuốc được bảo quản đúng quy định, còn đảm bảo các yêu cầu về chất lượng thì thuốc được phép dùng, còn từ ngày 30/08/2014 trở về sau là thuốc quá hạn dùng không còn giá trị sử dụng nữa.

Và nếu hạn dùng được ghi là 08/2014, nghĩa là từ ngày 01/08/2014 trở về sau là thuốc quá hạn dùng không được sử dụng.

Chuyện gì xảy ra khi uống thuốc hết hạn sử dụng? - Ảnh 1
Hạn dùng của thuốc được ghi trên bao bì. (Ảnh minh họa) 

Hạn dùng của thuốc được hiểu là thời hạn ấn định cho thuốc mà trước thời hạn đó thuốc còn đảm bảo các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng nếu được bảo quản đúng quy định.

Sau “hạn dùng” thuốc sẽ không được phép lưu thông trên thị trường hay sử dụng được. Tùy mỗi loại thuốc khác nhau mà hạn dùng có thể dài hay ngắn, từ 2 đến 5 năm.

Theo các chuyên gia thì hạn dùng chính là tiêu chí quan trọng nhất để nói một thuốc còn chất lượng hay không.

Chuyện gì xảy ra khi uống thuốc hết hạn sử dụng? - Ảnh 2
Có nhiều loại thuốc tuyệt đối không bao giờ dùng khi quá hạn.  

Đối với một số loại dược phẩm được bào chế thì hạn sử dụng thường không quá dài và được hãng bào chế quyết định nhằm bảo đảm trước ngày hết hạn, thuốc có hiệu lực ở mức cao nhất.

Dược phẩm cũng như tất cả các loại hóa chất đều bị biến chất theo thời gian, thuốc dạng lỏng dễ tách lớp, nhiễm khuẩn; thuốc dạng rắn dễ bị sứt mẻ, thậm chí có thể tơi rã thành bột.

Trên thực tế, vẫn có nhiều loại thuốc đã quá hạn sử dụng được ghi trên vỏ hộp. Một nghiên cứu do Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) thực hiện vào năm 2000 cho thấy nhiều loại thuốc vẫn còn hiệu lực sau khi đã quá hạn sử dụng nhiều năm.

Tuy nhiên, FDA khuyến cáo đừng bao giờ sử dụng thuốc quá hạn vì sẽ đối mặt nhiều rủi ro khôn lường.

Thuốc hết hạn sẽ thế nào?

Đa số các sản phẩm thuốc khi hết hạn sẽ không còn nguyên hiệu lực, thậm chí không còn hiệu lực như ban đầu. Nghĩa là, thuốc sẽ không có đủ khả năng ngăn cản, điều trị những chứng bệnh mà chúng vốn có khả năng dập tắt khi còn ở hạn sử dụng.

Một điều đáng quan tâm hơn là trong thuốc quá hạn có thể chứa độc tính thay vì khả năng chữa bệnh ban đầu.

Bởi lẽ, hoạt chất trong thuốc theo thời gian có thể sẽ bị biến đổi sang một dạng hợp chất hóa học khác xa với hợp chất ban đầu, có thể do tác động của ngoại cảnh hay do thành phần thuốc chỉ có tác dụng trong khoảng thời gian cho phép, từ đó, sinh ra những hợp chất mới có độc tính cao.

Người bệnh không may sử dụng phải các loại thuốc quá hạn có thể sẽ khiến cơ thể mệt mỏi hoặc khiến bệnh nặng thêm.

Những loại thuốc tuyệt đối không dùng khi quá hạn

Phần lớn các loại thuốc đều nên dùng khi chúng còn trong thời hạn sử dụng. Có một số loại thuốc tuyệt đối không bao giờ được dùng khi quá hạn.

Đó là: Thuốc tim mạch (nhất là nitroglycerin dùng cho bệnh đau thắt ngực), thuốc kháng đông máu (Warfarin), thuốc chống động kinh, trị bệnh đái tháo đường hay thuốc chữa các bệnh về tuyến giáp, hen suyễn…

Với những loại thuốc khác dùng để trị các bệnh thông thường, không nghiêm trọng (như thuốc giảm đau) mà vừa quá hạn sử dụng không lâu và bạn nghi ngờ không biết có thể “tận dụng” hay không thì nên trao đổi với dược sĩ tại nhà thuốc.

Tuy nhiên, tốt nhất vẫn nên hạn chế tối đa và nói không với việc dùng thuốc đã quá hạn sử dụng.

Ngoài ra, người dùng cũng cần lưu ý về quá trình bảo quản thuốc. Có nhiều loại thuốc dù vẫn còn hạn sử dụng nhưng vì bảo quản sai cách thì tác dụng của thuốc có thể bị giảm hay mất tác dụng trước khi hết hạn.

Bởi vậy, ngoài việc chú ý hạn sử dụng thì mọi người cần chú ý đến cách bảo quản thuốc trong gia đình.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s