Hiệp định TPP được ký kết, dù vẫn gặp chống đối

Posted: February 4, 2016 in Uncategorized
Tags:

Khánh An (VOA) – Sáng 4/2 tại New Zealand, Hiệp định Thương mại Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được ký kết với sự tham gia của các bộ trưởng thương mại từ 12 quốc gia thành viên, dù vẫn có sự phản kháng của những người chống đối.

� Xem thêm: Nghiệp đoàn độc lập vẫn mờ mịt sau TPP? + Vì sao doanh nghiệp Việt Nam không chịu lớn?


Những người chống đối Hiệp định Thương mại Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP)
biểu tình bên ngoài Tòa Bạch Ốc ở Washington, ngày 3/2/2016.

Hiệp định đạt được vào tháng 10/2015, sau 5 năm đàm phán, nhằm giảm bớt những rào cản thuế quan và nâng cao các chuẩn mực sống và cổ xúy cho sự phát triển kinh tế và minh bạch. Tuy nhiên, TPP cũng gặp phải nhiều chống đối cho rằng hiệp định này mang lại quá nhiều quyền lực cho các công ty lớn.

Sáng 4/2, TPP đã chính thức được ký kết tại Auckland, New Zealand, với sự tham gia của bộ trưởng 12 nước thành viên.

Hiệp định sau đó sẽ được phê chuẩn ở mỗi quốc gia, dự kiến có thể mất nhiều năm.

Trước đó hôm 3/2, Việt Nam đã ra Nghị định về Hiệp định TPP với nội dung đồng ý ký hiệp định và cử Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng làm trưởng đoàn đi tham gia lễ ký kết tại New Zealand.


Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng dẫn đầu phái đoàn Việt Nam
đến tham gia lễ ký kết tại New Zealand.

Trong số các nước thành viên, Việt Nam được xem là quốc gia sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ TPP, đặc biệt trong các lĩnh vực dệt may, giày da, đồ gỗ. Tuy nhiên, Hà Nội cũng phải thực hiện nhiều cải cách và hoàn thiện thể chế pháp lý theo các yêu cầu của hiệp định.

Một số nhà hoạt động lo ngại Việt Nam sẽ không tuân thủ các yêu cầu về nhân quyền, quyền của người lao động một khi được chính thức trở thành thành viên.

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Tom Malinowski trong cuộc gặp gỡ cộng đồng Việt Nam tại thủ đô Washington, Mỹ, hồi tháng 12/2015 cho biết:

“Không một lợi ích nào (từ TPP) có hiệu lực cho tới khi nào Việt Nam thực hiện tất cả các yêu cầu của TPP. Hầu hết các yêu cầu đòi hỏi Việt Nam phải sửa đổi luật pháp và quốc hội Việt Nam phải thông qua các luật đó. Họ muốn thực hiện trong bao lâu thì tùy. Nhưng một khi quốc hội Mỹ thông qua TPP, nếu điều đó xảy ra, thì lúc đó, Việt Nam cũng vẫn chưa vào được TPP. Vào thời điểm đó, Việt Nam sẽ bắt đầu thực thi các cam kết. Và chỉ khi chúng tôi chứng nhận với quốc hội Mỹ rằng họ đã thực hiện tất cả các cam kết, thì lúc đó Việt Nam mới bắt đầu được miễn thuế và hưởng các lợi ích khác của TPP.”

Đã có những cuộc biểu tình ở New Zealand và các nơi khác để chống đối hiệp định. Một số cuộc biểu tình diễn ra ngay trung tâm thành phố Auckland vào thời điểm hiệp định được ký kết. Người dân địa phương đã được khuyến cáo tránh xa khu vực này.

Hồi tuần rồi, nhiều cuộc biểu tình đã diễn ra ở khắp New Zealand khi những người chống đối lo ngại hiệp định sẽ hạn chế khả năng thiết lập chính sách kinh tế của chính phủ New Zealand, bất chấp những tin tức cho rằng New Zealand cũng sẽ có được nhiều cơ hội tiếp cận vào các thị trường quan trọng trên toàn cầu.

Hiệp định Thương mại Đối tác Xuyên Thái Bình Dương là một hiệp định tự do thương mại (FTA) nhằm tự do hóa thương mại và đầu tư giữa 12 quốc gia thành viên là New Zealand, Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam.

Ước tính, TPP sẽ đóng góp đến 300 tỷ đôla mỗi năm cho GDP của thế giới, chiếm 40% giá trị kinh tế toàn cầu.

Nghiệp đoàn độc lập vẫn mờ mịt sau TPP?

(BBC) – Một nhà hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh bình luận với BBC rằng nghiệp đoàn độc lập vẫn mờ mịt sau khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) ký kết tại New Zealand hôm 4/2.


TPP đòi hỏi Việt Nam thay đổi luật hoặc ra luật mới cho phép công nhân thành lập công đoàn độc lập

Hôm 4/2, Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng, dẫn đầu phái đoàn Việt Nam tại lễ ký kết TPP. Ông được báo trong nước dẫn lời miêu tả đây là “cơ hội lớn cho kinh tế đất nước, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối và chính sách của Đảng và Nhà nước trong quá trình hội nhập quốc tế, trong đó hội nhập kinh tế là trọng tâm.”

Trong khi đó, từ TP. Hồ Chí Minh, trong cuộc trao đổi với BBC hôm 4/2, nhà hoạt động Đỗ Thị Minh Hạnh nói: “Ở góc độ đấu tranh cho quyền công nhân, tôi không cảm thấy lạc quan khi TPP đi vào hoạt động thời gian tới. Vì thực tế cho thấy chính quyền sẽ không bớt trấn án các nhà hoạt động nghiệp đoàn và tiếp tục ngăn cản mục tiêu hình thành nghiệp đoàn độc lập”.

Nhà hoạt động cũng cho hay dù đang là những ngày cận Tết Bính Thân nhưng bản thân bà và một số thành viên khác của Phong trào Lao Động Việt vẫn đang bị chính quyền canh giữ, theo dõi gắt gao và ngăn cản những cuộc tiếp xúc với công nhân.

“Mới ngày hôm kia 2/2, công an đã bao vây một quán cà phê, ngăn chúng tôi tiếp xúc với những công nhân ở Đồng Nai về chuyện họ bức xúc về tiền thưởng Tết.

Hiện tại trước nhà tôi bao giờ cũng có khoảng 30 chục người theo dõi nhất cử nhất động của tôi. Do họ luôn mặc thường phục nên tôi khó có thể cáo buộc họ là người của chính quyền”, bà Hạnh kể.

Bà nói thêm: “Tham khảo những điều khoản của TPP, tôi được biết hiệp định này không chỉ đem lại lợi ích kinh tế cho Việt Nam mà còn mở ra những cơ hội cho người lao động để cải thiện quyền lợi của họ. Vấn đề là Việt Nam có thực thi những điều khoản liên quan đến nghiệp đoàn và các tổ chức quốc tế có giám sát chặt chẽ và đưa ra biện pháp trừng phạt nếu không thực hiện?”.


Đại diện lãnh sự Hoa Kỳ đến thăm Minh Hạnh tại bệnh viện
sau khi bà cáo buộc công an Đồng Nai ‘đánh đập thô bạo’

‘Đánh tráo khái niệm’

Theo bà, chính quyền đang đánh tráo khái niệm ‘nghiệp đoàn độc lập’ với ‘nghiệp đoàn cơ sở’ do người của họ ấn định để dễ bề kiểm soát, ngăn không cho công nhân tiếp xúc với các nhà hoạt động và giới luật sư, cũng như tham gia các đợt đình công đòi quyền lợi.

Tháng 11/2015, bà Hạnh cáo buộc công an Đồng Nai đã “bắt giữ và đánh đập thô bạo” bà cùng nhà hoạt động, nhà báo Trương Minh Đức tại trụ sở công an phường Long Bình.

Hai nhà hoạt động trên được tin đang cùng luật sư tư vấn cho công nhân công ty Yupoong Vietnam về các quyền lao động và thành lập công đoàn độc lập thì “công an mặc thường phục và sắc phục đến bắt giữ họ rồi cưỡng chế về đồn công an phường Long Bình”.

Việt Nam đồng ý để người lao động có thêm nhiều quyền, như tự do lập công đoàn và đình công để đổi lại lợi ích giao thương với Mỹ, theo phân tích của tờ New York Times về TPP hồi tháng 11/2015.

Bài báo viết, thỏa thuận đòi hỏi Việt Nam thay đổi luật hoặc ra luật mới cho phép công nhân thành lập công đoàn độc lập.Công nhân sẽ được phép đình công không chỉ vì lương và giờ làm, mà còn vì điều kiện làm việc và các quyền khác.

Các nhóm công đoàn không phải gia nhập công đoàn của chính phủ Việt Nam, mà có thể hợp tác với nhau, tìm giúp đỡ của bất kỳ “tổ chức lao động quốc tế” như Liên đoàn lao động và hiệp hội của các tổ chức công nghiệp Hoa Kỳ (AFL-CIO).

Vì sao doanh nghiệp Việt Nam không chịu lớn?

Nhàn Đàm (MTG) – Việc thiếu ưu đãi về các điều kiện phát triển như nguồn vốn vay, trong khi các sức ép về thuế phí, thủ tục phiền hà từ các cơ quan nhà nước thì lại tăng lên khiến cho hầu hết các doanh nghiệp tư nhân không có động lực để mở rộng sản xuất kinh doanh mặc dù có điều kiện.


Các doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Sở Kế hoạch – đầu tư TP.HCM – Ảnh: Thuận Thắng

Nếu có một thời điểm nào đó Việt Nam cần nhìn lại tất cả mọi bộ phận và lĩnh vực trong nền kinh tế đất nước, thì đó chính là thời điểm hiện tại: năm 2016, khi đây là năm đánh dấu cho sự hội nhập sâu rộng nhất của kinh tế Việt Nam vào nền kinh tế thế giới. Nếu như chúng ta đã nói nhiều về các bộ phận chủ đạo của nền kinh tế như các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hay các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), thì một bộ phận quan trọng không kém là các doanh nghiệp tư nhân (DNTN). Quan điểm chung là khối tư nhân trong tương lai sẽ giữ vai trò quan trọng nhất trong nền kinh tế, nhưng vẫn đang có quy mô khá nhỏ và cần nhiều sự hỗ trợ. Nhưng, để hỗ trợ như thế nào cho hiệu quả thì cần phải xem xét lại vấn đề, vì sao doanh nghiệp Việt Nam không chịu lớn?

Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam không nhỏ, nhưng không chịu lớn

Nhìn vào con số thống kê về quy mô các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay, hẳn nhiều người sẽ lấy làm lo ngại. Theo thống kê, cả nước hiện đang có khoảng 500.000-800.000 doanh nghiệp, trong đó số doanh nghiệp quy mô lớn chỉ chiếm 2% tổng số, số doanh nghiệp quy mô vừa cũng là 2%, còn 96% là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, phần lớn trong số đó là các hộ doanh nghiệp chủ yếu buôn bán nhỏ lẻ. Trong bối cảnh Việt Nam sắp chính thức ký kết TPP và một loạt các FTA đi vào hoạt động, khi mà các doanh nghiệp lớn và tập đoàn nước ngoài tràn vào thị trường, thì việc có tới 96% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ như vậy không khác gì ngọn đèn leo lét trước gió lớn, có thể tắt bất cứ lúc nào.

Nhưng, nếu nhìn sâu hơn, thì tình hình lại có vẻ không hoàn toàn như vậy. Một con số thống kê đáng chú ý là trong 44% mức đóng góp của khối doanh nghiệp tư nhân vào GDP của đất nước, thì mức đóng góp của các doanh nghiệp chỉ là 11,2 – 11,3% GDP, trong khi đó mức đóng góp của khối kinh tế doanh nghiệp hộ cá thể lên tới 33,2%, cao hơn rất nhiều. Điều này có nghĩa là 96% số doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ mà phần lớn là hộ doanh nghiệp lại đang có mức đóng góp vào tăng trưởng GDP cao hơn khoảng 3 lần so với khoảng 4% các doanh nghiệp cỡ lớn và trung bình. Nó đang cho thấy, chúng ta đang có một cái nhìn chưa thực sự chính xác về quy mô và năng lực của khối kinh tế doanh nghiệp hộ cá thể mà phần lớn vẫn nghĩ là có quy mô rất nhỏ và không đáng kể.

Thực tế là, khối kinh tế doanh nghiệp hộ cá thể có quy mô lớn hơn mức chúng ta tưởng rất nhiều. Theo luật doanh nghiệp quy định thì bất cứ doanh nghiệp nào sử dụng trên 10 lao động thì phải đăng ký, trong khi đó có rất nhiều doanh nghiệp hộ cá thể sử dụng tới hàng trăm lao động tức là tương đương với một doanh nghiệp có quy mô trung bình thì lại không đăng ký. Các doanh nghiệp hộ cá thể này không đăng ký vì về danh nghĩa, họ vẫn là hộ doanh nghiệp, và việc không đăng ký này giúp họ không phải chịu quy định chặt chẽ về biên lai, chứng từ và không phải đóng thuế theo biên lai theo các quy định. Các chủ doanh nghiệp hộ cá thể này có thể làm việc trực tiếp với cán bộ thu thuế để giảm thiểu mức đóng thuế do họ không phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ về biên lai, chứng từ.

Trường hợp các doanh nghiệp tư nhân cố ý tiết giảm quy mô kinh doanh ở mức nhất định thay vì liên tục mở rộng phạm vi và quy mô kinh doanh cũng không phải là hiếm. Theo một số chuyên gia, ngoại trừ các tập đoàn và doanh nghiệp lớn chủ yếu nằm trong số 2% tổng số các DN có quy mô lớn, thì hầu hết các DN có quy mô trung bình không muốn phát triển lên một quy mô lớn hơn.

Theo phản ánh của các chủ doanh nghiệp, thì doanh nghiệp có quy mô càng lớn và kinh doanh càng thành công thì thường phải đối mặt với nhiều sức ép hơn do phí tuân thủ thủ tục hành chính cũng nhiều hơn, bị thanh tra kiểm tra nhiều hơn, cũng như dễ bị các cơ quan hành chính và thuế nhũng nhiễu hơn. Đó là lý do phần lớn các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và trung bình, một khi phát triển nhất định thì hầu hết sẽ tiết giảm quy mô kinh doanh ở một mức độ nhất định và đầu tư tiền vào lĩnh vực khác thay vì tiếp tục mở rộng phạm vi hoạt động kinh doanh. Nói cách khác, các doanh nghiệp này đang cố tình không muốn lớn.

Giải pháp nào để cải thiện tình hình?

Việc có quá nhiều doanh nghiệp trong khối tư nhân không muốn lớn đang mang lại những hậu quả khá nghiêm trọng đối với nền kinh tế. Về phía nhà nước, việc có quá nhiều doanh nghiệp tự tiết giảm quy mô đồng nghĩa với việc nguồn thu ngân sách từ nộp thuế giảm đi đáng kể. Theo thống kê, khối kinh tế doanh nghiệp hộ cá thể chiếm tới 33,2% GDP nhưng lại chỉ chiếm khoảng 2% tổng thu ngân sách nhà nước. Ngoài ra, nền kinh tế cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi mà các doanh nghiệp cố tình không chịu lớn, dẫn đến nhiều hậu quả, chẳng hạn như mức sử dụng lao động ít đi, ít đóng thuế hơn và mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của đất nước sẽ giảm đáng kể. Không có một nền kinh tế nào có thể phát triển mạnh nếu như các doanh nghiệp trong nền kinh tế đó không chịu lớn và cứ mãi chỉ ở quy mô trung bình.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Nếu như trong trường hợp các doanh nghiệp hộ cá thể lý do chủ yếu là để lách luật để giảm mức đóng thuế, thì trường hợp các doanh nghiệp tư nhân không chịu lớn chủ yếu là đến từ những bất cập về chính sách. Việc thiếu ưu đãi về các điều kiện phát triển như nguồn vốn vay, trong khi các sức ép về thuế phí, thủ tục phiền hà từ các cơ quan nhà nước thì lại tăng lên khiến cho hầu hết các doanh nghiệp này không có động lực để mở rộng sản xuất kinh doanh mặc dù có điều kiện.

Trong bối cảnh các nguồn thu ngân sách từ đánh thuế xuất nhập khẩu sẽ giảm dần theo quy định của các hiệp định thương mại, thì xu hướng là nguồn thu ngân sách sẽ dần chuyển sang các doanh nghiệp nội địa. Điều này cũng đồng nghĩa với việc Việt Nam buộc phải thúc đẩy các DN trong nước phát triển hết mức có thể để tăng thu ngân sách từ thu thuế nếu như không muốn rơi vào cảnh thâm hụt ngân sách. Nếu các DN cứ không chịu lớn như thế này, thì chắc chắn trong tương lai ngân sách của Việt Nam sẽ rơi vào cảnh thâm hụt trầm trọng.

Để cải thiện tình hình, ngoài việc hoàn thiện cơ sở luật pháp để tránh tình trạng lách luật như khối kinh doanh hộ cá thể vẫn làm, thì điều quan trọng nhất là phải cải thiện môi trường kinh doanh trong nước. Trong đó cần phải tạo mọi điều kiện giúp các doanh nghiệp phát triển, đồng thời giảm những ràng buộc và nhũng nhiễu từ phía các cơ quan hành chính. Trên thực tế, khối doanh nghiệp tư nhân có quy mô kinh doanh không quá nhỏ như chúng ta vẫn nghĩ thông qua con số thống kê (96%), mà khá nhiều trong số đó có quy mô và tiềm lực rất đáng kể. Một khi Việt Nam tạo được lộ trình phát triển cho khối doanh nghiệp này, thì việc thu được kết quả là điều chắc chắn. Vấn đề chủ yếu là ở chỗ Việt Nam có muốn các doanh nghiệp trở nên lớn mạnh hay không mà thôi.

Nhàn Đàm (bài viết có sử dụng một số thông tin từ CafeF, Dangkydautu, Baodatviet, CAND)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s