Formosa không có lỗi, lỗi là nhà cầm quyền CSVN

Posted: May 7, 2016 in Uncategorized
Tags:

(Người-Việt) – Càng ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy sự kiện cá chết trắng biển là do nước thải từ nhà máy thép của Formosa ở Hà Tĩnh song nếu đúng như thế thì Formosa cũng không có lỗi.

� Xem thêm: 384 tấn hoá chất Formosa nhập gồm những loại độc hại nào? + Bài đã bị gỡ bỏ: Bộ Tài nguyên – Môi trường: Formosa thừa nhận tự ý xây toàn bộ đường ống xả thải + Vì sao lại là Formosa Hà Tĩnh?


Dư luận Việt Nam được hướng đến chỗ ép Formosa cúi đầu xin lỗi dù
làm đúng giấy phép mà chính quyền Việt Nam đã cấp. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)

Ðã tròn một tháng tính từ ngày cả cá sống ở tầng nước sát đáy biển lẫn cá nuôi trong bè hoặc trong lồng đồng loạt chết trên một đoạn bờ biển dài 250 cây số, chảy qua bốn tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế nhưng chính quyền Việt Nam mới chỉ xác định cá chết do nước biển nhiễm độc, chứ chưa cho biết trong nước biển có loại độc chất nào và độc chất đến từ đâu.

Ðể xoa dịu sự phẫn nộ của công chúng, đặc biệt là của những nạn nhân trực tiếp trong thảm họa môi trường này, chính quyền Việt Nam đã tổ chức cấp gạo cứu đói, ra lệnh cho hệ thống ngân hàng xóa nợ hoặc giãn nợ, giảm lãi.

Ðể trấn an công chúng, nhiều viên chức chính quyền từ trung ương đến địa phương dắt nhau ra biển tắm và cùng ăn hải sản kèm theo các tuyên bố, khẳng định biển đã sạch, hải sản đã an toàn.

Không may cho chính quyền Việt Nam là cả cá trong khu vực từng bị ô nhiễm và cá ở những vùng biển khác như Ðà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Thuận vẫn tiếp tục chết. Cảnh báo của một số chuyên gia về khả năng tình trạng biển bị ô nhiễm có thể loang ra đến Phú Quốc và kéo dài tới Cà Mau dường như là… đúng đến đáng sợ!

Hôm 4 tháng 5, một vệt nước đỏ dài 1.5 cây số đột nhiên xuất hiện sát đoạn bờ biển chảy qua xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Cả viên chức chính quyền lẫn dân chúng địa phương cùng khẳng định, những vệt nước đỏ với nhiều sắc độ khác nhau thật ra không lạ nhưng trước đây, chỉ thấy ở các vùng biển sâu, chưa bao giờ thấy ở vùng biển sát bờ như vậy.

Giữa lúc các viên chức chính quyền thi nhau tắm biển và ăn hải sản để… “làm gương” thì sự kiện vừa kể vẫn buộc chính quyền tỉnh Quảng Bình phải ra lệnh cấm tắm biển và ăn hải sản.

Cũng trong ngày 4 tháng 5, ngoài những con cá chết bị sóng biển đánh giạt vào khu vực bờ biển, các loại cá mà dân chúng xã Hải Dương, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên-Huế nuôi trong lồng tiếp tục chết với số lượng càng lúc càng lớn. Những người nuôi cá kêu trời vì chỉ trong hai ngày, từ 3 tháng 5 đến 4 tháng 5, họ mất cả trăm triệu đồng.

Do cá có thể bị nhiễm độc nên chính quyền tỉnh Thừa Thiên-Huế đã cử người túc trực tại khu vực này để thu gom cá chết mang đi tiêu hủy, ngăn chặn khả năng chủ các lồng cá bán cá chết nhằm thu hồi một phần vốn đầu tư.

*Formosa không có lỗi

Bối cảnh vừa kể khiến sự bất bình đối với Formosa càng lúc càng cao. Giữa lúc các mũi dùi của dư luận cùng chĩa vào nhà máy thép của tập đoàn này tại khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh, facebooker tên là Phạm Hồng Phong vừa đưa lên trang facebook của ông ta một bài viết, phân tích về “quy chuẩn” của Việt Nam, khẳng định Formosa không có lỗi.

Ông Phong đã đối chiếu rất cẩn thận, phân tích rất chặt chẽ các “quy chuẩn” của Việt Nam về “chất lượng nước biển,” về “nước thải đối với hoạt động sản xuất thép” và “giấy phép xả nước thải” mà Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam đã cấp cho Formosa để chứng minh, Formosa không hề dối trá khi liên tục khẳng định, việc xả nước thải của Formosa nằm trong giới hạn mà chính quyền Việt Nam cho phép.

Ðáng lưu ý là theo phân tích của ông Phong thì không phải Formosa mà chính là các “quy chuẩn” hiện hành của Việt Nam đã cũng như đang hủy diệt các sinh vật trong biển. Những “quy chuẩn” này chấp nhận cho tống một lượng lớn nước chứa đủ loại độc tố vào biển, kể cả cyanide, thủy ngân,… bất chấp việc nước biển không thể trung hòa một lượng lớn độc tố trong một thời gian ngắn.

Thảm họa môi trường xảy ra ngay sau khi nhà máy thép của Formosa tại Hà Tĩnh chỉ mới chạy thử và mới thử xả khoảng 10,000 khối nước thải/ngày ra biển. Trong tương lai, nếu Formosa chính thức hoạt động và xả tới 45,000 mét khối nước thải/ngày đúng như mức mà Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam “cho phép,” tầm vóc của thảm họa sẽ khủng khiếp hơn rất nhiều.

Theo ông Phong, nếu Formosa xả nước thải đúng mức giấy phép và dòng hải lưu biển Ðông đổi chiều vào mùa Hè thì tình trạng cá chết trắng biển sẽ không chỉ xảy ra từ Hà Tĩnh tới Cà Mau mà còn lan ngược đến vịnh Bắc Bộ. Nói cách khác, cá có thể chết trắng suốt 3,000 cây số bờ biển chạy dọc Việt Nam.

Ông Phong chỉ trích kịch liệt những người đã chỉ trích ông Chu Xuân Phàm, một người Ðài Loan làm việc cho Formosa, khi ông Phàm nói rằng, giữa nhà máy hiện đại và tôm cá chỉ có thể chọn một. Ông Phong cũng chỉ trích kịch liệt báo chí Việt Nam khi quy tất cả trách nhiệm cho Formosa trong khi “trước hay sau cũng đều là lỗi của chính phủ.”

Trong thực tế, để đạt thành tích tăng trưởng, chính phủ Việt Nam đã cũng như đang bất chấp các khuyến cáo bán rẻ mọi thứ (đất đai, nhân lực, tài nguyên, môi trường) để nhận các dự án đầu tư nguy hại cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Ông Phong kêu gọi cả dân chúng lẫn các “ký giả, ký thật” ngưng “lên đồng” vì ông Chu Xuân Phàm không sai, còn Formosa chỉ làm theo… “giấy phép” và đã đến lúc chính quyền Việt Nam phải nhận sai, phải điều chỉnh ngay cả “chiến lược phát triển công nghiệp” cũng như “chính sách thu hút các dự án đầu tư của ngoại quốc.” (G.Ð)

384 tấn hoá chất Formosa nhập
gồm những loại độc hại nào?

(VTC News) – 384 tấn hoá chất Formosa nhập đã được Bộ Công thương cấp phép nhưng theo danh sách mà báo Tuổi trẻ có được, GS.TS Lê Huy Bá cho rằng có nhiều chất độc và cực độc.

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ chiều qua (5/5), ông Đỗ Thắng Hải – Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, cả năm 2015 và tính đến thời điểm 2/5/2016, Formosa đã nhập khẩu gần 384 tấn hóa chất.


Danh sách 45 loại hóa chất Formosa nhập về để xử lý chất thải, súc rửa đường ống.
Thế này thì cá làm sao sống nổi? – Ảnh: chụp tài liệu của Tuổi trẻ

Trong đó có 103 loại hóa chất đã được đăng ký chấp thuận để nhập khẩu. Riêng từ đầu năm 2016 đến nay, Formosa được chấp thuận nhập khẩu 224 tấn hóa chất với 43 loại hóa chất.

Mục đích nhập khẩu được cho biết là nhằm làm sạch bề mặt kim loại, hóa chất khử khuẩn, chất keo tụ để xử lý nước, hóa chất ổn định, nước làm mát để ức chế ăn mòn hóa học, ổn định độ PH của môi trường nước…

Ông Hải cho biết thêm, từ đầu năm 2016 đến nay, công ty này đã sử dụng khoảng 51 tấn hóa chất, tồn trong kho còn 248 tấn hóa chất.

Đây đều là những hóa chất đã được phép nhập khẩu và sử dụng theo như đã đăng ký cũng như các quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, danh sách các hóa chất mà Formosa đã sử dụng đến nay vẫn chưa được Bộ Công thương tiết lộ.

Trước đó, Nguồn tin của Tuổi Trẻ cho biết trong quá trình kiểm tra, Tổng cục Môi trường xác định Formosa (Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh) có vi phạm khi thực hiện việc súc xả đường ống nhưng không thông báo cho địa phương.

Cụ thể, theo danh sách 45 loại hóa chất mà Formosa nhập để súc rửa đường ống, Tuổi Trẻ đã gửi đến một số nhà khoa học để tham khảo.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, GS.TS Lê Huy Bá (chuyên gia độc học môi trường) cho biết nhận định ban đầu của ông về danh sách các loại hóa chất được sử dụng tại Formosa gồm nhiều chất độc và cực độc. Trong đó có các chất chống gỉ, chất làm sạch bề mặt kim loại, chất tẩy

GS.TS Lê Huy Bá cho biết, theo danh mục hơn 40 chất được cho là Formosa nhập khẩu vào Việt Nam từ đầu năm đến nay và sử dụng trong sản xuất thì đặc điểm đầu tiên của nhóm các chất này là độc và cực độc đối với con người, động vật, trong đó có các loài tôm cá…

Nhóm chất trong danh mục này có thể thấy là hòa tan nhanh, lan tỏa nhanh, tác động mạnh.

Rất tiếc là những thông tin thể hiện trong danh mục là tên thương mại của các chất không thể hiện rõ chính xác công thức hóa học, nên việc đánh giá mối liên hệ giữa các hóa chất nguyên liệu trong danh mục và những hệ quả đối với môi trường khi được sử dụng, đặc biệt là trong trường hợp các chất thải, nước thải phát sinh không được kiểm soát, xử lý triệt để.

“Còn về tính độc trực tiếp của hầu hết các chất có trong danh mục là khỏi phải bàn, thuộc nhóm độc và cực độc như tôi đã nói”, ông Bá cho hay.

Muốn biết được chính xác “thủ phạm” gây chết cá vừa qua ở nhiều tỉnh miền Trung, thậm chí là để lại những hậu quả lâu dài cho sức khỏe con người, phải tìm nguyên nhân từ chất thải, nước thải thực sự được thu thập một cách khách quan, độc lập.

Mẫu chất thải, nước thải… hay kết quả thử nghiệm, phân tích do chính các nhà sản xuất phát thải cung cấp đều không đảm bảo tính khách quan, chuẩn xác để có thể đánh giá, tìm “thủ phạm” trong tình huống này.

Bài đã bị gỡ bỏ: Bộ Tài nguyên – Môi trường:
Formosa thừa nhận tự ý xây toàn bộ đường ống xả thải

Ba Sàm Đôi lời: – Bài báo này đăng trên báo Dân Trí lúc 18:03 ngày 06/05/2016, nhưng khoảng 2 tiếng sau đã bị gỡ bỏ khỏi trang mạng. Xin được đăng lại tại đây để hầu bà con.

Thế Kha thực hiện (Dân Trí) – “Nói về sai thì hôm qua tôi đã làm việc với ông Phó Tổng giám đốc Formosa, ông ấy thừa nhận rồi: Toàn bộ đường ống của họ là tự ý xây, không có thiết kế cơ sở xây dựng. Thứ hai nữa, Ban quản lý khu kinh tế Vũng Áng phê duyệt quy hoạch này cũng không có đoạn ấy” – Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường trả lời PV Dân trí.

Thừa ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà, chiều nay 6/5, Phó trưởng Đoàn kiểm tra liên ngành về bảo vệ môi trường tại Formosa – ông Lương Duy Hanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường (Tổng cục Môi trường) đã trả lời PV Dân trí về những kết quả điều tra bước đầu.


Đoàn thanh tra đã phát hiện sai phạm đầu tiên của Formosa (Ảnh: V.D)

Phóng viên: Thưa ông, dư luận đang băn khoăn trước việc tại sao Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án Nhà máy thép Formosa Hà Tĩnh ban đầu được phê duyệt theo hướng đưa nước thải ra sông Quyền, hòa vào nước sông rồi mới đổ ra vịnh Sơn Dương, nhưng sau đó (năm 2013) Bộ Tài nguyên và Môi trường lại điều chỉnh phương án, nước thải được chuyển bằng cống ngầm đổ ra vịnh Sơn Dương? Ngoài ra, trả lời báo chí, Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân nói đường ống xả thải ra biển của Formosa được cấp phép chứ không phải lắp đặt lén lút, nhưng trong chuyến thị sát thực địa vừa qua, Bộ trưởng Trần Hồng Hà lại khẳng định, hệ thống ống xả thải mà lắp đặt ngầm là không cho phép?

Ông Lương Duy Hanh – Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường (Tổng cục Môi trường): Theo cơ sở pháp luật, Luật Bảo vệ môi trường cũng như luật khác quy định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là căn cứ để cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép triển khai một dự án hoặc cấp giấy phép xây dựng, đầu tư. Tức là, nó là biện pháp ngăn chặn và phòng ngừa, là căn cứ. Nếu đảm bảo môi trường rồi thì cho triển khai dự án ấy. Như dự án thủy điện Đồng Nai 6-6A trước đây, ĐTM cho thấy giải pháp bảo vệ môi trường không đảm bảo thì xác định luôn không thông qua, không được triển khai dự án đấy.

Thứ hai, tôi có vào Hà Tĩnh rà soát lại toàn bộ thủ tục liên quan không chỉ đến môi trường mà còn là Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Doanh nghiệp nữa. Theo quy định, sau khi ĐTM được duyệt, chủ dự án phải có thiết kế cơ sở các công trình của dự án, trong thiết kế cơ sở đó có công trình bảo vệ môi trường. Lúc ấy họ phải trình cơ quan có thẩm quyền để thẩm tra thiết kế cơ sở, thẩm định thiết kế cơ sở của dự án. Ví dụ như chúng ta xây cái nhà phải có thiết kế nhà, rồi gửi lên cơ quan cấp phép xây dựng để họ thẩm tra, thấy đảm bảo quy hoạch thì mới cho phép xây dựng. Thiết kế ấy là căn cứ để cơ quan cấp phép xây dựng hoặc UBND tỉnh cấp phép xây dựng phê duyệt quy hoạch chi tiết.

Trước tháng 3/2013 có nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư xây dựng. Hồi đó chắc là coi đó là trách nhiệm của doanh nghiệp nên để doanh nghiệp tự thiết kế cơ sở và gửi lên cơ quan cấp phép xây dựng thôi. Thiết kế cơ sở ấy theo nghị định cũ, có câu “đối với dự án nằm ngoài khu đô thị thì chủ dự án tự quyết định thiết kế cơ sở và có thể lấy ý kiến các cơ quan liên quan nếu cần”. Chính vì thế nên Formosa nói rằng theo Luật Đầu tư xây dựng thì hệ thống ống xả ra ngoài biển không cần phải báo cáo. Họ sai như thế.

Sau này từ vụ thủy điện Sông Tranh, Chính phủ thấy rằng những công trình liên quan đến thiết kế môi trường ấy phải thẩm tra, thẩm định và có Nghị định 15/2013. Lúc ấy công trình của toàn bộ nhà máy thép Formosa phải được thẩm định thiết kế cơ sở và Bộ Công thương thẩm định thiết kế cơ sở. Nhà nước chúng ta chỉ quản lý về thiết kế cơ sở thôi, còn thiết kế kỹ thuật và bản vẽ thi công thì chủ doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm.

Sau khi hoàn công công trình xong thì theo quy định của Luật Xây dựng, chủ dự án phải lập hồ sơ hoàn công. Hồ sơ hoàn công này phải gửi cho Bộ Công thương – cơ quan thẩm tra thiết kế cơ sở trước đây xem xây dựng có đúng theo thiết kế cơ sở đã thẩm tra hay không. Vừa rồi Bộ Công thương đã có kiểm tra nhưng chưa có biên bản thông báo việc này.

Sau khi nghiệm thu hoàn công công trình xong – hoàn công do chủ dự án và nhà thầu lập – phải có báo cáo cơ quan thẩm tra thiết kế cơ sở. Hiện nay Bộ Công thương chưa có ý kiến.

Về nguyên tắc Formosa chưa được hoạt động. Đấy là tôi phân tích về mặt luật.

Về vấn đề môi trường. Môi trường chỉ là một căn cứ nhỏ trong việc cho phép hoạt động hay không thôi. Vấn đề trước đây điều chỉnh ĐTM và vừa rồi Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân có phát biểu, về mặt khoa học trên thế giới thì nếu đưa nguồn thải càng xa, có độ khuếch tán càng rộng thì khả năng gây ô nhiễm càng giảm. Trước đây định thải ra sông Quyền nhưng nếu thải sông Quyền thì ô nhiễm còn nguy hại nghiêm trọng hơn rất nhiều so với thải ra biển.

Về phía Bộ, chúng tôi thấy rằng về mặt khoa học trên thế giới người ta xả thải ra ngoài biển, khả năng pha loãng môi trường tốt hơn. Sông Quyền là sông nhỏ thôi, vừa rồi Hà Tĩnh lại ngăn đập lấy nước nên sẽ không có nước, nếu thải ra đó thì nó sẽ thành sông chết. Việc chuyển từ sông Quyền ra biển, về mặt khoa học và kỹ thuật thì hoàn toàn có thể xử lý được, cả thế giới người ta làm thế rồi. Cái đó là tốt, không có vấn đề gì.

Hồ sơ điều chỉnh đánh giá về môi trường cũng dựa trên các nguyên lý, mô hình, đánh giá rằng nếu thải ra ngoài ấy thì họng xả chìm dưới đáy biển 12m thì khả năng khuếch tán nguồn thải rộng hơn, phạm vi ảnh hưởng ít hơn; Bộ Công thương cũng nói là đảm bảo an toàn về giao thông, hệ thống nổi ảnh hưởng tới giao thông đi lại, tất nhiên đó là lý do thôi. Việc cho điều chuyển ấy hoàn toàn phù hợp về kỹ thuật và khoa học.

Nhưng chỉ có điều thế này: Chủ dự án làm hệ thống này nằm trong nhà máy, không thuận lợi cho kiểm tra, giám sát và không phù hợp với Luật Bảo vệ môi trường. Anh Hà (Bộ trưởng Trần Hồng Hà – PV) nói thế là hoàn toàn phù hợp. Anh Hà cũng nói là không phải bốc nổi tất cả đường ống ngầm lên, mà cửa xả nước thải theo Điều 101 Luật Bảo vệ môi trường ấy phải được đặt ở vị trí thuận lợi cho việc tiêu thoát nước để kiểm tra, giám sát. Họ có thể xả nước trên bề mặt, có thể ở một cái hồ trước khi xả ngầm thì không có vấn đề gì. Tức là phải để cho người dân, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước bất kỳ lúc nào đều có thể đến kiểm tra đột xuất. Mục tiêu của luật là thế. Anh Hà nói rằng cửa xả nước thải sau xử lý phải thuận lợi cho việc kiểm tra, giám sát, nhưng trạm quan trắc của Formosa lại đặt bên trong thì bây giờ phải đặt nổi lên, có hồ nước trước khi xả ngầm.


Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà trong chuyến
thị sát tại Khu kinh tế Vũng Áng vừa qua (Ảnh: Tiến Hiệp)

Theo giấy phép xả thải mà Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cấp cho Formosa và thực tế xả thải hiện nay tại nhà máy này, đặc biệt là việc xả ngầm như vậy có phù hợp, có đúng không ?

Xả ngầm không vi phạm, phù hợp về kỹ thuật nhưng doanh nghiệp đã làm không đúng theo luật. Nói về sai thì hôm qua tôi đã làm việc với ông Phó Tổng giám đốc thì ông ấy thừa nhận rồi: Toàn bộ đường ống của họ là tự ý xây, không có thiết kế cơ sở xây dựng. Thứ hai, Ban quản lý khu kinh tế Vũng Áng phê duyệt quy hoạch này cũng không có đoạn ấy.

Ông Phó Tổng giám đốc cũng rất cầu thị, nói rằng đã đầu tư vào đây lớn, không có ý định gian trá. Chúng tôi đã thống nhất, họ sẽ điều chỉnh thiết kế cơ sở lại, sẽ lấy một phần nước thải sau xử lý đưa vào một cái bể nhỏ để nuôi cá trước khi thải ra hệ thống thoát nước mưa trong khu công nghiệp để xem như thế nào. Họ đang thiết kế rồi.

Việc thứ hai, họ đang lập các phương án để trạm quan trắc tự động ở bên ngoài hàng rào, bất kỳ ai cũng có thể quan sát; trạm quan trắc tự động có hồ thật to để bất kỳ ai cũng giám sát được và có camera theo dõi. Theo đúng chỉ đạo của Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường, chúng tôi đang cho kiểm chuẩn hệ thống quan trắc online và sẽ truyền dữ liệu trực tiếp về Tổng cục Môi trường.

Bây giờ họ tâm phục khẩu phục rồi.

Thưa ông, cơ quan, đơn vị nào phải chịu trách nhiệm trước việc toàn bộ đường ống của Formosa là tự ý xây, không có thiết kế cơ sở xây dựng, khi Ban quản lý khu kinh tế Vũng Áng phê duyệt quy hoạch này cũng không có chi tiết ấy?

Về nguyên tắc thì ngành xây dựng phải đi thanh tra, kiểm tra, không phát hiện ra thì trách nhiệm của các ông ấy, còn môi trường thì chỉ làm về môi trường thôi, không làm được việc của xây dựng.

Thẩm định thiết cơ sở hiện nay giao cho Bộ Công thương thẩm định, nhưng cấp phép xây dựng thì Ban Quản lý khu kinh tế Vũng Áng – họ cũng có bộ phận xây dựng.

Vậy trách nhiệm chính trong việc không phát hiện sự việc này kịp thời thuộc về Bản Quản lý khu kinh tế Vũng Áng?

Trong lĩnh vực xây dựng có thể Ban Quản lý khu kinh tế Vũng Áng, thẩm định thiết kế cơ sở là Bộ Công thương.

Nhưng sau khi phê duyệt ĐTM chả lẽ Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng không kiểm soát, giám sát việc xây dựng đường ống xả thải đó?

Bộ Tài nguyên và Môi trường có 2 bộ luật là Luật Bảo vệ môi trường và Luật Quản lý tài nguyên nước. Luật Bảo vệ môi trường quy định, sau khi hoàn thành công trình bảo vệ môi trường, bàn giao, nghiệm thu môi trường để đưa vào hoạt động thì phải có thiết kế cơ sở của Bộ Công thương thẩm tra, đánh giá. Làm theo đúng thiết kế cơ sở thì lúc ấy mới vận hành thử. Theo Luật Bảo vệ môi trường là được vận hành thử trong vòng 6 tháng. Nếu trong 6 tháng ấy mà gây sự cố môi trường, gây ô nhiễm thì phải dừng, cải tạo nâng cấp lên.

Nếu trong 6 tháng vận hành thử mà đạt thì họ mới gửi hồ sơ lên Bộ Tài nguyên và Môi trường duyệt. Vừa rồi họ có gửi lên Bộ rồi nhưng xảy ra sự cố như vậy, chúng tôi đang đi kiểm tra nên chưa xem xét việc ấy.

Tức là họ đang hoạt động thử nghiệm công trình bảo vệ môi trường, xem công trình bảo vệ môi trường có đạt hay không. Họ họat động thử từ cuối năm 2015 đến giờ mới được 4 tháng.

Có thể coi đây là sai phạm đầu tiên của Formosa mà Đoàn thanh tra phát hiện?

Họ chỉ có mỗi nhà máy điện hoạt động hơi sớm, từ tháng 9/2015 là hơi quá thời hạn, còn tất cả các công trình đều đang trong giai đoạn vận hành thử. Các nhà máy chính luyện gang, luyện thép của họ đã hoạt động đâu.

Xây đường ống như thế là không phù hợp với Luật Bảo vệ môi trường, sai với Luật Xây dựng.

Khi phát hiện sai phạm như thế này, Đoàn thanh tra có kiến nghị ngay tới Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường cũng như các bộ ngành liên quan phương hướng xử lý, khắc phục?

Hôm nay họ đã ký văn bản gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh để xin ý kiến điều chỉnh thiết kế cơ sở đấy. Chắc ngày mai tôi ký biên bản triển khai thì sẽ đề cập vào nội dung ấy.

Xin cảm ơn ông!

Công khai kết quả kiểm tra Formosa cho nhân dân được rõ

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà đã ký quyết định về việc kiểm tra liên ngành về bảo vệ môi trường đối với các đơn vị đang hoạt động tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Tại cuộc họp mới đây, Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định: “Song song với việc thành lập các đoàn kiểm tra, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng sẽ thành lập Hội đồng liên ngành để cuối đợt kiểm tra sẽ đánh giá báo cáo kết quả của các tổ kiểm tra. Kết thúc quá trình kiểm tra, chúng ta sẽ công khai thông tin để người dân được rõ”.

Vì sao lại là Formosa Hà Tĩnh?

FB Bach Hoan (Ba Sàm) – Hôm nay (6/5), trên một tờ báo điện tử có một bài phỏng vấn đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường. Trong đó khẳng định Formosa Hà Tĩnh đã thừa nhận sai phạm trong xây dựng đường ống xả thải (bài trên). Tuy nhiên, như mọi khi, bài báo này nhanh chóng bị gỡ. Trong một diễn biến khác, ngư dân lặn xuống biển khẳng định cá chết xếp lớp dưới đáy biển. Có người lo lắng hệ sinh thái dưới đáy biển bị tiêu diệt.

Tôi không có ý định gắn thảm hoạ cá chết với Formosa Hà Tĩnh, bởi tôi vẫn đang kiên nhẫn chờ đợi Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố bằng cớ khoa học đủ thuyết phục. Hôm nay tôi chỉ nói về các vấn đề xung quanh việc xả thải của Formosa Hà Tĩnh.

Formosa Hà Tĩnh là một đại dự án gang thép công suất 7,5 triệu tấn/năm. Theo tính toán của ngành thép, một tấn thép sẽ xả ra 3 m3 nước thải, tức lượng nước thải một ngày của Formosa phải xả ra khoảng 61.600 m3. Thế nhưng, với công suất hệ thống xử lý chỉ 45.000 m3/ngày thì không biết có thể xử lý được hết lượng nước thải của siêu nhà máy này hay không?

Xử lý nước thải hàng ngày cũng ngốn một khoản chi không nhỏ, bên cạnh khoản đầu tư cố định ban đầu. Khi tôi hỏi chi phí xử lý hàng ngày như thế nào, thì lãnh đạo Formosa không trả lời.

Hệ thống xả nước thải và hệ thống thoát nước mưa phải tách bạch hoàn toàn. Tuy nhiên, có thông tin nói rằng hệ thống thoát nước mưa của Formosa có súc rửa và có người nhìn thấy có nước màu trắng đục. Một sự trùng hợp là khi tôi làm việc với Formosa thì cũng có thấy nhà máy này có loại nước thải màu trắng đục.

1. Hệ thống xử lý nước thải của Formosa được giới thiệu là có một trạm quan trắc. Nước thải trước khi đưa ra môi trường sẽ phải đi qua trạm quan trắc này, đạt thì theo đường ống ngầm xả ra biển, không đạt sẽ bị đưa về hệ thống xử lý lại. Trên lý thuyết là như thế. Còn thực tế….

-“Cơ quan nào giám sát hoạt động xả thải của Formosa”, tôi hỏi.

-“Có cơ quan chức năng của Việt Nam kiểm tra, giám sát. Đó là Trung tâm kỹ thuật quan trắc môi trường tỉnh Hà Tĩnh. Họ kiểm tra định kì ba tháng một lần”, ông Hoàng Dật Thuyên, giám đốc môi trường Formosa nói.

-“Tức chỉ giám sát ba tháng một lần và các ngày còn lại không ai giám sát?”

-“Hàng tháng vẫn có kiểm tra đột xuất, 1 tháng/lần hoặc 2 tháng/lần”.

-“Công ty có thể cung cấp kết quả kiểm nghiệm hay không?”.

-“Cái này cơ quan chức năng Việt Nam có. Bạn đến trung tâm quan trắc sẽ có đầy đủ…”.

Tôi tìm đến Trung tâm kỹ thuật quan trắc môi trường tỉnh Hà Tĩnh.

-“Trung tâm thực hiện kiểm tra, giám sát xả thải của nhà máy Formosa như thế nào?”, tôi hỏi.

-“Chúng tôi thực hiện theo hợp đồng kinh tế, chứ không phải với vai trò của cơ quan chức năng”, ông Lê Anh Đức, giám đốc Trung tâm quan trắc môi trường Hà Tĩnh khẳng định.

-“Nghĩa là đây không phải là kiểm tra giám sát?”

-“Vâng, chúng tôi hoàn toàn không kiểm tra”.

-“Theo hợp đồng kinh tế, bao lâu thì lấy mẫu kiểm nghiệm một lần?”

-“Từ tháng 12-2015 đến nay mới lấy mẫu một lần”.

-“Tức hoàn toàn không có chuyện đột xuất đến lấy mẫu một tháng/lần?”.

-“Vâng, chúng tôi không lấy đột xuất. Đây là hợp đồng kinh tế chỉ lấy định kì theo kế hoạch”.

-“Trung tâm có thể cung cấp kết quả kiểm nghiệm nước thải của Formosa không ạ?”.

-“Chúng tôi không thể công bố được, như vậy là vi phạm hợp đồng với Formosa”.

-“Nhưng kết quả kiểm nghiệm thế nào ạ?”

-“Chúng tôi không thể cung cấp được”, ông Đức trả lời khá ngập ngừng.

Formosa khẳng định từ đầu năm đến nay nhập khẩu 298 tấn hoá chất. Trong hai lần làm việc với Formosa, khi thì công ty này nói có sử dụng một phần cho súc rửa đường ống, khi thì nói không dùng. Thậm chí Formosa còn khẳng định không dùng hoá chất công nghiệp nhưng thực tế ít nhất tôi được biết họ dùng khá nhiều axit Hcl, để tẩy gỉ sét.

2. Giấy phép xả thải của Formosa có dẫn quy chuẩn nước thải trong sản xuất gang thép đã qua xử lý. Hầu hết các chất độc hại đều cao gấp rất nhiều lần so với quy chuẩn trong nước biển. Ngay khi tôi post giấy phép xả thải lên facebook cá nhân, đã có một cán bộ ngành môi trường nhắn cho tôi như vậy.

Ví dụ, giới hạn tối đa về hàm lượt chất độc cyanua trong nước biển ven bờ (trong đó có cả các khu nuôi trồng thuỷ hải sản) là 0,01mg/lít. Còn trong nước thải đã qua xử lý của Formosa là 0,5mg/lít, cao gấp 50 lần. Dòng nước thải này xả ra biển thì không biết sẽ để lại hậu quả gì?

3. Có vẻ như Hà Tĩnh đã buông lỏng hoàn toàn cho Formosa mặc sức làm gì thì làm bên trong tường rào ngăn cách khu đất mà họ đã được cấp phép đầu tư tới 70 năm với bên ngoài. Họ không giám sát hoạt động xả và xử lý nước thải của Formosa suốt từ tháng 12-2015 đến nay.

Đây không phải vụ việc duy nhất. Cuối tháng 3-2015, khi xảy ra sập giàn giáo làm 13 công nhân thiệt mạng, tôi chất vấn lãnh đạo Sở Lao động Thương bình và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh. Lãnh đạo sở này đã phải thừa nhận suốt trong năm 2014, hoàn toàn không kiểm tra việc chấp hành về an toàn lao động đối với Formosa.

4. Theo giấy phép xả thải của Formosa, điểm tiếp nhận nước thải là biển ven bờ. Một báo cáo mà tôi đọc được cũng khẳng định, việc xả thải ra biển với đường ống dài 1,7km là đúng quy định. Nay không hiểu sao Bộ Tài nguyên và Môi trường lại phủ nhận. Chưa kể, theo báo cáo tác động môi trường năm 2008, nước thải của Formosa phải xả ra sông. Sau này chính Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chấp thuận điều chỉnh báo cáo tác động môi trường cho xả ra biển. Khi cơ quan chức năng không minh bạch, hôm trước thế này, hôm sau thế khác là một sự không sòng phẳng trơ trẽn với người dân và cả với nhà đầu tư.

Chưa kể, một báo cáo mà tôi đọc được cũng có nói đến nhiều loại kim loại nặng trong nước biển cao hơn giới hạn cho phép. Hôm nay, đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cucng khẳng định điều này.

Sự minh bạch thông tin vẫn luôn là một thứ xa xỉ. Nhưng, ở câu chuyện này nó lại là phép thử của thế hệ lãnh đạo mới. Tôi vẫn chờ xem Bộ Tài nguyên môi trường sẽ xử lý ra sao?

Còn vì sao cá chết ư? Vẫn lại phải kiên nhẫn mà chờ. Mới có tròn 30 ngày thôi đấy ạ!?


Ảnh (Trường Sơn): Nông dân nhặt xác nghêu giữa một cánh đồng chết.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s