Cứu DNNN là xén bớt của người nghèo

Posted: May 17, 2016 in Uncategorized
Tags:

Võ Trí Hảo (TBKTSG) – Nắm giữ nhiều tài nguyên nhất, được ưu đãi nhất, gây ra lãng phí nhất, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trở thành tâm điểm của tái cơ cấu kinh tế trong hai thập kỷ qua.

� Xem thêm: Trung Quốc lại trúng gói thầu thiết bị đường sắt Việt Nam + Tin khó tin: Đằng nào cũng bị móc túi, đường sắt ngàn tỷ chở ông say rượu với mấy cọng rau.


Nhà máy Xơ – Sợi polyester Đình Vũ (PVText). Ảnh: T.L

Khi nợ công tăng cao, những lớp son tô hồng bong tróc theo thời gian, phơi bày bảy nhà máy methanol với tổng giá trị đầu tư ước tính 10.000 tỉ đồng, Nhà máy Xơ – Sợi polyester Đình Vũ (PVText) 7.000 tỉ đồng, Nhà máy Gang thép TISCO gần 9.000 tỉ đồng đang… trùm mền; Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đầu tư gần 3 tỉ đô la Mỹ tạo ra khoản lỗ lũy kế khoảng 1,2 tỉ đô la Mỹ…

Cách đây năm năm đã diễn ra hàng loạt vụ xì căng đan của các DNNN, bắt đầu bằng tiền tố Vina, đến mức có người phải thốt lên rằng sau Vinashin, Vinalines là “Vina chia” (tham nhũng). Rồi gần đây, hàng loạt DNNN họ PV đắp chiếu, đòi ưu đãi khủng, dọa đóng cửa… phải chăng họ đang hành xử theo kiểu “PV vạ” để Chính phủ xén miếng bánh phúc lợi của người nghèo cho họ?

Tương đồng về đặc điểm, từng được xác định là thành phần kinh tế chủ đạo trong suốt sáu thập niên liên tục – tại sao kinh tế tập thể lại không thể “ăn vạ” được mà chấp nhận thân phận hết được ưu tiên “chủ đạo”?

Từ “ kinh tế quốc doanh chủ quan” sang “kinh tế nhà nước duy ý chí”

Từ chỗ, cho rằng tư hữu là cội nguồn của hiện tượng người bóc lột người, nền kinh tế Việt Nam trải qua quá trình cải tạo kéo dài gần ba thập niên (1953-1986), với nòng cốt là hai thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa: kinh tế tập thể và kinh tế quốc doanh. Hai thành phần kinh tế này được kỳ vọng như đòn bẩy Archimedes giải quyết mọi vấn đề: (1) quốc hữu hóa sẽ tạo ra sự tập trung tư liệu sản xuất, tạo ra lợi thế về quy mô sản xuất; (2) kế hoạch hóa tập trung sẽ giúp tránh được khủng hoảng thừa; (3) loại bỏ cạnh tranh sẽ tránh được mặt xấu của hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh; (4) không có giới chủ (mà) mọi người lao động sẽ tham gia “làm chủ tập thể”.

Tô hồng tốt, có tiền đầu tư, rất có thể “hoa hồng” (lại quả) tốt sẽ mọc lên trên những dự án trùm mền của các DNNN. Ở một khía cạnh khác, các loại hình ưu đãi bất bình đẳng cho DNNN đều làm cho miếng bánh phúc lợi của nhân dân nhỏ lại.

Khủng hoảng đói nghèo thập niên 1980 làm cho mọi người giật mình nhận ra mình cần đòn bẩy Archimedes mới, nhận ra mình đã “chủ quan, duy ý chí”, nên chấp nhận “Đổi mới” (mà thực ra là quay về con đường cũ của nhân loại): tái thừa nhận kinh tế tư nhân.

Bước sang kinh tế thị trường song chúng ta lại dùng Hiến pháp ra lệnh cho quy luật kinh tế thị trường; buộc nó phải nhường đường cho kinh tế tập thể, kinh tế quốc doanh giữ “vai trò chủ đạo”. Nhưng lệnh này bị vô hiệu hóa, kinh tế tập thể teo tóp, đóng góp vào GDP của kinh tế nhà nước giảm dần đều qua ba mươi năm đổi mới(2).

Sau đó, ta nhận thức ra bắt “kinh tế tập thể” đóng vai trò chủ đạo là chủ quan, tiếng nói của các tầng lớp chủ nhiệm hợp tác xã hụt hơi không đủ sức duy ý chí nữa, vì vậy chỉ giữ lại “kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” tại điều 51, khoản 1, Hiến pháp 2013. Ba năm trôi qua, chúng ta cũng chưa thể “nhốt” quy luật kinh tế thị trường được, nên nó vẫn tiếp tục tung tẩy, vi phạm định hướng này: đóng góp vào GDP của kinh tế nhà nước vẫn giảm dần đều.

Suy giảm, nhưng kinh tế nhà nước, DNNN vẫn được ưu tiên, ưu đãi, chứ không như kinh tế tập thể. Có nhóm lợi ích nào tiếp sức cho DNNN tiếp tục tồn tại, biến hóa?

Tô hồng, dự án thông qua, sẽ có hoa hồng mọc lên?

Kinh doanh thì doanh nghiệp nào, thuộc thành phần kinh tế cũng có thể thua lỗ, tính toán sai lầm. Nhưng khác nhau ở khuynh hướng doanh nghiệp dân doanh ít thua lỗ, trở thành động lực chính kéo GDP Việt Nam tăng trưởng; còn kinh tế nhà nước thì ngược lại.

Ai cũng có thể nhận thức sai lầm về cơ hội kinh doanh, nhưng tại sao khi lập đề án kinh doanh, doanh nghiệp dân doanh không “tô hồng”, mà chỉ cốt phản ánh đúng gam màu thực tế? Bởi chủ sở hữu và người quản lý doanh nghiệp dân doanh gần như là một và người quản lý ít có cơ hội lừa dối chủ sở hữu.
Còn đằng sau DNNN là một ông chủ tượng trưng, mang tên “nhân dân”, rất tách biệt so với người quản lý. Và trong bối cảnh tình trạng tham nhũng cao như ở Việt Nam thì người quản lý rất dễ qua mặt ông chủ “nhân dân” mà không bị đuổi việc. Bởi vậy, việc “tô hồng” không khó.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất từng được gắn cho sứ mệnh kéo khu vực kinh tế miền Trung đi lên, giúp đồng bào miền Trung bớt khó khăn; PVText được kỳ vọng là đón đầu Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)… Ngay từ đầu hoặc đến khi lật lại các luận chứng kinh tế, các chuyên gia cho rằng chúng đã được “tô hồng”(3). Mọi thứ đều đẹp đẽ, nếu trời không bao giờ có dông bão, lớp son phấn sẽ không bao giờ bong tróc. Nhưng son hồng bong tróc là chuyện của nhiệm kỳ sau.

Tô hồng tốt, có tiền đầu tư, rất có thể “hoa hồng” (lại quả) tốt sẽ mọc lên trên những dự án trùm mền. Sau khi thu hoạch xong hoa hồng, hết nhiệm kỳ, người quản lý lại có thể được luân chuyển sang vườn hồng khác, cứ như du canh, du cư trên cánh đồng mà “ta là chủ đạo”.

Ưu đãi cho DNNN – xén miếng bánh phúc lợi của dân nghèo

Không như ông chủ nhiệm hợp tác xã quê mùa, những người tiếp sức cho các tập đoàn kinh tế nhà nước rất hùng mạnh, am hiểu và đầy lý do để duy ý chí; họ không để cho DNNN chung số phận với kinh tế tập thể. Điệp khúc “xóa nợ”, “khoanh nợ”, “giãn nợ”, “ưu đãi thuế”, “chính phủ bảo lãnh”, “cơ chế đặc thù” liên tục được cất lên và ngày càng… tham lam hơn.

Nếu như ngân sách là nồi cơm Thạch Sanh, đôi vai người dân có sức mạnh của Thần Đèn, thì có lẽ sẽ không ai ca thán sự tham lam này. Nhưng tài nguyên trong mỗi quốc gia là hữu hạn, dù trực tiếp hay gián tiếp liên quan đến ngân sách thì đều từ tiền thuế của dân. Các loại hình ưu đãi bất bình đẳng, không chính đáng đều làm cho miếng bánh phúc lợi của nhân dân nhỏ lại.

Đổ vào gần 10.000 tỉ đồng để cứu một dự án thép trùm mền, tức là đã lấy đi của học sinh nghèo ở Tây Bắc, Tây Nam 10.000 ngôi trường tiểu học. Âm vốn hơn 30%, khoản lỗ lũy kế 1,25 tỉ đô la Mỹ của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất có thể làm giàu cho ai đó, nhưng phúc lợi của nhân dân miền Trung không có phần trong đó; cả tin, đã nghèo họ lại nghèo hơn.

Nhìn vào số liệu thống kê, chiều dài hoạt động của DNNN trong 30 năm qua, có ai dám đứng ra bảo đảm và sẵn sàng từ chức nếu không chứng minh được rằng lấy đi 10.000 ngôi trường của dân nghèo sẽ đem lại cho họ 11.000 ngôi trường?

Võ Trí Hảo – Giảng viên Chương trình Thạc sĩ Luật kinh doanh, Đại học Kinh tế TPHCM

(1) http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/doanh-nghiep/loc-dau-dung-quat-lo-hon-mot-ty-usd-neu-khong-duoc-uu-dai-3360788.html
(2) http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/141897/cac-nuoc-che-day-viet-nam-lai-trung-ra.html
(3) http://cafef.vn/gan-10000-ty-do-vao-7-du-an-ethanol-ai-chiu-trach-nhiem-20160411092228495.chn

Trung Quốc lại trúng gói thầu thiết bị đường sắt Việt Nam

Sơn Ca (BĐV) – Nhà thầu Trung Quốc vừa trúng thầu Gói thầu GS4 – Mua 500 giá chuyển hướng toa xe hàng khổ đường 1.000mm.

Cụ thể, theo báo Đấu thầu, Liên danh Công ty Hữu hạn thương mại Tam Nguyên Hà Khẩu và Công ty Hữu hạn Toa xe Trường Giang Trung Xa (Trung Quốc) vừa trúng thầu Gói thầu này.

Gói thầu nêu trên thuộc Dự án Đóng mới 250 toa xe container, do Ban Quản lý dự án đường sắt khu vực I (trực thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam) làm bên mời thầu.

Giá gói thầu là 101,9 tỷ đồng. Giá trúng thầu là 79,5 tỷ đồng, giảm 22,4 tỷ đồng so với giá gói thầu. Hợp đồng thực hiện theo hình thức trọn gói với thời gian là 5 tháng (150 ngày), hoàn thành trong tháng 10/2016.

Về dự án trên, ông Thẩm Đức Thọ – Cán bộ của Ban Quản lý dự án đường sắt khu vực I nhấn mạnh: “Để đảm bảo chất lượng của thiết bị và tiến độ thực hiện Gói thầu, Bên mời thầu đã đưa ra các yêu cầu về từng phần việc và tiến độ cụ thể trong hồ sơ mời thầu.


Nhà thầu Trung Quốc trúng gói thầu giá chuyển hướng toa xe hàng khổ 1mm

Việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện rất kỹ lưỡng, bắt đầu triển khai từ tháng 8/2015 và ký hợp đồng trao thầu cho Nhà thầu trúng thầu vào ngày 5/5/2016″.

Trong quá trình lựa chọn nhà thầu, có 6 nhà thầu tham gia nộp hồ sơ dự thầu. Về phương thức lựa chọn nhà thầu là một giai đoạn hai túi hồ sơ. Có 4/6 nhà thầu đã vượt qua vòng đánh giá về kỹ thuật (hồ sơ dự thầu đề xuất về kỹ thuật).

Tại vòng đánh giá về tài chính, Liên danh Công ty Hữu hạn thương mại Tam Nguyên Hà Khẩu và Công ty Hữu hạn Toa xe Trường Giang Trung Xa có giá chào thầu thấp nhất và được lựa chọn trúng thầu.

Sau khi trúng thầu, tại bước thương thảo hợp đồng, giá trúng thầu tiếp tục được giảm xuống 1% giá gói thầu. Ngày 5/5/2016, hợp đồng thực hiện Gói thầu GS4 đã được ký kết giữa Bên mời thầu và Nhà thầu trúng thầu.

Bên cạnh đó, theo thông tin từ Ban Quản lý dự án đường sắt khu vực I, Dự án Đóng mới 250 toa xe container có tổng mức đầu tư là 292 tỷ đồng, chia thành 12 gói thầu (trong đó có 3 gói thầu xây lắp).

Vẫn bùng nhùng vụ mua toa tàu cũ Trung Quốc

Trước đó, liên quan đến việc mua sắm trang thiết bị, máy móc đường sắt, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng đã vướng vào một vụ lùm xùm xung quanh việc đề xuất chủ trương mua tàu 164 toa xe hàng cũ của Trung Quốc đã qua sử dụng, khi chưa có sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ và Bộ GTVT.

Ngày 25/2/2016, lãnh đạo Bộ GTVT đã họp bàn và thống nhất sẽ thực hiện các quy trình thủ tục xem xét việc kỷ luật ông Trần Ngọc Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong việc chỉ đạo khảo sát, nghiên cứu đầu tư chưa đúng chủ trương của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ cũng yêu cầu Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam nghiêm túc tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của Hội đồng thành viên, Ban Lãnh đạo Tổng công ty và các cán bộ có liên quan theo đúng chỉ đạo của Bộ GTVT.

Với cá nhân có liên quan trực tiếp, trước mắt đã cách chức Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận tải đường sắt Hà Nội. Quan điểm của Bộ GTVT sẽ truy trách nhiệm và xử lý nghiêm những cá nhân tập thể có liên quan.

Ngày 4/5, trao đổi với Đất Việt, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường khẳng định sẽ xem xét xử lý trách nhiệm các cá nhân sau ngày 30/6.

“Bây giờ ngành đường sắt đang chỉ đạo tập trung làm cầu Ghềnh (Đồng Nai) cho xong, thông xe trước ngày 30/6, sau đó mới tiến hành xem xét lại trách nhiệm của các bên trong vụ mua tàu cũ Trung Quốc”, ông Trường nhấn mạnh.

Thứ trưởng Trường cho biết thêm, toàn bộ diễn biến vụ việc đã được chuyển lên Bộ trưởng GTVT Trương Quang Nghĩa để xem xét, giải quyết theo đúng trình tự.

Tin khó tin: Đằng nào cũng bị móc túi,
đường sắt ngàn tỷ chở ông say rượu với mấy cọng rau

Hà Phan (LĐ) – Chỉ cần bán thuốc dưỡng não, trợ tim với bổ máu là các hãng dược phất to ở Việt Nam rồi. Ngày nào mà chẳng có chuyện nhức óc, hại tim hay lên máu như chuyện “cung đường vàng” hơn 1500 tỷ dành cho ông say và bà hàng rau hay dân bị phạt 200.000đ một lỗi “chính tả” trong hộ khẩu. Vậy cũng chưa nghẹn bằng chuyện nhà đầu tư BOT đường bộ được ưu ái còn hơn chiều vong và các bác VCCI bảo phí công đoàn là quy định tồi!?

1. Đường ngàn tỷ chở mấy cọng rau.

Tin khó tin không phải ngồi ngửa tay ra đếm nghìn tỷ bao nhiêu số nữa vì tuần nào cũng có cái gì đấy nghìn tỷ bỏ hoang hay trùm mền. Hôm nay tiểu dự án ga Hạ Long – ga Cái Lân – cầu vượt Bàn Cờ “cấu” ngân sách hơn 1500 tỷ đang cũng tiếp nối “truyền thống” ấy. Ông Trưởng ga Hạ Long Nguyễn Đức Đại bảo “Khách khứa đâu ra, cùng lắm ông nào say quá không đi nổi xe thì họa may người ta mới lên tàu, còn không thì chỉ chở mấy cọng rau cho các bà chợ tạm thôi”!


Nhà ga trên tuyến đường 1500 tỷ ngày càng hoang vắng. ảnh tienphong.vn

Tiền dân mà cứ như lá mít ấy, vẽ vời nào là cung đường vàng, cú hích cho phát triển kinh tế, chuẩn quốc tế… Giờ thì chở mấy ông say với mấy cọng rau thôi nhé!

Lao Động đã từng lên tiếng không thể nuôi “báo cô” mãi ngành đường sắt với những dự án trời ơi đất hỡi thế này. Miếng bánh ngân sách vốn đã teo tóp mà họ vừa ăn vừa vứt thế thì con cháu è cổ trả nợ không oán mới lạ. Phẫn nộ với bức xúc mãi rồi chỉ còn nghèn nghẹn nơi cổ họng. Muốn bình tĩnh sống cũng khó đấy bởi vài ba ngày lại thấy vài ngàn tỷ ra đi mà nhà thì nợ như chúa Chổm. Ai thanh thản được tại hạ cúi đầu xin lạy…

► Xem tại đây

2. Đằng nào cũng bị móc túi

Đừng bảo làm ăn ở Việt Nam rủi ro và khó khăn. Cứ nhìn vào hợp đồng BOT đường bộ thì nhà đầu tư nào cũng “có một khát khao”. Luật sư Trương Thanh Đức – Chủ tịch Công ty Luật Basico cho hay “quy định trong những hợp đồng này tuyệt đối chắc chắn, có lợi lớn cho nhà đầu tư, song lại vô cùng bất lợi cho người sử dụng, ảnh hưởng cho hiệu quả của cả nền kinh tế”.

Từ lãi suất, vốn vay, thu phí… và kể cả trong trường hợp bất khả kháng thì người thiệt thòi luôn là anh Nguyễn Văn Xe và Trần Văn Dân thôi các bác ạ!

Lâu nay cứ kêu phí cao hơn xăng, đường ít trạm nhiều, còng lưng nuôi phí…nay thì đừng thắc mắc nữa nhé! Không tăng phí thì tăng thời gian thu và ngược lại, đằng nào chẳng phải móc túi ra. Thôi thì cắn răng mà nộp còn có chỗ mà đi, trừ khi xe bay lên trời hay người bơi dọc biển. Rồi người ta sẽ bảo không ưu ái thế sẽ chẳng ai dám bỏ tiền. Nhưng anh Xe bác Dân cũng là “con cháu” chứ nhỉ? Móc mãi, khoan hoài kiệt sức rồi bấu víu vào ai?

► Xem tại đây

3. Tồi chỗ nào hả bác VCCI?

Từ lâu lắm rồi, Doanh Nhân với Công Nhân như hình với bóng, nương nhau mà sống, chứ “Trạng chết Chúa cũng băng hà” thôi. Vậy mà nỡ lòng lại  bình chọn quy định “doanh nghiệp phải đóng tài chính cho công đoàn (CĐ) bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH” nằm trong hạng mục quy định tồi hả VCCI? Quốc hội cũng tính lên bàn xuống, chuyên gia này ông Nghị nọ cũng bàn tính kỹ lắm rồi mới giơ tay biểu quyết đấy chứ.


 Nguồn kinh phí công đoàn được dùng để chăm lo
tốt hơn cho người lao động. ảnh: Lao Động

Công đoàn phí chăm lo cho công nhân, họ khỏe thì doanh nghiệp cũng tốt lên chứ đi đâu mà thiệt. Tin khó tin không hiểu các bác bảo tồi chỗ nào. Hoang mang quá VCCI ạ!

Mấy doanh nghiệp lớn như Taekwang Vina hay Pou Yuen Việt Nam cho hay phí này thiết thực cho công nhân thì về tình chắc chẳng tồi đâu. Mà cái gì hợp lý vẹn tình ai phản đối kể cũng lạ. Anh chị em công nhân cũng vất vả, vật vã lắm rồi, chưa làm được gì thêm đừng bớt hay nói ra nói vào như “ơn mưa móc” nữa các bác nhé!

► Xem tại đâytại đây

4. Con số ấn tượng: Phạt 200.000đ một lỗi “chính tả” trong hộ khẩu

Hôm qua mấy báo đăng Công an thị trấn Lam Sơn (huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) phạt dân cứ mỗi lỗi “chính tả” trong hộ khẩu 200.000đ không biên lai tôi cứ tưởng chuyện Cá tháng tư sót lại . Họ còn nói rằng dân ngại lên huyện nộp nên thu luôn cho tiện! Mà cũng có thể họ thương dân đường sá xa xôi, đơn giản hóa thủ tục nộp tiền chứ vài trăm nghìn bõ bèn gì lại mang tiếng. Chứ động đến tiền rất phức tạp, càng không chính danh càng quan ngại sâu sắc các anh à!


Cứ mỗi lỗi trong hộ khẩu người dân thị trấn
Lam Sơn lại bị phạt 200.000đ. ảnh Vietnamnet

Trong khi Chủ tịch thị trấn nói sai hoàn toàn, Công an huyện chờ kiểm tra thì dân vẫn ấm ức bởi vài lỗi mất toi tạ gạo rước thêm cục tức về nhà. Mà nhiều nhà cộng lại cũng lắm thóc đấy.

Còn nhớ năm 2014, Công an xã Hồng Dương (Thanh Oai, Hà Nội) đã nhận khuyết điểm và hoàn trả lại 100% số tiền đã phạt sai bà con thôn này cũng với lỗi như trên.  Hình như hộ khẩu sai sót gì chỉ có các anh ấy ghi, dân nào thò bút vào mà lại phạt họ? Thôi cứ chờ cấp trên hạ hồi phân giải, lỡ có gì lại kiểm điểm, rút kinh nghiệm thôi không lo lắm đâu.

► Xem tại đây

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s