Chuyên gia kinh tế: Bao nhiêu sai phạm ở Petrolimex đều đổ đầu người tiêu dùng

Posted: March 5, 2016 in Uncategorized
Tags:

Huyền Trân (BizLive) – Các chuyên gia cho rằng, sau hàng loạt những sai phạm “trị giá” hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng của Petrolimex, trách nhiệm lớn nhất thuộc về ai chưa bàn đến nhưng người thiệt thòi vẫn chỉ là người tiêu dùng trong cái nền kinh thế định hướng XHCN.

� Xem thêm: Vạch trần những sai phạm nghìn tỷ của Petrolimex suốt hơn 3 năm ròng.


Ảnh minh họa.

Chỉ người tiêu dùng là thiệt thòi

Sau khi hàng loạt những sai phạm của Petrolimex từ năm 2010 đến quý 2 năm 2013 được Thanh tra Chính phủ phanh phui toàn bộ, dư luận không khỏi bức xúc khi những thiệt hại do doanh nghiệp này gây ra đã lên tớ những con số hàng tỷ, thậm chí là hàng nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, một trong những sai phạm nghiêm trọng nhất mà Petrolimex đã “ngấm ngầm” thực hiện trong quãng thời gian này, đó là việc Tập đoàn này đã tự ý điều chỉnh giá xăng dầu bán lẻ trái với quy định và sự điều hành của Liên bộ Tài chính Công thương, chưa kể nhập nhèm trong cách tính giá xăng dầu cơ sở, từ đó làm “đội” giá xăng bán lẻ, gây thiệt hại lớn cho người tiêu dùng.

Cơ quan quản lý nhà nước, mà ở đây là liên bộ Tài chính – Công thương đã quá “buông lỏng” cho Petrolimex tự tung tự tác trong hàng nhiều năm như vậy.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, công tác quản lý, điều hành giá bán xăng dầu nội bộ của Công ty mẹ đối với các công ty xăng dầu thành viên chưa tuân thủ nguyên tắc, phương pháp xác định giá quy định trong quy chế kinh doanh xăng dầu và không phù hợp với giá bán do Liên bộ Tài chính – Công thương điều hành, do đó xuất hiện việc quyết định giá dựa trên ý chí chủ quan, dễ phát sinh tiêu cực.

Thậm chí, ngay cả liên bộ Tài chính – Công thương cũng không xác định và công bố giá xăng dầu thế giới cho các thương nhân đầu mối để áp dụng tính giá cơ sở theo như đúng nghị định 84.

Chưa kể Petrolimex và Liên bộ còn đưa thêm cả chi phí vận tải và bảo hiểm vào giá cơ sở theo mức cố định cao hơn chi phí thực tế 67,641 triệu USD, dẫn đến tăng giá bán, lợi cho thương nhân đầu mối, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, đây thực sự là điều rất đáng trách khi chính cơ quan quản lý nhà nước, mà ở đây là liên bộ Tài chính – Công thương đã quá “buông lỏng” cho Petrolimex tự tung tự tác trong hàng nhiều năm như vậy.

“Là cơ quan quản lý, giám sát doanh nghiệp nhưng lại để doanh nghiệp hoạt động đến mức sai trái như vậy thì tôi thật không hiểu nổi, mà cuối cùng thì lại chỉ có người tiêu dùng là thiệt thòi”.

Ông Long cũng đặt nghi vấn, rằng liệu có phải chính sự mập mờ trong việc tính chi phí để “đội” giá xăng dầu cơ sở, khiến cho người dân phải chịu cảnh xăng tăng nhanh, giảm chậm, mua xăng với giá “khống” mà không hay biết.

“Petrolimex hàng năm vẫn kêu lỗ nhưng đến khi báo cáo cuối năm luôn công bố lãi lớn lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Phải chăng chính vì anh hạch toán thêm chi phí vào giá cơ sở, rồi tự ý điều chỉnh giá xăng, tự áp dụng định mức vùng trái với quy định… nên anh mới có lãi khủng đến như vậy? Trong khi trách nhiệm của nhà quản lý ở đâu để mà cuối cùng phải để người tiêu dùng phải mua xăng với giá “khống”?, ông Long đặt câu hỏi.

Cuối cùng ông Long nhấn mạnh: “Theo tôi, trách nhiệm lớn nhất ở đây thuộc về ai sẽ do pháp luật phán quyết, nhưng nhất quyết phải có biện pháp xử lý thật nghiêm không chỉ doanh nghiệp, mà phải cả cơ quan quản lý thì mới có đủ sức răn đe, đòi lại được công bằng cho người dân”.

Khi nào quyền lợi người tiêu dùng mới được đảm bảo?

Những kết quả của Thanh tra Chính phủ về những sai phạm của Petrolimex là những kết quả dựa trên hoạt động kinh doanh của Tập đoàn này trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến giữa năm 2013, tức là khi “mọi chuyện đã rồi”.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, xăng dầu là loại mặt hàng thiết yếu mà lại trong bối cảnh Petrolimex vẫn thống lĩnh thị trường xăng dầu trong nước như Việt Nam hiện nay, thì để người tiêu dùng không phải chịu thiệt thòi thì phải giải quyết được vấn đề từ “gốc” trở đi.

Từ những kết luận của thanh tra Chính phủ, ông Phong cho rằng có thể thấy được thực tế hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện nay của Petrolimex vẫn chưa có được cái “gốc” đó – đó chính là sự minh bạch.

“Vì Petrolimex vẫn ở trong thế độc quyền, do đó lợi ích của người dân sẽ bị xâm hại rất lớn nếu như Petrolimex vẫn hoạt động kinh doanh theo kiểu mập mờ, thiếu sự minh bạch. Điều đáng nói là doanh nghiệp này vẫn thường xuyên có lãi lớn, trong khi thường xuyên kêu than rằng “khó khăn” do giá dầu giảm, thuế suất lớn…

Chuyên gia Minh Phong cũng nhấn mạnh, vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở sự điều hành của cơ quan quản lý. Vì sao Petrolimex lại có thể có những khoản đầu tư ngoài ngành không đúng quy định lên tới hơn 600 tỷ đồng, vì sao họ lại có thể đổ 400 tỷ đồng vào PG Bank, hay 51 tỷ đồng vào Công ty cổ phần bất động sản Petrolimex mà không có sự chấp thuận của Bộ Công thương cũng như Thủ tướng?

“Từ những sai phạm như vậy mới thấy, nếu như Nhà nước, cơ quan quản lý của Petrolimex có được sự giám sát, điều hành chặt chẽ hơn, chính sách quản lý cũng nghiêm minh hơn thì sẽ không bao giờ có những lỗ hổng để Petrolimex làm thất thoát đến hàng trăm tỷ đồng như vậy”.

Ngoài ra, để Petrolimex đi vào “nếp” hoạt động một cách minh bạch, trong sạch hơn, cũng đã đến lúc ngành xăng dầu cần phải có được sự cạnh tranh bình đẳng và cần phải xóa bỏ sự độc quyền của một doanh nghiệp duy nhất trên thị trường. Chỉ có như vậy thì quyền lợi của người tiêu dùng mới có thể đảm bảo được”.

Petrolimex lãi kỷ lục dù doanh thu giảm

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam – Petrolimex đã công bố mức lợi nhuận trước thuế của năm 2015 đạt 3.766 tỷ đồng, tăng hơn 3.400 tỷ so với năm 2014.

Petrolimex cũng đã “công nhận” rằng đây là mức lợi nhuận cao kỷ lục từ trước đến nay của mình, dù doanh thu giảm do giá xăng nhiên liệu giảm theo giá dầu thô thế giới.

Cụ thể, tổng doanh thu thuần hợp nhất (bao gồm tất cả các đơn vị thành viên Petrolimex trên tất cả các lĩnh vực kinh doanh: xăng dầu, gas, dầu mỡ nhờn, vận tải xăng dầu, thiết kế, cơ khí, xây lắp, bảo hiểm,…) đạt hơn 146.500 tỷ đồng, bằng 71% so với cùng kỳ.

Trong 3.766 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, mảng kinh doanh xăng dầu là mảng mang lại nhiều lợi nhuận nhất cho tập đoàn, với 1.989 tỷ đồng, tương đương 53% tổng lợi nhuận hợp nhất.

Tính trung bình, lợi nhuận trước thuế khi bán ra một lít (kg) xăng dầu của Petrolimex là 222 đồng.

Theo lý giải của đại diện Tậ đoàn Petrolimex, lợi nhuận mặt hàng xăng dầu của Petrolimex trong năm 2015 có sự tăng trưởng là do thay đổi phương thức tính giá mua hàng nhập khẩu phù hợp với diễn biến thị trường; bên cạnh đó là hợp lý hóa đường vận động hàng hóa và cơ cấu tồn kho xăng dầu; giảm chi phí tài chính. Ngoài ra cũng là nhờ sự gia tăng về sản lượng xăng dầu, đặc biệt là trong khâu bán lẻ… (Theo VTC)

Vạch trần những sai phạm nghìn tỷ
của Petrolimex suốt hơn 3 năm ròng

(VTC News) – Những sai phạm “âm thầm” của ông lớn dầu khí Petrolimex trong suốt hơn 3 năm trời với những con số thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng có thể khiến không ít người cảm thấy thực sự choáng váng.

“Khai khống” chi phí cao để “đội” giá bán

Vừa qua, cơ quan Thanh tra chính phủ vừa công bố báo cáo cho rằng Petrolimex đã tính chi phí bảo hiểm và chi phí vận tải trong cơ cấu giá xăng dầu của mình chênh lệch rất nhiều so với thực tế.

Cụ thể, từ quý 2/2010 đến tháng 6/2013, liên bộ Tài chính – Công thương trực tiếp điều hành giá bán lẻ xăng dầu, khi xây dựng giá cơ sở đã lấy yếu tố chi phí vận tải và phí bảo hiểm theo mức cố định như Petrolimex (xăng RON 92 là 2,5 USD/thùng, dầu diesel 0,05S là 2,5 USD/thùng, dầu hỏa là 3 USD/thùng…).

Nhưng kiểm tra thực tế thì chi phí vận tải và bảo hiểm xăng dầu nhập khẩu về đến cảng Việt Nam tính bình quân theo sản lượng và đơn giá thực tế của từng chuyến tàu với từng mặt hàng lại thấp hơn khá nhiều, cụ thể xăng RON 92 chỉ 1,79 USD/thùng, dầu diesel 0,05S là 1,56 USD/thùng còn dầu hỏa là 1,69 USD/thùng.

Chính vì vậy mà trong khoảng thời gian từ 1/2010 – 6/2013, khi xây dựng giá cơ sở của xăng Ron 92, dầu Diezel, dầu hỏa, dầu mazut để quyết định giá bán lẻ, Petrolimex và liên Bộ Tài chính – Công Thương đã đưa chi phí vận tải và chi phí bảo hiểm vào giá cơ sở theo mức cố định chênh lệch cao hơn thực tế là 67,6 triệu USD.

Điều này khiến cho giá bán xăng dầu trong nước cũng bị “đội lên”, mang lợi về cho thương nhân đầu mối nhưng gây thiệt hại khá nặng nề cho người tiêu dùng.

Trước đó, trong công bố báo cáo của đơn vị Kiểm toán Nhà nước năm 2012 cũng cho biết, Petrolimex đã áp dụng tỷ giá của ngân hàng Vietcombank để tính giá cơ sở mà không sử dụng tỷ giá bình quân của các ngân hàng thương mại được các thương nhân đầu mối sử dụng giao dịch theo quy định tại Nghị định 84.

Việc làm này đã giúp cho ông lớn dầu khí “đút túi” được một khoản chênh lệch giữa hai loại tỷ giá trên, xét về tình tuy không nhiều nhưng xét về lý vẫn là không đúng quy định của Nhà nước.

Xây dựng giá cơ sở xăng dầu không đúng quy định

Trong quý 1/2010, để quyết định giá bán lẻ xăng dầu, Petrolimex đã tự mua thông tin về giá xăng dầu thế giới trên tờ Platt’s Singapore để xây dựng giá cơ sở xăng dầu.

Trong khi đó, theo quy định của Nghị định 84/2009/NĐ-CP, các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu phải bao gồm giá xăng dầu thế giới; phí bảo hiểm; cước vận tải về đến cảng Việt Nam; thuế nhập khẩu; thuế tiêu thụ đặc biệt; chi phí kinh doanh định mức trước thuế; thuế giá trị gia tăng; phí xăng dầu; các loại thuế, phí và các khoản trích nộp khác theo quy định của pháp luật hiện hành.

“Việc Petrolimex và Liên bộ Công Thương – Tài chính không xác định và công bố giá xăng dầu thế giới là không đúng với chức trách, nhiệm vụ theo Nghị định 84 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, dẫn đến khó kiểm soát việc xây dựng giá cơ sở và quyết định giá bán lẻ của các thương nhân đầu mối”, kết luận của Thanh tra Chính phủ nêu rõ.

Đầu tư tài chính kém hiệu quả, rót vốn tràn lan

Thông tin trên báo Vneconomy cho biết, trong khoảng thời gian 6 tháng thanh tra (từ tháng 12/2013 – 6/2014) đã phát hiện Petrolimex vi phạm nhiều quy định trong công tác quản lý, sử dụng vốn, tài sản và cổ phần hóa doanh nghiệp; quản lý hoạt động kinh doanh của công ty mẹ và các công ty thành viên, cũng như quản lý đầu tư xây dựng, sử dụng đất trong suốt thời gian từ năm 2010 đến hết quý 2/2013.

Ông lớn xăng dầu đã rót hơn 2.255 tỷ đồng vào các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản. Trong đó có những khoản đầu tư giá trị lớn không đúng quy định như việc rót thêm vốn vào Ngân hàng PG Bank 400 tỷ đồng (chiếm 40% vốn điều lệ), Công ty Cổ phần bảo hiểm Petrolimex hơn 171 tỷ đồng (chiếm 51% vốn điều lệ) và đầu tư 51 tỷ đồng vào Công ty Cổ phần bất động sản Petrolimex, khi không có sự chấp thuận của Bộ Công Thương và Thủ tướng Chính phủ.

Ngoài ra, kết luận của TTCP cũng chỉ ra hoạt động đầu tư tài chính của Petrolimex vào một số đơn vị từ năm 2010 đã có những khoản đầu tư kém hiệu quả. Petrolimex đầu tư vào Công ty Cổ phần nhiên liệu bay Petrolimex 76,5 tỷ đồng nhưng cổ tức thu được chỉ đạt trên 6,4 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận bình quân mỗi năm chỉ đạt 2,8%; đầu tư vào Công ty Cổ phần bất động sản Petrolimex 102 tỷ đồng, cổ tức chỉ thu được 6,12 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận bình quân mỗi năm chỉ đạt 2%”.

Đặc biệt, Petrolimex đã sử dụng sai nguồn vốn đầu tư trên 646,5 tỷ đồng để đầu tư ngoài ngành vào ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản trên 231,89 tỷ đồng; cho các đơn vị thành viên vay dài hạn để xây dựng công trình, dự án trên 4141,66 tỷ đồng, điều này cho thấy Petrolimex chưa thực hiện nghiêm việc thoái vốn đầu tư ngoài ngành theo chủ trương của Chính phủ.

Trong việc quản lý đầu tư xây dựng của Petrolimex và một số đơn vị thành viên cũng luôn ì ạch, chậm tiến độ. Có 29 dự án đầu tư bị chậm tiến độ, nhiều dự án bị đội vốn đầu tư lớn. Tại Công ty Xăng dầu khu vực II, có 23 gói thầu phải đấu thầu nhưng Petrolimex lại phê duyệt chỉ định thầu trái quy định của Luật Đấu thầu.

Công ty con của Petrolimex vướng sai phạm

Một số thành viên của Tập đoàn Petrolimex cũng có nhiều khoản đầu tư tài chính lớn nhưng đã không đem lại hiệu quả kinh tế.

Cụ thể, Petrolimex góp 51% vốn điều lệ tại Công ty cổ phần vận tải xăng dầu Vipco và ký hợp đồng thuê tàu. Qua so sánh đơn giá cước cho thấy việc thuê tàu định hạn với Vipco (chiếm 80% tổng chi phí vận tải) cao hơn thuê chuyến, làm tăng chi phí vận chuyển 379 tỷ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc Tập đoàn này thuê tàu chở xăng dầu định hạn tuy đảm bảo sự chủ động trong vận chuyển nhưng đơn giá thuê định hạn cao hơn thuê chuyến, làm tăng chi phí vận chuyển khiến hiệu quả kinh doanh bị sụt giảm nghiêm trọng.

Phân vùng địa bàn và giá bán lẻ vùng 2 trái với quy định

Kết luận về đợt thanh Petrolimex gần đây, Thanh tra Chính Phủ (TTCP) cho biết: Tháng 9/2008, Bộ Công thương đã ban hành quyết định bãi bỏ việc phân vùng địa bàn và giá bán lẻ vùng 2 (các địa phương xa cảng quốc tế tiếp nhận xăng dầu chi phí cao, giá định hướng xăng dầu được tăng thêm tối đa 2% so với giá bán lẻ vùng 1).

Tuy nhiên, Petrolimex vi phạm khi ban hành quy định tiếp tục phân vùng và thực hiện giá bán lẻ vùng 2 cao hơn tối đa 2% so với giá bán lẻ nhà nước quy định. Điều này dẫn đến doanh thu vùng 2 tăng trên 2.796,8 tỷ đồng trong thời gian từ tháng 2/2010 đến cuối tháng 6/2013.

Điều chỉnh giá bán ngược với yêu cầu của liên bộ

Theo TTCP, từ năm 2010 đến ngày 30/6/2013, tập đoàn Petrolimex đã nhiều lần điều chỉnh giá bán nội bộ với tổng lợi nhuận thu về khoảng 920 tỷ đồng.

Trong một vài đợt điều chỉnh giá bán nội bộ mặt hàng xăng RON 92 từ tháng 8/2011 đến tháng 12/2012, tập đoàn này nhiều lần tăng giảm trái ngược với yêu cầu của liên bộ Tài chính – Công Thương, dù số liệu tính toán xác định giá bán nội bộ của chính Petrolimex là không có cơ sở.

Cụ thể, ở đợt điều chỉnh từ ngày 26/8 đến 10/10/2011, liên bộ Tài chính – Công Thương điều chỉnh giá xăng RON 92 giảm 500 đồng/lít nhưng Petrolimex lại điều chỉnh tăng giá bán nội bộ thêm 102 đồng/lít.

Tương tự, từ ngày 31/10 đến 11/11/2012, trong khi liên bộ điều chỉnh tăng 650 đồng/lít thì Petrolimex giảm 100 đồng/lít và từ ngày 1 đến 14/12/2012, liên bộ điều chỉnh giảm 500 đồng/lít, Petrolimex lại tăng 200 đồng/lít.

Kết luận thanh tra còn cho thấy, trong giai đoạn thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tự quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, có thời điểm Petrolimex không điều chỉnh tăng, giảm giá xăng, dầu theo đúng nghị định 84/2009/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu.

Cụ thể là đợt điều chỉnh giá ngày 21/2/2010, Petrolimex không điều chỉnh giảm 52 đồng/lít đối với mặt hàng dầu hỏa với sản lượng bán lẻ trong kỳ là 1,99 triệu lít, giá trị phải giảm là 103,5 triệu đồng; Không điều chỉnh tăng 69 đồng/kg đối với mặt hàng dầu mazut với sản lượng tiêu thụ trong kỳ là 8.954.927 kg, giá trị được tăng là 617,8 triệu đồng.

Ngoài ra, định mức chi phí hao hụt xăng dầu do tập đoàn xây dựng ban hành luôn cao hơn con số thực tế từ 35 đến 48%. Điều này dẫn tới lượng xăng dầu thừa theo phương pháp quản lý trên tăng dần qua các năm, và công ty mẹ phải mua lại từ các thành viên với giá trị từ 36 đến hơn 126 tỷ đồng. Trong khi đó, các công ty thành viên sẽ nhận được phí hàng gửi từ công ty mẹ, khiến hiệu quả kinh doanh của công ty mẹ giảm.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s