Việt Nam vẫn miệt mài xuất khẩu hộ các nước khác

Posted: May 12, 2016 in Uncategorized
Tags:

Nguyễn Thoan (BizLive) – Ngành công nghiệp hỗ trợ chưa “nhúc nhích” nhiều trong thời gian qua, vì vậy Việt Nam vẫn đang là địa điểm trung chuyển, xuất khẩu hộ các nước thứ 3 – những nước mà doanh nghiệp FDI nhập khẩu nguyên liệu phụ trợ.

� Xem thêm: “Chỉ 2 doanh nghiệp FDI Hàn Quốc đã chiếm gần 20% kim ngạch xuất khẩu” + Big C về tay người Thái: “Chúng ta đã thua 70% ngay trên sân nhà, còn 30% le lói”.


Ảnh minh họa

Trăn trở trên đã được ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, nêu ra trong buổi Toạ đàm “Doanh nghiệp FDI Hàn Quốc hướng tới xuất khẩu hàng hoá có giá trị gia tăng cao”, do Bộ Công Thương và Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam tổ chức.

Ông Hải cho biết: Cho tới nay Việt Nam đã có 30 năm đổi mới và 28 năm Luật Đầu tư nước ngoài có hiệu lực. Hết năm 2015 đã có 110 quốc gia đầu tư vào Việt Nam. Năm 2016 đang đánh dấu bước phát triển mới trong đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Số liệu xuất nhập khẩu gần đây cho thấy xuất khẩu của FDI tiếp tục tăng cao. Năm 2015, kim ngạch xuất khẩu của khối này đạt 110,59 tỷ USD, tăng 17,7% so với năm 2014, chiếm 69% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong kim ngạch xuất khẩu của các mặt hàng công nghiệp chế biến chế tạo thì đóng góp của khối FDI chiếm tỷ trọng lớn. Cụ thể, điện thoại các loại và linh kiện chiếm 99,7%; hàng dệt may 60,3%; giày dép 79,6%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện 98,1%…

Bên cạnh đó, ông Hải lưu ý, mặc dù gia tăng đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ, song kim ngạch xuất khẩu của khối FDI tăng cao cũng gắn liền với việc tăng tỷ trọng kim ngạch nhập khẩu của khối này. Năm 2010, nhập khẩu của khối FDI chiếm 43,7% thì năm 2011 con số này là 45,7%; và đến năm 2015 đã tăng lên 58,71% so với kim ngạch nhập khẩu của cả nước.

Xét về mặt hàng, năm 2015 điện thoại là mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch cao nhất (khoảng hơn 30 tỷ USD), nhưng đến gần 90% nguyên vật liệu, linh kiện phải nhập khẩu từ nước ngoài. Các mặt hàng máy vi tính, hàng điện tử tiêu dùng, hàng dệt may, sản phẩm giày dép, ô tô, xe hai bánh gắn máy… nguyên vật liệu cho sản xuất phần lớn vẫn nhập khẩu. Do vậy, giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam vẫn là con số rất khiêm tốn.

Như vậy, sản lượng xuất nhập khẩu tuy lớn, nhưng lại chủ yếu là các mặt hàng gia công, không có độ chuyên sâu trong sản xuất, và không có giá trị gia tăng cao. Nếu cứ phát triển theo hướng này thì Việt Nam sẽ tiếp tục chỉ là địa điểm “trung chuyển”, là nước xuất khẩu “hộ” sản phẩm của các nước thứ 3 – nước mà Hàn Quốc nhập khẩu nguyên liệu về lắp ráp. Rõ ràng, các doanh nghiệp FDI chưa góp phần tạo sự phát triển cho các ngành công nghiệp phụ trợ, chuỗi cung ứng với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, như kỳ vọng ban đầu.

Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đặt quá nhiều kỳ vọng vào FDI?

Chung góc nhìn với ông Hải, TS. Trương Thị Chí Bình, Giám đốc Trung tâm Sidec, thuộc Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp, Bộ Công thương chỉ ra rằng công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam đang phát triển tốt, song thành tích đó lại không thuộc về khối doanh nghiệp trong nước.

Theo bà Bình, công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam trong những năm qua tập trung vào 3 lĩnh vực chính là linh kiện phụ tùng; nguyên phụ liệu ngành dệt may và da giày; công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Trong đó ngành công nghiệp sản xuất linh kiện phụ tùng đang phát triển tốt nhất. Sau đó tới cung ứng nguyên phụ liệu ngành dệt may, da giày. Riêng ngành công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp công nghệ cao, tình trạng còn khá yếu kém.

Bên cạnh đó, bà Bình khẳng định rằng có được sự phát triển của ngành sản xuất linh kiện phụ tùng cũng là nhờ đóng góp của các doanh nghiệp FDI. Trong khi đó, trái ngược với khí thế “thừa thắng xông lên” của vốn đầu tư nước ngoài, thì dòng vốn trong nước rót vào ngành công nghiệp hỗ trợ vẫn rất èo uột. Đáng lo ngại hơn, các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ hiện nay dường như vẫn chưa “thoát ly” được khỏi FDI.

“Chỉ 2 doanh nghiệp FDI Hàn Quốc
đã chiếm gần 20% kim ngạch xuất khẩu”

K. Linh /Lao động (cafef.vn) – Thông tin trên được ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đưa ra tại tòa đàm “Doanh nghiệp FDI Hàn Quốc hướng tới xuất khẩu hàng hóa giá trị gia tăng cao” vừa diễn ra tại Hà Nội.

2 doanh nghiệp FDI và 19% kim ngạch xuất khẩu

Theo ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, từ khi Việt Nam chính thức hội nhập WTO, các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc luôn thuộc nhóm top 5 dẫn đầu. Đặc biệt trong hai năm 2014 và 2015, Hàn Quốc là nước dẫn đầu về đầu tư tại Việt Nam cả về số lượng dự án và tổng vốn đầu tư.

Cụ thể, năm 2015, Hàn Quốc vươn lên dẫn đầu cả về số dự án là 4.944 và tổng vốn đầu tư đạt 44,9 tỉ USD, chiếm 16,09% tổng vốn đầu tư của cả nước; xếp sau đó mới là Nhật Bản và Singapore.

Đáng chú ý, trong năm 2015, tính riêng các DN FDI của Hàn Quốc đã tạo ra 25% tổng giá trị xuất khẩu. Trong đó, riêng hai công ty Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên và Samsung Electronics Việt Nam (Bắc Ninh) đã chiếm khoảng 27% kim ngạch xuất khẩu khối FDI và khoảng 19% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2015.

4 tháng đầu năm 2016, Hàn Quốc lại đứng đầu danh sách “rót” vốn FDI

Theo số liệu mới nhất của Cục Đầu tư nước ngoài (FIA), Bộ KHĐT, trong 4 tháng qua, tổng vốn FDI đăng ký cấp mới và tăng thêm của cả nước là 6,88 tỉ USD Mỹ, tăng 85% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó riêng Hàn Quốc có số vốn cam kết đạt 2,837 tỉ USD Mỹ, đưa quốc gia này lên vị trí dẫn đầu, chiếm đến 41,2% tổng vốn đầu tư.

Theo FIA, trong số 5 dự án FDI đầu tư vào Việt Nam có vốn cam kết lớn nhất trong 4 tháng qua có đến 3 dự án đầu tư của doanh nghiệp Hàn Quốc gồm dự án đầu tư sản xuất và gia công sản phẩm màn hình OLED cho các thiết bị di động có vốn cam kết 1,5 tỉ đô la Mỹ của LG Display, dự án trung tâm nghiên cứu và phát triển Samsung có vốn đăng ký 300 triệu đô la Mỹ. Tính theo số dự án, Hàn Quốc cũng dẫn đầu với 214 dự án mới được cấp phép và 104 dự án đầu tư mở rộng.

Xét về lĩnh vực đầu tư, Hàn Quốc đang ngày càng trở thành đối tác đầu tư quan trọng của Việt Nam vì đang hướng đúng vào mục tiêu chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam gồm: công nghệ chế biến, chế tạo; công nghiệp điện tử; dịch vụ phân phối, bán buôn bán lẻ; tài chính – bảo hiểm…

Big C về tay người Thái: “Chúng ta
đã thua 70% ngay trên sân nhà, còn 30% le lói”

Mỹ Lan /Trí thức trẻ/CafeBiz (cafef.vn) – “Thái Lan rất am hiểu thị trường Việt Nam. Thị trường bán lẻ Thái Lan đang bão hòa nên các ông lớn muốn xâm nhập, thôn tính thị trường Đông Dương, trong đó có Việt Nam. Và Việt Nam yếu một cách toàn diện chính là cơ hội để Thái Lan xâm nhập”, chủ tịch hiệp hội siêu thị Hà Nội – ông Vũ Vinh Phú cho biết.

Mới đây, tỷ phú Central Group đã chính thức mua đứt Big C Việt Nam. Thương vụ đánh dấu thêm 1 chuỗi bán lẻ lớn tại Việt Nam về tay người Thái, sau chuỗi Metro Cash & Carry.

Trước đó, người Thái cũng đã có hàng loạt thương vụ trên thị trường bán lẻ Việt Nam như thương vụ Central Group mua lại 49% cổ phần Nguyễn Kim, hay việc Berli Jucker đánh bật chuỗi Family mart để thành lập B’mart,…

Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội -Vũ Vinh Phú cho rằng, việc Big C và hàng loạt các siêu thị lớn tại Việt Nam về tay người Thái cho thấy bức tranh chuyển màu xám của ngành bán lẻ, phân phối trong nước.

Việc Big C về tay người Thái có ảnh hưởng như thế nào đến thị trường bán lẻ Việt Nam?

– Việc này đáng mừng song cũng đáng lo.

Mừng là khi có bàn tay bán lẻ của nước ngoài vào, người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi khi sử dụng được sản phẩm tốt, giá cả cạnh tranh. Thứ hai là tạo sức ép tạo cho DN (doanh nghiệp) Việt buộc phải nâng sức cạnh tranh dưới sức ỳ vô hình như hiện tại.

Tuy nhiên, lo nhiều hơn. Hàng hóa Thái Lan vào thị trường Việt Nam mạnh mẽ, chen lấn hệ thống phân phối Việt cũng như hàng hóa bán lẻ Việt. Nhất là khi hàng hóa Thái Lan rất quen thuộc với thị trường Việt, mức giá chỉ đắt hơn 5-10% nhưng chất lượng tốt hơn hẳn.

Hiện giờ, không có một gia đình Việt nào không có một vài món đồ hàng Thái trong nhà, bếp của mình. Hàng Thái đã xâm nhập vào Việt Nam hàng chục năm nay. Và đến nay, họ đã thâm nhập cả sang sản xuất. Cánh gà, đùi gà, trứng gà Thái được bán tại hầu hết các siêu thị ở Việt.

Việc này tạo sức ép cực kỳ lớn đối với hàng Việt khi còn rất yếu thế, yếu cả về chiến lược kinh doanh, mẫu mã hàng hóa, giá cả cho đến chất lượng.

Nói tóm lại, bức tranh về bán lẻ, phân phối của chúng ta không sáng sủa cho lắm, thậm chí đang xám lại.

Đâu là nguyên nhân khiến bức tranh bán lẻ đang chuyển sang màu xám, thưa ông?

– Chi phí tiếp cận đất đai, sản xuất hàng hóa tại Việt Nam là vô cùng lớn.

Một quả trứng 14 loại phí, các thủ tục hành chính hải quan kéo dài mấy trăm giờ, chi phí bôi trơn mấy chục %… thì làm sao DN Việt chịu nổi. Điều này còn tạo đà cho không những của Thái Lan mà Campuchia, Lào vào rất dễ dàng vào, ép hàng Việt, ép hệ thống phân phối phải chết khi bán một phần cho nước ngoài hoặc bị thâu tóm toàn bộ.

Hiện số lượng đơn vị chưa bán còn lại rất ít, song đang co cụm lại.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng ít quan tâm đến thị trường nội địa, thường chỉ tập trung nhiều về FDI, xuất khẩu…

DN Việt cần phải làm gì trong tình thế này?

Phải có “hội nghị diên hồng” về bán lẻ phân phối để chốt lại vấn đề. Chả có lẽ chúng ta chịu thua hay sao?

Hiện 10 người làm siêu thị ở Việt Nam vẫn cử 10 người đi mua từng chai dầu ăn về bán! Thà chết còn hơn sống ngắc ngoải. Sống mãi thế này không được!

Hiện DN Việt chẳng có vai trò gì nhiều trong thị trường Việt Nam. Liệu mình có học tập đối thủ để vươn lên hay để họ “ngoạm” mất khi tình thế “mỡ để miệng mèo”?

Vì lẽ đó, DN Việt phải liên kết lại, làm ăn tử tế, tổ chức nguồn hàng tốt. Ngoài ra, các DN cần tự cổ phần hóa để xem lại mình một cách nghiêm túc, đổi mới cách hoạt động.

Bên cạnh đó, Việt Nam phải đầu tư công nghệ, máy móc, thiết bị cũng như nhân lực, nguyên liệu, đẩy cao năng suất. Đặc biệt, phải làm sao cho mối quan hệ giữa phân phối và sản xuất phải hài hòa, sẽ bớt những khâu trung gian, giảm giá thành. Trong khi đó, hiện tại, Thái Lan không chỉ sản xuất ở Việt Nam mà còn kết hợp rất tốt khâu phân phối.

Nhiều đơn vị bán lẻ ở Việt Nam chiết khấu rất cao khiến nhiều nhà cung ứng phải bỏ sớm. Do đó, nhiều nhà sản xuất phải lập chuỗi phân phối riêng, không gửi vào siêu thị nữa. Nếu câu chuyện 1 quả trứng Việt phải gánh 14 loại phí cứ tiếp diễn thì chúng ta chết chắc!

Theo ông, tại sao người Thái luôn chiếm ưu thế trong các thương vụ M&A thời gian qua?

– Thái Lan rất am hiểu thị trường Việt Nam. Thị trường bán lẻ Thái Lan đang bão hòa nên các ông lớn muốn xâm nhập, thôn tính thị trường Đông Dương, trong đó có Việt Nam. Và Việt Nam yếu một cách toàn diện chính là cơ hội để Thái Lan xâm nhập.

Việt Nam đã mất 50% thị phần bán lẻ từ tay người Thái. Có thể nói, chúng ta đã thua 70% ngay trên sân nhà, còn 30% le lói.

Ông đánh giá như thế nào về các công ty bán lẻ Thái Lan so với công ty Nhật, Hàn, Trung?

– Thái Lan không mạnh bằng Nhật, Hàn Quốc nhưng rất am hiểu thị trường Việt Nam do quá trình thâm nhập từ lâu. Hiện nay, hàng hóa Thái Lan chiếm 50% các điểm bán lẻ hiện đại ở Việt Nam với 52 điểm bán.

Doanh số các điểm bán lẻ hàng Thái Lan chiếm 50%, điện máy chiếm 75%, hoa quả chiếm 41%. Nếu bỏ hàng liên doanh thì hàng Việt còn lại rất ít, chỉ có hàng nông sản, gạo lúa, song Thái Lan cũng đang đẩy vào mạnh. Còn lại, những sản phẩm có giá trị cao thì các nước khác đang ồ ạt vào Việt Nam.

Tuy nhiên, cơ hội cho Nhật, Hàn vẫn còn nhiều khi Việt Nam mới có 20% bán lẻ hiện đại. Hàng Trung Quốc hiện đang lánh bạt ở một khu vực trong đó còn 2 lĩnh vực quần áo trẻ em và may mặc. Thời gian vừa qua, hàng Thái đã lấn át hàng đối thủ này, hàng Trung Quốc kém chất lượng bị đẩy ra.

Liệu sắp tới sẽ còn các thương vụ M&A liên quan đến lĩnh vực này nữa không khi liên tiếp các thương vụ M&A diễn ra và kết quả về tay người Thái như việc TCC của Thái Lan đã mua Metro VN; Central Group mua Big C, Thưa ông?

– Việc mua bán chắc chắn sẽ còn tiếp tục và sôi động. Các “hàm cá mập” có thể mua nốt phần còn lại hoặc thôn tính cả các điểm mới.

Hiện Lan Chi tại Hà Nội đã bán cho đối tác nước ngoài. Trong khi đó Hapro ngày càng mất dần mạng lưới bán lẻ khi chỉ chiếm 2% doanh số và có biểu hiện suy yếu.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s