Chuyên gia Phạm Chi Lan: Chủ nghĩa thân hữu làm méo mó thị trường

Posted: June 2, 2016 in Uncategorized
Tags:

Trí Lâm (MTG) – Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan chỉ ra rằng, doanh nghiệp (DN) thân hữu gồm có ba nhóm là DNNN, một số DN có vốn đầu tư nước ngoài và một ít DN tư nhân lớn của Việt Nam. Còn DN không thân hữu chủ yếu là DN nhỏ và vừa.

� Xem thêm: Nhà bán lẻ nội sẽ gặp nhiều áp lực trước các đối thủ ngoại + Tin khó tin: “Tỉnh ta” là những thiên đường thuế.

Có 3 nhóm DN thân hữu

Thông tin trên được đưa ra tại hội thảo “Khát vọng Việt Nam 2035: Vai trò của doanh nghiệp và yêu cầu hiện đại hoá thể chế” được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam đồng tổ chức sáng 30.5 tại Hà Nội.

Phát biểu tại hội thảo, bà Phạm Chi Lan nhận định Báo cáo Việt Nam 2035 đã đưa ra cách tiếp cận khá mạnh, nhìn thẳng vào những vấn đề của Việt Nam. Báo cáo cũng đã đề cập đến những khái niệm rất ít được nói ở nước ta như “chủ nghĩa thân hữu”.

Theo đó, việc thiên vị các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), hoặc DN khác do có quan hệ thân hữu với Nhà nước đã làm giảm khả năng của cơ quan nhà nước trong việc ban hành các quy định phù hợp với nguyên tắc quản lý kinh tế lành mạnh.

“Điều đó cũng nảy sinh tình trạng thương mại hóa thiết chế công tạo dư địa để một số quan chức lạm dụng thẩm quyền điều tiết thị tường, thực thi pháp luật và phân bổ quyền tài sản nhằm thu lợi cho mình và thân hữu”, báo cáo nhận định.

Theo bà Phạm Chi Lan, ở Việt Nam không chỉ có sự phân phân biệt DNNN, DN đầu tư nước ngoài (FDI) với DN tư nhân trong nước, mà còn có sự phân biệt giữa DN thân hữu và DN không thân hữu.

“Doanh nghiệp thân hữu gồm 3 nhóm là DNNN, một số DN có vốn đầu tư nước ngoài và một ít DN tư nhân lớn của Việt Nam. Còn DN không thân hữu chủ yếu là DN nhỏ và vừa”, bà Lan nhấn mạnh.

Cũng nói về vấn đề chủ nghĩa thân hữu, ông Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương nhận định rằng, nguyên nhân sâu xa là do ở Việt Nam thiếu thị trường.

“Hiện nay tài sản công rất lớn nhưng không ai biết bao gồm những gì? Giá trị gia tăng là bao nhiêu và ai đang được hưởng lợi từ đó? Chỗ này làm méo mó thị trường nhiều nhất”, ông Cung nói.

Thị trường phải cạnh tranh, minh bạch

Theo ông Cung, muốn đất nước phát triển không có cách gì khác là kéo Việt Nam về một thị trường cạnh tranh, cần là một thị trường cạnh tranh, minh bạch, dân chủ hơn nữa.

“Muốn vậy, cần phải thay đổi ở tất cả các thành phần mà nước phải luôn luôn đi trước. Nhà nước phải minh bạch hơn, có trách nhiệm giải trình. Rõ ràng vai trò của Nhà nước từ Quốc hội, Chính phủ. Nhưng muốn Nhà nước thay đổi, phải có áp lực hành chính đủ mạnh với những người đứng đầu”, ông Cung nói.

Đồng quan điểm, bà Victoria Kwakwa – Giám đốc WB tại Việt Nam cho rằng cùng với phát triển kinh tế tư nhân, cần thúc đẩy cải cách thể chế mạnh mẽ. Sự phát triển của tư nhân đòi hỏi Chính phủ phải phát huy vai trò của mình, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân dẫn dắt nền kinh tế thị trường.

Đồng thời, theo Kwakwa, cần phân định rõ giới hạn Nhà nước và thị trường, xác định chính sách hỗ trợ cho DN tư nhân, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa thể chế, tạo ra mô hình nhà nước mới, đảm bảo trách nhiệm minh bạch và giải trình….

Cùng chung nhận định, ông Nguyễn Văn Vịnh – Phó Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đưa ra một so sánh rằng, nếu như vào thế kỷ 19, kinh tế Việt Nam ngang bằng, thậm chí vượt nhiều quốc gia trong khu vực, thế nhưng ở thời điểm hiện tại, Việt Nam đã tụt hậu, bị bỏ lại rất xa.

“Nguyên nhân nằm ở đâu? Chính là những bất cập về thể chế. Do vậy, nếu không cải cách thể chế thì Việt Nam còn bị bỏ xa hơn nữa. Thông điệp quan trọng nhất của báo cáo này là đổi mới, đổi mới mạnh mẽ, liên tục đổi mới là yêu cầu quan trọng nhất để phát triển”, ông Vịnh nhất mạnh.

Theo ông Vịnh, cải cách và thể chế đã đặt ra nhưng chưa đạt mục tiêu đề ra. Việt Nam đang gặp vấn đề thể chế, được nói nhiều nhưng chưa được giải quyết, đây cũng là một trong những nút thắt cản trở sự phát triển.

Do vậy, thực tiễn này đòi hỏi Chính phủ phải xác định được vai trò, trách nhiệm của mình, phải tự chuyển đổi mình tạo ra một mô hình Nhà nước kiến tạo, phục vụ, minh bạch và mang tính giải trình.

DN phải có tầm nhìn dài hạn

Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, Báo cáo Khát vọng Việt Nam 2035 đưa ra một tầm nhìn quan trọng, dài hạn với sự phát triển của doanh nghiệp. Theo đó, cộng đồng DN cần một tầm nhìn dài hạn chứ không chỉ dựa vào một tầm nhìn ngắn vài ba năm.

“Tuy nhiên, muốn DN phát triển thì cần cải cách thể chế. Thể chế nào DN đó. Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài. DN và doanh nhân không chỉ là kết quả của thể chế mà còn là động lực cải thiện, thay đổi thể chế, đây là một mối tác động hai chiều”, ông Vũ Tiến Lộc nhấn mạnh.

Còn theo ông Phạm Đình Đoàn – Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, quyết định thành công hay không trong quá trình cải cách thể chế chính là chủ thể Còn theo ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú.

Ông Đoàn nói, DN cần hiểu mình đang thực sự ra biển lớn, quá trình hội nhập là không thể cưỡng lại và do đó những người chủ DN phải nâng cao trình độ, bởi nhiều DN không phát triển được do nhận thức của lãnh đạo DN chưa đáp ứng được nhu cầu hội nhập.

“Hãy bỏ những thói quen như nước đến chân mới nhảy, làm hàng nhái, hàng giả, “đi đêm” với chính quyền để thu lợi, cần chú trọng minh bạch, liêm chính hơn nữa”, ông Đoàn nói thêm.

Ngoài ra, DN Việt cần thực sự quan tâm đến đến thị trường xuất khẩu, đặc biệt đối với những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh như chế biến thủy sản, dệt may, điện tử… hoặc là giải phải kết hợp với DN FDI, liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài để cộng gộp sức mạnh cạnh tranh.

Nhà bán lẻ nội sẽ gặp nhiều áp lực trước các đối thủ ngoại

Phan Diệu (MTG) – Trước làn sóng thâm nhập ngày càng tăng của các nhà bán lẻ ngoại vào thị trường Việt Nam trong thời gian gần đây, các nhà bán lẻ trong nước sẽ có những áp lực nhất định vì thị phần sẽ bị chia nhỏ và nguy cơ thu hẹp hoạt động kinh doanh có thể diễn ra.

Đó là nhận định của bà Nguyễn Ngọc Trâm,Trưởng Bộ phận Nghiên cứu thị trường JLL Việt Nam.

Theo bà Trâm, thị trường bán lẻ trong nước khá hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài bởi tiềm năng dân sô đến hơn 90 triệu người vào cuối năm 2015. Kinh tế phát triển ổn định, thu nhập bình quân đầu người tăng đều 12% mỗi năm trong vòng 10 năm qua cũng như những cải tiến trong hệ thống luật pháp liên quan đến hoạt động đầu tư và các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài.

Các nhà bán lẻ nước ngoài đã hiện diện thì đang tích cực mở rộng thêm các trung tâm thương mại, những tên tuổi mới thì đang tích cực tìm kiếm cơ hội để thâm nhập vào thị trường đầy tiềm năng này.

Các nhà bán lẻ trong nước, điển hình là Vingroup và Coop.Mart đang tích cực mở rộng hoạt động kinh doanh của mình để có thể duy trì thị phần bán lẻ trong nước. Tuy nhiên, không phải trung tâm thương mại hay cửa hàng bán lẻ hiện đại nào cũng thành công như nhau.

Metro và Big C đã lần lượt “đổi chủ” mặc dù đã hoạt động nhiều năm trên thị trường Việt Nam với số lượng siêu thị, trung tâm mua sắm cũng tăng lên và có mặt ở hầu hết các thành phố trực thuộc trung ương.

Việc mở rộng ngày càng nhiều hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại hiện đại góp phần làm thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân Việt Nam từ việc mua sắm tại các chợ truyền thống chuyển sang các trung tâm mua sắm hiện đại. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, mạng lưới chợ truyền thống vẫn còn dày đặc và vẫn là nơi lựa chọn của rất nhiều người.

“Tôi cho rằng thói quen và quan niệm lâu đời có thể thay đổi được nhưng vẫn cần có thời gian và trải nghiệm thực tế. Vì vậy, các nhà bán lẻ cả trong và ngoài nước mới tích cực mở rộng hoạt động kinh doanh để đáp ứng nhu cầu tiềm năng này.

Trong cuộc đua tranh dành thị phần này, nhiều người lo lắng về sự yếu thế của nhà đầu tư nội trước sự thâm nhập ngày càng nhanh của các ông lớn từ Nhật Bản và Thái Lan. Lo lắng là tất yếu vì người tiêu dùng hiện đại có thói quen mua sắm thông minh, chất lượng và mẫu mã đa dạng sẽ là tiêu chí ưu tiên chọn lựa, mà hai tiêu chí này hoàn toàn là lợi thế của các nhà bán lẻ ngoại, trong khi đó đây lại là hạn chế của nhiều nhà bán lẻ nội”, bà Trâm nhận định.

Theo quy hoạch phát triển mạng lưới siêu thị và trung tâm thương mại của Bộ Công thương đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 thì tỷ trọng bán lẻ hàng hóa qua mạng lưới siêu thị cũng như trung tâm thương mại đến năm 2015 chỉ chiếm 30% và đạt 45% đến năm 2020.

Hiện nay, các kênh bán lẻ truyền thống vẫn còn chiếm tỷ lệ rất lớn trên phạm vi cả nước, đặc biệt là tại các địa bàn không thuộc Hà Nội và TP.HCM. Do đó, bà Trâm nói rằng các nhà bán lẻ vẫn còn nhiều cơ hội để phát huy năng lực cạnh tranh của mình.

Mặc dù vậy, bà Trâm cũng nhấn mạnh các nhà bán lẻ trong nước nên nhìn nhận điểm mạnh điểm yếu của mình một cách nghiêm khắc để đưa ra chiến lược kinh doanh phù hợp nhất cho thị trường tiêu dùng Việt Nam.

Nhà bán lẻ trong nước có điểm mạnh là am hiểu nền văn hóa vùng miền cũng như thói quen tiêu dùng của người Việt Nam hơn nhà bán lẻ nước ngoài, chính vì vậy nên tập trung phát huy ưu điểm này để đưa ra những sản phẩm phù hợp nhất.

“Cơ hội phát triển vẫn còn đó cho tất cả các nhà bán lẻ trong nước. Chỉ có điều là khả năng nắm bắt và tận dụng cơ hội của họ như thế nào mà thôi! Thực lực sẽ được nhìn nhận trong thời gian sắp tới”, bà Trâm cho biết thêm.

Tin khó tin: “Tỉnh ta” là những thiên đường thuế

Hoàng Văn Minh (LĐ) – Bỗng nhiên hết nhiễm HIV sau 19 năm. Người chết đã 4 năm nhưng vẫn còn là người đại diện pháp luật. “Tỉnh ta” là những thiên đường thuế. Tin khó tin hôm nay toàn chuyện cười trào nước mắt…

1. Facebooker ẩn danh

Công an đang vào cuộc điều tra vụ “hồ sơ Panama của làng báo” và kết quả ban đầu thật bất ngờ quý vị ạ.

Hóa ra facebook cá nhân Ngoc Nga Tran, địa chỉ đầu tiên và liên tục đăng thông tin bị cho là vu khống một số cơ quan báo chí nhận hối lộ của Cty URC để im lặng hoặc vỗ tay vụ Rồng đỏ và C2 nhiễm chì là facebook ẩn danh, không có thông tin người sử dụng nên chưa thể xác định được danh tính.

Chết cười!

►  Xem tại đây

2. Bỗng dưng hết HIV sau 19 năm

Các bạn thử hình dung, bây giờ mình là một người đàn ông 45 tuổi, có vợ, 2 con và một đời sống tình dục lành mạnh. Một ngày đẹp trời như sáng nay chẳng hạn, các bạn đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe và kết quả nhận được sau khi kiểm tra máu là dương tính với HIV/AIDS.

Cảm giác như trời sập! Hình như vẫn chưa đủ. Nhưng kinh khủng hơn là các bạn về nhà, run rẩy báo tin với thái độ kiểu như tội phạm tự thú với vợ con.

Những chuyện sau đó dài lê thê. Nhưng cơ bản là từ chiều hôm nay, các con và vợ của bạn không ăn cơm chung với bạn  nữa. Tới bữa ăn, bạn lủi thủi bới cơm ăn một mình. Từ nay tối đến, bạn cũng phải ngủ một mình vì vợ bạn chính thức “úp máng” chuyện vợ chồng.

Thậm chí nhà vệ sinh cũng chỉ có mỗi bạn và vợ sử dụng, hai người con của bạn chạy sang nhà nội hoặc tìm chỗ khác khi có nhu cầu vì sợ lây nhiễm.

Đó là một cuộc sống không bằng chết, là ví dụ sinh động về địa ngục trần gian và nó kéo dài đúng 19 năm. Và một ngày đẹp trời khác, bạn đến bệnh viện, người ta đưa cho bạn một kết quả khác sau khi lấy máu và nói rằng bạn chẳng bị nhiễm vê viếc gì cả!

Là tôi đang kể về chuyện đời của ông Trần Ngọc Khanh, năm nay 65 tuổi, ngụ Vĩnh Hải, Vĩnh Hảo, Tuy Phong, Bình Thuận.


Ông Trần Ngọc Khanh cầm trên tay các kết quả
xét nghiệm âm tính với HIV. Ảnh: Nguyễn Nam 

Có nhiều đồn đoán kiểu phép lạ như tự nhiên hết bệnh hay đột biến gen. Nhưng tôi nghiêng về khả năng chẩn đoán nhầm bởi gì chứ nhầm HIV thì thời gian qua nước mình ví dụ đầy rẫy.

Hôm qua có luật sư khuyên ông Khanh nên đi kiện để đòi tiền tổn thất. Kiện có mà kiện cục đá. Không khéo tòa bắt giao hóa đơn thiệt hại như người tù thế kỷ Huỳnh Văn Nén thì có mà “chết” thêm lần nữa!

►  Xem tại đây

3. Người chết vẫn đại diện pháp luật

Đài Phát thanh và Truyền hình Long An đang là tâm điểm của chuyện lạ khi vừa ra văn bản bắt trưởng phòng phải chịu trách nhiệm về việc sử dụng facebook của nhân viên.

Nhưng vậy vẫn chưa lạ bằng chuyện ông Phan Thanh Vân, nguyên giám đốc đài nay đã mất từ năm 2012, nhưng suốt 4 năm nay, ông Vân vẫn là người… đại diện theo pháp luật của đài! Điều này có nghĩa, giám đốc mới, ông Nguyễn Văn Hồng không phải là người đại diện pháp luật theo quy định.


Văn bản của UBND tỉnh Long An yêu cầu Đài Phát thanh và Truyền hình
Long An thay đổi người đại diện theo pháp luật. Ảnh: Dân Việt

Giờ thì đã hiểu, vì sao Đài Phát thanh và Truyền hình Long An lại có cái quy định người này ăn cơm bắt người kia no bụng như vậy!

►  Xem tại đây

4. “Tỉnh ta” là những thiên đường thuế

Hóa ra thiên đường thuế không chỉ có tên là Panama, không phải ở đâu xa mà ở quanh chúng ta với tên gọi “tỉnh ta” quý vị ạ. Là chuyện thật chứ chẳng liên quan gì đến lỗi kỹ thuật hay in ấn.

Còn nhớ tại hội thảo quốc tế “Liên kết vùng trong quá trình tái cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng ở Việt Nam” mới đây, PGS. TS Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho biết, nền kinh tế Việt Nam hiện được tổ chức theo đơn vị tỉnh, trong khi các tỉnh lại độc lập với nhau về quyền lực điều hành và lợi ích, trên cả hai tuyến quản lý hành chính và ngân sách.

Ông Thiên cho rằng, mô hình 64 “nền kinh tế độc lập”, hay còn gọi là “tỉnh ta” đang gây lãng phí nguồn lực phát triển trên quy mô lớn, phát triển xu hướng đua tranh không lành mạnh, thậm chí là “cạnh tranh cùng chết”, “cạnh tranh cùng xuống đáy”, giữa các tỉnh, thúc đẩy “chủ nghĩa thành tích ảo”.

Nhưng đó lại là cơ hội để hình thành những thiên đường thuế!


Thiên đường thuế không chỉ có tên là Panama, không phải
ở đâu xa mà ở quanh chúng ta với tên gọi “tỉnh ta”.

Bởi từ lâu, một số địa phương ở Việt Nam có chính sách ưu đãi đầu tư để phát triển các vùng còn khó khăn nhằm hu hút doanh nghiệp đến đầu tư, tạo việc làm bằng cách làm dễ nhất: miễn, giảm thuế TNDN trong một số năm nào đó.

Làm dễ và cho kết quả nhanh, đẹp nên các địa phương học tập lẫn nhau và cứ thế, việc miễn giảm thuế được nhân rộng gần như khắp cả nước.

Ví dụ là một doanh nghiệp có tổng chi phí đầu vào trên sản phẩm 8 đồng, giá bán 10 đồng. Do thành lập ở địa bàn không “ưu đãi đầu tư” nên phải đóng thuế TNDN cho 2 đồng lợi nhuận đó.

Để đóng ít hơn, doanh nghiệp lập những công ty con tại các địa phương ưu đãi đầu tư với danh nghĩa là nhà phân phối hoặc đơn vị thực hiện khâu cuối cùng của quy trình sản xuất như đóng chai, vô bao…

Sau đó, công ty mẹ bán cho công ty con với giá 9 đồng, công ty con bán ra thị trường 10 đồng. Công ty mẹ nộp thuế trên lợi nhuận 1 đồng, công ty con nộp thuế của phần 1 đồng sau khi trừ chi phí hoạt động.

Do thuế suất thuế TNDN của công ty con thấp hơn hay được miễn thuế nên doanh nghiệp giảm đáng kể số thuế phải nộp. Hoàn toàn hợp pháp và được các địa phương hoan nghênh.

Điều này không có gì xa lại với cộng đồng doanh nghiệp, và cũng như các địa phương, họ đang học hỏi mô hình “thành công” và cách làm của nhau, chỉ khác là không có báo cáo thành tích số thuế đã giảm được thay vì phải nộp!

Và nếu địa phương này hết thời gian ưu đãi, họ sẽ chuyển sang “thiên đường thuế” khác luôn có ở Việt Nam, vì cơ bản phần lớn các “tỉnh ta” đều cần giải quyết việc làm, cần thu hút đầu tư, và đều lựa chọn cách miễn giảm thuế!

Để các “tỉnh ta” không còn là những thiên đường thuế, chỉ có cách thay cho ưu đãi đầu tư bằng cải cách thủ tục hành chính, dẹp tham nhũng vặt và sách nhiễu doanh nghiệp, lắng nghe và giải quyết những khó khăn do quy định con người tự tạo để làm khó nhau, hình thành phong cách quản lý hướng đến phục vụ doanh nghiệp…

Nhưng vậy thì khó và chậm có thành tích quá, nhất là với những cái đầu tư duy không vượt quá nhiệm kỳ 5 năm!

►  Xem tại đây   tại đây

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s