Venezuela bên bờ vực: Tương lai nào cho CNXH ở Việt Nam?

Posted: May 19, 2016 in Uncategorized
Tags:

(VNTB) Theo TBKTSG – Khi một doanh nhân Venezuela mở nhà máy ở miền Tây nước này hai thập kỷ trước, ông không bao giờ tưởng tượng một ngày nào đó mình sẽ phải đối mặt với án tù chỉ vì những cuộn giấy vệ sinh trong nhà vệ sinh của công ty. Nhưng giờ đây tại Venezuela, những thứ khó tưởng tượng hôm qua đều có thể trở thành bình thường hôm nay.

� Xem thêm: CNXH mệt mỏi và đói khát: Biểu tình nổ ra khắp Venezuela + Venezuela rơi vào khủng hoảng: biểu tình, cướp bóc diễn ra khắp nơi.


Hàng hóa khan hiếm ở Venezuela. Ảnh dw.com

Cười ra nước mắt

Khó khăn của doanh nghiệp trên bắt đầu một năm trước, khi công đoàn nhấn mạnh việc thực thi các điều khoản trong thỏa ước lao động tập thể, yêu cầu nhà máy phải cung cấp giấy vệ sinh đầy đủ cho công nhân.

Vấn đề là, trong bối cảnh đất nước đang thiếu thốn hầu như tất cả sản phẩm cơ bản, từ gạo, sữa, đến bao cao su… thì việc tìm thấy dù chỉ là một cuộn giấy vệ sinh cũng hết sức khó khăn ở Venezuela, huống hồ gì là cấp đủ cho hàng trăm công nhân. Ngay cả khi doanh nghiệp xoay xở được, thì công nhân lập tức lấy cắp giấy về nhà. Dễ hiểu, họ cũng không có giấy vệ sinh ở nhà.

Ăn trộm giấy vệ sinh nghe có vẻ giống như một trò đùa, nhưng đó là vấn đề nghiêm trọng đối với các doanh nghiệp. Không có giấy vệ sinh, công ty sẽ đối mặt với đình công và có thể sẽ bị tịch thu vì “đình trệ sản xuất”, theo lệnh của Tổng thống Nicolas Maduro.

Chủ doanh nghiệp trên cuối cùng tìm được một nhà cung cấp ở thị trường chợ đen. Họ sẽ chở giấy đến một lần, đủ để dùng trong vài tháng. Giá cao ngất ngưởng, nhưng ông không có lựa chọn khác, bởi công ty đang gặp nguy.
Nhưng vấn đề không được giải quyết.

Ngay khi hàng vừa được giao, cảnh sát chìm ập tới. Họ thu giữ giấy vệ sinh, tuyên bố đã phá vỡ hoạt động tích trữ lớn. Chủ doanh nghiệp và ba nhà quản lý cấp cao phải đối mặt với án hình sự.

Đây chỉ là một trong những ví dụ điển hình đằng sau những câu chuyện nực cười “không có giấy vệ sinh” tại Venezuela.
Trong hai năm qua, Venezuela đã chứng kiến sự suy sụp chưa bao giờ xảy ra ở một nước thu nhập trung bình, không có chiến tranh. Các dịch vụ công cộng sụp đổ; lạm phát ba con số khiến cho hơn 70% dân số lâm vào cảnh nghèo đói; tội phạm bùng phát; người dân phải xếp hàng nhiều giờ để mua thực phẩm; tỷ lệ tử vong đối với trẻ em, người già, người mắc bệnh mãn tính tăng cao vì thiếu thuốc men và thiết bị đơn giản trong bệnh viện…

Bi kịch do con người

Tại sao lại như vậy? Venezuela không thiếu tiền. Nước này ngồi trên khối dự trữ dầu mỏ lớn hàng đầu thế giới. Chính phủ của cố Tổng thống H.Chavez và tiếp nối từ năm 2013 là Tổng thống Nicolas Maduro, đã thu được hàng ngàn tỉ đô la từ dầu mỏ trong 17 năm qua.

Mặc dù giá dầu giảm mạnh là nguy cơ mà rất nhiều người đã nhìn thấy trước, còn chính phủ lại không dự liệu, nhưng điều đó vẫn khó có thể giải thích cho những gì đã xảy ra. Thực tế là sự sụp đổ của Venezuela bắt đầu trước khi giá dầu giảm. Từ năm 2014, khi giá dầu vẫn giao dịch ở mức 100 đô la Mỹ/thùng, đất nước đã đối mặt với sự thiếu hụt các sản phẩm cơ bản như bánh mì, giấy vệ sinh.

Nguyên nhân thực sự, được xác định, là do quản lý kém, thể chế bị hủy hoại bởi những chính sách độc đoán. Chính phủ đã đổ tiền vào các khoản đầu tư không hiệu quả. Việc hoạch định chính sách được thực hiện trái khoa học, chẳng hạn như chính sách kiểm soát giá cả và tiền tệ. Tình trạng tham nhũng gia tăng…

Một ví dụ điển hình là chính sách kiểm soát giá cả đối với nhiều mặt hàng từ thực phẩm, dược phẩm, dịch vụ y tế tới tã lót và giấy vệ sinh. Mục đích của chính phủ là giữ hàng hóa có mức giá phải chăng cho người nghèo.

Nhưng kết quả là, người bán không đủ khả năng cung cấp hàng, còn hàng hóa thì lập tức biến mất ngay khi ra kệ.

Quỹ Tiền tệ quốc tế dự báo giá cả sẽ tăng 720% trong năm nay và tăng lên 2.200% năm 2017. Chính phủ gần như cấp xăng miễn phí cho dân, nhưng kết quả là nhà nước thiếu vốn, buộc phải in tiền để tài trợ cho chi tiêu của mình. Người tiêu dùng có tiền nhưng không có nguồn cung cấp hàng hóa, sẽ chìm trong vòng xoáy lạm phát.

Có nhiều học thuyết khác nhau về nguyên nhân phá hủy nền kinh tế Venezuela, nhưng nhìn chung, đó là bi kịch do con người gây ra.

Hỗn loạn

Tại Venezuela, mối bận tâm chính của các gia đình là tìm kiếm những thứ đáp ứng yêu cầu cơ bản của cuộc sống hàng ngày và nhiều khi đó là vấn đề sống còn.

Ở tuổi 14, Maikel Mancilla Peña, phải chiến đấu với bệnh động kinh suốt sáu năm qua. Tình trạng của em được kiểm soát chỉ nhờ vào một loại thuốc chống co giật bình thường, gọi là lamotrigine. Nghe đơn giản, nhưng từ lâu cả gia đình đã phải tham gia cuộc “đấu tranh” thực sự để có được thuốc. Tháng 2 vừa qua, mẹ của Maikel đã cho con viên lamotrigine cuối cùng trong nhà. Những ngày sau đó, gia đình em bất lực chứng kiến Maikel lên cơn co giật. Ngày 20-2, Maikel bị suy hô hấp và tử vong.

Trường hợp của Maikel không phải duy nhất. Sự sụp đổ của hệ thống chăm sóc sức khỏe và sự khan hiếm các loại thuốc khiến chi phí cuộc sống tăng cao. Bệnh nhân ung thư không có thuốc hóa trị. Ngay cả bệnh sốt rét, về cơ bản đã biến mất từ lâu, giờ đang quay trở lại và gây chết người.

Trong khi người Venezuela đang chết mòn vì thiếu những viên thuốc giá rẻ, thì chính phủ lại chi hàng chục triệu đô la mỗi năm để vận động viên Pastor Maldonado có thể thi đấu ở giải đua xe công thức 1.

Công ty dầu khí nhà nước PDVSA đã dành khoảng 45 triệu đô la/năm để Maldonado tham gia đua xe, dưới logo của doanh nghiệp. Tại sao một công ty dầu khí độc quyền lại cần phải quảng cáo như vậy? Câu trả lời không bao giờ rõ ràng.

Chính phủ Venezuela hiện không đủ khả năng để đảm bảo an ninh cho đất nước. Ngay tại thủ đô Caracas, bọn cướp đã lấy hết thực phẩm dành cho trẻ em ở trường Nuestra Señora del Carmen. Tại nhiều nơi, việc cung cấp thực phẩm cho trường học buộc phải ngừng hoạt động vì chính phủ không lo được. Nhiều bậc cha mẹ đã cho con nghỉ học, bởi họ cho rằng chúng sẽ hữu ích hơn khi đứng xếp hàng bên ngoài tiệm tạp hóa, so với ngồi trong lớp.

Chưa dừng lại ở đó, Viện Y học Nhiệt đới Venezuela đã bị trộm viếng thăm 11 lần trong hai tháng đầu tiên của năm 2016. Hai vụ cuối cùng diễn ra trong vòng 48 giờ, khiến cho các phòng thí nghiệm không còn một chiếc kính hiển vi nào. Kẻ trộm càn quét các phòng thí nghiệm, làm phân tán mẫu virus nguy hiểm và bào tử nấm độc hại vào không khí.
Với điều kiện như vậy, các nhà nghiên cứu không thể nào làm việc được, và đất nước tê liệt phản ứng trước sự bùng phát của dịch Zika. Venezuela là quốc gia Nam Mỹ phải đối mặt với dịch Zika tồi tệ nhất.

* * *

Trở lại với doanh nhân đang gặp khó vì những cuộn giấy vệ sinh. Sau khi bị thu giữ và cáo buộc tàng trữ hàng hóa trái phép, chủ doanh nghiệp nhận ra rằng đây thực chất là vụ tống tiền. Cảnh sát chỉ quan tâm đến tiền chứ không phải hành vi tàng trữ giấy. “Họ ngã giá hàng trăm ngàn đô la, nhưng tôi nghĩ số tiền ấy nhiều quá và chúng tôi mặc cả”, ông nói. Cuối cùng, cảnh sát đồng ý hủy bỏ các cáo buộc hình sự với giá vài chục ngàn đô la.

Minh Đức (Theo theatlantic.com)

CNXH mệt mỏi và đói khát:
Biểu tình nổ ra khắp Venezuela

(VNTB) Theo Người Lao động – Lực lượng an ninh Venezuela đã bắn hơi cay vào người biểu tình ở thủ đô Caracas hôm 18-5 trong bối cảnh dân chúng trên toàn quốc yêu cầu một cuộc trưng cầu dân ý để buộc Tổng thống Nicolas Maduro từ chức.


Hàng ngàn người biểu tình tràn vào trung tâm thủ đô Caracas hôm 18-5. Ảnh: REUTERS

Làn sóng biểu tình đã bước sang ngày thứ 3. Hàng ngàn người biểu tình hôm 18-5 tràn vào trung tâm thủ đô Caracas, tổ chức diễu hành tới Ủy ban bầu cử quốc gia (CNE). Ít nhất một cuộc biểu tình đã biến thành bạo lực khi những kẻ quá khích ném đá vào cảnh sát, sau đó bị đáp trả bằng hơi cay, bao gồm cả thủ lĩnh đối lập Henrique Capriles.

Vệ binh Quốc gia cùng cảnh sát Venezuela phải phong tỏa quảng trường để chặn người biểu tình. Hơi cay được lực lượng an ninh sử dụng bắn vào đám đông. Một vài người biểu tình đã bị bắt giữ, trong khi một số người bị thương được chuyển bằng cáng ra khỏi hiện trường, theo hãng tin Reuters.


Cảnh sát chống bạo động ngăn người biểu tình. Ảnh: REUTERS

Các thủ lĩnh đối lập cảnh báo Venezuela đang trở thành một “quả bom hẹn giờ”. Những cuộc biểu tình tự phát và cướp bóc ngày càng tăng lên. Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt lương thực, năng lượng thường xuyên cộng thêm nước sinh hoạt không đủ dùng càng khiến người dân tức giận.

Ông Alfredo Gonzalez, 76 tuổi, đến từ khu ổ chuột 23 de Enero, nói với chiếc khăn bịt kín miệng để tránh hơi cay: “Họ đang sợ hãi. Người dân Venezuela đang mệt mỏi và đói khát”.

Ngoài hàng ngàn người tham gia biểu tình, một số người khác tranh thủ xếp hàng để mua thực phẩm vốn đang bị khan hiếm. Cũng có những người do sợ hãi nên ở yên trong nhà. Số còn lại bi quan về cơ hội của một cuộc trưng cầu dân ý do phe đối lập – dẫn đầu là Liên minh Bàn Đoàn kết dân chủ (MUD) – đề xuất lên CNE.

Nhà chức trách Caracas đã lên án cuộc biểu tình hôm 18-5, đồng thời cáo buộc những người tham gia đổ xăng vào 2 binh sĩ Vệ binh Quốc gia để thiêu sống họ cũng như tấn công 1 ký túc xá trong khu vực. Các ga tàu điện ngầm ở thủ đô đã bị đóng cửa để ngăn cản người biểu tình.

 Cảnh sát bắn hơi cay và bắt giữ người biểu tình. Ảnh: REUTERS
Cảnh sát bắn hơi cay và bắt giữ người biểu tình. Ảnh: REUTERS

 Một phụ nữ trúng hơi cay được chuyển khỏi hiện trường. Ảnh: REUTERS
Một phụ nữ trúng hơi cay được chuyển khỏi hiện trường. Ảnh: REUTERS

Đại sứ quán Mỹ hạn chế hoạt động

Mỹ đang hạn chế hoạt động các dịch vụ lãnh sự tại Venezuela do không đủ nhân viên. Trước đó, quốc gia Nam Mỹ này từ chối cấp thị thực cho nhân viên Đại sứ quán Mỹ. Bắt đầu từ ngày 18-5, Đại sứ quán Mỹ sẽ không xét cấp thị thực kinh doanh và du lịch cho du khách Venezuela.

“Bộ Ngoại giao Venezuela nhiều tháng nay đã từ chối cấp thị thực cho các nhân viên Đại sứ quán Mỹ, dẫn đến tình trạng thiếu nhân viên. Hành động nói trên cũng ngăn cản kỹ thuật viên Mỹ đến Venezuela để bảo trì, nâng cấp và sửa chữa hệ thống máy tính tại cơ quan lãnh sự” – tuyên bố của Đại sứ quán Mỹ cho biết.

Năm 2014, Đại sứ quán Mỹ cũng giới hạn các dịch vụ lãnh sự trong một động thái tương tự do 3 nhân viên lãnh sự bị trục xuất. Các dịch vụ sau đó đã được phục hồi. Hai nước không trao đổi đại sứ từ năm 2010.

Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế sâu sắc và tội phạm tràn lan, nhiều người Venezuela khăn gói ra đi và bang Florida là điểm đến hàng đầu. Tuy nhiên, thông báo mới của Đại sứ quán Mỹ có thể ảnh hưởng mạnh đến lượng người này.

Venezuela rơi vào khủng hoảng:
biểu tình, cướp bóc diễn ra khắp nơi

Ngọc Huyền (SM) – Theo CNBC, giá dầu giảm sâu, siêu lạm phát, đồng tiền mất giá “không phanh” đã đẩy Venezuela – quốc gia giàu tài nguyên dầu lửa ở Nam Mỹ, tới tình cảnh không còn nhiều lựa chọn để ngăn chặn sự hỗn loạn cả về kinh tế, chính trị và xã hội. Cũng vì thế mà người dân Venezuela đã vùng lên biểu tình và đi cùng đó là tệ nạn cướp bóc tràn lan.

Ngày 18/5 vừa qua, hàng ngàn người dân Venezuela tràn ra trung tâm thủ đô Caracas, diễu hành tới Ủy ban bầu cử quốc gia (CNE) để biểu tình nhằm yêu cầu một cuộc trưng cầu dân ý để buộc Tổng thống Nicolas Maduro từ chức. Ít nhất một cuộc biểu tình đã biến thành bạo lực khi những kẻ quá khích ném đá vào cảnh sát. Vệ binh Quốc gia cùng cảnh sát Venezuela phải phong tỏa quảng trường để chặn người biểu tình. Hơi cay được lực lượng an ninh sử dụng bắn vào đám đông. Một vài người biểu tình đã bị bắt giữ, trong khi một số người bị thương được chuyển bằng cáng ra khỏi hiện trường.

Nhà chức trách Caracas đã lên án cuộc biểu tình ngày 18/5 và cáo buộc những người tham gia đổ xăng, thiêu sống hai binh sĩ Vệ binh Quốc gia cũng như tấn công 1 ký túc xá trong khu vực. Các ga tàu điện ngầm ở thủ đô đã bị đóng cửa để ngăn cản người biểu tình.

Các thủ lĩnh đối lập cảnh báo Venezuela đang trở thành một “quả bom hẹn giờ”. Trong khi đó, kinh tế sa sút đã khiến lương thực thực phẩm, thuốc men, nước sinh hoạt thiếu hụt trầm trọng. Ông Ramon Muchacho, thị trưởng khu tự quản Chacao thuộc thủ đô Caracas, cho biết: “Vì không có thức ăn, người dân Venezuela giờ phải tìm bắt chó, mèo, bồ câu trên đường phố để ăn”.

Làn sóng cướp bóc vì nạn đói đã khiến người dân xếp hàng chờ mua lương thực nhưng do chờ mua lương thực quá lâu mà không mua được gì đã khiến họ nổi giận, ào lên, vượt qua các cánh cổng xông vào siêu thị bán sỉ Maracay ở miền trung Venezuela. Xung đột giữa lực lượng an ninh và những người dân đang lên cơn cuồng nộ vì thiếu lương thực đã khiến ít nhất 2 người chết, nhiều người bị thương và thiệt hại vật chất nhiều triệu USD.

Ông Oscar Meza, giám đốc Trung tâm tư liệu phân tích xã hội, cho biết tháng 5 là thời điểm tình trạng khan hiếm thực phẩm và tỉ lệ lạm phát tồi tệ nhất tại Venezuela cho tới nay. Ông nói: “Chúng tôi chính thức tuyên bố tháng 5 là tháng mà nạn đói bắt đầu lan rộng ở Venezuela. Giá cả quá cao tới mức người ta không thể mua được gì, vì thế họ không mua được bánh mì, bột mì. Ngày trước người dân thường mang bữa trưa tới công sở nhưng nay thì không thể mang được nữa vì ở nhà họ cũng không còn thực phẩm để nấu nướng”.

Ngoài ra, đợt hạn hán vừa qua đã khiến dân Venezuela lại phải đối mặt với tình trạng không có điện lại không có nước. Rất nhiều bệnh viện phải ngưng hoạt động vì không có điện. Công chức chỉ còn làm việc 2 ngày/tuần để tiết kiệm điện. Nhưng đáng sợ hơn nữa, dù người dân đói khỏ, tuy nhiên chính phủ vẫn có những hành động chi tiêu hoang phí như bỏ hàng chục triệu đô la mỗi năm để vận động viên Pastor Maldonado có thể thi đấu ở giải đua xe công thức 1. Một cái giá nhãn tiền cho những quốc gia không thể giàu có mãi bằng việc bán tài nguyên, nhóm thiểu số quyền lực hưởng lợi trong khi quốc dân đồng bào rên siết trong lầm than.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s