“Nhân tai” và thiên tai đe dọa kinh tế Việt Nam

Posted: May 11, 2016 in Uncategorized
Tags:

Nam Nguyên (RFA) – Thảm họa môi trường thiệt hại kinh tế biển, cùng với hạn hán xâm nhập mặn đồng bằng sông Cửu Long và khô hạn lịch sử ở Tây nguyên tạo áp lực lớn cho nền kinh tế Việt Nam.

� Xem thêm: Lại tiêu nhiều hơn thu: Cái khó của Việt Nam + Quý 1 đã có gần 80 doanh nghiệp báo lỗ.

000_8M53P-400.jpg/@@imagesMột con kênh khô cạn ở huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng hôm 8/3/2016. AFP photo

Khó khăn chồng chất

Trong bối cảnh thiên tai hạn hán và thảm họa cá chết hàng loạt do con người gây ra, nền kinh tế Việt Nam đang trong tình trạng đầy bất trắc. Phó Giáo sư Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế từ Hà Nội phân tích:

   Năm 2016 những thách thức khó khăn của nền kinh tế Việt Nam rất là lớn, rất là nhiều.
– Ngô Trí Long    

“Năm 2016 những thách thức khó khăn của nền kinh tế Việt Nam rất là lớn, rất là nhiều. Cộng thêm vào đó tình trạng xâm nhập mặn và hạn hán rất lớn, đặc biệt môi trường sinh thái ven biển cũng như một số khúc sông, do sự kiểm soát hoạt động  một số tập đoàn trong ngoài nước chưa sát sao đúng mức dẫn đến ô nhiễm môi trường cá chết hàng loạt. Tình trạng này gây tác động rất lớn. Chắc chắn những điều này tác động rất lớn đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, vốn khó khăn đã chồng chất rồi, ví dụ như nợ công xu hướng tăng cao, bội chi ngân sách luôn luôn thâm thủng lớn, hay là phân hóa giàu nghèo rất là rõ, nay thêm những tác nhân này nữa thì chắc chắn năm 2016 thách thức đặt ra đối với nền kinh tế Việt Nam quả thật là rất khó.”

Riêng về mặt thiên tai hạn hán xâm nhập mặn, tính đến hết tháng 4/2016 tổng thiệt hại ở Đồng bằng sông Cửu Long, Tây nguyên và Nam Trung bộ đã lên tới hơn 9 ngàn tỷ đồng. Thống kê cập nhật của Ban Chỉ đạo Trung ương về Phóng chống thiên tai cho biết như vừa nêu, ngoài thiệt hại về sản xuất nông nghiệp, thủy sản nuôi, có khoảng nửa triệu người khốn khổ vì thiếu nước sinh hoạt.

Hạn hán xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long được chú ý đặc biệt vì nó là vựa lúa xuất khẩu của Việt Nam, lồng trong bối cảnh dòng nước Cửu Long cạn kiệt vì ảnh hưởng sự tận dụng nguồn nước của các quốc gia thượng nguồn sông Mekong.

Một người dân cho thấy cá biển chết ông thu thập trên một bãi biển huyện Phú Lộc, trung tâm tỉnh Thừa Thiên Huế vào ngày 21 tháng 4 năm 2016. AFP photo

Bên cạnh đó vùng cà phê và tiêu xuất khẩu nhiều tỷ đô la mỗi năm ở Tây nguyên cũng chịu trận hạn hán chưa từng thấy. Một cư dân Buôn Ma Thuột, ông Nguyễn Vịnh nhà tư vấn cho nông dân trồng cà phê và tiêu nhận định:

“Trận hạn hán này có lẽ là khốc liệt nhất ở Tây nguyên trong vòng 30 năm trở lại đây… Thiệt hại lớn nhất về cà phê không chỉ là 30% như Vicofa nói mà cá nhân tôi đánh giá là thiệt hại có thể lên đến 50%. Đơn giản là có một số vườn cà phê vẫn còn cành vẫn còn nhánh, nhưng nhiều nhà quan sát không biết rằng những bông cà phê mới vừa đậu ở trên đó đã bị thui cháy hết, cho nên chỉ còn cành lá mà không có quả nữa.”

Một cảnh báo khác cho Tây Nguyên

Theo ông Nguyễn Vịnh,  tỷ lệ hư hỏng vì hạn hán ở các vườn tiêu có thể chưa tới 20% vì bà con có nhiều nỗ lực giảm thiệt hại. Tuy vậy nhà tư vấn của nông dân lại đưa ra một cảnh báo khác cho Tây Nguyên:

“Có sự đáng lo hiện nay là biến đổi khí hậu, giao mùa giữa mưa và nắng sắp xảy ra, nó tạo ra những đợt gió lốc, gió xoáy mang tính chất cục bộ mà Tây nguyên ít khi gặp. Vừa rồi trên phương tiện thông tin đại chúng đưa tin là riêng ở một huyện ở Bình Phước đã làm gãy đổ hơn 15.000 gốc tiêu của bà con. Không chỉ Bình Phước có nhiều tỉnh rải rác ở Tây Nguyên cũng bị như vậy. Cho nên đợt hạn hán này thiệt hại đối người nông dân trồng tiêu và cà phê ở Tây nguyên là chưa thể lường được.”

   Có sự đáng lo hiện nay là biến đổi khí hậu, giao mùa giữa mưa và nắng sắp xảy ra, nó tạo ra những đợt gió lốc, gió xoáy mang tính chất cục bộ mà Tây nguyên ít khi gặp.
– Nguyễn Vịnh   

Hạn hán xâm nhập mặn ở Tây nguyên và Nam bộ chiếm lĩnh thông tin báo chí một thời gian dài, tiếp ngay sau đó từ đầu tháng 4 trở về sau, tình trạng cá chết hàng hoạt từ Hà Tĩnh xuống Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa thiên Huế trở thành thảm họa môi trường của Việt Nam.

Đáp câu hỏi về ảnh hưởng dây chuyền của thảm họa cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh ven biển miền Trung,  Phó Giáo sư Ngô Trí Long nhận định:

“Tính toán một cách cụ thể đòi hỏi có sự khảo sát điều tra một cách cụ thể thì mới xác định số lượng. Nhưng nếu sự kiện này không được xử lý giải quyết một cách dứt điểm trong thời gian trước mắt, thì tôi nghĩ hậu quả sẽ kéo dài rất lâu. Không những tác động sản xuất mà ảnh hưởng tới đầu tư, tới du lịch, ảnh hưởng toàn diện nền kinh tế. Một trong những điều hết sức quan trọng là hậu quả xử lý vấn đề này sẽ tốn chi phí gấp nhiều lần, so với hiệu quả mà đã thu được cho việc đầu tư vào lĩnh vực hoạt động này.”

Nếu như hạn hán xâm nhập mặn sẽ tức thời ảnh hưởng kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp Việt Nam như gạo, cà phê, tiêu, thì thảm họa môi trường cá chết hàng loạt lại là rất lâu dài.

Một khi hệ sinh thái ven biển bị hủy hoại, theo lời Phó giáo sư Nguyễn Tác An, Phó chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật biển Việt Nam phát biểu trên báo Dân Trí ngày 10/5/2016, sẽ mất 60-70 năm chưa chắc đã phục hồi được.

Lại tiêu nhiều hơn thu: Cái khó của Việt Nam

An An (BĐV) – Dù tổng thu cân đối ngân sách nhà nước 4 tháng đầu năm ước đạt 317.000 tỉ đồng nhưng tổng chi tới hơn 370.000 tỉ đồng.


Ảnh minh họa

Ngày 9/5, tại bản báo cáo tình hình công tác tháng 4/2016 của Bộ Tài chính cho thấy, cân đối thu – chi ngân sách ngày càng khó khăn.

Dù tổng thu cân đối ngân sách nhà nước 4 tháng đầu năm ước đạt 317.000 tỉ đồng nhưng tổng chi tới hơn 370.000 tỉ đồng.

Cụ thể, về số thu gồm thu nội địa 4 tháng qua ước đạt gần 265.000 tỉ đồng, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm 2015.

Tuy nhiên, số thu từ dầu thô và từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm đáng kể khi mức đạt lần lượt khoảng 13.000 tỉ đồng và 39.000 tỉ đồng.

Đáng quan tâm nhất là số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu chỉ bằng 22,6% dự toán, giảm 16% so với cùng kỳ năm 2015.

Trong khi đó, về tổng chi ngân sách trong 4 tháng đầu năm, các khoản chi đều tăng so với năm ngoái với tổng mức chi là hơn 370.000 tỉ đồng.

Số chi đầu tư phát triển khoảng 57.000 tỉ đồng, tăng 3,5% so với cùng kỳ năm 2015.

Số tiền chi trả nợ và viện trợ gần bằng với chi đầu tư phát triển khi đạt 52.000 tỉ đồng, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2015.

Còn chi phát triển các sự nghiệp kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý hành chính ước khoảng 261.000 tỉ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Cái khó của Việt Nam là

Trong khi đó, báo cáo về tình hình kinh tế vĩ mô trong quý I/2016 của Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) lại cho thấy, tăng trưởng kinh tế trong quý I dù thấp nhưng tỉ lệ thu ngân sách lại tăng nhanh.

Cụ thể, báo cáo cho biết, tăng trưởng Quý I/2016 chỉ đạt 5,46%, thấp hơn so với kỳ vọng và có xu hướng tăng trưởng chậm lại. Trong khi đó, thu ngân sách Nhà nước (NSNN) đạt 27,1% GDP bằng 22,7% dự toán cả năm 2016, cao hơn so với các quý của liền kề năm 2015 và cao hơn so với cùng kỳ các năm 2010 – 2014.

Mặc dù ngân sách thu cao nhưng giới chuyên môn vẫn nhận định khả năng cân đối thu – chi ngân sách ngày càng khó khăn.

Chỉ rõ nguyên nhân, TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) nói thẳng “vấn đề của Việt Nam là tinh giản bộ máy”.

Theo ông Thành, vấn đề thu chi ngân sách, dẫn tới tăng nợ lên, đó là vòng xoáy mà lõi của vấn đề, không phải chỉ vừa diễn ra, mà trong vài năm gần đây rồi. Nguyên nhân nằm ở mô hình quản lý, cách quản lý trách nhiệm của địa phương và trung ương trong các khoản chi tiêu. Đây là gánh nặng thực sự lớn và để làm được thì phải tiết chế chi tiêu thường xuyên.

“Vì hai khoản chi là đầu tư xây dựng cơ bản, đầu tư công, cho trung ương và khoản chi cho lương bình thường, chạy cho bộ máy, thì việc cắt giảm chi tiêu thường xuyên vẫn còn khó khăn, bởi liên quan đến hoạt động con người liên quan đến bộ máy.

Bản thân tự Chính phủ cũng cảm thấy là khó, hay nói chính xác là phải “đau đớn” khi cắt giảm cái này. Thế nhưng, chính vì chúng ta dễ dãi quá trong quá khứ nên ta phải cắt giảm trong hiện tại thôi. Tất nhiên không cắt giảm đột ngột mà phải có khuynh hướng, chất lượng và cương quyết.

Nếu không làm được điều này thì ta sẽ liên tục thâm hụt và không chỉ thâm hụt ngân sách mà nó còn đâm thủng toàn bộ chỉ tiêu Quốc hội đề ra. Hy vọng thời gian tới, nền kinh tế sẽ phục hồi không chỉ trong năm nay mà cả trong những năm tiếp theo, từ đó giúp ta cải thiện nguồn thu, giúp hỗ trợ và cứu ngân sách tốt hơn. Song điều này sẽ chưa đến ngay trong năm nay”, ông Thành nói

Quý 1 đã có gần 80 doanh nghiệp báo lỗ

Tú Ngọc (cafef.vn) Theo InfoNet/HNX&HSX – Số doanh nghiệp báo lỗ quý 1/2016 chiếm khoảng 13%, vị trí quán quân lỗ hiện đang thuộc về Nhiệt điện Phả Lại.

Tính đến thời điểm này đã có trên 600 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn chứng khoán công bố BCTC quý 1/2016 trong đó đã có gần 80 doanh nghiệp báo lỗ, chiếm tỷ trọng khoảng 13%, tổng mức lỗ ròng của 80 doanh nghiệp này là gần 678,3 tỷ đồng. Có thể thấy một số vấn đề nổi bật trong nhóm các doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ trong quý 1 như sau:

Thủy điện, nhiệt điện cùng báo lỗ

Hiện vị trí quán quân lỗ trên hai sàn niêm yết đang thuộc về Nhiệt điện Phả Lại, nguyên nhân lỗ của PPC là do tỷ giá biến động khiến trong kỳ doanh nghiệp này chịu lỗ tỷ giá 261,54 tỷ đồng dẫn đến mức lỗ ròng gần 157 tỷ đồng. Nhiệt điện Bà Rịa (BTP) cũng chịu lỗ tỷ giá trong kỳ gần 46 tỷ đồng khiến LNST âm gần 19 tỷ đồng.

Danh sách thua lỗ còn có sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp thủy điện, hiện tượng El Nino trong những tháng đầu tiên của năm 2016 đã gây khó cho các doanh nghiệp thủy điện khắp từ Bắc vào Nam, Cả 3 doanh nghiệp Thủy Điện Thác Mơ (TMP), Thủy điện Sông Ba (SBA) và Thủy điện Miền Nam (SHP) đã cùng nhau báo lỗ trong quý 1/2016 trong đó SHP chịu mức lỗ lớn nhất hơn 54,3 tỷ đồng nguyên nhân là do hiện tượng El Nino khiến lượng nước về thấp dẫn đến sản lượng điện quý 1 giảm mạnh so với cùng kỳ. Mức lỗ của TMP và SBA lần lượt là 1,66 tỷ đồng và 2,5 tỷ đồng.

Khoáng sản gặp khó

Từ khi Chỉ thị 02/CT-TTg được ban hành năm 2012 cấm xuất khẩu khoáng sản thô trừ dầu mỏ và than đá, ngành này bắt đầu rơi vào giai đoạn khó khăn. Không những thế khi thuế khai thác tài nguyên được điều chỉnh tăng và tình trạng sụt giảm của giá nguyên vật liệu trên thị trường thế giới càng đẩy các doanh nghiệp khai thác khoáng sản lâm vào tình trạng khó khăn hơn. Lợi nhuận sụt giảm thậm chí thua lỗ là tình trạng chung của nhiều doanh nghiệp khoáng sản ngay trong quý đầu tiên của năm 2016.

Trong quý 1/2016, đầu tiên phải kể đến công ty khoáng sản của ông Đặng Thành Tâm – Khoáng sản Sài Gòn – Quy Nhơn (SQC) với mức lỗ gần 30 tỷ đồng, tới đây vào ngày 19/5 oàn bộ 110 triệu cổ phiếu SQC sẽ bị hủy niêm yết do kết quả kinh doanh bị thua lỗ 3 năm liên tiếp. Tiếp đó, không thể không kể đến khoáng sản Na Rì Hamico (KSS) với sự kiện Chủ tịch HĐQT và Kế toán trưởng bị khởi tố đã báo lỗ quý 1/2016 con số 11,6 tỷ đồng, trong đó chi phí tài chính lên tới 24,5 tỷ đồng, tăng 205% so với cùng kỳ năm trước – chủ yếu là chi phí lãi vay. Một doanh nghiệp khoáng sản khác là chế biến khoáng sản Lào Cai (LCM) cũng báo lỗ 8,8 tỷ đồng.

Doanh nghiệp họ P cũng lỗ nhiều

Ngành dầu khí đã trải qua năm 2015 đầy gian khó khi giá dầu thế giới liên tục lao dốc. Và với biến động giá dầu trong những tháng đầu năm 2016 đã khiến các doanh nghiệp dầu khí kinh doanh kém thành công.

Bọc ống Dầu khí Việt Nam (PVB) ghi nhận mức lỗ ròng 18 tỷ đồng trong khi cùng kỳ lãi ròng gần 40 tỷ đồng, đáng chú ý trong kỳ PVB không hề ghi nhận doanh thu từ hoạt động bọc ống, vốn là nguồn thu chính của công ty như những năm trước, mà chỉ phát sinh doanh thu hoạt động khác hơn 1 tỷ đồng. Trong khi đó, giá vốn hoạt động bọc ống vẫn ngốn tới gần 18 tỷ đồng.

Đầu tư Hạ tầng và Đô thị Dầu khí (PTL) cũng lỗ hơn 9 tỷ đồng, tuy nhiên con số này còn khả quan hơn so với mức lỗ tới 15 tỷ đồng của cùng kỳ. Doanh thu thuần quý 1/2016 chỉ vài chục triệu đồng, trong khi chi phí lại tăng so với cùng kỳ nên Địa ốc Dầu khí (PVL) ghi nhận lỗ quý thứ tư liên tiếp với hơn 3 tỷ đồng.

Và một số cái tên thua lỗ đáng chú ý khác….

Đầu tiên phải kể đến khoản lỗ gần 64 tỷ đồng của Thuận Thảo (GTT), doanh thu không đủ bù đắp chi phí cộng với khoản lỗ khác gần 41 tỷ đồng khiến GTT chịu lỗ nặng – đây cũng là quý thứ 5 liên tiếp GTT chìm trong thua lỗ. Mới đây, HoSE đã ra quyết định hơn 43.5 triệu cp GTT sẽ chính thức bị hủy niêm yết từ ngày 30/05. Kể từ khi niêm yết đến nay giá cổ phiếu GTT đã giảm 93% và hiện đang giao dịch quanh mức 1.000 đồng/cp.

Mặc dù có lãi từ hoạt động kinh doanh nhưng các khoản chi phí vẫn ở mức cao khiến lỗ ròng hợp nhất của Vosco (VOS) ở mức gần 47 tỷ đồng – ghi nhận quý thứ 5 liên tiếp doanh nghiệp này báo lỗ. Sacom (SAM) mặc dù doanh thu chỉ giảm nhẹ nhưng các khoản chi phí tăng cao khiến doanh nghiệp này lỗ ròng hơn 3 tỷ đồng.

Vinacafé Biên Hòa (VCF) cũng đã gây bất ngờ khi báo lỗ hơn 2 tỷ đồng trong quý 1/2016, đây là lần đầu tiên VCF báo lỗ từ khi niêm yết vào năm 2011. Theo VCF, nguyên nhân thua lỗ là do trong kỳ Công ty thực hiện nhiều chương trình khuyến mãi, chiết khấu và quảng bá sản phẩm nên chi phí bán hàng tăng mạnh.

Hiện vẫn còn nhiều doanh nghiệp niêm yết khác vẫn chưa công bố BCTC quý 1/2016, theo đó con số thua lỗ có thể còn tiếp tục tăng lên.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s