VN ký ‘hớ’ thuế xăng dầu trong FTA với Hàn Quốc: Bài học cay đắng

Posted: March 8, 2016 in Uncategorized
Tags:

Khánh An (VOA) – Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nói việc Bộ Công thương Việt Nam thừa nhận đã ký ‘hớ’ điều khoản về thuế xăng dầu trong hiệp định thương mại với ASEAN – Hàn Quốc là một bài học ‘cay đắng’ và ‘đắt giá’ khi Việt Nam bắt đầu tham gia vào sân chơi lớn của thế giới. Khánh An có bài tường thuật chi tiết.

� Xem thêm: Việt Nam đã ký “hớ” điều khoản về xăng dầu với Hàn Quốc + Đằng sau câu chuyện Dung Quất ‘doạ’ đóng cửa.


Việc ký ‘hớ’ này sẽ khiến cho giá xăng dầu nhập từ Hàn Quốc và các
nước ASEAN tham gia AKFTA sẽ rẻ hơn giá xăng dầu sản xuất tại Việt Nam

Hôm 7/3, báo Dân Trí dẫn ‘nguồn tin riêng’ nói Bộ trưởng Bộ Công thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng vừa báo cáo với Thủ tướng chính phủ về thuế xăng dầu trong Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA) mà báo này nói là ‘vấn đề khá nhạy cảm’.

Theo đó, Bộ Tài chính Việt Nam đã ‘phát hiện thuế suất đối với mặt hàng xăng dầu theo đúng cam kết của Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc là 10%, thấp hơn cam kết trong các hiệp định khác”.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, nói việc ký ‘hớ’ này trước mắt sẽ khiến cho giá xăng dầu nhập từ Hàn Quốc và các nước ASEAN tham gia AKFTA sẽ rẻ hơn giá xăng dầu sản xuất tại Việt Nam, điều này kéo theo các hệ lụy sau:

“Điều ấy làm cho ngân sách của Việt Nam bị thất thu một khoản lớn, và điều quan trọng hơn là nhà máy lọc dầu của Việt Nam cũng sẽ phải được giảm thuế tương đương thì mới có thể cạnh tranh được. Đấy là những khó khăn mà sắp tới đây (Việt Nam) cần phải giải quyết.”

Cuối tháng rồi, nhà máy lọc dầu Dung Quất đã viết ‘thư kêu cứu’ gửi lên thủ tướng chính phủ và ‘dọa’ sẽ đóng cửa nếu vẫn phải chịu mức thuế 20%, cao hơn 10% so với sản phẩm cùng loại nhập từ Hàn Quốc, dẫn đến việc khách hàng chọn mua xăng dầu nhập khẩu để được giá rẻ hơn. Nguy cơ đóng cửa của Dung Quất thậm chí còn tăng lên gấp đôi hoặc hơn nữa trong thời gian sắp tới, khi Hiệp định Thương mại với Nhật Bản được thực hiện và mức thuế nhập khẩu xăng dầu của Nhật Bản cũng là 10%.

VOAquote Đây là bài học kinh nghiệm cay đắng, đắt giá đối với Việt Nam về việc đàm phán và xét duyệt, thẩm định các kết quả đàm phán đó một cách chuyên nghiệp, phải tính đến tất cả hệ lụy có thể phát hiện được. Tôi nghĩ phía Việt Nam phải có một sự kiểm điểm rất nghiêm túc để rút kinh nghiệm cho trường hợp đáng tiếc này.Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nói.

Báo Dân Trí cho biết Bộ Tài chính đã có công văn đề nghị Bộ Công thương làm việc với phía Hàn Quốc để ‘sửa’ điều ký ‘hớ’ này, với lý do ‘đây là mặt hàng chiến lược, nhạy cảm cao của Việt Nam’ và Việt Nam phải duy trì bảo hộ mặt hàng này tối thiểu đến năm 2020. Lúc đầu, phía Hàn Quốc nói sẽ tham khảo ý kiến với các bộ về vấn đề này, nhưng sau đó Hàn Quốc trả lời với Việt Nam rằng họ không thể sửa đổi lại các điều khoản đã ký kết. TS. Lê Đăng Doanh nói trong trường hợp Hàn Quốc không đồng ý sửa đổi, phía Việt Nam chỉ còn một cách cuối cùng để không thực hiện theo thỏa thuận:

“Phía Việt Nam có thể dùng biện pháp cuối cùng là đề nghị tạm thời hoãn chưa thực hiện điều này. Nhưng nếu đề nghị đó mà không được phía Hàn Quốc thực hiện, Việt Nam có thể bị coi là đã vi phạm điều ước mà mình đã ký kết. Đấy cũng là một điều bất lợi cho Việt Nam.”

“Đây là bài học kinh nghiệm cay đắng, đắt giá đối với Việt Nam về việc đàm phán và xét duyệt, thẩm định các kết quả đàm phán đó một cách chuyên nghiệp, phải tính đến tất cả hệ lụy có thể phát hiện được. Tôi nghĩ phía Việt Nam phải có một sự kiểm điểm rất nghiêm túc để rút kinh nghiệm cho trường hợp đáng tiếc này.”

Một trong những biện pháp để hạn chế sai phạm ‘hớ’ như trên, theo TS. Lê Đăng Doanh, Việt Nam cần lập ra các hội đồng chuyên gia độc lập để xem xét các điều khoản sẽ ký kết trong các hiệp định quốc tế một cách ‘rất nghiêm túc’, phân tích những tác động có thể và góp ý kiến với đoàn đàm phán.

VOAquote Điều ấy làm cho ngân sách của Việt Nam bị thất thu một khoản lớn, và điều quan trọng hơn là nhà máy lọc dầu của Việt Nam cũng sẽ phải được giảm thuế tương đương thì mới có thể cạnh tranh được. Đấy là những khó khăn mà sắp tới đây (Việt Nam) cần phải giải quyết.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhận xét.

TS. Lê Đăng Doanh cho rằng Hiệp định TPP cũng là một trường hợp cần phải xem xét kỹ lưỡng hơn.

“Trong trường hợp của TPP – Hiệp định Hợp tác Xuyên Thái Bình Dương – thì hai bên đã thống nhất với nhau là sẽ giữ bí mật. Vì vậy nên việc trưng cầu ý kiến của các cơ quan độc lập cho đến nay rất hạn chế, ngay cả doanh nghiệp cũng ít nhận được thông tin. Tôi nghĩ đây cũng là một trường hợp, mà sắp tới đây Quốc hội thông qua, có thể cần phải có sự xem xét và phân tích kỹ lưỡng hơn.”

Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN-Hàn Quốc được ký kết vào tháng 6/2006 và bắt đầu có hiệu lực từ tháng 7/2007. Hiệp định này đưa ra lộ trình cắt giảm thuế theo 3 nhóm chính là nhóm hàng thông thường, nhóm hàng nhạy cảm và nhóm hàng nhạy cảm cao. Theo cam kết trong hiệp định, Việt Nam sẽ phải xóa bỏ thuế nhập khẩu ít nhất 95% mặt hàng trong Danh mục thông thường vào ngày 1/1/2016 và 100% mặt hàng trong danh mục này vào ngày 1/1/2018. Riêng đối với các mặt hàng thuộc nhóm nhạy cảm và nhạy cảm cao sẽ có lộ trình giảm thuế theo từng nhóm nhỏ, kéo dài đến năm 2021.

Cập nhật: Vào lúc 12:20 tối 7/3, bài viết trên báo Dân Trí mà VOA đề cập tới đã không còn truy cập được nữa. Nhưng bài viết trên đã được sao lưu ở nhiều trang mạng và diễn đàn khác.

Việt Nam đã ký “hớ” điều khoản về xăng dầu với Hàn Quốc

Mạnh Quân (Dân Trí) (Dân Trí đã gỡ bài xuống, lưu qua Google cache) – Theo nguồn tin riêng của Dân trí ngày 7/3, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ một vấn đề khá nhạy cảm về thuế xăng dầu trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA).

Cụ thể, theo Bộ Công Thương, ngày 24/9/2015, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đã ký Nghị định thư thứ ba, sửa đổi Hiệp định Thương mại hàng hóa thuộc Hiệp định khung về hợp tác kinh tế toàn diện giữa ASEAN và Hàn Quốc (AKFTA). Một trong những nội dung chính của Nghị định thư này là cập nhật biểu thuế chi tiết dùng cho toàn bộ quá trình cắt giảm thuế theo Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc đã ký từ năm 2006.

Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định thư trên, Bộ Tài chính đã phát hiện thuế suất đối với mặt hàng xăng dầu theo đúng cam kết của Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN -Hàn Quốc là 10%, thấp hơn cam kết trong các hiệp định khác.

“Tại các diễn đàn đàm phán, chúng ta đang nỗ lực duy trì mức thuế bảo hộ với xăng dầu. Đối với ASEAN, thị trường nhập khẩu xăng dầu lớn của Việt Nam, thuế suất xăng dầu 20% sẽ được duy trì tới năm 2020. Việc thực hiện mức thuế 10% trong Hiệp định trên sẽ cho phép các nước ASEAN khác cũng được hưởng thuế suất này khi xuất khẩu xăng dầu vào Việt Nam”, Bộ Công Thương nêu rõ điểm bất cập.

viet-nam-da-ky-ho-dieu-khoan-ve-xang-dau-voi-han-quoc
(Ảnh minh hoạ).

Chính vì vậy, theo báo cáo của Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng ký, Bộ Tài chính đã có công văn đề nghị Bộ Công Thương trao đổi với phía Hàn Quốc để điều chỉnh biểu thuế theo lộ trình.

Để “chữa cháy”, cũng theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, tại Hội nghị Ủy ban thực thu Hiệp định FTA ASEAN -Hàn Quốc lần thứ 13 tổ chức vào tháng trước, Việt Nam đã thảo luận ở cấp Trưởng đoàn với Hàn Quốc đề nghị phía Hàn Quốc cho phép Việt Nam điều chỉnh lại mức thuế 20% với lý do “đây là mặt hàng chiến lược, nhạy cảm cao của Việt Nam” mà Việt Nam phải duy trì bảo hộ mặt hàng này tối thiểu đến năm 2020. Ngoài ra, Hàn Quốc vẫn được hưởng thuế suất 10% với xăng dầu theo cam kết VKFTA nên việc điều chỉnh thuế suất AKFTA lên 20% sẽ không ảnh hưởng tới quyền lợi của Hàn Quốc.

Tuy nhiên, mọi chuyện không dễ dàng như đề nghị của Bộ Công Thương dù ban đầu Hàn Quốc có đồng ý tham vấn với các bộ, ngành của nước này để tìm phương án xử lý nhưng sau đó, phía Hàn Quốc cho rằng, việc nâng thuế suất cao hơn mức thuế cơ sở là vi phạm Hiệp định đã ký và sẽ gây ra phản ứng từ các doanh nghiệp của Hàn Quốc cũng như các thành viên ASEAN.

Thứ hai, theo lập luận phía Hàn Quốc, mức thuế cơ sở để thực hiện cắt giảm thuế trong AKFTA là thuế suất MFN 2005. Trong các biểu cam kết cũ, Việt Nam không chi tiết mức thuế suất xăng dầu là 10% mà chỉ ghi MFN. Và cơ quan quản lý của Việt Nam đã áp thuế với xăng dầu không dựa trên mức thuế cơ sở mà tăng giảm theo điều hành trong nước, có thời điểm lên tới 30%. Phía Hàn Quốc tỏ ý lo ngại khi tham vấn nội bộ về việc sửa biểu thuế sẽ lộ ra việc Việt Nam không thực hiện đúng Hiệp định suốt từ năm 2007 đến nay.

Cũng theo Bộ Công Thương, Việt Nam đã đề nghị Hàn Quốc cùng phối hợp để tìm giải pháp cho rắc rối trên. “Trước mắt, giao cấp chuyên viên nghiên cứu, trao đổi các biện pháp kỹ thuật để xử lý vấn đề. Trong khi chưa xử lý được thì Việt Nam chưa thể phê chuẩn Nghị định thư”, Bộ Công Thương nêu.

Do đó, căn cứ trên đề xuất của Bộ Tài chính và nội dung thảo luận với Hàn Quốc, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng cho phép tạm dừng quy trình phê duyệt Nghị định thư nói trên cho đến khi đạt được thỏa thuận với Hàn Quốc về giải pháp thuế với xăng dầu.

Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng cũng nêu, trong khi hai bên đàm phán tháo gỡ vấn đề này, thuế nhập khẩu theo AKFTA sẽ tiếp tục thực hiện trên cơ sở thông tư của Bộ Tài chính đã ban hành và còn hiệu lực.

Đằng sau câu chuyện Dung Quất ‘doạ’ đóng cửa

Bạch Dương (VnExpress) – Khi các hiệp định thương mại tự do (FTA) dần vô hiệu hóa những ưu đãi dành cho doanh nghiệp nội thì cơ quan quản lý cũng ở thế kẹt giữa quyết định có giảm thuế hay không.

Không phải chờ đến khi lãnh đạo Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn, rồi Tập đoàn Dầu khí (PetroVietnam) nhiều lần “kêu cứu” Chính phủ về việc sản phẩm không cạnh tranh được, dẫn đến tồn kho và nguy cơ đóng cửa…, vấn đề hiệu quả của Nhà máy lọc dầu Dung Quất mới được đặt ra.


Việc điều chỉnh thuế cho Dung Quất được đánh giá
là cấp thiết song không dễ xử lý. Ảnh minh họa: V.M

Ngay từ khi công trình được hoạch định từ những năm 1990, nhiều tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước đã lên tiếng, mổ xẻ tính hiệu quả, nhất là việc lựa chọn công nghệ và địa điểm xây dựng. Tuy nhiên, với định hướng biến Dung Quất trở thành động lực, bàn đạp cho kinh tế miền Trung “cất cánh”, công trình này được khởi công vào cuối năm 2005 và vận hành từ 2009 với vốn đầu tư hơn 3 tỷ USD.

FTA vô hiệu hóa ưu đãi thuế

Để đảm bảo những mục tiêu nêu trên cũng như khỏa lấp phần nào bất lợi, từ khi đi vào hoạt động, Dung Quất đã được hưởng hàng loạt ưu đãi về thuế phí. Tháng 11/2009, Chính phủ cho phép doanh nghiệp được giữ lại số tiền tương đương với 7% thuế nhập khẩu với xăng dầu, 5% với khí hóa lỏng (LPG) và 3% với sản phẩm hoá dầu. Ngoài ra, dự án còn được hưởng thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 10% trong vòng 30 năm (miễn thuế hoàn toàn trong vòng 5 năm đầu, giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo), miễn thuế thu nhập cá nhân, miễn thuế thuê đất…

Đặc biệt, các sản phẩm của Dung Quất bị áp thuế ngang bằng với các mặt hàng xăng dầu nhập khẩu từ thị trường bên ngoài, theo Thông tư 78 của Bộ Tài chính (xăng là 20%, với diesel, nhiên liệu bay Jet A1, dầu ma dút là 10%), song nhờ cơ chế giữ lại khoản tiền tương đương 7% thuế nhập khẩu với xăng dầu nên sản phẩm của nhà máy trong nhiều năm vẫn có sức cạnh tranh tương đối so với xăng dầu nhập ngoại.

Tuy nhiên, quá trình hội nhập với việc tham gia các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam những năm qua đã chia lại ván bài mới cho nhiều doanh nghiệp, khi các hàng rào thuế quan dần được xoá bỏ, trong đó có Dung Quất. Trong bối cảnh giá dầu lao dốc, các FTA đã vô tình vô hiệu hoá các ưu đãi này.

Thuế nhập khẩu một số mặt hàng từ Dung Quất và các nước ASEAN

Trước tháng 4/2015 Tháng 4-12/2015 Từ tháng 1/2016
Dung Quất
(Sau khi được giữ lại thuế nhập khẩu 7%)
– Xăng 28% 13% 13%
– Diesel 13% 3% 3%
– Jet A1 13% 3% 3%
ASEAN
– Xăng *35% 20% 20%
– Diesel *20% 10% 0%
– Jet A1 *20% 10% 0%

(*) Áp dụng trước tháng 6/2014

Đầu năm 2016, theo Hiệp định Thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA), thuế nhập khẩu với diesel, Jet A1 về 0% trong khi của Dung Quất vẫn là 10% (nếu trừ đi khoản được ưu đãi còn 3%). Do vậy, mỗi thùng dầu do nhà máy này sản xuất ra đã đắt hơn 4-5 USD so với hàng nhập khẩu.

Thông tư 20/2015 của Bộ Tài chính về biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo FTA Việt Nam – Hàn Quốc, thuế nhập khẩu với sản phẩm xăng từ Hàn Quốc cũng sẽ được áp dụng là 10%. Mức tương tự cũng dự kiến được áp dụng với sản phẩm từ Nhật Bản trong thời gian tới, trong khi các sản phẩm mua từ Dung Quất vẫn là 20% (13% nếu tính thêm phần ưu đãi).

Dung Quất cho rằng các sản phẩm xăng dầu của nhà máy khi đó sẽ “không có cửa” cạnh tranh khi thuế áp cho “hàng nội” cao hơn hẳn hàng nhập khẩu từ nước ngoài. Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Hoài Giang – Chủ tịch Lọc hoá dầu Bình Sơn cho rằng trong bối cảnh đó, việc thay đổi chính sách thuế phí có ý nghĩa sống còn với sự tồn vong của nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam. Bản thân nhà máy này cũng nhiều lần “dọa” đóng cửa với lý do chính sách không thay đổi.

Bộ Tài chính vào thế khó

Sau lời “kêu cứu” hồi giữa tháng 2 của PetroVietnam, gần đây Bộ Công Thương tiếp tục có văn bản đề nghị Bộ Tài chính sớm giảm thuế cho Dung Quất. “Các báo cáo của PetroVietnam và Lọc hoá dầu Bình Sơn về vướng mắc tiêu thụ các sản phẩm diesel và nhiên liệu bay Jet A1 là có cơ sở và cần thiết phải có giải pháp cấp bách để tháo gỡ khó khăn cho Dung Quất”, văn bản này nhận định.

Cùng với Bộ Công Thương, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cũng vừa có văn bản gửi Thủ tướng về việc Nhà máy lọc dầu Dung Quất có nguy cơ đóng cửa. Cơ quan này đề nghị Chính phủ và các bộ chỉ đạo các khách hàng đặc biệt như Tập đoàn Xăng dầu (Petrolimex) tiếp tục ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với Nhà máy lọc dầu Dung Quất trong thời gian tới

Theo đó, Bộ Công Thương đề nghị cơ quan quản lý thuế trước mắt xem xét phương án điều chỉnh thuế nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao cạnh tranh cho Dung Quất, đảm bảo nhà máy vận hành ổn định trước khi tính đến những giải pháp dài hạn để hài hoà giữa cam kết quốc tế và hỗ trợ sản xuất trong nước. Đồng thời cơ quan này cũng nhắc lại quan điểm cho rằng những chính sách ưu đãi với Dung Quất và một nhà máy lọc dầu khác là Nghi Sơn đều là chủ trương lớn của Chính phủ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững của đất nước.

Trả lời báo chí sau những áp lực nêu trên, Vụ trưởng Vụ Chính sách Thuế (Bộ Tài chính) – Phạm Đình Thi nhiều lần cho biết cơ quan này vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, cân nhắc. Điều này phần nào cho thấy thế khó của nhà điều hành, nhất là trong điều kiện ngân sách gặp khó như hiện nay.

Dù có kết quả kinh doanh không được như kỳ vọng (lô lũy kế gần 1.050 tỷ đồng đến hết năm 2014 dù được hưởng ưu đãi) song sau khoảng 6 năm vận hành thương mại, Lọc dầu Dung Quất cũng nộp về ngân sách khoảng 120.000 tỷ đồng, tức là trung bình 20.000 tỷ một năm. Nay nếu điều chỉnh (giảm thuế suất hoặc tăng mức giữ lại cho Dung Quất), nguồn thu sẽ hụt đi vài nghìn tỷ mỗi năm, trở thành áp lực không nhỏ với cân đối tài khóa. Bên cạnh đó là câu chuyện công bằng giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước khác khi tham gia thị trường.

Nếu không giảm, chưa kể đến áp lực từ việc nhà máy “dọa” đóng cửa do không bán được hàng, cơ quan điều hành cũng vấp phải một chính sách khác vốn được quy định trong cơ chế ưu đãi cho Dung Quất là “cấp bù” tiền cho Dung Quất khi thuế suất mà doanh nghiệp này cao hơn thuế nhập khẩu từ các thị trường khác. Khi đó, PetroVietnam sẽ phải đứng ra bù đắp số tiền này và suy cho cùng, tiền cũng lấy từ ngân sách.

Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn – chuyên gia đến từ Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbright cho rằng hiệu quả của Dung Quất đã được thực tế chứng minh thời gian qua, khi doanh nghiệp này được tính toán lỗ hơn 1,2 tỷ USD nếu không có ưu đãi. Đây là một sai lầm có tính hoạch định ngay từ khi quyết định xây dựng dự án. “Các ưu đãi đặc biệt của Chính phủ chỉ kéo dài thêm căn bệnh ung thư chỉ trực chờ ngã bệnh của Dung Quất khi không được ưu đãi nữa”, ông Tuấn nói.

Về kiến nghị giảm thuế, vị này cho rằng Dung Quất có cơ sở để đòi hỏi như việc áp dụng với hàng nhập khẩu, song việc giảm thuế phải được tính toán hợp lý, để đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp. Hơn nữa, cần thiết lập một lộ trình ưu đãi cho Dung Quất chứ không thể kéo dài mãi mãi. Khi thuế phí Dung Quất được cào bằng với doanh nghiệp nhập khẩu thì hiệu quả thực sự của dự án mới được đánh giá khách quan nhất.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s