Dân mất tiền cho doanh nghiệp xăng dầu: “Bộ Công Thương buông lỏng, tắc trách”

Posted: March 15, 2016 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Thảo (BizLive) – “Bộ Công Thương chưa thể hiện được trách nhiệm của mình trong việc điều hành giá xăng dầu, Bộ này còn đẩy trách nhiệm cho Bộ Tài chính”, ông Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện quản lý giá cho biết.

� Xem thêm: Người tiêu dùng mất ‘oan’ hàng trăm tỷ đồng mỗi tháng vì cách tính giá xăng dầu.

Dân “móc” túi tăng lãi cho doanh nghiệp xăng dầu

Thông tư 165 của Bộ Tài chính cho biết từ 1/1/2015 các mặt hàng dầu diesel, dầu hoả nhập từ các nước trong khối ASEAN chịu mức thuế suất 5%, còn với mặt hàng dầu mazut là 0%. Từ 1/1/2016 tất cả các mặt hàng dầu từ ASEAN về Việt Nam đều được hưởng thuế suất 0%.

Trong khi đây là thị trường nhập khẩu xăng dầu chính từ Việt Nam. Năm 2015 tổng cộng hơn 10 triệu tấn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam chiếm hơn 50% là từ các nước ASEAN trong đó nhập từ Singapore là 3,84 triệu tấn, Thái Lan 2,28 triệu tấn.

Đối với mặt hàng xăng RON 92, từ năm 2016 cam kết tại Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc, thuế suất nhập khẩu của mặt hàng này giảm chỉ còn 10%, trong khi thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) là 20%.

Mặc dù vậy, công thức tính giá cơ sở xăng dầu làm căn cứ để điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu trong nước, liên Bộ Công Thương – Tài chính vẫn áp dụng mức thuế nhập khẩu MFN theo Thông tư 78 (ngày 20/5/2015) với xăng là 20%, dầu diesel và mazut là 10% và dầu hoả là 13%.

Như vậy, việc chênh lệch thuế đã mang lại khoản lợi nhuận lớn cho doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu theo đó, có những doanh nghiệp đã thoát lỗ, thậm chí lãi đậm trong năm vừa qua.

Báo cáo tài chính của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho thấy, năm 2015 Petrolimex lợi nhuận sau thuế hơn 3.138 tỷ đồng, lợi nhuận từ kinh doanh xăng dầu lên tới 1.990 tỷ đồng trong khi năm 2014 lỗ hơn 9 tỷ đồng.

Trong một thông báo phát đi vào chiều qua (14/3), Bộ Công Thương dẫn nội dung tại điểm b, khoản 2, Điều 40 Nghị định 83 về kinh doanh xăng dầu cho biết, Bộ Tài chính được giao thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về giá; chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương hướng dẫn phương pháp tính giá cơ sở làm căn cứ điều hành giá bán lẻ xăng dầu trong nước.

“Hiện nay, theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, trong công thức tính giá cơ sở đối với sản phẩm xăng dầu thì mức thuế nhập khẩu là mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN)”, Bộ này cho hay.

Thực tế, cũng tại Nghị định, Điều 40 nêu trách nhiệm của Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá bán xăng dầu, điều hành trích lập và sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu thông qua cơ chế hoạt động của Tổ liên ngành điều hành giá xăng dầu. Khi có ý kiến khác nhau, Bộ Công Thương quyết định và chịu trách nhiệm, trường hợp cần thiết, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Ngoài ra, tại Điều 39 nêu rõ, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện điều hành giá công khai, minh bạch, đúng quy định tại điều 38 Nghị định.

Bộ Công Thương có trách nhiệm công bố trên trang thông tin điện tử của mình về giá thế giới, giá cơ sở, giá bán lẻ xăng dầu hiện hành, thời điểm sử dụng, số trích lập, số sử dụng và số dư Quỹ bình ổn xăng dầu hàng quý, các biện pháp điều hành khác.

Tuy nhiên, từ thời điểm chính thức áp dụng Nghị định 83 đến nay, tại trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương chưa từng công bố số sử dụng và số dư Quỹ bình ổn xăng dầu hàng quý, việc công bố Quỹ bình ổn hàng quý vẫn do Bộ Tài chính thực hiện.

“Bộ Công Thương buông lỏng, tắc trách”

Trao đổi với BizLIVE, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho biết, thị trường xăng dầu còn có độc quyền nhóm, có doanh nghiệp giữ vị trí thống lĩnh thị trường nên nhà nước phải định giá không để doanh nghiệp tự định giá. Việc định giá căn cứ xác định giá cơ sở từ đó quyết định giá bán lẻ.

Việc điều hành xăng dầu do Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính nhưng Bộ Công Thương đã đẩy trách nhiệm cho rằng Bộ Tài chính quyết. Chính Bộ Công Thương cũng chủ trì trong hội nhập, hoạt động thương mại phải biết lộ trình cắt giảm thuế quan theo các FTA Việt Nam đã ký kết.

“Dù Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì thuế nhưng khi ban hành Thông tư không đúng với Hiệp định cần phải điều chỉnh. Bộ Công Thương thiếu trách nhiệm, áp giá tính thuế nhập khẩu xăng dầu cao hơn so với các Hiệp định thương mại và xảy ra trong thời  gian dài, chưa thể hiện được trách nhiệm của mình, phải chăng Bộ buông lỏng, tắc trách”, ông Long nói.

Vị chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, Bộ Công Thương đã chưa làm tròn vai, cuối cùng người tiêu dùng chịu thiệt trong khi doanh nghiệp lãi đậm.

Biện pháp được ông Long đưa ra là cần làm rõ trách nhiệm và có chế tài xử phạt nghiêm. Đồng thời, khoản chênh lệch mà doanh nghiệp đã hưởng cần trả lại cho người tiêu dùng thông qua việc đưa về Quỹ bình ổn và sử dụng khi có biến động giá.

Người tiêu dùng mất ‘oan’ hàng trăm
tỷ đồng mỗi tháng vì cách tính giá xăng dầu

Bạch Dương (VnExpress) 11/3/2016 – Nộp thuế 0-5% khi nhập khẩu dầu từ thị trường ASEAN, Hàn Quốc song doanh nghiệp lại được cơ chế cho phép tính giá bán lẻ theo công thức mà thuế suất bằng 10%.

Khi nhập xăng dầu, doanh nghiệp phải nộp thuế và về nguyên tắc, khoản này sẽ được tính vào giá bán cho người tiêu dùng.

Thuế nhập khẩu thực tế từ các thị trường có sự khác nhau trong những năm gần đây, khi Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do, nơi mà các hàng rào thuế quan dần được gỡ bỏ. Hai trong số này là các hiệp định với ASEAN và Hàn Quốc. Riêng ASEAN từ trước đến nay vẫn là thị trường nhập khẩu xăng dầu lớn nhất của Việt Nam.

Với sản phẩm nhập từ ASEAN, thuế áp dụng trong năm 2015 với dầu diesel và madút là 5% và từ 1/1/2016 là 0% (thuế với xăng vẫn là 20%, tương tự các thị trường khác). Từ đầu năm nay, thêm thuế nhập dầu diesel từ Hàn Quốc về Việt Nam cũng giảm về 5%, thuế xăng về 10% (thấp hơn thị trường khác 10%).

Trong khi đó, theo Thông tư 78 được Liên bộ Công Thương Tài chính ban hành tháng 5/2015, giá cơ sở (căn cứ để tính giá bán lẻ xăng dầu) được tính dựa trên thuế suất nhập khẩu 20% với xăng, 10% với dầu diesel và madút là 10%.

Việc này tạo ra một khoảng vênh 5-10% tiền thuế với diesel và 10% với xăng giữa đầu vào (doanh nghiệp phải nộp cho ngân sách) và đầu ra (người tiêu dùng phải trả cho doanh nghiệp). Đây là khoản tiền mà các nhà buôn xăng dầu được hưởng suốt từ tháng 5/2015 đối với diesel nhập từ ASEAN và từ đầu năm 2016 đến nay với xăng nhập từ Hàn Quốc.

Mặt hàng Thuế nhập khẩu áp dụng tính giá cơ sở Thuế nhập khẩu từ ASEAN 2015 Thuế nhập khẩu từ ASEAN 2016 Thuế nhập khẩu từ Hàn Quốc 2016
Xăng RON 92 20% 20% 20% 10%
Dầu diesel 10% 5% 0% 5%

Theo số liệu của cơ quan quản lý, mỗi tháng Việt Nam tiêu thụ bình quân hơn 400 triệu lít diesel từ ASEAN. Như vậy với giá CIF (giá nhập khẩu khi về tới cảng) vào ngày 18/2 (thời điểm giá cơ sở được công bố và đang ở vùng thấp nhất) của diesel 0,05S nhập từ Singapore là 43,22 USD một thùng (khoảng 6.058 đồng một lít), doanh nghiệp có thể “bỏ túi” hơn 242 tỷ đồng mỗi tháng với khoản chênh 10% nêu trên. Giá CIF càng cao thì giá trị khoản chênh càng lớn.

Lãnh đạo một doanh nghiệp đầu mối tại TP HCM thừa nhận, trong năm 2015 nhiều công ty xăng dầu đã được hưởng lợi lớn từ cách tính thuế trên nếu có đầy đủ chứng nhận xuất xứ.

Sau diesel, lãnh đạo này cho biết chênh lệch thuế 10% đối với xăng nhập từ Hàn Quốc cũng rất hấp dẫn nên đã bắt đầu lên kế hoạch nhập khẩu lượng lớn từ nước này. Các “đại gia” trong ngành cũng đã tăng nhập khẩu từ thị trường này từ đầu 2016. Số liệu từ Tổng cục Hải quan cũng chứng minh thông tin này với 60.000 tấn nhập cảng trong tháng 1/2016 (tương đương 22,5 triệu USD), tăng mạnh so với cùng kỳ.

Với giá CIF cho RON 92 khoảng 43 USD (tương đương khoảng 6.100 đồng một lít), người tiêu dùng đang phải trả thêm cho doanh nghiệp 610 đồng với mỗi lít xăng nhập từ Hàn Quốc.


Doanh nghiệp được hưởng lợi lớn từ cách tính giá xăng dầu hiện nay.

Trên thực tế, một số số liệu tài chính được công khai của doanh nghiệp cũng cho thấy tình hình kinh doanh đặc biệt tốt trong năm 2015.

Chẳng hạn báo cáo tài chính của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho thấy lợi nhuận sau thuế đạt kỷ lục 3.128 tỷ đồng, trong đó riêng lãi từ kinh doanh xăng dầu là gần 1.990 tỷ đồng. Trước đó, doanh nghiệp từng ghi nhận lỗ trong 2 năm 2011 và 2014 và cũng chỉ lãi được tối đa hơn 1.500 tỷ suốt giai đoạn 2010-2014.

Giải trình lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Petrolimex cho biết nguyên nhân của việc lãi khủng là giá xăng dầu vẫn cùng xu hướng giảm so với cùng kỳ nhưng mức giảm giữa các tháng thấp hơn nhiều. Vì vậy, ảnh hưởng từ việc phải dự trữ lưu thông theo Nghị định 83 không lớn. Sản lượng bán xăng dầu trong nước tăng trưởng trên 8%. Lợi nhuận từ các công ty liên kết, công ty cổ phần mà Petrolimex đang góp vốn có tăng trưởng tốt.

Tuy vậy, với những khoản chênh thu được hàng trăm tỷ mỗi tháng nêu trên từ tiền thuế của người dân mà các doanh nghiệp xăng dầu thu được, những lý do được Petrolimex nêu ra có lẽ còn chưa đủ.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, năm 2015, Việt Nam nhập khẩu tổng cộng 10,1 triệu tấn xăng dầu, giá trị 5,36 tỷ USD. Các sản phẩm này chủ yếu có xuất xứ từ Singapore (3,84 triệu tấn), Thái Lan (2,28 triệu tấn), Trung Quốc (1,76 triệu tấn).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s