Nhà máy 8.000 tỷ bỏ hoang: Bồi thường cho TQ trăm tỷ

Posted: March 19, 2016 in Uncategorized
Tags:

Hà Duy (VNN) – Do dừng thi công quá lâu, dự án Nhà máy thép 8.000 tỷ ở Thái Nguyên đứng trước nhiều nguy cơ. Để cứu nó, cần xin thêm nhiều ưu đãi hàng ngàn tỷ, nhưng để khởi động lại dự án trước hết phải bồi thường cho nhà thầu Trung Quốc.

� Xem thêm: Nhà máy thép 8.000 tỷ: Đại dự án 10 năm hoang tàn.


10 năm hoang tàn, đòi thêm ngàn tỷ.

Khởi động lại: Cần thêm ngàn tỷ

Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (TISCO) đang nỗ lực để tái khởi động xây dựng Nhà máy gang thép Thái Nguyên mở rộng giai đoạn II.

Thế nhưng, hệ lụy dừng nhà máy 4 năm trời lại chất thêm gánh nặng chi phí khá lớn. Trong đó có việc phải bồi thường cho tổng thầu Trung Quốc là Tập đoàn Xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC).

Theo tính toán của chủ đầu tư, do dự án dừng hoạt động từ tháng 6/2012, cho nên muốn tái khởi động lại TISCO phải bồi thường cho nhà thầu Trung Quốc số tiền lên đến hơn 100 tỷ đồng.

Ngoài ra, những trang thiết bị hư hỏng trong thời gian dự án “chết lâm sàng” cũng khiến TISCO phải bỏ ra cả đống tiền để khôi phục lại.

Nhà thầu Trung Quốc tính toán rằng tiền mua lại những thiết bị hư hỏng lên đến khoảng 120 tỷ đồng. Còn những thiết bị phải bảo dưỡng lại theo báo giá của MCC cũng lên tới gần 90 tỷ đồng.

Với những chi phí trên đã khiến tổng vốn đầu tư của nhà máy thép 8.100 tỷ đồng này có nguy cơ đội vốn thêm gần 1.000 tỷ đồng, lên trên 9.000 tỷ.

Với số vốn này, dự án sẽ rất khó có hiệu quả. Chủ đầu tư đã cùng tư vấn tính toán lại để đưa ra một phương án “dự án vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế xã hội với vốn đầu tư khoảng trên 7.800 tỷ đồng”.

Tuy nhiên, điều kiện để thực hiện phương án 7.800 tỷ đồng này là những những đòi hỏi ưu đãi, hỗ trợ. Theo đó, TISCO đề nghị miễn thuế nhập khẩu đối với vật tư thiết bị, thuế nhà thầu… với tổng số tiền là 530 tỷ đồng.

Ngoài ra, TISCO muốn Ngân hàng Phát triển VN khoanh nợ gốc, đồng thời miễn 100% lãi vay trong thời gian dự án dừng thi công từ 7/2012 đến 3/2016 (khoảng 386 tỷ đồng); cho phép điều chỉnh thời gian vay, thời gian trả nợ với các hợp đồng tín dụng đã ký… Với Vietinbank, TISCO mong muốn được khoanh nợ gốc, đồng thời miễn tối thiểu 50% các khoản lãi vay trong thời gian dự án dừng thi công.

Như vậy, việc giảm vốn đầu tư từ hơn 9.000 tỷ đồng xuống trên 7.800 tỷ là nhờ xin thêm ưu đãi và cắt giảm bớt các hạng mục đầu tư. Ngoài ra, TISCO cũng đề xuất áp dụng cơ chế chỉ định thầu rút gọn để lựa chọn các nhà thầu mới.

Rót thêm nghìn tỷ hay buông hẳn?

Trong văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ mới đây, Bộ Công thương ủng hộ việc khởi động lại dự án. Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, nếu tiếp tục kéo dài việc triển khai dự án nguy cơ đổ vỡ là rất cao. Bộ này cũng đồng tình với đề xuất miễn thuế nhập khẩu để giảm áp lực vốn cho dự án cũng như việc cho phép chỉ định thầu.

Theo Bộ Công Thương, nếu các đề xuất của chủ đầu tư là TISCO được duyệt trong tháng 3/2016, dự án sẽ được tái khởi động lại vào tháng 4/2016 và hoàn thành vào tháng 12/2017.


Bỏ đi ngàn tỷ hay gánh nợ suốt đời?

Từng chứng kiến tận mắt dự án “rùa” này, TS Ngô Minh Hải, Phó Chủ nhiệm thường trực Câu lạc bộ DNNN – Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng: Từ cách chọn nhà thầu đến quản trị dự án, giám sát dự án này có rất nhiều vấn đề. Chính việc này đã khiến dự án trì trệ và vốn đội lên gấp đôi.

TS Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển lưu ý, nếu làm tiếp dự án này, Chính phủ, Bộ Công Thương cần cố điều chỉnh dự án lại cho phù hợp yêu cầu về kinh tế, kỹ thuật công nghệ để sản phẩm sau này đáp ứng yêu cầu. Nếu không lại tiếp tục gánh các hệ quả khác về chất lượng, hiệu quả.

Nói về lựa chọn cho dự án này, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbright cho rằng, trước hết cần truy trách nhiệm cho người làm đội vốn đầu tư dự án, dự án kém hiệu quả. Đồng thời, đánh giá lại một cách độc lập, trung thực, khách quan hiệu quả kinh tế của dự án này làm cơ sở quyết định có nên tiếp tục dự án hay không.

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho biết: Chúng tôi đã tính toán và cho thấy, rất khó để có thể mang lại hiệu quả cho dự án thép của TISCO. “Chúng ta cần phải chấm dứt ngay các tiền lệ rằng nhà nước sẽ đổ thêm tiền cho các dự án dở dang, trì trệ và kém hiệu quả” – TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nói.

Nhà máy thép 8.000 tỷ: Đại dự án 10 năm hoang tàn

Hà Duy (VNN) – Dự án thép gần 4.000 tỷ, sau hai lần dang dở đã tăng lên hơn 8.000 tỷ nhưng 10 năm qua không thể hoàn thành. Hàng ngàn tỷ đồng thiết bị đang ngày một hoen gỉ và hoang tàn.

Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (TISCO) đang mắc kẹt hàng nghìn tỷ đồng ở đại dự án mở rộng gang thép Thái Nguyên giai đoạn II vì dự án triển khai gần 10 năm nay vẫn dở dang, hoang tàn.

Hơn 4.500 tỷ thành đống sắt gỉ

Sáng 16/3, có mặt trước cổng Nhà máy gang thép Thái Nguyên. Từng hàng xe tải nối hàng dài trước cổng chờ lấy thép. Nhìn cảnh ấy, không ai lại nghĩ rằng sâu bên trong nhà máy này lại đang có một nhà máy hàng nghìn tỷ đồng bị “vứt bỏ” suốt nhiều năm nay.

Sự thật bên trong, hàng trăm hạng mục lớn nhỏ như luyện gang, luyện thép, hệ thống lò cao,… của một dự án quy mô hàng ngàn tỷ đồng đang nằm phơi nắng, phơi mưa. Cỏ dại, dây leo phủ đầy. Từng mảng bê tông bong tróc, nham nhở. Những khung nhà thép dở dang, những băng chuyền đã được lắp đặt, máy móc cũ gỉ,… nằm phơi trên khu đất rộng hàng ha.

Tất cả đều đang có dấu hiệu bị hoen gỉ, xuống cấp nghiêm trọng. Một đại công trường hoang tàn không một bóng người.


Cổng vào Công ty CP Gang thép Thái Nguyên


Còn đây là quang cảnh bên trong nhà máy, tại dự án mở rộng công ty giai đoạn 2

Trên công trường, những khu nhà xập xệ, mốc meo. Nếu không tận mắt chứng kiến, không ai có thể tin nổi những nhà kho cũ nát lợp mái tôn thủng lỗ lại là nơi chứa biết bao thiết bị của một nhà máy thép gần chục nghìn tỷ.

Trò chuyện với chúng tôi, anh Thắng, một công nhân của nhà máy cho biết, “tôi làm ở đây được 10 năm rồi, từ khi còn chưa lấy vợ, dự án này cũng chưa có. Thế mà đến giờ có vợ, có con lớn rồi dự án vẫn chưa xong”.

Gần 10 năm về trước là thời điểm Công ty CP Gang thép Thái Nguyên đặt bút ký vào hợp đồng chọn nhà thầu Trung Quốc là Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) làm tổng thầu EPC Nhà máy Gang thép Thái Nguyên giai đoạn II, với công suất mở rộng 500.000 tấn phôi/năm và 500.000 tấn thép cán/năm. Đây là dự án nhóm A được vay vốn ưu đãi. Tổng vốn đầu tư khi đó là hơn 3.800 tỷ đồng.

Dự án khởi công 2007 nhưng không bao lâu sau dự án phải dừng hoạt động vì gặp cú sốc khủng hoảng kinh tế. Năm 2009, dự án mới khởi động trở lại nhưng đã bị đội vốn gấp hơn 2 lần, từ hơn 3.800 tỷ đồng lên trên 8.100 tỷ đồng.

Số vốn đội lên quá lớn khiến việc thu xếp vốn cho dự án của TISCO gặp nhiều khó khăn.

Đến tháng 7/2012, dự án lại bắt đầu rơi vào giai đoạn “chết lâm sàng” lần hai khi đang xây dựng thì các nhà thầu Trung Quốc MCC lục tục kéo nhau về nước, bỏ lại những hạng mục còn dở dang và trang thiết bị chất đầy trong kho. Tính đến nay, dự án đã bỏ hoang được gần 4 năm.


Những nhà kho tạm bợ được dựng lên để che chắn
cho đống thiết bị tiền tỷ giờ đã hoen rỉ

“Hồi còn thi công, có tới hàng nghìn công nhân làm việc ở đây. Giờ thì chẳng còn ai. Sắt thép gỉ hết cả rồi, bao nhiêu tiền của đổ vào, xót thật đấy”, những công nhân ở đây nhớ lại. Và có lẽ, một công nhân có mức lương 4-5 triệu đồng/tháng ở đây chắc không thể hình dung được rằng vì sao một nhà máy được đầu tư đến hàng ngàn tỷ đồng lại thê thảm đến thế.

Lại tăng thêm vốn đầu tư?

Số phận dự án này đã khiến Chính phủ, các bộ ngành phải nhiều lần họp bàn tìm cách giải cứu.

Tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ quyết định số phận dự án này vào tháng 11/2015. Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Công Thương chỉ đạo Tổng công ty Thép Việt Nam, Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên đàm phán dứt điểm với Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc, chủ động tính toán phương án để thực hiện dự án tiếp tục.

Từ đó, xác định điều chỉnh tổng mức đầu tư của Dự án, làm cơ sở cho Dự án được tiếp tục triển khai có hiệu quả.


Quang cảnh trông thật hoang tàn

Theo báo cáo từ TISCO lên các cơ quan chức năng, từ năm 2012 đến cuối tháng 1/2016, TISCO đã tiến hành đàm phán 10 lần với nhà thầu Trung Quốc MCC để tìm cách tái khởi động dự án. TISCO cũng phối hợp với cơ quan kiểm toán rà soát với các nhà thầu thi công để chốt khối lượng, chất lượng các hạng mục của dự án thi công dang dở, cùng với tư vấn thiết kế luyện kim của VNSTEEL khảo sát đánh giá, lập phương án và dự toán chi phí bảo dưỡng sửa chữa vật tư thiết bị han gỉ lão hóa hư hỏng do để lưu kho bãi lâu ngày,…

TISCO cũng đã thuê Tổng công ty tư vấn xây dựng Việt Nam lập và Viện Kinh tế Xây dựng (Bộ Xây dựng) thẩm tra báo cáo điều chỉnh tổng mức đầu tư và rà soát hiệu quả kinh tế của dự án với hai điều kiện: một là, tái khởi động vào 1/4/2016, hoàn thành đưa vào sản xuất ngày 1/1/2018; hai là, tính đầy đủ các khoản chi phí và không đầu tư hạng mục Cốc hóa (sản xuất cốc luyện kim làm nguyên liệu cho lò cao sản xuất gang).

Theo báo cáo mới nhất của TISCO gửi Bộ Công Thương, tổng mức đầu tư khi không tiếp tục đầu tư hạng mục Cốc hóa vẫn lên đến con số 9.031 tỷ đồng. So với tổng mức đầu tư đã được rà soát lại và phê duyệt năm 2014, tổng mức đầu tư này cao hơn tới 927 tỷ đồng, buộc dự án phải bổ sung thêm nguồn vốn.

Nhưng theo tính toán của đơn vị tư vấn, với mức vốn “khủng” này dự án sẽ không có hiệu quả kinh tế khi thời gian để thu hồi vốn lên đến trên 23 năm.

Để “cứu” dự án, TISCO và Bộ Công Thương đang tính đến một phương án khác.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s